STABİLİZATÖRLER. Prof. Dr. N. Sefa KURALAY 1

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "STABİLİZATÖRLER. Prof. Dr. N. Sefa KURALAY 1"

Transkript

1 STABİLİZATÖRLER Prof Dr N Sefa KURALAY 1

2 STABİLİZATÖRLER Görevleri ve Uygulama Şekilleri Stabilizatörler, şasi veya karoserinin yalpa hareketini azaltmak ve aracın viraj davranışını iyileştirmek amacıyla kullanılırlar Stabilizatör otomobiller için yaklaşık 10 mm den itibaren, kamyon, otobüs gibi ağır araçlarda 60 mm çapa kadar kullanılan, dairesel kesitli, U formunda kıvrılmış yapı elemanıdır Resim : STABİLİZATÖR TİP-1 uygulamasında her iki taraftan H ve F noktalarından elastik lastik yataklar üzerinden askı sisteminin boyuna yön vericilerine bağlanır Resim : STABİLİZATÖR TİP- uygulamasında sırt kısmından H noktalarından şasiye dönebilir olarak yataklanır Bacak uçları F ve enine yön vericiler arasındaki bağlantı ara kollar üzerinden yapılır Prof Dr N Sefa KURALAY

3 Şasinin düşey yaylanması esnasında stabilizatör bacakları eşit şekilde ve aynı yönde döndüğünden herhangi bir kuvvet iletimi söz konusu değildir Tek yönlü bir yaylanma durumunda bacaklardan bir tanesi yola göre pozisyonunu muhafaza ettiği ve diğeri de F noktasından f yolu kadar yukarıya veya aşağıya doğru hareket ettiği için stabilizatör sırt kısmında bir burulma ortaya çıkar Tek taraflı burulma oluşturan kuvvet F ST, stabilizatör yay katsayısı yarı değeri üzerinden F ST c ST f Karşılıklı viraj yaylanmasında stabilizatör bacaklarının ters yönlü olarak burulmaları söz konusudur Stabilizatör, tek yönlü yaylanmaya göre iki kat daha sert olarak etkir Resim: TİP - tarzı monte edilmiş stabilizatör Prof Dr N Sefa KURALAY 3

4 , TİP - 3: Genel uygulamanın bir istisnası olarak VW 1600 serisinin ön askı sisteminde ve Citroen in GS modelinde arka askı sisteminde kullanılan stabilizatör uygulamasında (Tip-3) olduğu gibi, her bir tekerleğin bağlı olduğu boyuna yön vericiler uç kısımlarından bir burulma yayı ile irtibatlandırılmıştır Stabilizatör Hesaplaması - Ön kabuller Resim : Stabilizatör Tip 3, basit olarak her iki taraftan bir aksın boyuna yön vericilerine bağlı burulma yayı stabilizatörün en ekonomik kullanım şeklidir Bu tarz bir stabilizatör aynı zamanda yön vericilerin birbirlerine olan yanal mesafelerini de muhafaza eder Stabilizatör hesabı, yalpa hareketi esnasındaki karşılıklı yaylanmada askı kollarının ucuna etkiyen, ayrıca tekerlek temas noktasına indirgenmiş stabilizatör yay katsayısı c ST ye bağlı stabilizatörün gerçek takıldığı yerdeki yay katsayısı c S in değerinin de bilinmesi gerekmektedir Prof Dr N Sefa KURALAY 4

5 Aracın her iki aksının yalpa merkezi yüksekliklerinin ve düşey yaylanma yay katsayılarının değişmemesi durumunda stabilizatörler yardımıyla belirli bir viraj hızında (Savulma tehlikesi!) yalpa açısı belirli bir değeri aşmamalıdır Ön ve arka aksta kullanılacak stabilizatörün tekerlek temas noktasına indirgenmiş yay katsayıları c STÖ ve c STA nın toplamı aşağıdaki eşitlikten hesaplanabilir : m R =0 m Ö = 450 kg M Ö F S F = S1000 mm F S R =1400 mm S Ö M YALPA m A = 550 kg h m = 500 mm S A m R = 0 M A L R = 500 mm Düşey hareket Özgül frekansı f Ö = 1,0 Hz Yalpa ekseni m R = 0 Düşey hareket özgül frekansı f A = 1, Hz c STÖ q M M M 1 q s s 1 Ö A YALPA Ö ST Ö c c c STA Fh Ö s ST Ö m ; Ö s M y alpa 0,5s v m R M A M Ö h c m Ö A M A s A Prof Dr N Sefa KURALAY 5 V = 108 km/h

6 Stabilizatör yay katsayısı c S : c ST tekerlek temas noktasına indirgenmiş yay katsayısıdır c S i x b c G ST Tablo : Stabilizatör hesabında elastik yataklamaların sayısına göre düzeltme faktörü b G i WS s v A S r l 0 c S i WS b c G ST Prof Dr N Sefa KURALAY 6

7 Tip 1 Tarzındaki Stabilizatörün Hesabı Tablo : Prof Dr N Sefa KURALAY 7

8 Tespit edilen d 1 çapı ölçüsünün yüzey işleme durumuna göre belirli norm ölçü toleransları içinde olması gerekir Yeni d 1 çapına göre stabilizatör yay katsayısı düzeltilmelidir : c S1 c S0 d d Hesaplama için ek olarak yalpa sırasında stabilizatör bacaklarını zıt yönlü olarak zorlayan maksimum yay sıkışması f 1 ve yay uzamasının f değerinin bilinmesine gerek vardır f S f 1 i f X b G F f Stabilizatörü zorlayan maksimum kuvvet max S S1 Tip -1 tarzında kullanılan stabilizatörde en yüksek gerilme ( V1 ) bacak kısmında H yataklama bölgesinde ve stabilizatör sırt kısmında ortada ( V ) ortaya çıkmaktadır c Prof Dr N Sefa KURALAY 8

9 Resim : Tip 1 tarzındaki stabilizatörde oluşan maksimum gerilmeler Prof Dr N Sefa KURALAY 9

10 Tablo : Stabilizatör ve burulma yayı olarak kullanılan yay çelikleri DIN 171 den alınmıştır Prof Dr N Sefa KURALAY 10

11 Hesaplama Örneği, Tip 1 Alttaki resimde verilen Renault 6 aracının arka aksına altta resmi ve ölçüleri verilen stabilizatör, tip 1 tarzında monte edilecektir Stabilizatöre ait bazı değerler : C STR = 4,0 dan/cm l 1 = 6 cm f 1 = 14,4 cm l = 45,5 cm f = 6 cm l 0 = 6 cm r = 35 cm L S = L S = 91 cm Çevrim oranı i X r l Tablodan b G = 0,86 5,84 Prof Dr N Sefa KURALAY 11

12 Stabilizatör yay katsayısı c S0 : c S0 i X c b G STR 5,84 4,0 0,86 158,4 dan / cm Bu tip stabilizatörde L S = L S, bu yüzden çap denklemi çok basitleşir : d d d c 13,9 S0 l 0 5 3, ,436 (6 36 3,8945,5) 1,39 5 3,0910 mm (l 0 3l 1 3,89l Haddelenmiş 14 mm çapında yay çeliği tablodan 0, mm toleransla seçilir Böylece stabilizatör çapı d 1 = 14 0, mm Yeni çapa göre yay katsayısının düzeltilmesi gerekmektedir Buna göre yay katsayısı c S1 : c S1 c S0 d d ,4 Prof Dr N Sefa KURALAY 1 1,4 1,39 ) cm dan/cm

13 Stabilizatör bacak kısmındaki H yataklama noktası yakınındaki V1 gerilmesi : V1 V1 10,F max l d d ,F max 3 1 F max ın hesaplanabilmesi için f S gereklidir: l 0 0 l 1 0,65 l 9 10 ; l 9 0 f F S max V1 f 1 f i c X S1 f b S G 163,16 35 da N 10, ,4 14,3 14,4 0,86,16 5,84 dan/cm cm V1 785 N/mm Sırt kısmındaki gerilme L V S V L' 8,14F S d 8,14F d max 3 1 ve l 7 max 3 1 l 7 l 1 6 l l l0 ve de 0 için : 8,1435 l ,4 7 8 dan/cm Prof Dr N Sefa KURALAY 13 V 66 N/mm

14 En büyük gerilme stabilizatör malzemesi emniyet gerilme değerinden küçük olması gerekmektedir: 1, S V1 em V1 7851, S 1, 1, Yay çeliği olarak tablodan en uygun olarak mukavemet sınıfı I ve S 95 dan/mm olan Ck 53 V + Cr malzemesi gündeme gelmektedir Burada 14 için krom (Cr) ilavesi gereklidir Seçilen malzeme S 785 N/mm Ck 53 + Cr B = dan/mm Prof Dr N Sefa KURALAY 14

15 Hesaplama Örneği, Tip - Stabilizatör ölçüleri ve askı sistemi verilen Opel Kadett 1, de kullanılan Tip- tarzındaki stabilizatörün hesabı için gerekli ölçüler : c STR = 5,0 dan/cm s A =17,4 cm v A = 67 cm f 1 = 10,6 cm f = 7,5 cm ve b G = 0,8 Prof Dr N Sefa KURALAY 15

16 Faktör b G resim den aksa stabilizatörün her bir bacağının bağlantısı için (F noktası) şer adet elastik ve H noktasında da 1 adet yatak kullanılmıştır Resim den stabilizatöre ait boyutsal değerler : l 0 = 18, cm l = 37,65 cm l 4 = 4,15 cm l 5 = 3,5 cm l 6 = 7,3 cm l 7 = 17,7 cm l 9 = 3,5 cm l 10 = 10,75 cm R = 4,5 cm Stabilizatör yay katsayısı c S0 değerini hesaplamak için gerekli i W : i c W S0 s v A A c STR b 17,4 67 i G W 1,904 53,6 0,8 ve, dan/cm k =1 ve +l 4 3 alınmak suretiyle stabilizatör çapı d 0 : d d d ,39 c S0 6,1810, 6, kl cm 13,9 3 0 (118, mm l 5 3 L S ) (3,5 7,78l 67) (7,7837,6517,7 Prof Dr N Sefa KURALAY 16 l 7 l 3 4 ) (4,15 3 )

17 Hesaplanan d 0 değerinin tablodan norm çap d 1 =140, mm değerine düzeltilmesi gerekir Çap düzeltmesiyle yay katsısının yeni değeri c S1 : c S1 c S0 d d 1 0 4, 1,4 1,39 4,75 dan/cm 8 N/cm Çap toleranslarını da dikkate alınmasıyla ortaya çıkabilecek maksimum ve minimum yay katsayıları : c c c Smax Smin S1 c S1 d d max 1 4 1,4,8 1,4 dmin 1,38 c S1,8 d 1 1,4,8 1,3 dan/cm bu da ,1 dan/cm 41N/cm,8 dan/cm 8 %100 5,7 N/cm yani Stabilizatör sırtının orta kısmındaki V gerilmesi: V 8,14F d max 3 1 l 7 l 1 l 6 7 Prof Dr N Sefa KURALAY 17

18 f S F max V L L' f S 1 S f i c 1 W S1 f b S , G 10,6 7,5 0,8 1,904,83,9 8,1488,7 7,3 17,7 1 0, ,4 17,7 0,115 F f S max ,9 cm 88,7 dan 887 N dan/cm Stabilizatörün yataklama noktası H yakınındaki V3 gerilmesi : 503 N/mm V3 10,F d max 3 1 l 7 l l 5 7 0,65 10,88,7 3,5 V3 17,7 0, dan/cm 486 N/mm 3 1,4 17,7 Sırt kısmından bacak kısmına geçişteki R yarıçaplı kavisli bölgedeki V4 gerilmesi : V4 10,88,7 10,751,36 3 1, dan/cm 478 N/mm Prof Dr N Sefa KURALAY 18

19 En büyük gerilme yardımıyla bu durumda V malzeme ve mukavemet özellikleri belirlenebilir: V S 1, S em V 50,31, 1, 1, S 50,3 dan/mm 503 N/mm Yay çeliği tablosundan 1) C 53 V + Cr ( S 95 dan/mm ) Fakat daha uygun fiyatlı olması ) Ck 45 V veya Ck 60 V gibi islah çeliklerinin de kullanılması mümkündür Bu durumda stabilizatör malzemesi : Ck 53 V + Cr, B = dan/mm Prof Dr N Sefa KURALAY 19

20 HAVA YAYLARI ve HİDRO-PNÖMATİK YAYLAR Prof Dr N Sefa KURALAY 0

21 HAVA YAYLARI Gazlı yaylar (Hava veya azot gazı), kapalı hacimdeki gazların elastik davranışının yay olarak kullanılmasıdır Otobüs ve kamyonlarda tercih edilirler Hava yayları progresif yay karakteristiğine sahiptir Gaz basıncının değişmesi ile yaylanma yüke göre ayarlanır, ayrıca şasi yüksekliği muhafaza edilebilir, hatta bir seviye ayar regülatörü ile aynı seviyede tutulabilirbu şekilde virajdaki yana yatma da azaltılır Resim : Askı sisteminde hava yayı uygulaması Prof Dr N Sefa KURALAY 1

22 Yaprak yay tanım eğrisi Hava yayı tanım eğrisi Resim: Hava yayı ve çelik yay karşılaştırması Prof Dr N Sefa KURALAY

23 Sızdırmazlık konisi Efektif çap Efektif çap Resim: Gazlı yay ve hava yayı karşılaştırması Prof Dr N Sefa KURALAY 3

24 Hava Yayı Körüklerinin Karakteristiği Bir hava yayı sistemi; yay körükleri, ayar ventilleri, basınçlı hava boruları, depolar ile bir kompresörden meydana gelir Esas itibariyle yay elementini, uygun ayar ventillerinin kullanılmasıyla araçlarda çoğu kez değişik yük durumlarına otomatik olarak uyan ve basınçlı hava ile doldurulmuş yay körüğü oluşturmaktadır Seviye ayar ventilleri, statik yükten bağımsız olarak montaj yerini, yani otobüslerde sabit bir binme yüksekliğini ve kamyonlarda ise sabit bir yükleme yüksekliğinin muhafaza edilmesini sağlarlar Hava yayı körüğü ile çelik yay elemanlarında olduğu gibi, aks ile gövde arasındaki metal bir bağlantı olmadığı için ses gürültüleri gövdeye çok az iletilir Yay katsayısı ve doğal frekans Hava yayının diğer bir önemli yanı, artan yük ile körüğün artan iç basıncı neticesinde yay katsayısının artması ve azalan işletme basıncında ise uygun bir şekilde azalmasıdır Araç konforunun bir ölçüsü olarak yay tekniğinde genelde doğal frekans kullanılır f 1 c m [Hz] veya f 1 cg F [Hz] (1) Prof Dr N Sefa KURALAY 4

25 Hava yayı körüğünün taşıma kuvveti,üst basınç ile efektif alanın (basınç alanının) çarpımından bulunur: F p Ü A W [N] Efektif alan Hava yayı körükleri kloropren tabanlı, örneğin Du-pont firmasının Neopren ve bunun içinde mukavemet artırıcı vulkanize edilmiş kord dokuma gibi lastik karışımlarından meydana gelmektedir () Resim : İki katlı körükte ve kıvrılabilir silindirik körükte efektif alanın gösterilişi Prof Dr N Sefa KURALAY 5

26 Resim a : Katlanabilir körüklü hava yayı elemanı Prof Dr N Sefa KURALAY 6

27 Resim b : Konik boğazlı, katlanabilir körüklü hava yayı Prof Dr N Sefa KURALAY 7

28 Resim c : Bağlantı boğazlı katlanabilir körüklü hava yayı Prof Dr N Sefa KURALAY 8

29 Resim d : Çift katlı körüklü hava yayı Prof Dr N Sefa KURALAY 9

30 Ek hacim ve efektif alanın değişimi Optimum bir seyahat konforu elde etmek için hava yayı körüklerinin montaj yerine uydurulması gerekmektedir Ek hacmin seçilen körük tipinin uygun sınırları içinde değiştirilmesiyle çeşitli işletme durumlarına uygun bir doğal frekans değerine ulaşılır Körük duvarının sertliği ihmal edildiği taktirde yay katsayısı c, taşıma kuvveti F ile yay yolu s den veya basınç ve kuvvet değerinden elde edilir c df ds p Ü da ds W A W dp ds Ü [N/cm] (3) Resim a : Hava yayı yay katsayısının ek hacme ve efektif alanın körük tipine bağlı değişimi Prof Dr N Sefa KURALAY 30

31 Resim b : Farklı hava yayı tipleri için efektif alan AW nin karakteristik eğrileri Resim c : Yayın karakteristik eğrisine toplam hacmin ve piston hacminin etkisi Prof Dr N Sefa KURALAY 31

32 İzobar yay sabiti : İzobar ile veya sonsuz büyüklükteki bir ek hacimli karakteristik eğri ile ifade edilen efektif alanın değişimi yay katsayısını ve böylece yaylandırılmış bir sistemin doğal frekansını belirlemektedir İzobar yaylanmadaki yay katsayısı dp Ü /ds = 0 olduğundan c i p Ü da ds W [N/cm] Dinamik ve statik yay katsayısı : Havanın termodinamik değişiminin dikkate alınması halinde dpü A W ds ifadesi 3 nolu bağıntıdan şu şekilde yazılabilir (Resim): n(p a p Ü A W ) V Bir dinamik (adyabatik) yaylanma durumu ( = n =1,4) için yay katsayısı: c din p Ü da ds W (p p A W ) V [N/cm] Bir statik (izoterm) hareket durumunda n = 1 olur Statik yay katsayısı : da W A W c p (p p ) [N/cm] (6) stat Ü a Ü ds V a Ü Prof Dr N Sefa KURALAY 3 (5)

33 Düşük bir doğal frekansı elde etmek için ya yay hacmi V nin büyütülmesi veya efektif alanın A W küçültülmesi gerekmektedir Esas olarak yay-kütle sisteminin doğal frekansı için önemli olan dinamik (adyabatik) yay katsayısı ön planda tutulur Hava yayı körüğünün statik (izoterm) yay katsayısı bu tip yay körüklerinin konstrüksiyon prensiplerine bağlı olarak hemen hemen tüm durumlarda sineye çekilir Sabit doğal frekans : Havanın termodinamik durum değişmeleri mutlak basınçlarla bağlantılı olduğundan bu yük durumlarında sabit bir doğal frekansa ancak yüksek hava basınçlarında ulaşılabilir Pratikte yeteri derecede bir doğal frekans düzgünlüğüne 3 bar basıncın üstündeki basınçlarla çalışılırsa ulaşılmaktadır Doğal frekansın hava basıncı ile olan bağlantısı: f 1 da ds 1 A W V Prof Dr N Sefa KURALAY 33 g A W W Resim : Çeşitli termodinamik hal değişiklikleri için hava yayı karakteristik eğrileri p p a Ü [Hz]

34 Ayar Ventilinin Tesir Durumu Hava yayı körükleri otomatik olarak yüke uyan yay elemanlarıdır Hareket esnasında değişen yüklere uyabilme çeşitlerine daha yakından bakılması gerekir Ayar ventili önemli olan bir yapı elemanıdır Bunun için sadece yükseklik ayar ventili kullanılır Araç gövdesinin hızlı yay hareketlerinde, yani kısa zaman içerisindeki titreşimlerde, istenmeyen bir ayar ve hava sarfiyatının meydana gelmemesi için, ayar ventillerinin konstrüksiyonu, ayarlama işlemi, gecikmeli meydana gelebilecek tarzda yapılır Resim : Hava yaylı araçlarda ayar ventilinin düzenlenmesi Prof Dr N Sefa KURALAY 34

35 Prof Dr N Sefa KURALAY 35

36 Çeşitli yüklerde bir ayar ventilinin kullanılması halinde kıvrılabilir bir silindirik körüğün dinamik (adyabatik) yay karakteristiği verilmiştir İşletme yüksekliği bütün yük durumlarında sabit kalmaktadır Her yük için basınç ayarı neticesi yüke bağlı bir yay karakteristik eğrisi uymaktadır Titreşim Sönümleyici Hava yayı körüklerinin önemli bir sönümleme özelliği yoktur Bu sebeple hava yaylı araçların titreşim sönümleyicilerle (Amortisörlerle) donatılmaları gerekir Resim : Ayar ventilinin kullanılmasıyla işletme yüksekliğinin sabit tutulmasının açıklaması Prof Dr N Sefa KURALAY 36

37 Taşıma yükü F Yaylanma miktarı s deformasyonu s Parametre : Piston hacmi dm 3 Karakteristik Eğri Yapraklarının Kullanılması Normal olarak konstrüktör için yüke, hava basıncına ve yerleştirme ölçülerine uygun olarak belirli bir hava yayı körüğünün çeşitli ek hacimli dinamik (adyabatik) yay karakteristik eğrisi hazırdır Tasarım yüksekliği Hava yayı boyu A Resim : Kıvrılabilir silindirik körüğün çeşitli ek hacimlerdeki yay karakteristik eğrileri Prof Dr N Sefa KURALAY 37

38 Kuvvet F Yay Katsayısının Belirlenmesi Verilen kuvvete uygun olarak yay katsayısı c, karakteristik eğri diyagramından aşağıda verildiği gibi elde edilir Karakteristik eğriye teğet, çalışma yüksekliğinde öyle çizilmeli ki, yay karakteristiği ile teğet arasında kalan L mesafeleri s = +0 mm ve s = - 0 mm de eşit olsun Bundan sonra çalışma yüksekliği (s = 0 mm) de teğet üzerinde okunacak kuvvetler yardımıyla ve s = mm lik yaylanmada yay katsayısı F c F ( s100) (s0) s ifadesi ile belirlenir [N/cm] Yay deplasmanı 10 cm Tasarım yüksekliği Yay deplasmanı s [mm] Prof Dr N Sefa KURALAY 38

39 KARAKTERİSTİK EĞRİ ARA DEĞERLERİNİN BELİRLENMESİ 1) Fakat çoğu kez meydana gelen yük veya taşıma kuvveti için yay karakteristik eğrisi mevcut olmayıp, diyagramlarda sadece karakteristik eğriler hava yayı körüklerindeki basınç [bar] olarak verilmiştir Bu durumda doğal frekans, hava yayı körüğünün tam yük bölgesi içinde hemen hemen sabit olduğundan mevcut olan komşu bir karakteristik eğrinin kuvvetinden kesin olarak hesaplanabilir ) Diğer bir olanak interpolasyon yöntemidir Burada basit olması nedeniyle yay katsayısı c nin yay kuvveti F ile orantılı olduğu kabul edilir Basit olması nedeniyle burada c, F ile veya c, p Ü ile orantılı olduğu şartı kullanıldığından bu metodun hataları, düşük basınçlarda yüksek basınçlara oranla daha kuvvetli bir şekilde ortaya çıkmaktadır 3) Hava yayının taşıma kuvvet / yay deformasyonu şeklinde tüm karakteristik eğrileri biliniyor ise, F kuvvetinin p ü basıncı ile ilişkisi ve c yay katsayısının da mutlak basınç p = pa + pü ile ilişkisinden yararlanarak yayın çalışma yüksekliğindeki bilinen bir karakteristik eğrisini kullanarak bilinmeyen bir çalışma basıncındaki dinamik yay katsayısı belirlenebilir Prof Dr N Sefa KURALAY 39

40 Kuvvet F Bilinen yay katsayısı c 5 bar efektif basınçtaki izobar Resim : Karakteristik eğri olmaksızın belirli bir yükleme değerindeki yay sabiti c nin bulunması pa AW pü AW Tasarım yüksekliği Aranan yay kay sayısı c Yaylanma miktarı s mm Prof Dr N Sefa KURALAY 40

41 Aracın Kapasitif Strok Yüksekliğinin Hava Yayı Körükleri Yardımıyla Belirlenmesi Hava yayı körükleri sadece araç gövdelerinin yaylandırılmasında değil, kamyonlarda hatta Container ile nakil işlemlerinde gövdenin kaldırılmasında ve indirilmesinde kullanılır, Strok yükü = sabit Max Kaldırma yüksekliği Toplam strok P Ü = 3 bar Max Yay uzaması Tasarım yüksekliği Max İndirme yüksekliği Yaylanma s Max Yay sıkışması Prof Dr N Sefa KURALAY 41 Kaldırma ve indirme işlemlerinin yapılmasında araç konstrüktörünü, verilen yük payında (hava yayı körüğünün tam yükteki payı) ve mevcut basınç altındaki hava yayı körükleri ile ulaşılabilecek mümkün olan yollar ilgilendirmektedir Bu yolları hesaplayabilmek için hava yayı körüklerinin izobar durum değişimindeki karakteristik eğrilerinden faydalanılmaktadır Resim : Kaldırma ve indirme için mümkün olan yolların izobar karakteristik eğrilerinin hesaplanması

42 Efektif Alan (izobarın) Karakteristik Eğrilerinin Hesabı Birçok durumda araç konstrüktörleri tarafından verilen karakteristik eğrilerin basınç verilerine uymayan basınçlara kadar kaldırılması için müsaade edilmektedir Verilen bir basınç ile efektif alanı bilinen bir karakteristik eğrisinden, işletme yüksekliğinden kaldırmak için gerekli olan yol hesaplanabilir Hava basınçları p Ü taşıma kuvvetleri F ile orantılı olduklarından, p p Ü Ü1 F F 1 bağıntısından, ilgili kısım için efektif alan karakteristiği hesaplanabilir Resim: Bilinen bir izobardan diğer izobarın hesaplanması Kaldırma max yolu Prof Dr N Sefa KURALAY 4

43 Tekerlek Temas noktasına indirgenmiş yay katsayısı ve şasi doğal frekansı Sarkaç aksların tamamen hava yayı ile düzenlenmesi tekerleğe ve hava yayı körüğüne tesir eden kuvvetler değişik manivela kollarından etki etmektedirler Bu sebeple tekerlek ve hava yayı körüğündeki kuvvetler ve yay yolları değişik büyüklükler göstermektedir Araç kasası Hava yayı körüğü Araç kasası Hava yayı körüğü Tekerlek b F, c Tekerlek Resim : Sarkaç aksın hava yayı ile düzenlenmesi a G, c red Yön verici kollar Resim : Boyuna yön verici aksın hava yayı ile düzenlenmesi Aracın doğal frekansını hesaplamak için tekerlek ortasına indirgenmiş yay yolu, b c a c red [N/cm] Prof Dr N Sefa KURALAY 43

44 Doğal frekans: f A 1 c red G g [Hz] Yay yolu ve doğal frekans ifadelerinin birleştirilmesi ve hava yayı körük kuvveti (F) ile tekerlek ortasındaki kuvvetin (G) a ve b uzaklıklarının dikkate alınmasıyla araç gövdesinin doğal frekansı direkt hava yay körüğünün değerlerinden hesaplanır 1 f A c b F a g [Hz] Çelik Yay ve Hava Yayının Birlikte Kullanılması Çelik yayların hava yay körükleri ile birleştirilmesi Hava yayı körüklerinin çelik yaylarla birleştirilmesi çoğu kez faydalıdır Örnek olarak bir yaprak yay boyuna ve yan kuvvetleri karşıladığı için, aksa yön vermek için ilave bir yön vericilere gerek bırakmaz Yalnız çelik yay hava yayı tarafından ön görülen f = sabit şartını az miktarda azaltacak şekilde tesir eder Bu tesir, çelik yayın montajı esnasında belirli miktarda ön gerilmesiyle azaltılabilir f 1 c F g c S S 1 S 5 F S 5 s V [Hz] Prof Dr N Sefa KURALAY 44

45 Çelik yayın çökme miktarı : 5 sv f [cm] Bu durumda çelik yayın taşıdığı yük payından teorik doğal frekansı ile aracın hava yayı körüğünün doğal frekansı aynıdır Çünkü otomatik ayar sistemi hava yayı yüksekliğini h daima sabit tutmaktadır Çelik yaya isabet eden yük miktarı değişmemekte ve farkı her durumda hava yayı körüğü tarafından karşılanmaktadır Sistemin doğal frekansı f A 1 (c c S F F )g S [Hz] Resim : Hava yayı körüğünün çelik bir yay (Yaprak yay) ile birleştirilmesi Prof Dr N Sefa KURALAY 45

46 TAŞITLARDA HAVA YAYI UYGULAMA ÖRNEKLERİ Resim : Bir şehir içi otobüsün hava yayı kullanılmış çift enine yön vericili askı sistemi Resim : Bir şehir içi otobüsünün arka sabit aksında hava yayı uygulaması Prof Dr N Sefa KURALAY 46

47 Resim: Seyahat otobüsü ön aksında hava yayı uygulaması (Evobus) Prof Dr N Sefa KURALAY 47

48 Resim: Seyahat otobüsü arka aksında hava yayı uygulaması (Evobus) Prof Dr N Sefa KURALAY 48

49 Resim : Bir otobüsün ön ve arka aksında hava yayı uygulamasına ait örnek Prof Dr N Sefa KURALAY 49

50 Prof Dr N Sefa KURALAY 50

51 Resim : Bir üç akslı kamyonun ön, arka ve ilave dingildeki hava yayı uygulaması Prof Dr N Sefa KURALAY 51

52 Resim : Bir üç akslı kamyonun ön, arka ve ilave dingildeki hava yayı uygulaması Prof Dr N Sefa KURALAY 5

53 Resim : Bir çekicinin kabin askısında ve arka aksındaki hava yayı uygulaması Prof Dr N Sefa KURALAY 53

54 Resim : Bir kamyon veya otobüs sürücü koltuğunda hava yayı uygulaması Resim : Bir binek otomobilde hava yayı körüğü ve amortisör kombinasyonu Prof Dr N Sefa KURALAY 54

55 Resim : Hava yayı ile yaylandırılan bir tren vagonunun taşıyıcı tekerlek grubu Prof Dr N Sefa KURALAY 55

56 Resim : Tek katlı körük yaylar üzerine motor ve iş makinesi grubunun oturtulması Resim : Çift katlı körüklü hava yayı ile bantlı iletici gergi mekanizması uygulaması Prof Dr N Sefa KURALAY 56

57 HİDRO-PNÖMATİK YAY Prensip olarak basınçlı gaz yayıdır Sabit miktardaki gaz (genelde azot gazı) yağın pompalanması veya boşalması ile sıkıştırılmaktadır Gaz ve sıvı fazlar bir diyafram ile ayrılmıştır Gaz ve sıvı bar arasında değişen basınca sahiptir Diğer tüm elemanlar hidrolik olarak birbiri ile irtibatlıdır ve amortisör görevini de yapmaktadır Bir yüksek basınç sistemi yüke bağlı olarak yay elemanı içindeki hidrolik miktarını değiştirmek suretiyle otomatik olarak seviye ayarlamasını üstlenmiştir Yaylanma küresi Karoser bağlantısı Kauçuk körük Askı sistemi Resim : Hidro-pnömatik yay elemanı ve askı sistemine bağlantısı Prof Dr N Sefa KURALAY 57

58 Seviye ayar sistemi ve dağıtıcı Alçak basınçlı geri dönüş hatları Hidrolik deposu Yüksek basınç hatları Yüksek basınç pompası ve hidrolik akü Yaylanma küreleri Resim : Hidro-pnömatik yayın araç üzerine uygulanmışı ve gerekli donanımlar Prof Dr N Sefa KURALAY 58

59 LASTİK (KAUÇUK) YAY Bu yay elemanlarında lastik veya kauçuğun elastik deformasyonundan yararlanılır Ve progresif yay karakteristiğine ulaşılır Lastik yayın yay mesafesi bir askı sisteminin tüm yaylanmasına yetecek kadar değildir Taşıma kapasitesi düşüktür Ayrıca, yük altındaki yumuşak lastik yayın formu geçikmeli olarak değişir Form değişikliği ne kadar çabuk gerçekleşirse, lastik yayın elastik tepkisi o oranda düşük kalır Bu yüzden çok az ana yay olarak kullanılır Genelde ana metal yaya destek olarak ilave yay şeklinde, örneğin dayanma veya çarpma takozu olarak kullanılır Yön verici kol (iç kovana bağlanmıştır) Şasi bağlantı kulağı Dış kovan İç kovan Kauçuk dolgu Resim : Kauçuk (Lastik) yay ve askı sistemi bağlantısında uygulanışı Prof Dr N Sefa KURALAY 59

60 Teşekkür ederim Prof Dr N Sefa KURALAY Prof Dr N Sefa KURALAY 60

YAYLANMANIN TEMEL ESASLARI. Prof. Dr. N. Sefa KURALAY 1

YAYLANMANIN TEMEL ESASLARI. Prof. Dr. N. Sefa KURALAY 1 YAYLANMANIN TEMEL ESASLARI Prof r N Sefa KURALAY 1 YAYLANMANIN TEMEL ESASLARI Titreşim hareketleri esas itibariyle düzgün olmayan yollarda ortaya çıkar Yolcuları sarsıntılarla, aracı ve yolu aşırı dinamik

Detaylı

Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller

Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller İçerik Aks ve milin tanımı Akslar ve millerin mukavemet hesabı Millerde titreşim hesabı Mil tasarımı için tavsiyeler

Detaylı

Süspansiyon elemanları

Süspansiyon elemanları Süspansiyon elemanları Çelik yaylar Helisel yaylar, süspansiyon yayı Yaprak yaylar. süspansiyon yayı Burulma Çubukları, stabilizatör, süspansiyon yayı Helisel yay Yaprak yaylar Otomobillerde nadiren kullanılmaktadır.

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI AKSLAR VE MİLLER P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Dönen parça veya elemanlar taşıyan

Detaylı

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller İçerik Giriş Temel kavramlar Sınıflandırma Aks ve mil mukavemet hesabı Millerde titreşim kontrolü Konstrüksiyon

Detaylı

Şekil 1.17. Çekmeye veya basmaya çalışan kademeli milin teorik çentik faktörü kt

Şekil 1.17. Çekmeye veya basmaya çalışan kademeli milin teorik çentik faktörü kt Şekilde gösterilen eleman; 1) F = 188 kn; ) F = 36 96 kn; 3) F = (-5 +160) kn; 4) F=± 10 kn kuvvetlerle çekmeye zorlanmaktadır. Boyutları D = 40 mm, d = 35 mm, r = 7 mm; malzemesi C 45 ıslah çeliği olan

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir.

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR ve MİLLER Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler.

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy AKSLAR ve MİLLER AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler. Eksen durumlarına göre Genel olarak düz elemanlardır

Detaylı

YAYLANMA ve METAL YAYLAR. Prof. Dr. N. Sefa KURALAY 1

YAYLANMA ve METAL YAYLAR. Prof. Dr. N. Sefa KURALAY 1 YAYLANMA ve METAL YAYLAR Prof Dr N Sefa KURALAY YAYLANMA VE TEKERLEK ASKI SİSTEMLERİ Yayların Görevi Yol düzgünsüzlüğü sonucu tekerlekler dönme hareketi yapmanın yanı sıra yukarı aşağı hareket ederler

Detaylı

AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ

AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ 1 Bir otomobil lastiğinin basıncı, lastik içerisindeki havanın sıcaklığına bağlıdır Hava sıcaklığı 25 C iken etkin basınç 210 kpa dır Eğer lastiğin hacmi 0025

Detaylı

Çözüm: Borunun et kalınlığı (s) çubuğun eksenel kuvvetle çekmeye zorlanması şartından;

Çözüm: Borunun et kalınlığı (s) çubuğun eksenel kuvvetle çekmeye zorlanması şartından; Soru 1) Şekilde gösterilen ve dış çapı D 10 mm olan iki borudan oluşan çelik konstrüksiyon II. Kaliteli alın kaynağı ile birleştirilmektedir. Malzemesi St olan boru F 180*10 3 N luk değişken bir çekme

Detaylı

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması.

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. 1 Deneyin Adı Çekme Deneyi Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. Teorik Bilgi Malzemelerin statik (darbesiz) yük altındaki mukavemet özelliklerini

Detaylı

MİLLER ve AKSLAR SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-I DERS NOTU

MİLLER ve AKSLAR SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-I DERS NOTU MİLLER ve AKSLAR MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-I DERS NOTU Miller ve Akslar 2 / 40 AKS: Şekil olarak mile benzeyen, ancak döndürme momenti iletmediği için burulmaya zorlanmayan, sadece eğilme

Detaylı

TEKERLEK ASKI SİSTEMLERİ. Prof. Dr. N. Sefa KURALAY 1

TEKERLEK ASKI SİSTEMLERİ. Prof. Dr. N. Sefa KURALAY 1 TEKERLEK ASKI SİSTEMLERİ Prof Dr N Sefa KURALAY 1 TEKERLEK ASKI SİSTEMLERİ Araç kasisli yollarda kullanıldığında tekerleklerde darbeli kuvvetler ortaya çıkar Bu kuvvetler askı sistemi ve yaylar üzerinden

Detaylı

YAYLAR. Bu sunu farklı kaynaklardan derlenmiştir.

YAYLAR. Bu sunu farklı kaynaklardan derlenmiştir. YAYLAR Gerek yapıldıktan malzemelerin elastiktik özellikleri ve gerekse şekillerinden dolayı dış etkenler (kuvvet, moment) altında başka makina elemanlarına kıyasla daha büyük bir oranda şekil değişikliğine

Detaylı

TİCARİ ARAÇ GELİŞTİRME PROJESİ KAPSAMINDA DİNAMİK MODELİN TESTLER İLE DOĞRULANMASI

TİCARİ ARAÇ GELİŞTİRME PROJESİ KAPSAMINDA DİNAMİK MODELİN TESTLER İLE DOĞRULANMASI TİCARİ ARAÇ GELİŞTİRME PROJESİ KAPSAMINDA DİNAMİK MODELİN TESTLER İLE DOĞRULANMASI Baki Orçun ORGÜL, Mustafa Latif KOYUNCU, Sertaç DİLEROĞLU, Harun GÖKÇE Hexagon Studio Araç Mühendisliği Bölümü OTEKON

Detaylı

DAİRESEL KESİTLİ TELDEN SOĞUK OLARAK SARILAN ÇEKME YAYLARININ HESABI

DAİRESEL KESİTLİ TELDEN SOĞUK OLARAK SARILAN ÇEKME YAYLARININ HESABI DAİRESEL KESİTLİ TELDEN SOĞUK OLARAK SARILAN ÇEKME YAYLARININ HESABI Yaylar enerji depolayan elemanlardır. Çekme yaylarında, malzemenin elastik bölgesinde kalmak şartiyle, yayın ekseni doğrultusunda etkiyen

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1 GİRİŞ

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1 GİRİŞ İÇİNDEKİLER Bölüm 1 GİRİŞ 1.1 TAŞITLAR VE SOSYAL YAŞAM... 1 1.2 TARİHSEL GELİŞİM... 1 1.2.1 Türk Otomotiv Endüstrisi... 5 1.3 TAŞITLARIN SINIFLANDIRILMASI... 8 1.4 TAŞITA ETKİYEN KUVVETLER... 9 1.5 TAŞIT

Detaylı

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. Mil-Göbek Bağlantıları Soruları 1. Mil-göbek bağlantılarını fiziksel esasa göre sınıflandırarak her sınıfın çalışma prensiplerini açıklayınız. 2. Kaç çeşit uygu kaması vardır? Şekil ile açıklayınız. 3.

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1 GİRİŞ

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1 GİRİŞ İÇİNDEKİLER Bölüm 1 GİRİŞ 1.1 TAŞITLAR VE SOSYAL YAŞAM... 1 1.2 TARİHSEL GELİŞİM... 1 1.2.1 Türk Otomotiv Endüstrisi... 11 1.3 TAŞITLARIN SINIFLANDIRILMASI... 14 1.4 TAŞITA ETKİYEN KUVVETLER... 15 1.5

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI YORULMA P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu

Detaylı

Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi

Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi Akışkanlar dinamiğinde, sürtünmesiz akışkanlar için Bernoulli prensibi akımın hız arttıkça aynı anda

Detaylı

Termodinamik Termodinamik Süreçlerde İŞ ve ISI

Termodinamik Termodinamik Süreçlerde İŞ ve ISI Termodinamik Süreçlerde İŞ ve ISI Termodinamik Hareketli bir pistonla bağlantılı bir silindirik kap içindeki gazı inceleyelim (Şekil e bakınız). Denge halinde iken, hacmi V olan gaz, silindir çeperlerine

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 2 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut

AKM 205 BÖLÜM 2 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut AKM 205 BÖLÜM 2 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. Bir otomobile lastiğinin basıncı, lastik içerisindeki havanın sıcaklığına bağlıdır. Hava sıcaklığı

Detaylı

Sıkma sırasında oluşan gerilmeden öngerilme kuvvetini hesaplarız. Boru içindeki basınç işletme basıncıdır. Buradan işletme kuvvetini buluruz.

Sıkma sırasında oluşan gerilmeden öngerilme kuvvetini hesaplarız. Boru içindeki basınç işletme basıncıdır. Buradan işletme kuvvetini buluruz. Ø50 Şekilde gösterilen boru bağlantısında flanşlar birbirine 6 adet M0 luk öngerilme cıvatası ile bağlanmıştır. Cıvatalar 0.9 kalitesinde olup, gövde çapı 7,mm dir. Cıvatalar gövdelerindeki akma mukavemetinin

Detaylı

METİN SORULARI. Hareket Cıvataları. Pim ve Perno Bağlantıları

METİN SORULARI. Hareket Cıvataları. Pim ve Perno Bağlantıları Hareket Cıvataları METİN SORULARI. Hareket cıvatalarını bağlama cıvataları ile karşılaştırınız ve özelliklerini anlatınız. 2. Hareket vidalarının verimi hangi esaslara göre belirlenir? Açıklayınız ve gereken

Detaylı

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü ÇEKME DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Mühendislik malzemeleri rijit olmadığından kuvvet altında deforme olup, şekil ve boyut değişiklikleri gösterirler. Malzeme özelliklerini anlamak üzere mekanik testler yapılır.

Detaylı

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ 3 Malzemelerin esnekliği Gerilme Bir cisme uygulanan kuvvetin, kesit alanına bölümüdür. Kuvvetin yüzeye dik olması halindeki gerilme "normal gerilme" adını alır ve şeklinde

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ

MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ Yrd.Doç.Dr. Alp Tekin ERGENÇ GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ Gerçek motor çevrimi standart hava (teorik) çevriminden farklı olarak emme, sıkıştırma,tutuşma ve yanma, genişleme

Detaylı

Disk frenler, kuvvet iletimi, konstrüksiyon, kampanalı frenler, kuvvet iletimi, konstrüksiyon, ısınma, disk ve kampanalı frenlerin karşılaştırılması

Disk frenler, kuvvet iletimi, konstrüksiyon, kampanalı frenler, kuvvet iletimi, konstrüksiyon, ısınma, disk ve kampanalı frenlerin karşılaştırılması Disk frenler, kuvvet iletimi, konstrüksiyon, kampanalı frenler, kuvvet iletimi, konstrüksiyon, ısınma, disk ve kampanalı frenlerin karşılaştırılması Hidrolik Fren Sistemi Sürtünmeli Frenler Doğrudan doğruya

Detaylı

DİŞLİ ÇARKLAR II: HESAPLAMA

DİŞLİ ÇARKLAR II: HESAPLAMA DİŞLİ ÇARLAR II: HESAPLAMA Prof. Dr. İrfan AYMAZ Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: Dişli Çark uvvetleri Diş Dibi Gerilmeleri

Detaylı

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde DİŞLİ ÇARKLAR Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde özel bir yeri bulunan mekanizmalardır. Mekanizmayı

Detaylı

2.5. İletkenlerde R, L, C Hesabı İletim Hatlarında Direnç (R) İletim hatlarında gerilim düşümüne ve güç kaybına sebebiyet veren direncin doğru

2.5. İletkenlerde R, L, C Hesabı İletim Hatlarında Direnç (R) İletim hatlarında gerilim düşümüne ve güç kaybına sebebiyet veren direncin doğru 2.5. İletkenlerde R, L, C Hesabı 2.5.1. İletim Hatlarında Direnç (R) İletim hatlarında gerilim düşümüne ve güç kaybına sebebiyet veren direncin doğru hesaplanması gerekir. DA direnci, R=ρ.l/A eşitliğinden

Detaylı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı 1. Basma Deneyinin Amacı Mühendislik malzemelerinin çoğu, uygulanan gerilmeler altında biçimlerini kalıcı olarak değiştirirler, yani plastik şekil değişimine uğrarlar. Bu malzemelerin hangi koşullar altında

Detaylı

Prof. Dr. N. Sefa KURALAY DİREKSİYON SİSTEMİ

Prof. Dr. N. Sefa KURALAY DİREKSİYON SİSTEMİ Prof Dr N Sefa KURALAY DİREKSİYON SİSTEMİ DİREKSİYON SİSTEMİ 1 DİREKSİYON GEOMETRİSİ Aksondan Yön Verme Ön tekerleklere yön verilmesiyle araç belirli bir hareket yönüne zorlanır Motorlu araçlar aksondan

Detaylı

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUVARI

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUVARI T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUVARI BORULARDA VE HİDROLİK ELEMANLARDA SÜRTÜNME KAYIPLARI DENEY FÖYÜ 1. DENEYİN AMACI Borularda

Detaylı

MAKĠNE ELEMANLARI II REDÜKTÖR PROJESĠ

MAKĠNE ELEMANLARI II REDÜKTÖR PROJESĠ T.C PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKĠNE ELEMANLARI II REDÜKTÖR PROJESĠ Öğrencinin; Adı: Cengiz Görkem Soyadı: DENGĠZ No: 07223019 DanıĢman: Doç. Dr. TEZCAN ġekercġoğlu

Detaylı

Beton pompalı kamyonlar. Beton pompalı kamyonlar hakkında genel bilgiler. Tasarım. Beton pompalı kamyonlar burulmaya karşı ekstra sağlam kabul edilir.

Beton pompalı kamyonlar. Beton pompalı kamyonlar hakkında genel bilgiler. Tasarım. Beton pompalı kamyonlar burulmaya karşı ekstra sağlam kabul edilir. Beton pompalı kamyonlar hakkında genel bilgiler Beton pompalı kamyonlar hakkında genel bilgiler Beton pompalı kamyonlar burulmaya karşı ekstra sağlam kabul edilir. Tasarım Üstyapıyı öyle güçlü ve sert

Detaylı

Saf Eğilme(Pure Bending)

Saf Eğilme(Pure Bending) Saf Eğilme(Pure Bending) Saf Eğilme (Pure Bending) Bu bölümde doğrusal, prizmatik, homojen bir elemanın eğilme etkisi altındaki şekil değiştirmesini/ deformasyonları incelenecek. Burada çıkarılacak formüller

Detaylı

6. GENLEŞME DEPOLARI 6.1 AÇIK GENLEŞME DEPOSU

6. GENLEŞME DEPOLARI 6.1 AÇIK GENLEŞME DEPOSU 6. GENLEŞME DEPOLARI Genleşme depoları sistemdeki basıncın kontrolü ve sisteme gerekli su desteğinin sağlanması bakımından çok önemlidir. Genleşme depoları açık ve kapalı olmak üzere iki tiptedir. 6.1

Detaylı

Geometriden kaynaklanan etkileri en aza indirmek için yük ve uzama, sırasıyla mühendislik gerilmesi ve mühendislik birim şekil değişimi parametreleri elde etmek üzere normalize edilir. Mühendislik gerilmesi

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

T.C. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ (TEK EKSENLİ EĞİLME DENEYİ) ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR. AHMET TEMÜGAN DERS ASİSTANI ARŞ.GÖR. FATİH KAYA

Detaylı

VİSKOZİTE SIVILARIN VİSKOZİTESİ

VİSKOZİTE SIVILARIN VİSKOZİTESİ VİSKOZİTE Katı, sıvı veya gaz halinde bütün cisimler, kitlelerinin bir bölümünün birbirine göre şekil ya da göreceli yer değiştirmelerine karşı bir mukavemet arz ederler. Bu mukavemet değişik türlerde

Detaylı

YABANCI KUVVETLİ FREN SİSTEMLERİ

YABANCI KUVVETLİ FREN SİSTEMLERİ YABANCI KUVVETLİ FREN SİSTEMLERİ MEKANİK ve HAVALI FRENLER Prof. Dr. N. Sefa KURALAY 1 YABANCI KUVVETLİ FREN SİSTEMLERİ 1. Çarpmalı Mekanik Frenler ve Tasarım Esasları Çarpmalı fren sistemleri ağırlıklı

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 40 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI TEORİ Bir noktada oluşan gerinim ve gerilme değerlerini

Detaylı

MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ

MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ 1.GİRİŞ Deney tesisatı; içerisine bir ısıtıcı,bir basınç prizi ve manometre borusu yerleştirilmiş cam bir silindirden oluşmuştur. Ayrıca bu hazneden

Detaylı

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ Prof. Dr. Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makina Mühendisliği Bölümü, Erzurum Bu bölümde 1. Direnç a. Aerodinamik b. Dinamik, yuvarlanma c. Yokuş 2. Tekerlek tahrik

Detaylı

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 BURKULMA HESABI Doç.Dr. Ali Rıza YILDIZ MAK 305 Makine Elemanları-Doç. Dr. Ali Rıza YILDIZ 1 BU SLAYTTAN EDİNİLMESİ BEKLENEN BİLGİLER Burkulmanın tanımı Burkulmanın hangi durumlarda

Detaylı

KAYMALI YATAKLAR. Kaymalı Yataklar. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Erzurum Teknik Üniversitesi. Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

KAYMALI YATAKLAR. Kaymalı Yataklar. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Erzurum Teknik Üniversitesi. Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü KAYMALI YATAKLAR Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: Eksenel yataklama türleri Yatak malzemeleri Hidrodinamik

Detaylı

O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde

O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde 1) Suyun ( H 2 O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde 10 6 m 3 olduğuna göre, birbirine komşu su moleküllerinin arasındaki uzaklığı Avagadro sayısını kullanarak hesap ediniz. Moleküllerin

Detaylı

Yuvarlanmalı Yataklar- Rulmanlar. Bir rulman iç bilezik, dış bilezik, yuvarlanma elemanları ve kafesten oluşan bir sistemdir.

Yuvarlanmalı Yataklar- Rulmanlar. Bir rulman iç bilezik, dış bilezik, yuvarlanma elemanları ve kafesten oluşan bir sistemdir. YATAKLAR Yataklar Genellikle milleri veya aksları destekleyen yataklar, kaymalı ve yuvarlanmalı (rulman) olmak üzere iki gruba ayrılır. Kaymalı yataklarda yüzeyler arasında kayma, rulmanlarda ise yüzeyler

Detaylı

Kompozit Malzemeler ve Mekaniği. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş

Kompozit Malzemeler ve Mekaniği. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Kompozit Malzemeler ve Mekaniği Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Bölüm 4 Laminatların Makromekanik Analizi Kaynak: Kompozit Malzeme Mekaniği, Autar K. Kaw, Çevirenler: B. Okutan Baba, R. Karakuzu. 4 Laminatların

Detaylı

Kadar artar. Artan bu hacmi depolayacak açık genleşme deposunun hacmi ise;

Kadar artar. Artan bu hacmi depolayacak açık genleşme deposunun hacmi ise; 7. GENLEŞME DEPOLARI Genleşme depoları sistemdeki basıncın kontrolü ve sisteme gerekli su desteğinin sağlanması bakımından çok önemlidir. Genleşme depoları açık ve kapalı olmak üzere iki tiptedir. 7.1

Detaylı

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 5.BÖLÜM Bağlama Elemanları Kaynak Bağlantıları Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız 1 BU SLAYTTAN EDİNİLMESİ BEKLENEN BİLGİLER Bağlama Elemanlarının Tanımı ve Sınıflandırılması Kaynak Bağlantılarının

Detaylı

SÜRÜŞ SİSTEMLERİ. Prof. Dr. N. Sefa KURALAY 1

SÜRÜŞ SİSTEMLERİ. Prof. Dr. N. Sefa KURALAY 1 SÜRÜŞ SİSTEMLERİ Prof. Dr. N. Sefa KURALAY 1 SÜRÜŞ SİSTEMLERİ Bir aracın sürüş sistemine şasi, yani kendinden taşıyıcılı karoseri, yaylanma, tekerlek askı sistemleri, yani ön ve arka akslar, direksiyon,

Detaylı

KAYMALI YATAKLAR II: Radyal Kaymalı Yataklar

KAYMALI YATAKLAR II: Radyal Kaymalı Yataklar KAYMALI YATAKLAR II: Radyal Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: Radyal yataklama türleri Sommerfield Sayısı Sonsuz Genişlikte

Detaylı

Burma deneyinin çekme deneyi kadar geniş bir kullanım alanı yoktur ve çekme deneyi kadar standartlaştırılmamış bir deneydir. Uygulamada malzemelerin

Burma deneyinin çekme deneyi kadar geniş bir kullanım alanı yoktur ve çekme deneyi kadar standartlaştırılmamış bir deneydir. Uygulamada malzemelerin BURMA DENEYİ Burma deneyinin çekme deneyi kadar geniş bir kullanım alanı yoktur ve çekme deneyi kadar standartlaştırılmamış bir deneydir. Uygulamada malzemelerin genel mekanik özelliklerinin saptanmasında

Detaylı

ÖRNEK SAYISAL UYGULAMALAR

ÖRNEK SAYISAL UYGULAMALAR ÖRNEK SAYISAL UYGULAMALAR 1-Vidalı kriko: Şekil deki kriko için; Verilenler Vidalı Mil Malzemesi: Ck 45 Vidalı mil konumu: Düşey Somun Malzemesi: Bronz Kaldırılacak en büyük (maksimum) yük: 50.000 N Vida

Detaylı

Precision Spring Europa (PSE) Kalıp Yayları. PSE Kalıp Yaylarını Seçme Kriterleri

Precision Spring Europa (PSE) Kalıp Yayları. PSE Kalıp Yaylarını Seçme Kriterleri Precision Spring Europa (PSE) Kalıp Yayları Yaylar kalıcı deformasyon göstermeyen mekanik parçalardır.şekil verme işlemleri sırasında sacın düzgün şekilde tutulmasına yararlar.bu sayede kırışıklıklar ve

Detaylı

TERMODİNAMİĞİN BİRİNCİ YASASI

TERMODİNAMİĞİN BİRİNCİ YASASI İzotermal ve Adyabatik İşlemler Sıcaklığı sabit tutulan sistemlerde yapılan işlemlere izotermal işlem, ısı alışverişlerine göre yalıtılmış sistemlerde yapılan işlemlere ise adyabatik işlem adı verilir.

Detaylı

SÖNÜMLEME ELEMANLARI AMORTİSÖRLER. Prof. Dr. N. Sefa KURALAY 1

SÖNÜMLEME ELEMANLARI AMORTİSÖRLER. Prof. Dr. N. Sefa KURALAY 1 SÖNÜMLEME ELEMANLARI AMORTİSÖRLER Prof Dr N Sefa KURALAY 1 SÖNÜMLEME ELEMANLARI, AMORTİSÖRLER Amortisörlerin Görevleri: Taşıt yaylarına paralel olarak bağlanan amortisörlerin; Aksların ve tekerleklerin

Detaylı

GEZER KREN KÖPRÜSÜ KONSTRÜKSİYONU VE HESABI

GEZER KREN KÖPRÜSÜ KONSTRÜKSİYONU VE HESABI GEZER KRE KÖPRÜSÜ KOSTRÜKSİYOU VE HESABI 1. GEZER KÖPRÜLÜ KRE Gezer köprülü krenler, yüksekte bulunan raylar üzerinde hareket eden arabalı köprülerdir. Araba yükleri kaldırır veya indirir ve köprü üzerindeki

Detaylı

olup uygu kaması A formuna sahiptir. Müsaade edilen yüzey basıncı p em kasnak malzemesi GG ve mil malzemesi St 50 dir.

olup uygu kaması A formuna sahiptir. Müsaade edilen yüzey basıncı p em kasnak malzemesi GG ve mil malzemesi St 50 dir. ÖRNEK 1: Düz kayış kasnağı bir mil üzerine radyal yönde uygu kaması ile eksenel yönde İse bir pul ve cıvata ile sabitleştirilmiştir. İletilecek güç 1 kw ve devir sayısı n=500 D/d olup uygu kaması A formuna

Detaylı

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER. 05-5a. M. Güven KUTAY. 05-5a-ornekler.doc

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER. 05-5a. M. Güven KUTAY. 05-5a-ornekler.doc 2009 Kasım MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER 05-5a M. Güven KUTAY 05-5a-ornekler.doc İ Ç İ N D E K İ L E R 5. MUKAVEMET HESAPLARI İÇİN ÖRNEKLER...5.3 5.1. 1. Grup örnekler...5.3 5.1.1. Örnek 1, aturalı mil

Detaylı

Kılavuz Rayları ve Emniyet Freni Mekanizmaları Üzerindeki Gerilmelere Dair Araştırma

Kılavuz Rayları ve Emniyet Freni Mekanizmaları Üzerindeki Gerilmelere Dair Araştırma Kılavuz Rayları ve Emniyet Freni Mekanizmaları Üzerindeki Gerilmelere Dair Araştırma Dr. C. Erdem Đmrak 1, Said Bedir 1, Sefa Targıt 2 1 Đstanbul Teknik Üniversitesi, Makine Mühendisliği Fakültesi, Makine

Detaylı

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Zemindeki mühendislik problemleri, zeminin kendisinden değil, boşluklarında bulunan boşluk suyundan kaynaklanır. Su olmayan bir gezegende yaşıyor olsaydık, zemin

Detaylı

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) Department of Mechanical Engineering

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) Department of Mechanical Engineering Uygulama Sorusu-1 Şekildeki 40 mm çaplı şaft 0 kn eksenel çekme kuvveti ve 450 Nm burulma momentine maruzdur. Ayrıca milin her iki ucunda 360 Nm lik eğilme momenti etki etmektedir. Mil malzemesi için σ

Detaylı

İTKİLİ MOTORLU UÇAĞIN YATAY UÇUŞ HIZI

İTKİLİ MOTORLU UÇAĞIN YATAY UÇUŞ HIZI İTKİLİ MOTORLU UÇAĞIN YATAY UÇUŞ HIZI Mustafa Cavcar Anadolu Üniversitesi Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi 26470 Eskişehir Yatay uçuş sabit uçuş irtifaında yeryüzüne paralel olarak yapılan uçuştur.

Detaylı

Kompozit Malzemeler ve Mekaniği. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş

Kompozit Malzemeler ve Mekaniği. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Kompozit Malzemeler ve Mekaniği Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Bölüm 4 Laminatların Makromekanik Analizi Kaynak: Kompozit Malzeme Mekaniği, Autar K. Kaw, Çevirenler: B. Okutan Baba, R. Karakuzu. 4 Laminatların

Detaylı

DAİRESEL KESİTLİ TELDEN SOĞUK OLARAK SARILAN BASMA YAYLARININ HESABI

DAİRESEL KESİTLİ TELDEN SOĞUK OLARAK SARILAN BASMA YAYLARININ HESABI DAİRESEL KESİTLİ TELDEN SOĞUK OLARAK SARILAN BASMA YAYLARININ HESABI Yaylar enerji depolayan elemanlardır. Basma yaylarında, malzemenin elastik bölgesinde kalmak şartiyle, yayın ekseni doğrultusunda etkiyen

Detaylı

SIZDIRMAZLIK ELEMANLARINDA KARŞILAŞILAN PROBLEMLER, NEDENLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

SIZDIRMAZLIK ELEMANLARINDA KARŞILAŞILAN PROBLEMLER, NEDENLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 313 SIZDIRMAZLIK ELEMANLARINDA KARŞILAŞILAN PROBLEMLER, NEDENLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Bülend DEMİRALP ÖZET Hidrolik silindirler, sızıntı problemleri nedeniyle ya da bakım amaçlı söküldüklerinde, kullanılan

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN ÇEKME DENEYİ

METALİK MALZEMELERİN ÇEKME DENEYİ METALİK MALZEMELERİN ÇEKME DENEYİ Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altında elastik ve plastik davranışını belirlemek amacıyla uygulanır. Çekme deneyi, asıl malzemeyi temsil etmesi için hazırlanan

Detaylı

SORU 1) ÇÖZÜM 1) UYGULAMALI AKIŞKANLAR MEKANİĞİ 1

SORU 1) ÇÖZÜM 1) UYGULAMALI AKIŞKANLAR MEKANİĞİ 1 SORU 1) Şekildeki sistemde içteki mil dönmektedir. İki silindir arasında yağ filmi vardır. Sistemde sızdırmazlık sağlanarak yağ kaçağı önlenmiştir. Verilen değerlere göre sürtünme yolu ile harcanan sürtünme

Detaylı

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V 8.SINIF KUVVET VE HAREKET ÜNİTE ÇALIŞMA YAPRAĞI /11/2013 KALDIRMA KUVVETİ Sıvıların cisimlere uyguladığı kaldırma kuvvetini bulmak için,n nı önce havada,sonra aynı n nı düzeneği bozmadan suda ölçeriz.daha

Detaylı

3.1. Proje Okuma Bilgisi 3.1.1. Tek Etkili Silindirin Kumandası

3.1. Proje Okuma Bilgisi 3.1.1. Tek Etkili Silindirin Kumandası HİDROLİK SİSTEM KURMAK VE ÇALIŞTIRMAK 3.1. Proje Okuma Bilgisi 3.1.1. Tek Etkili Silindirin Kumandası Basınç hattından gelen hidrolik akışkan, 3/2 yön kontrol valfine basılınca valften geçer. Silindiri

Detaylı

Motorlu Taşıtlar Temel Eğitimi, Uygulama Çalışması DEÜ Mühendislik Fakültesi, Makine Mühendisliği Bölümü

Motorlu Taşıtlar Temel Eğitimi, Uygulama Çalışması DEÜ Mühendislik Fakültesi, Makine Mühendisliği Bölümü Problem 9: Arka akstan tahrik edilen bir aracın aşağıdaki teknik değerleri bilinmektedir : Toplam ağırlık G=8700 N Hava direnci katsayısı C W =0,445 Araç enine kesit alanı A=1,83 m 2 Lastik dinamik yarıçapı

Detaylı

FRENLER SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-II DERS NOTU

FRENLER SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-II DERS NOTU FRENLER MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-II DERS NOTU Frenler 2 / 20 Frenler, sürtünme yüzeyli kavramalarla benzer prensiplere göre çalışan bir makine elemanı grubunu oluştururlar. Şu şekilde

Detaylı

12.Patates.. Patates.. Patates yumru olarak ekildiğinden patates ekim makinaları da diğer makinalardan ayrı olarak tasarlanmış özel makinalardır.

12.Patates.. Patates.. Patates yumru olarak ekildiğinden patates ekim makinaları da diğer makinalardan ayrı olarak tasarlanmış özel makinalardır. 12.Patates.. Patates.. Patates yumru olarak ekildiğinden patates ekim makinaları da diğer makinalardan ayrı olarak tasarlanmış özel makinalardır. Patates yumrusunun en büyük özelliği dışardan gelen fiziksel

Detaylı

KUBOTA SIFIR KUYRUK ÇIKINTILI MİNİ EKSKAVATÖR

KUBOTA SIFIR KUYRUK ÇIKINTILI MİNİ EKSKAVATÖR KUBOTA SIFIR KUYRUK ÇIKINTILI MİNİ EKSKAVATÖR Sıfır kuyruk çıkıntısı. Ultra kompakt. Çalıştırması kolay. Kubota U10-3, kuyruk çıkıntısı olmayan mini bir ekskavatörden beklediğiniz her şey ve daha fazlasıdır.

Detaylı

Prof. Dr. İrfan KAYMAZ

Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: Kayış-kasnak mekanizmalarının türü Kayış türleri Meydana gelen kuvvetler Geometrik

Detaylı

Isıtma tesisatında yıllık yakıt miktarı hesaplanarak, yakıt deposu tesisin en az 20 günlük yakıt gereksinimini karşılayacak büyüklükte olmalıdır.

Isıtma tesisatında yıllık yakıt miktarı hesaplanarak, yakıt deposu tesisin en az 20 günlük yakıt gereksinimini karşılayacak büyüklükte olmalıdır. 7. YILLIK YAKIT MĐKTARI HESABI VE YAKIT DEPOLARI Isıtma tesisatında yıllık yakıt miktarı hesaplanarak, yakıt deposu tesisin en az 20 günlük yakıt gereksinimini karşılayacak büyüklükte olmalıdır. 7.1 Yıllık

Detaylı

Alt şasi tasarım. Genel bilgiler. Alt şasi aşağıdaki amaçlar için kullanılabilir:

Alt şasi tasarım. Genel bilgiler. Alt şasi aşağıdaki amaçlar için kullanılabilir: Alt şasi aşağıdaki amaçlar için kullanılabilir: Yükü şasi çerçevesi üzerine düzgün bir şekilde dağıtmak için Tekerlekler ve çerçeve üzerinde dik duran diğer parçalar için boşluk sağlamak amacıyla Üstyapıyı

Detaylı

Varsayımlar ve Tanımlar Tekil Yükleri Aktaran Kablolar Örnekler Yayılı Yük Aktaran Kablolar. 7.3 Yatayda Yayılı Yük Aktaran Kablolar

Varsayımlar ve Tanımlar Tekil Yükleri Aktaran Kablolar Örnekler Yayılı Yük Aktaran Kablolar. 7.3 Yatayda Yayılı Yük Aktaran Kablolar 7.1 7.2 Varsayımlar ve Tanımlar Tekil Yükleri Aktaran Kablolar Örnekler Yayılı Yük Aktaran Kablolar 7.3 Yatayda Yayılı Yük Aktaran Kablolar 7.4 Örnekler Kendi Ağırlığını Taşıyan Kablolar (Zincir Eğrisi)

Detaylı

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Gelişen imalat teknolojileri ile birlikte birim hacimde daha yüksek tork değerlerine sahip redüktörihtiyacı kullanıcıların en önemli beklentilerinden biri

Detaylı

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ 1 Amaçlar Amaçlar Saf madde kavramının tanıtılması Faz değişimi işleminin fizik ilkelerinin incelenmesi Saf maddenin P-v-T yüzeylerinin ve P-v, T-v ve P-T özelik diyagramlarının

Detaylı

YÜKSEK KAPASİTELİ YÜK HÜCRELERİNİN DOĞRULANMASI

YÜKSEK KAPASİTELİ YÜK HÜCRELERİNİN DOĞRULANMASI 295 YÜKSEK KAPASİTELİ YÜK HÜCRELERİNİN DOĞRULANMASI Besim YÜKSEL ÖZET Ölü ağırlıklarla direkt yükleme metoduyla doğrulanamayacak kadar yüksek kapasiteli yük hücrelerinin ( load cell ), endüstride direkt

Detaylı

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler ifthmechanics OF MAERIALS 009 he MGraw-Hill Companies, In. All rights reserved. - Burulma (orsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler ifthmechanics OF MAERIALS ( τ ) df da Uygulanan

Detaylı

Santrifüj Pompalar: MEKANİK ENERJİYİ, AKIŞKANDA KİNETİK ENERJİYE ÇEVİREN VE AKIŞKANLARI TRANSFER EDEN MAKİNALARDIR.

Santrifüj Pompalar: MEKANİK ENERJİYİ, AKIŞKANDA KİNETİK ENERJİYE ÇEVİREN VE AKIŞKANLARI TRANSFER EDEN MAKİNALARDIR. KSB DÜNYASINA D HOŞGELD GELDİNİZ SANTRİFÜJ J POMPALAR Santrifüj Pompalar: MEKANİK ENERJİYİ, AKIŞKANDA KİNETİK ENERJİYE ÇEVİREN VE AKIŞKANLARI TRANSFER EDEN MAKİNALARDIR. POMPA KESİT T RESMİ POMPA ANA PARÇALARI

Detaylı

ÇÖZÜM 1) konumu mafsallı olup, buraya göre alınacak moment ile küçük pistona etkileyen kuvvet hesaplanır.

ÇÖZÜM 1) konumu mafsallı olup, buraya göre alınacak moment ile küçük pistona etkileyen kuvvet hesaplanır. SORU 1) Şekildeki (silindir+piston) düzeni vasıtası ile kolunda luk bir kuvvet elde edilmektedir. İki piston arasındaki hacimde yoğunluğu olan bir akışkan varıdr. Verilenlere göre büyük pistonun hareketi

Detaylı

ÖZHENDEKCİ BASINÇ ÇUBUKLARI

ÖZHENDEKCİ BASINÇ ÇUBUKLARI BASINÇ ÇUBUKLARI Kesit zoru olarak yalnızca eksenel doğrultuda basınca maruz kalan elemanlara basınç çubukları denir. Bu tip çubuklara örnek olarak pandül kolonları, kafes sistemlerin basınca çalışan dikme

Detaylı

Musa DEMİRCİ. KTO Karatay Üniversitesi. Konya - 2015

Musa DEMİRCİ. KTO Karatay Üniversitesi. Konya - 2015 Musa DEMİRCİ KTO Karatay Üniversitesi Konya - 2015 1/46 ANA HATLAR Temel Kavramlar Titreşim Çalışmalarının Önemi Otomatik Taşıma Sistemi Model İyileştirme Süreci Modal Analiz Deneysel Modal Analiz Sayısal

Detaylı

2. Basınç ve Akışkanların Statiği

2. Basınç ve Akışkanların Statiği 2. Basınç ve Akışkanların Statiği 1 Basınç, bir akışkan tarafından birim alana uygulanan normal kuvvet olarak tanımlanır. Basıncın birimi pascal (Pa) adı verilen metrekare başına newton (N/m 2 ) birimine

Detaylı

Makine Elemanları I. Yorulma Analizi. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Erzurum Teknik Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Makine Elemanları I. Yorulma Analizi. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Erzurum Teknik Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Yorulma hasarı Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu (Havai) Uçuşu Tarih: 28 Nisan 1988 Makine elemanlarının

Detaylı

Tanım: Boyuna doğrultuda eksenel basınç kuvveti taşıyan elemanlara Basınç Çubuğu denir.

Tanım: Boyuna doğrultuda eksenel basınç kuvveti taşıyan elemanlara Basınç Çubuğu denir. BASINÇ ÇUBUKLARI Tanım: Boyuna doğrultuda eksenel basınç kuvveti taşıyan elemanlara Basınç Çubuğu denir. Basınç çubukları, sadece eksenel basınç kuvvetine maruz kalırlar. Bu çubuklar üzerinde Eğilme ve

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELK222 TEMEL ELEKTRİK LABORATUARI-II

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELK222 TEMEL ELEKTRİK LABORATUARI-II ALTERNATİF AKIM KÖPRÜLERİ 1. Hazırlık Soruları Deneye gelmeden önce aşağıdaki soruları cevaplayınız ve deney öncesinde rapor halinde sununuz. Omik, kapasitif ve endüktif yük ne demektir? Açıklayınız. Omik

Detaylı

OREN3005 HİDROLİK VE PNÖMATİK SİSTEMLER

OREN3005 HİDROLİK VE PNÖMATİK SİSTEMLER ÖRNEK PROBLEMLER Boru çapı hesabı: Q: Debi litre/dak. A: Boru kesit alanı cm2 V: Ortalama akış hızı m/sn d: Boru iç çapı Örnek Problem: Pompa debisi 3 lt/sn olan bir hidrolik sistemde akışkan hızı ortalama

Detaylı

11.1 11.2. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti. 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti. 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı

11.1 11.2. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti. 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti. 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı 11.1 11. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı 11.5 Eksen Takımının Değiştirilmesi 11.6 Asal Eylemsizlik Momentleri

Detaylı

Isı Farkı Analizi: Nasıl Yapılır? Neden Gereklidir? Joseph Kubin Mustafa Tümer TAN

Isı Farkı Analizi: Nasıl Yapılır? Neden Gereklidir? Joseph Kubin Mustafa Tümer TAN Isı Farkı Analizi: Nasıl Yapılır? Neden Gereklidir? Joseph Kubin Mustafa Tümer TAN Genleşme Isı alan cisimlerin moleküllerinin hareketi artar. Bu da moleküller arası uzaklığın artmasına neden olur. Bunun

Detaylı