HLI ARAÇ KAYIPLARI. e Özge K l nç

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "HLI ARAÇ KAYIPLARI. e Özge K l nç"

Transkript

1 IRAK SAVAfiI NDA ZIR 46

2 HLI ARAÇ KAYIPLARI e Özge K l nç ABD ve ngiltere nin önderli indeki koalisyon güçlerinin Irak a karfl sald r s 20 Mart 2003 tarihinde bafllam fl ve Iraqi Freedom operasyonunun ilk safhas ABD askeri birliklerinin 10 Nisan 2003 tarihinde Ba dat a girmesi ile sona ermifltir. Bu tarihten sonra çat flmalar n pratikte sona ermedi i gözlenmifl ve çeflitli kesimlerden Irak direnifli k smen terör sentezli gayri nizami bir hal alm fl ve halen devam etmektedir. Müdahale ana faz olarak niteleyebilece imiz ilk üç haftal k operasyonda tanklar n bafl çekti i z rhl birlikler kilit rol oynam fl ve kara operasyonunun baflar l olmas nda taktik aç dan kaç n lmaz görevler üstlenmifllerdir. Bu yaz da, Iraqi Freedom Operasyonu nda öncelikli olarak sadece z rhl birlik harekatlar k saca incelenecek, ayr ca tank ve z rhl araç kay plar na de inilmeye çal fl lacakt r. Yaz n n sonunda buradan ç kar labilecek baz derslere ve ayr ca Türkiye aç s ndan genel bir de erlendirmeye özet niteli inde k - saca yer verilecektir. 47

3 IRAK IN ASKER GÜCÜ: Özellikle savafl öncesi, hemen tüm kaynaklar Irak taki Saddam diktatörlü ünün askeri gücünü çok teorik ele ald klar ndan, savafl sonras tüm bu veri ve dökümlerin pratik savafl aç s ndan abart l olduklar ortaya ç km flt r. 20 Mart 2003 öncesinde Irak Ordusu nun ka t üzerindeki teorik gücü afla daki gibi ele al n yordu: asker tank (T-54/55, T-59, T-69, T-72, M48, M60, AMX 30, Centurion, Chieftain) top/kunda motorlu obüs/kunda motorlu top - 50 FROG ve 6 SCUD tipi füze sistemi - S n rl say da El-Hüseyin, El-Samud ve El- Fatah balistik füzesi Ancak Irak n gerçekte cepheye sürebilece i silah ve asker miktar bu teorik verilerin çok alt ndayd Körfez Savafl s ras nda Irak askeri gücünün u rad kay plar, bu savafl n hemen ard ndan aral ks z 12 y l yürürlükte kalan ambargo nedeniyle telafi edilememiflti. Ayr ca Irak n elinde kalm fl olan az say da çal flabilir durumdaki sa lam sistemleri kullanmak için gerekli yedek parçalar n temini, dolay s yla lojistik destek yine ambargo yüzünden yeterli seviyede sa lanamam flt r. Her ne kadar Irak Hava Kuvvetleri belli bir miktar uça a sahip idiyse de, pratikte koalisyon güçlerinin sahip oldu u hava üstünlü ü yüzünden bunlar kullanma imkan dahi bulunamam flt r. Unutulmamal d r ki, 1991 Körfez Savafl ndan beri 36. paralelin kuzeyi ve 32. paralelin güneyindeki Irak hava sahas zaten tamamen ABD ve ngiliz hava kuvvetlerince kontrol edilmekteydi. Irak savafl uçaklar n n bu bölgelere girmesi zaten kesinlikle yasakt. Bu yasa ihlal eden Irak uçaklar düflürülmüfltür. 27 A ustos 1992 ve 1 May s 2003 tarihleri aras nda, 36. paralelin kuzeyi ve 32. paralelin güneyindeki bir çok Irak hedefi havadan yap - lan operasyonlar kapsam nda uçak ve seyir füzeleri ile defalarca bombalanm flt. Dolay s yla Irak n hava savunma kabiliyeti bu son savafl bafllamadan önce manen çökmüfl bir vaziyetteydi ve Irak hava savunmas büyük oranda zaten susturulmufltu. Teorik olarak askeri olan Irak Ordusu, daha savafl bafllamadan büyük oranda fire vermifl, bir çok general, üst düzey kurmay-subay ve yüz binlerce asker, daha kara savafl bafllamadan üniformas n ç kararak kay plara kar flm flt r. Bu savaflta Irak genelinde tahminen 50 bin kadar Irakl k smen çat flmalara kat lm flt r. Savafltan cayan Irakl general ve subay tak - m n n arta kalan orduyu zay flatmas n n d fl nda, savafl n ilk günlerinde, Irak Ordusu nun elde kalan son haberleflme, radar, hava savunma, lojistik destek gibi tesisleri de çökertilerek komuta-kontrol zinciri büyük oranda k r lm flt r. Dolay s yla çat flmalara kat lan Irak birlikleri T-72M1 tanklar, Irak Ordusu nun kronolojik olarak en yeni ana muharebe tanklar aras nda yer al yordu. (Foto raf: TD Arfliv) Son Irak sald r s ndan, dolay s yla savafltan önce hurdaya ç kar lm fl ve kullan lmaz hale gelmifl bir Irak T-62 tank. (Foto raf: TD Arfliv) aras nda efl güdüm sa lanamam fl; Irak genelinde direnifl gösteren 50 bin askerin direnifli mahalli seviyede gerçekleflebilmifl ve Irak n karfl atefl yo unlu u etkili olamam flt r. Irak tanklar n n ço u zaten demode modeller olup, bunlar n yar dan ço unun operasyonel kabiliyetinin olmad söylenebilir. Irak n tank gücünün çekirde ini 1950 li/60 l y llar n dizayn, genellikle birinci ve ikinci nesil T-54/55, T-62 ve k smen T-72 tanklar oluflturmaktayd. kinci/üçüncü nesil aras T-72 tanklar bile art k orijinal konfigürasyonlu standart modelleri ile bugün güncelliklerini yitirmifllerdir. Uygulanan ambargo dolay s yla Irak n, zaman nda bu ülkeye sat lan ve Irak- ran Savafl s ras nda kulland, ABD menfleli M-48/M- 60, Frans z menfleli AMX-30 ve ngiliz menfleli Centurion/Chieftain tanklar n, yedek parça sorunu yüzünden özellikle son on y ld r büyük oranda kullanamad bilinmekteydi. Savafl öncesi Irak n teorik olarak elinde bulunan 2600 tank ndan en fazla 1500 ünün çal - fl r vaziyette oldu u tahmin edilmektedir. Bu tanklar n da tamam na yak n, son savafl s ras nda havadan tahrip edilmifltir. Dolay s yla Irak ile koalisyon tanklar aras nda çok az simetrik tank muharebesi söz konusu olmufltur. Zaten Irak tanklar n n bir ço u daha savafl n bafllang ç faz nda sahipsiz kalm fl, mürettebatlar üniformalar n ç kararak savafltan kaçm fllard r. Bu flekilde geri kalan terkedilmifl Irak tanklar n n ço u ABD ve ngiliz birliklerinin eline sa lam ve terkedilmifl halde geçmifltir. KOAL SYON ÜLKELER N N ASKER GÜCÜ: Iraqi Freedom Operasyonu na kat lan ülkeler içinde bölgede en çok askeri, bu tek tarafl ilan edilen savafl n kaç n lmaz gereklili ini savunan ABD bulunduruyordu. ABD, operasyon öncesi yap lan askeri y nak s ras nda bölgeye 220 bin askerini sevk etmiflti. ABD den sonra 48

4 Cojone Eh lakapl bu M1A1 tank, ABD Deniz Piyadeleri nin 3. Mekanize Piyade Tümeni ne ait. 6 Nisan 2003 tarihinde tank n son derece hassas gaz türbinine k zg n ya damlamas ndan dolay türbin alev alm fl ve alevler kontrol alt na al namayarak tank terkedilmek zorunda kal nm flt r. (Foto raf: TD Arfliv) bölgeye en fazla asker gönderen ikinci ülke ise 26 bin asker ile ngiltere olmufltur. Böylelikle di er askerlerle koalisyon güçlerinin cephede ve cephe gerisinde görev yapan toplam asker say s 300 bin s n r n aflm flt r. Bu askeri gücü desteklemek için, ABD Donanmas (US Navy), envanterindeki alt uçak gemisini Do u Akdeniz ve Basra Körfezi nde, ngiltere de bir adet uçak gemisini Basra Körfezi ne konuflland rm flt r. ABD ve ngiliz hava kuvvetlerine ait F-15C, F-15E, F-16C/CJ, F/A-18C/F, F-117A, OA- 10, A-10, AC-130, AV-8B (Harrier II Plus) ve Tornado GR4 gibi taktik muharip jet uçaklar, Kuveyt ve Katar ile, Suudi Arabistan daki Riyad, Dahran ve Cidde de bulunan hava üslerinde konuflland r lm fllard r. Ayr ca Amerikan Stratejik Hava Kuvvetleri nin (Strategic Air Command - SAC) Missouri deki Whiteman ile Hint Okyanusu ndaki, Diego Garcia adas ndaki hava üslerinden kalkan B-2A Spirit tipi stealth özellikli stratejik bombard man uçaklar ; ngiltere nin Fairford ve yine ayn Diego Garcia adas ndaki üslerinden havalanan B-52H Stratofortress tipi klasik stratejik bombard man uçaklar ve nihayet Umman daki Thumrait Hava Üssü nden havalanan B-1B Lancer tipi de iflken geometrik aç l kanatl ve süpersonik stratejik bombard - man uçaklar da Irak a karfl yap lan hava harekat na kat lm fllard r. Bölgedeki ABD ve ngiltere nin bafl çekti i yaklafl k 300 bin kiflilik, teknolojik aç dan son derece üstün bu dev orduyu bir silah olarak kabul edersek, silah n ucundaki süngü kuflkusuz Amerikan ve ngiliz Kara Kuvvetleri z rhl birlikleri ve Amerikan Deniz Piyadesi unsurlar d r. Bu vurucu, ön cephe müdahale amaçl kara gücü, muharebe baz nda önem tafl yan dört birlikten oluflmaktayd : ABD Ordusu nun kiflilik 3. Piyade Tümeni ABD Ordusu nun kiflilik 101. Hava ndirme Tümeni ABD Deniz Piyadeleri nin kiflilik 1. Deniz Piyade Tümeni ngiliz Ordusu nun kiflilik 1. Z rhl Tümeni Iraqi Freedom Operasyonu na kat lan birliklerin kuvvet ve mevcudiyet da l mlar na göz att m zda tümenlerin, her biri askerden oluflan 3 ya da 4 tabur; her taburun, her biri askerden oluflan 3-5 bölük ve her bölü ün 3-4 tak mdan organize edildi- i görülmektedir. Bu kadar büyük, komplike silah sistemleri ve kuvvetli atefl gücü ile donat lm fl çok uluslu bir ordunun sevk ve idaresini sa lamak, cephanesini, yedek parças n, iaflesini temin etmek, operasyonun üç hafta sürdü ü göz önünde bulundurulursa, tüm pürüzlere ve cephe savafl ndaki asimetrik güç dengesine ra men askeri aç dan bir baflar d r. Bu baflar da koalisyon kuvvetlerinin komutan Orgeneral Tommy Günümüzün askeri operasyonlar nda tanklar, art k klasik cephe tank muharabelerinden çok, yerleflim bölgelerinde daha çok görev almaya bafll yorlar. Bu aktüel göreve optimum seviyede cevap verebilmek için, tanklar n taktik doktrini ve özsavunma sistemlerinde kayda de er de ifliklikler beklenmelidir. Resimde görüldü ü gibi bir çok Abrams tank n n, ek manevra yapmamak için karfl lar na ç kan sivil halka ait terkedilmifl yüzlerce Irak özel otomobilinin üzerinden geçtigi tahmin edilmektedir. (Foto raf: TD Arfliv) 49

5 M88A2 tipi bir tank çekicisi katmerli anti-tank may nlari ile tahrip olan M1A1 kulesinin enkaz n kald r yor. (Foto raf: TD Arfliv) Franks ten rütbesiz askere kadar, herkesin icra edilecek görevini en ince detay na kadar bilmesi, emirlerin ve cephede olanlar n en h zl sürede emir komuta zinciri içinde iletilmesi önemli rol oynam flt r. Iraqi Freedom Operasyonu nda uygulanan askeri taktik, ABD li subaylar n askeri okul ve akademilerde detayl bir flekilde iflleyip ö rendikleri eski bir metodun baflar yla hayata geçirilmesidir. Bu metod, Almanlar n kinci Dünya Savafl nda uygulad klar Blitzkrieg (Y ld - r m Savafl ) takti ine çok benzemektedir. Gerçi bu son operasyon, Y ld r m Savafl takti inin kinci Dünya Savafl ndan beri ilk uygulan lan örne i de ildir; fakat bunun 21. yüzy lda da muharebe niteli ine göre ifle yarad gözlemlenmifltir. Nitekim 3. Mekanize Piyade Tümeni ve 1. Deniz Piyade Tümenine verilen emir, zaman kaybetmeden h zla Ba dat a girilmesiydi Hava ndirme ve ngilizlerin 1. Z rhl tümenlerinin göreviyse bu kuvvetlerin cephe gerisinin sa lama al nmas ve ön cephenin tamamlanmas yd. 3. Mekanize Piyade Tümeni bünyesindeki 2. Tugay n önemli rolü: 3. Mekanize Piyade Tümeni nin, Spartan lakapl 2. Tugay na dikkat çekmekte fayda vard r. Spartan Tugay, dünyan n en mobil ve en yüksek atefl güçlü tugay d r. Amerikan Kara Kuvvetleri (US Army) taraf ndan h zl reaksiyon kuvveti olarak kullan lan bu tugay, gerekti inde baflka birliklerin takviyesi ile tek bafl na dahi bir Tugay Savafl Grubu (Regimental Combat Team) olarak harekata kat labilecek kadar kendi kendine yeterlidir. 2. Tugay Spartan birliklerinin savafl düzeni: 3. Tabur, 15. Piyade Alay (China): 5 Bölük (800 asker + 58x M2A3 Bradley tipi z rhl muharebe arac ) 1. Tabur, 64. Z rhl Alay (Desert Rouges): 4 Bölük (720 asker + 58x M1A1 Abrams ana muharebe tank ) 4. Tabur, 64. Z rhl Alay (Tusker): 4 Bölük (720 asker + 58x M1A1 Abrams) E Birli i, 9. Süvari Alay Komuta Bölü ü (Titans): 6 adet M577 tipi z rhl muharebe arac 1. Tabur, 9. Topçu Alay (Battlekings): 5 Topçu bataryas (18 x M109A6 Paladin tipi kunda motorlu obüs) 26. Lojistik Destek Taburu: 3 Bölük (60 t r + çok say da kamyon) 123. Telekomünikasyon Taburu (Voice of the Rock): 4 Bölük 10. stihkam Taburu: 3 Bölük (12x M60 flasili M88A2 Hercules tipi köprücü tank + 21x M9-ACE istihkam tank ) Iraqi Freedom Operasyonu nun 20 Mart-10 Nisan 2003 tarihlerinde cereyan eden ilk faz ndaki geliflmeleri ve koalisyon güçlerinin baflar - s n bafll ca flu maddeler alt nda özetleyebiliriz: Irak saflar ndaki ka t üzerindeki yaklafl k bin aktif askerden pratikte Irak genelinde savafla kat lan asker say s 50 bin dolay nda olmufltur. Bir çok subay ve asker maddi ve manevi sebeplerden dolay üniformas n ç - kararak savafla kat lmam fl, ordu bafl bofl bir halde kalm fl, ayr ca birlikler aras nda haberleflme imkan sabote edilebilmifltir. Irak hava sahas n n en az üçte ikisi, son 12 y ld r zaten ABD ve ngiltere hava kuvvetlerinin kontrolünde oldu undan Irak tek bir uçak uçuramam fl, net 21 günlük süre içinde kayda de er bir hava savunmas yap lamam flt r. Savaflta Irak hedeflerine ço u sorti kapsam nda ak ll bomba olarak bilinen güdüm kitli bomba ve 800 güdümlü seyir füzesi olmak üzere, yaklafl k 30 bin kalem modern mühimmat at lm fl, Irak askeri komutakontrol zinciri daha savafl n ilk günlerinde tahrip edilmifltir. Savaflta kullan lan ak ll bomba miktar % 68 dolay nda olmufltur. Di er % 22 lik oran ise klasik mühimmatlar teflkil ederken, bunlar n aras nda, CBU-105 ve MK- 77 gibi tart flmal silahlar n da kullan ld bilinmektedir. Özellikle bir birim CBU-105 bombas ndan serpilen yo un parça tesirli bombac klar, 8 futbol sahas büyüklü ündeki bir alanda bulunan yumuflak hedefleri etkisiz hale getirebilmekte olup, ngiliz Hava Kuvvetleri bu mühimmattan en az 70 adet kullan ld - 50

6 M1A1 Abrams, Irakl lar n zafer ve sevinç ç l klar na k sa bir süre için flahit oluyor. (Foto raf: TD Arfliv) n do rulam fl, ABD ise konuyla ilgili yorumdan kaç nm flt r. MK-77 de, Napalm bombalar n n çal flma prensibine benzeyen, yerleflim bölgeleri üzerinde cerrahi nokta at fllar için uygun olmayan bir yang n silah d r. Basra Körfezi nde de inisiyatif koalisyon güçlerinin elindeydi ve Irak n deniz gücü neredeyse s f rd. Dolay s yla Basra Körfezi ndeki dev ABD Donanmas herhangi bir öz savunmay gerektirecek faaliyete maruz kalmam fl, öz savunma için ek güç seferber edilmesine gerek kalmam flt r. Irak, etraf nda y nak yapan Amerikan ve ngiliz ordular na askeri aç dan kayda de er bir zarar verememifl, koalisyonun tüm muharip, komuta kontrol, istihkam ve lojistik destek birlikleri, Irak n etraf nda y pranmadan serbest dolafl m hakk n elde etmifllerdir. ABD ve ngiltere nin karadaki vurucu gücünün belkemi ini modern tanklar, kunda motorlu obüsler ve z rhl muharebe araçlar teflkil etmifl, ezici teknolojik üstünlükleri sayesinde Irak tanklar cayd r lm fl ya da bombard man uçaklar ndan arta kalanlar tahrip edilmifltir. ABD, Enduring Freedom kapsam nda Afganistan askeri müdahalesinde görevlendirdi i özel e itimli askeri timlerin 20 mislini son Irak savafl nda kullanm fl, özel e itimli ve teçhizatl Green Berets, Delta Force, Rangers, Nightstalkers ve Seals Komando timlerinden oluflan toplam 10 bin askerden ön cephede yararlan lm fl ve taktik önemi olan hedeflerin % 20 sini bu özel sabotaj timleri vurmufltur. ABD özel askeri timleri yan nda ngilizlerin meflhur Special Air Service (SAS) komando timleri de Irak ta görev alm fllard r. Koalisyon güçlerinin Irak taki ana muharebe tanklar : Her ne kadar ABD Savunma Bakanl Pentagon taraf ndan operasyona kat lan birliklerin say s normalde Irak büyüklü ündeki bir ülkenin iflgali için gereken say n n alt nda tutulmuflsa da, kat lan birlikler ellerindeki atefl gücünü en etkin flekilde kullanm fllard r Operasyonda kullan lan ABD z rhl araç listesi flöyledir: Ço u Deniz Piyadeleri bünyesinde bulunan 400 adet M1A1 Abrams tank, yüzlerce M2A3 Bradley z rhl arac, M109A6 Paladin kunda motorlu obüs ve M113 tipi t rt ll z rhl personel tafl y c s Geçti imiz y l n Ekim ay nda çekilen bu foto rafta, bir anti-tank may n üzerinden geçerek infilak etmifl bir Abrams tank görülüyor. Tahribat n bu kadar yüksek olmas, muhtemelen bir kaç adet anti-tank may n n n üst üste katmerlenerek yerlefltirilmifl olmas ile ba lant l d r. Catastrophic Kill denilen bu metodla, çok say da Rus tank Çecenistan, srail Merkava lar da Filistin bölgesinde kaybedilmifltir. (Foto raf: TD Arfliv) 51

7 ngiltere savafla 1. Z rhl Tümeni ne ba l, 7. Tank Tugay ndan 117 Challenger 2 tank, 141 Warrior z rhl muharebe arac ve 32 adet AS90 kunda motorlu obüs ile kat lm flt r. Son Irak Savafl s ras nda klasik anlamda karfl l kl simetrik tank muharebesi sadece k smen, o da minimum seviyede Basra bölgesinde gerçekleflmifl, bu bölgeden sorumlu ngiliz Challenger 2 tanklar, Basra n n etraf ndaki çemberi Ba dat istikametine do ru yar p aflarak kaçmaya çal flan Irak a ait 14 adet T-55 tank ve 50 z rhl araçtan oluflan bir konvoyu bir gün içinde imha etmifltir. Harekatta görev alan bir ngiliz komutan, Basra dan kuzeye kaçmak isteyen Irak z rhl lar n n bu kaç fl na çok flafl rd n, bunun çaresizlikten kaynaklanan riskli bir kaç fl denemesinden çok, adeta bir intihara benzedi i yak flt rmas n yapm flt r. ngiltere menfleli Challenger 2 tank, her ne kadar 3. nesil tanklar kategorisinde ele al nd - nda çeflitli performans ve baflar kriterleri aç s ndan M1A2 Abrams, Leopard 2, Leclerc gibi akranlar n n çok gerisinde kalsa da, atefl menzillerine girmeden Irak n eski T serisi tanklar n avlam flt r. Yukar da da de inildi i gibi Amerikan askeri kuvvetlerinin tank gücünü Abrams tanklar - n n M1A1 modeli oluflturmufltur. Her ne kadar ABD Kara Kuvvetleri Abrams tanklar n daha geliflmifl M1A2 konfigürasyonuna sahip olsa da, her iki konfigürasyon aras nda atefl gücü, motor ve z rh sa laml aç s ndan bir fark yoktur. Çünkü M1A2 konfigürasyonundaki en önemli de ifliklikler tank n iç donan m, at fl kontrol, seyrüsefer, sensör, haberleflme gibi sistemlerinde uygulanm flt r. M1A1 tank n n z rh ve atefl gücü parametreleri aç s ndan M1A2 den geri kal r bir yan olmad gibi, donan m itibariyle daha hafif oldu- undan, M1A2 den güç/a rl k, dolay s yla mobilite parametresi aç s ndan daha avantajl d r. Abrams tank n n her iki konfigürasyonunda da z rh aç s ndan büyük bir fark bulunmamaktad r ve her ikisinde de özel kompozit/çelik alafl ml katmerli z rh kullan lmaktad r. Abrams tanklar n n tüm M1A2 modellerinde, kullan lan M1A1 konfigürasyonlu tanklar n da ço unlu unda, tank n ön cephe z rh n n direncinin artmas için bu bölgelerin z rh iskeletini fakirlefltirilmifl uranyum (Depleted Uranium) alafl ml bir kafes teflkil etmektedir. Bugün itibariyle Amerikan Kara Kuvvetleri bünyesinde 7620 adet M1A1 ve M1A2 Abrams tank bulunsa da, Irak a sevk edilen tank- 52

8 lar n ço u, Amerikan Deniz Piyadeleri ne ait tamam ek DU z rhl M1A1 tanklar d r. Amerikan Deniz Piyadeleri nin envanterinde 403 adet M1A1 tank bulunmaktad r. Almanlar n 2. Dünya Savafl s ras nda uygulad klar Blitzkrieg (Y ld r m Savafl ) takti ine benzeyen taarruz nitelikli askeri müdahalede ABD ordusu yer yer lojistik destek problemleri yaflam flt r. K smen tahrip olmufl ya da ar zalanm fl tanklar n yedek parça maksatl demonte edilmesiyle bu sorunun telafi edilmesine çal fl lm flt r. (Foto raf: TD Arfliv) Irak ta kaybedilen ABD tank, z rhl ve di er araçlar n tahmini dökümü ve konuyla ilgili bilinen baz somut vakalar: Iraqi Freedom Operasyonu nun ilk 21 günü boyunca hiç bir Koalisyon tank, klasik tank muharebesi sonucu bertaraf olmam flt r. Bugüne kadar görülen tank kay plar n n ço u; halen süren düzensiz, mahalli, k smen terör sentezli Irak direnifli sonucu, resmen sonuçlanan savafltan sonra gerçekleflmifltir. Tanklar n asli görevi, düflman tanklar yla savaflmak, z rhl ve sert hedeflere karfl sald rmak, kara kuvvetlerinin savunma ve taarruz nitelikli muharebelerde atefl gücünün belkemi ini teflkil etmektir. Fakat tanklar, a rl klar na oranla yüksek h zlar ve düflman hedeflerini atefl gücü yüksek toplar ile uzun mesafeden vurabilme yetenekleri yüzünden arazide çok etkili olabilirken, görüfl mesafelerinin k sa, hareket imkan n n s n rl oldu u flehirler ve yerleflim bölgelerinde arazide gösterdikleri etkiyi efektif seviyede gösteremezler. Yerleflim bölgelerinde düflmanlar, kendilerini tank n görüfl ve silahlar n n etki alan d fl nda tutarak ya da saklanarak, tanklara yan, arka veya kule üstü gibi zay f cephelerinden sald rabilirler. Ruslar n Çeçenistan n baflkenti Grozni kentini ele geçirmek için 2000 y l nda bafllatt klar taarruz nitelikli askeri operasyondaki z rhl araç kay plar, operasyona kat lan tüm z rhl araçlar n 1/3 ne varm flt r. Yerleflim yerlerinde, z rhl birliklerinin piyade ile desteklenmeleri kaç n lmazd r. Tanklar tamamlama görevli piyade, düflman n tanklara yaklaflmas n önlerken, tanklar da piyadeye yak n atefl deste i sa lar. Görüfl mesafesi ve arazi yap s uygun oldu- unda, M1A1 Abrams tanklar 3 km den Irak hedeflerine atefl açm fllard r. Meskun mahallerde ise tanklar n hemen her safhada piyadeler taraf ndan, özellikle tanksavar füzelerine karfl genel olarak baflar yla korundu u gözlemlenmifltir. Operasyonun 20 Mart 2003 tarihinde bafllamas ndan bugüne kadar, Irak ta tahminen 21 adet M2A3 Bradley z rhl muharebe arac, 18 adet M1A1 Abrams ile 1 adet Challenger 2 ana muharebe tank, 4 adet AAVP-71 Amtrack z rhl amfibik ç karma arac, 1 adet M109A6 Paladin tipi kunda motorlu obüs, 1 adet M9 tipi istihkam tank, 1 adet Scimitar tipi keflif panzeri ve 25 adet M113A3 tipi z rhl personel tafl y c kaybedilmifltir. Kay plar n sebepleri incelendi inde, düflman n meskun mahallerde yak n mesafeden ve ço u kez araçlar n kör noktalar na açt tanksavar ateflinin ilk s rada oldu u görülmektedir. Bunun d fl nda piyade tüfe i ile keskin niflanc at fllar, dost atefli, kaza ve vur-kaç nitelikli intihar sald r lar, z rhl araç ve tank kay plar n n nedenleri aras ndad r. Konuyla ilgili resmen bilinen baz somut vakalar ve gözlemler afla da toparlanmaya çal fl lm flt r: Bir M1A1 Abrams tank n n sürücüsü, Ba dat taki bir köprüde hareket halindeyken bir keskin niflanc taraf ndan vurulup, tank n kontrolünü kaybedince tank F rat nehrine düflmüfltür. Bir M1A1 Abrams, Basra yak nlar nda taarruz/tanksavar konfigürasyonlu, dost güçlere ait bir AH-1W Super Cobra helikopterin ateflledi i muhtemelen Hellfire tipi güdümlü bir tanksavar füzesi ile tahrip olmufltur. Bir Abrams tank n n hassas ve yüksek s ya e ilimli gaz türbini alev alm fl, daha sonra tank kurtar lamayarak yan p tamamen tahrip olmufltur. Geri kalan tanklar n ço u, Irakl asker veya milislerce, genellikle yerleflim bölgelerinde atefllenen RPG-7 ve/veya RPG-16 roketlerine maruz kalarak tahrip olmufltur. Bu vakalar n tamam nda tanklar, genelde RPG-7 roketleri ile arka ya da yan cephelerden ald klar isabetlerle tahrip olmufl, yanm fl ve saf d fl kalm flt r. Irakl askerlerin, saf d fl b rakt klar baz Abrams tanklar n ganimet olarak ele geçirmeye çabalad klar, fakat ellerinde tank çekicisi olmamas ndan dolay bunda baflar l olamad klar gözlenmifltir. Bir di er vakada tanksavar roketleri ile saf d fl kalm fl bir M1A1 tank n n, asl nda roket atefli ile de il de anti-tank may n ile tahrip oldu u iddia edilse de, tüm savafl boyunca çok az say da M1A1 ya da Challenger 2 tank antitank may n ile saf d fl kalm flt r. Özellikle söz konusu vakada tank n etraf nda gözlenen krater, tank RPG-7 roketi ile saf d fl kald ktan sonra, Irakl lar n eline geçmemesi için ABD uçaklar taraf ndan bombalanmas ile oluflmufltur. Az miktarda tank n may n sebebiyle tahrip olmas n n sebebi de, tanklar n çok az defa an- 53

9 Resimde görülen eski Irak Ordusu na ait T-72M tank, otomatik mühimmat doldurucusunun isabet alarak patlamas ndan dolay infilak etmifl, kule tank gövdesinden komple ayr lm flt r. (Foto raf: TD Arfliv) ti-tank may n üstünden geçmesi ile ba lant l - d r. Irakl lar n yeteri kadar may n döfleyememifl olmalar ve koalisyon istihkam birliklerinin döflenmifl az say daki may nlar etkisiz hale getirmedeki baflar l çal flmalar da burada etkili olmufltur. Etki/maliyet baz nda ideal bir tanksavar silah olan anti-tank may nlar n n Irakl lar taraf ndan hemen hemen hiç bir yere kayda de er oranda yerlefltirilmemifl olmas, Irakl lar n haz rl ks z olmalar na, en az ndan ABD tanklar n n yerleflim bölgelerine bu kadar erken girmeye cesaret edeceklerini tahmin edememelerine ba lanabilir. ABD kaynakl iddialara göre, Abrams tanklar na Irakl direniflçiler taraf ndan yaklafl k 150 defa, AT-14 Kornet tanksavar füzeleri ile atefl aç lm flt r. ABD, Irak n bu füzeleri Suriye den temin etti ini iddia etmektedir. Savafl d fl kalan tek ngiliz Challenger 2 tank ysa, Basra yak nlar nda bir baflka ngiliz Challenger 2 tank ndan yanl fll kla aç lan dost atefli sonucu 120 mm tank mermisi ile vurularak tahrip olmufltur. Yine ngilizlere ait Scimitar tipi bir z rhl keflif arac, Amerikan Hava Kuvvetleri USAF a ait bir A-10 Thunderbolt II uça ndan aç lan dost atefli sonucu muhtemelen 30 mm makineli top ile tahrip olmufltur. sabet alan hemen tüm M2/M3 Bradley tipi z rhl araçlar RPG-7 roketatar ile tahrip olmufllard r. M113 A3 tipi z rhl personel tafl y c lar, cephe hatt na uzak yerlerde kullan lmas na çal fl ld halde, k smen Kalaflnikof tüfeklerinin seri at fllar ile bile saf d fl b - rakabilmifllerdir. Irak ta ayr ca bugüne dek 100 e yak n z rhs z, HMMWV (Humvee) tipi genel maksatl tekerlekli taktik araç, yine bir o kadar da askeri kamyon, piyade tüfeklerinden aç lan ya da RPG-7 roketatar at fllar veya yol üzerinde/kenar nda patlat lan bombalar ile tahrip olmufltur. Irakl askerlerin kulland, 40 seneyi aflk n teknolojik bir geçmifle sahip RPG-7 roketatarlar n n, M1A1 Abrams tanklar ve M2A3 Bradley z rh araçlar na karfl k smen de olsa flafl rt c derecede baflar l oldu u görülmüfltür. ABD Ordusu konuyla ilgili resmi bilgi vermekten kaç nmaya çal flsa da bu durum dikkat çekmifltir. Baz çevreler bu suskunlu- un Steyr firmas ndan ABD Ordusu için al nmas planlanan z rhl araçlar ve bunlar n RPG-7 roketlerine karfl balistik koruma sa lamamas ile ba lant l oldu unu dile getirmektedir. Steyr firmas n n, ald ani bir kararla üretti i z rhl araçlar n z rh performans n bu tecrübeler do rultusunda artt rmaya çal flmas dikkat çekmektedir. Türkiye için de düflünülen Pandur II z rhl araçlar n n da Steyr menfleli oldu u düflünülürse, konu daha da ilginç bir hale gelmektedir. Irak taki en ilginç tank kayb, 28 A ustos 2003 tarihinde yaflanm flt r. Söz konusu olayda, USMC nin 1. Z rhl Tümeninin, 70. Z rhl Alay na ba l, devriye görevini icra eden bir M1A1 konfigürasyonlu Abrams tank, esrarengiz, henüz resmen tespit edilemeyen bir mermi ile delinerek saf d fl kalm flt r. Merminin esrarengiz yan, tank n yer yer 100 milimetre kal nl a kadar varan efsanevi z rh n, sa cepheden girip bir uçtan ötekine kadar delmesi ve girifl k sm ndaki z rhta aç lan söz konusu deli in yaklafl k 7 mm çap nda olmas d r. Daha somut 54

10 Resimde görülen T-72M tank, muhtemelen düflman ndan tam sürat kaçarken havadan tahrip edilmifltir. Tank n top aç s bu tezi kuvvetlendirmektedir. (Foto raf: TD Arfliv) Resimde arka arkaya saf d fl kalm fl iki adet Irak a ait T-72M tanklar görülüyor. Birinci tank gövdesinden isabet alarak mühimmat patlam fl, burada da kule gövdeden ayr lm flt r. Arka hendekteki tank ise isabet almam fl fakat ar zalanarak Mobility kill fleklinde devre d fl kalm flt r. (Foto raf: TD Arfliv) bir flekilde ifade etmek gerekirse, Abrams tank n n efsanevi z rh n tufl eden esrarengiz mühimmat, muhtemelen bir piyade silah ndan at lan özel bir piyade mermisi ebatlar ndad r. ABD silah uzmanlar halen, geçti imiz yaz cereyan eden bu olaydaki merminin s rr n deflifre etmeye çal flmaktad r. Bu olayda bir namludan at ld varsay lan mermi, tank sa cepheden palet ete inden delmifl, mürettebat koruma z rh n da delerek, sol cephe z rh n da delmifl fakat d flar ya ç kamadan erimifltir. Merminin tank n z rh na girdigi yerin 7 mm çap nda olmas na ra men, ç k fl nda 50 mm çap nda bir gedik b rakt dikkat çekmektedir. Esrarengiz mermi sadece tank n z rh n delmekle kalmam fl, tank içindeki elektronik donan mlar da tahrip ederek tank saf d fl b rakm flt r. Olayda tank mürettebat ndan kumandan ve niflanc da yaralanm fllard r. Burada eldeki objektif veriler ile, mevcut silah teknolojileri bir arada de erlendirilmelidir. Söz konusu olayda, M1A1 konfigürasyonlu Abrams tank n n, yaklafl k 100 metre mesafeden, sa yandan vuruldu u ve olayda kullan - lan merminin atefllendikten sonra hipersonik, 8000 m/san h za ulaflt da göz önünde bulundurulursa, merminin yol açt al fl lagelmemifl yüksek h z ile ba lant l olarak plazma özelli i ak llara gelmektedir. Baz örnekler verelim: 66 mm çapl M72 tipi bir Law roketinin azami h z n n 350 m/san, 85 mm çapl bir RPG-7 roketinin azami h z n n 300 m/san ya da geliflmifl 127 mm çapl modern bir AAWS/M Javelin füzesinin azami h z n n 290 m/san oldu u göz önünde bulundurulursa; saniyede 8000 metre gibi muazzam bir h za ulaflan esrarengiz plazma enerji kütlesi süratinin ne anlama geldi- inin somut boyutu daha iyi anlafl labilecektir. Baz kaynaklarda, kullan lan silah n gelifltirilmifl bir RPG-22 oldu u dile getirilse de, bu veri flu aflamada halen subjektif bir varsay mdan öteye gidemeyecektir. Nitekim hipersonik azami h za ulaflan plazma enerji kütlesi hakk nda bilinen, Abrams tank na isabet eden merminin sar mt rak bir renkte oldu u ve yüksek s dan dolay tamamen eridi idir. Buradaki ek yorum kapsam nda, söz konusu enerji kütlesinin azami sürati ile ilgili, Rail Gun olarak tan mlanan klasik olmayan silahlardan söz etmenin yarar olacakt r. Bat da Rail Gun ad alt nda gelifltirilen ve elektrik enerjisi ile mermi, daha do rusu enerji kütlesini hipersonik h za ivmelendirme prensibine dayanan silah üzerindeki ArGe çal flmalar asl nda 80 li y llara kadar dayan r. Bilinen fludur ki, NATO ülkelerinden ABD ve Almanya, bu tür silahlar üzerinde çal flm fllard r. Durum o kadar somuttur ki, 1987 y l nda, Federal Alman Genelkurmay Baflkan (E) Dieter Wellershof, bu yeni teknolojiye dayanan silah n seri üretime geçmesinden yana srarla tav r koymufl, fakat zaman n Federal Alman Savunma Bakan (E) Manfred Wörner, insan haklar ile ba lant l olarak, Cenevre Anlaflmas na ters düflebilece inden endifle eden dan flmanlar n dinleyerek projeyi resmen iptal ettirmifltir. ki Almanya n n 1990 y l nda birleflmesi ve ard ndan SSCB nin da larak Üçüncü Dünya Savafl tehlikesinin ortadan 55

11 28 A ustos 2003 tarihinde vurulan tank (1), esrarengiz bir mermi ile sa cephesinde palet zincirinin hemen alt ndan delinmis (2) ve bir dolmakalemin içine girebilece i büyüklükte bir kanal açm flt r (3). Mermi buradan içeriye girmifl (4) ve tank içinde bir boru (5) ve niflanc koltu u (6) d fl nda bir çok tank içi mekanizmas n tahrip ettikten sonra yüksek s dan dolay erimifltir (Foto raf: TD Arfliv) kalkmas yla proje tamamen tarihe kar flm flt r. Buradaki söz konusu Cenevre Anlaflmas çeliflkisi, silah n konvansiyonel olmayan dolayl etkisi ile ba lant l d r. Nitekim bu tür silahlar n somut testleri Almanya da kobay hayvanlar üzerinde denenerek yap lm flt r. Buna göre bir piyade, bu tür bir silahtan at lan merminin afl r yüksek h z ndan dolay, mermi yumuflak hedefine isabet etmeden hedefin yak - n ndan geçmesi halinde dahi tahrip için yeterli olabilmektedir. Merminin üretti i yüksek s dan dolay, tank n yang n söndürme iç donan m devreye girmifltir. Bu kadar küçük çapl bir merminin, tank n z rh n delip içerisinde bu kadar hasar yaratabilmesi için çok yüksek bir namlu ç k fl h z na ve özel alafl ml bir cekete sahip olmas gerekmektedir. Nitekim merminin tank üzerinde b rakt metal art klar ndan al nan numunelerin analizi sonucu bak r ve bronz izlerine rastlanm flt r. Merminin z rh delme özelli inin bugüne kadar al fl lagelmemifl derecede ürkütücü oldu unu belirten uzmanlar, bu olayda Rus menfleli bir silah n prototipinin denenmifl olabilece inin üzerinde de durmaktad r. Bu tür silahlar n bugün halen yo un bir flekilde ABD, srail, Çin ve Rusya taraf ndan gelifltirildi i bilinmektedir. Fakat spekülasyondan öteye gidemeyece i için kullan lan silah n tipi hakk nda yorum ve s n fland rma yap lmas ndan özellikle kaç n lm flt r. Iraqi Freedom Operasyonu ndan ana muharebe tanklar ve z rhl muharebe araçlar aç s ndan ç kar lacak baz dersler: Son Irak Savafl ndaki tanklarla yap lan tecrübelerle ba lant l olarak genel bir de erlendirmeyi ele almadan önce, hemen tüm kara muharebelerinde ön saflarda yer alan ve Ba dat a giren M1A1 Abrams tanklar aç s ndan ç kar labilecek olumlu ve olumsuz sonuçlar afla daki gibi özetlemek mümkündür. Cayd r c l k: Savafl öncesi Irak n elinde bulunan çal fl r hiçbir tank n (bunlara T-72 tanklar dahil) mürettebat, M1A1 tank na karfl savaflmak istememifltir. Abrams tank n n en önemli ve istatistiklerde yer almayan baflar s, yüksek atefl gücü ve sa lam z rh ile sa lad cayd r c l k olmufltur ki bu çok önemli bir unsurdur. Acil durumlarda kule üstünden tank terk etme: Tank n isabet ald ve yanmaya bafllad vakalarda, tank kulesinin üstündeki girifl/ç k fl panelinin ana fonksiyonunu yitirecek seviyede deforme olmamas ve mekanizmas n n olumsuz yönde etkilenmemesi sayesinde, tank mürettebat k sa sürede kendini kurtarmay baflarm flt r. Koruma tulumu ve kask: Abrams mürettebat n n yeni nesil modern tulum ve kasklar, rahat ve koruyucu olmalar ndan dolay olumlu not alm flt r. Top namlu ve mermisi: Abrams tank n n orijinal M1 modelinin ortaya ç kt ilk y llardaki ( ) ana silah, M60 tank nda da kullan lan 105 mm çapl M68E1 topuydu. Abrams tanklar nda, halen kullan mda olan 120 mm lik top, ilk olarak M1A1 serisine entegre edilmifltir. Abrams n 120 mm/l44 kalibre top namlusu, Leopard 2 tank n n A4 konfigürasyonunda da kullan lan Rheinmetall ürünü topun minimum seviyede modifiye edilmifl ve ABD de lisans alt nda üretilen M256 versiyonudur y l nda cereyan eden Çöl F rt nas harekat nda da baflar yla kullan lan bu top, bu savaflta da tam not alm flt r. Ayr ca 120 mm top mermisi olarak genelde: Yüksek Tahripli Anti Tank HEAT (High Exp- 56

12 losive Anti Tank) ya da Çok Maksatl Anti Tank MPAT (Multi Purpose Anti Tank) tipi mermiler tercih edilerek son derece efektif kullan lm flt r. M1A1 Abrams tanklar n n 12.7 mm lik makineli tüfe inin de çok s k kullan ld da dikkat çekmifltir. Tahrip olarak saf d fl kald ktan sonra komple yanan bir Abrams tank, Irakl lar n flaflk n bak fllar na sahne oluyor. Söz konusu flaflk nl k, biraz da bu tank n yenilmezlik efsanesinin abart l olmas ndan kaynaklansa gerek. (Foto raf: TD Arfliv) Gaz türbini: M1 Abrams serisi tanklar n bugüne dek üretilen tüm konfigürasyonlar n n güç kayna, Lycoming firmas yap m AGT 1500 gaz türbini (1500 BG) ve Allison firmas n n XM100-3 GM transmisyonudur. Gaz türbinlerinin afl r so uk hava flartlar nda ön s tmaya gerek duymama, sessiz çal flma ve düz arazilerde gösterdikleri performans gibi baz avantajlar na ra men, bir ana muharebe tank n n motoru olmaya uygun olmad klar bu savaflta da yeniden gözler önüne serilmifltir. Abrams tanklar n n yak t sarf, ayn motor gücüne sahip dizel motorlu tanklara takriben en az 2 misli daha fazla olmufltur. M1A1 Abrams tanklar n n gaz türbinleri saatte ortalama 221 litre yak t tüketmifllerdir. Bununla ba lant l olarak Abrams konvoylar na, tanklar n hemen arkalar ndan, k smen cephe hatt nda yak t tankerlerinin efllik etmeleri dikkat çekmifltir. Gaz türbinlerinin bir baflka sorunu yüksek derecede s ya yol açmalar olmufltur. Her ne kadar bu asimetrik savaflta tank n güç kayna - n n yol açt termal izin büyüklü ü Abrams tanklar aç s ndan önemli bir sorun teflkil etmemiflse de, M1A1 tank çal fl r vaziyette iken oluflan yüksek s yüzünden, tank n arkas nda bir piyadenin durmas bir yana, HMMWV (Humvee) gibi herhangi bir arac n durmas dahi mümkün olamam flt r. Zaten kinci Dünya Savafl ndan beri üretilen ya da henüz gelifltirilme aflamas nda olan tanklar n güç kaynaklar na göz at ld nda, burada içten yanmal motorlar n kullan ld, bunlar n da tamam na yak n n n dizel/karma yak t bazl oldu u gözlenmektedir. Gaz türbinli güç kayna prensibi, tanklar için istisna olarak flimdiye dek sadece Abrams (ABD), T-80 (Rusya) ve Strv 103 ( sveç) modellerinde uygulanm flt r. Z rh korumas : Hiçbir M1A1 Abrams tank, ön cephesine isabet eden bir mermi ya da roket ile saf d fl kalmam flt r. M1A1 Abrams tank n n ön cephesine karfl at fl yap lmas n n etkili olmayaca- bilindi inden, Irakl askerler genelde bu tankla savaflmaktan kaç nm flt r. Bütün ana muharebe tanklar n n z rhlar n n en kal n oldu u k s m tank n ön cephesidir. M1A1 tanklar ön yüzlerine do ru at lan mermi ve roketlerden fazla etkilenmemifllerse de, z rhlar n n daha ince oldu u yan ve arka taraflar için ayn durum geçerli de ildir. M1A1 tank n n z rh n n yanlardan ve özellikle arkadan ald isabetlere karfl koruma performans beklenenin çok alt nda olmufltur. Bir çok Abrams tank, arka taraflar na isabet eden bir RPG-7 roket sonucunda her defas nda saf d fl kalm fl; baz vakalarda tank n gaz türbini alev alm flt r. Ayr ca tank n palet koruma ete inin, hemen her kalibre silahlarla yap lan at fllar n isabeti sonucu delindi i ve hasara u rad gözlenmifltir. Her ne kadar k smen di er tanklar aç s ndan da geçerli olsa da, Abrams tank - n n So uk Savafl döneminde, olas bir s cak savaflta, onbinlerce SSCB tanklar ile ön cepheden muharebe için gelifltirildi i ve bu tür asimetrik taktik savafllar için düflünülmedi i gözlenmektedir. Dolay s yla Abrams tanklar - n n di er tanklara oranla, ön cephesinden burun fark ile de olsa daha fazla koruma sa lad gözlenirken, yanlar ve arka cepheden atefle maruz kal nd nda, bir kaç rakibinden daha az balistik koruma sa lad da bir o kadar dikkat çekmektedir. Maliyet: Abrams tanklar n n yüksek yak t sarfiyat tanklar n iflletme maliyetlerini oldukça yükseltmifltir. Ayr ca verimli ve düzenli çal flmas için temiz ve daha yüksek hava girifline ihtiyaç duyan gaz türbininin, Irak n çöl ortam ndan etkilenmemesi için tanklar n hava filtreleri çok s k de ifltirilmek zorunda kalm flt r. Bu durum bak m ekiplerinin ifl yükünü artt rm flt r. Düzgün temizlenmemifl veya zaman nda de ifltirilmemifl filtreler tank n hassas gaz türbininde sorunlar ç kmas na neden olmufltur. Baz vakalarda tank n hava al na yan c madde girmesinden dolay gaz türbininin alev alarak tank n saf d fl kald gözlenmifltir. ABD Baflkan Georg W. Bush, bundan bir seneyi aflk n bir süre önce, 1 May s 2003 tarihinde, USS Abraham Lincoln uçak gemisi güvertesinde dünya kamuoyuna verdi i demeç hala belleklerdedir. Burada Bush giydi i pilot tulumu ile Mission accomplished pankartlar önünde, Irak Savafl n n resmen ve fiilen sona erdi ini ilan ederek zafer ilan etmiflti. Fakat bugün itibariyle bilinen fludur ki, savafl s ras n- 57

13 lk bak flta bir T-72 enkaz oldugu anlafl lmayan bu resimde, tank n hurdas al fl lagelmemifl bir göreve hizmet ediyor. (Foto: TD Arfliv) da brüt 159 ABD askeri hayat n kaybederken, savafl sonras ç kan çat flma ve yer yer ayaklanmalarda ölen asker say s bugün itibariyle yaklafl k 900 e t rmanmaktad r. Dolay s yla ABD her ne kadar savafl kazanm fl olsa da, bar fl kaybetmifl gözükmekte ve z rhl birliklerine burada tüm zorluklara ra men büyük ifller düflmektedir. Genel tank doktrini aç s ndan Türkiye için baz de erlendirmeler: Özellikle son y llarda ülkemizde tanklar n gerekli olup olmad veya elimizdeki tank say s n n yüksek olup olmad tart flmalar yeniden gündeme gelmiflken; Iraqi Freedom Operasyonundaki askeri harekat incelendi inde tanklar n kara savafllar nda yine kilit rol oynad n görmekteyiz. Bir ülkenin tank envanterinin büyüklü ü sorgulan rken, göz önünde bulundurulmas gereken bu ülkenin etraf ndaki tehlike potansiyeli gibi özgün ve genel faktörler d fl nda, tanklar n operasyonel taktik kabiliyetleri de bir o kadar önemlidir. Baz dünyan n say l tank tasar mc s geliflmifl ülkelerle örnek vermek gerekirse: So uk Savafl n sona ermesi ve Polonya n n da NATO ya girmesinden sonra, etraf tamamen dost ülkelerle çevrili olarak Avrupa Birli- i nin merkezinde yer alan bir ülke haline gelen Almanya, bundan yaklafl k 15 sene öncesine kadar, SSCB ve Varflova Pakt ülkeleri tehlikesinin de etkisi ile kara kuvvetleri envanterinde depolanm fl yedeklerle birlikte 4000 e yak n tank bulundururken, günümüzün Alman aktif miktar neredeyse onda bir oran na, 530 a indirilmifltir (Leopard 2A4, A6 ve A6M). Yine nükleer bir güç olan Fransa n n elindeki modern Leclerc ana muharebe tank miktar 406 (Leclerc Mk.1/Mk.2/Mk.2+), ngiltere gibi bir baflka askeri ve nükleer gücün elindeki 3(+). nesil geliflmifl Challenger 2 tank say s 386 d r. Avrupa n n bu önde gelen üç ülkesinin etraf ndaki komflular yla herhangi bir sorunlar yoktur. Bu ülkeler, çok uluslu ortak savunma, siyasi ve ekonomik örgütlerde yer ald klar ndan, kara kuvvetlerinin envanterinde bulunan modern ana muharebe tanklar n n, ülke topraklar n savunmak için kullan lma ihtimalleri çok düflüktür ve hatta k sa ve orta vadede s f rd r. Bu üç ülke, silahl kuvvetlerini baflka ülkelerde yap lacak bar fl koruma veya bar fl kurma ya da müflterek askeri müdahale görevleri için yeniden yap land rmaktad r. Art k bu ülkelerin askeri doktrinleri, ülke topraklar n n savunmas temel al narak yap lmad için, tanklardan bu ülkelerden çok uzaklarda, hassas ya da kriz bölgelerde çok uluslu askeri operasyonlarda yararlan lacakt r. Dolay s yla bu örnek ülkelerin binlerce tank ordu envanterlerinde tutmalar mevcut doktrine göre özellikle mali aç dan anlams z ve gereksizdir. Ne yaz k ki ayn durumun ülkemiz Türkiye için söylenebilmesi mümkün de ildir. Türkiye nin etraf ndaki komflular n n bir k sm demokratik rejimler taraf ndan yönetilmemekte, bir k sm ise Türkiye ye karfl orta ve uzun vade de defansif olmayan bir tutum sergileme potansiyeline sahiptir. Kimi komflumuz Türkiye nin topra na göz dikmiflken, kimisi Türkiye nin yönetim biçimi ve laikli ini çekememekte, baz lar bölücü teröre destek vermifl ya da art niyetli olarak sapt r lmaya çal fl lan ve Türkiye Cumhuriyeti ni ba lamayan bir tarihi yeniden yazd rmak ve/veya gündeme getirmek için u raflmaktad r. Komflular m z n ötesindeki co rafyaya bakt m zda, Türkiye nin Balkanlar, Orta Do u ve Kafkaslar gibi barut f ç s üçgeninde yerleflik oldu u gözlerden kaçmayacakt r. Dolay s yla Türkiye ye yönelik olarak alg - lanan tehdit sadece k sa süreçte de il, orta ve uzun vadeli bir tehlike potansiyeli olarak ele al nmal d r ve burada tanklar n da önemli rol oynad cayd r c l k faktörü önemli bir askeri unsurdur. Tank ya da herhangi bir silah sisteminin öncel amac illaki savaflma amac de ildir. E er bu silahlar sayesinde düflman cay p bir savafl önlenebiliyorsa, o silah görevini zaten 58

14 Yanm fl bir T-55 tank. (Foto raf: TD Arfliv) fazlas ile yerine getirmifl demektir. Yine siyasi ve ekonomik aç dan güçlü olabilmek için, askeri unsuru ihmal etmemek gerekmektedir. Bu üç unsuru iyi dengeleyen ülkeler cayd r c olabilirler, dünya çap nda ya da bölgesinde a rl n n etkisini gösterebilirler. Bir befl sene daha mevcut güçle idare ederiz. yaklafl m, istikrarl cayd r c l k, k sa ve orta vadeli strateji aç s ndan risklidir. Yo un z rh korumal, atefl gücü yüksek ve karada son derece mobil olan tanklar n görev yelpazesinde sadece sald r de il, savunma da yer al r. Unutulmamal d r ki, herfleye ra men en iyi tanksavar silah yine bir tankt r. Dolay s yla Türk Kara Kuvvetleri bünyesindeki ikinci nesil Leopard 1 ve M60 tanklar n n modernize edilmesi, ayr ca en az 500 adet 3.(+) nesil tank n temin edilerek en az 1500 modern ana muharebe tank n n daha fazla zaman kaybetmeden kara kuvvetlerimize kazand r lmas kaç n lmazd r. Her ne kadar tanklardan hemen her genifl çapl askeri çat flmalarda yararlan ld ysa da, kinci Dünya Savafl ndan beri simetrik topyekün tank muharebeleri, Kore ( ), Arap- srail (1949, 1956, 1967, 1973), Birinci Körfez Savafl ran-irak ( ), kinci Körfez Savafl (1991) ve nihayet son Irak (2003) gibi savafllarda söz konusu olmufltur. Burada tanklar aç s ndan hemen her savafltan çeflitli dersler ç kar lm flt r. ABD nin son savaflta Irak yerleflim bölgelerinde tanklarla gerçeklefltirdi i aksiyonlar, daha çok srail in Filistin bölgesinde tanklar eflli inde gerçeklefltirdi i askeri müdahalelere benzemektedir. Tanklar aç s ndan bu tür tipik hale gelmeye bafllayan roller, muhtemelen mevcut modernizasyon projeleri ve gelecek nesil tanklarda hayata geçirilecektir. Gelecek nesil, 4./5. nesil tanklar uzun vadeli ele al nd klar nda, halen ArGe safhas nda olduklar ndan henüz somutlaflmam fl olsalar da, tanklar n evrimleri ile ilgili baz ipuçlar n elde etmek mümkündür. Gelece in ana muharebe tanklar muhtemelen silüeti çok düflük; 140 mm çapl top; top mermisini elektro-termikkimyasal veya elektro-kimyasal veya elektronik-elektromanyetik ateflleme prensibine dayal top; asgari iki, azami üç mürettebat; otomatik mühimmat doldurucusu; mekanik yerine elektronik mekanizmal transmisyon; geliflmifl süspansiyon; pasif ve aktif öz savunma sistemleri standart; hava hedeflerine karfl güdümlü füze kabiliyeti; high-tech donan m, bilgisayar ve di er geliflmifl sistemler gibi bir çok yenilikler içerecektir. Son Irak Savafl gibi reel askeri tecrübeler, tank n evriminde önemli rol oynayacak, bundan böyle daha çok, tank n flimdiye dek doktrin gere i ihmal edilen ya da gerek duyulmayan yak n defans sistemlerine, dolay s yla özsavunma yelpazesine a rl k verilecektir. ABD Ordusu nun UCMC Deniz Piyadeleri birimi, 1991 y l Çöl F rt nas ve Çöl Kalkan operasyonlar ndan daha fazla tank n yaklafl k bir senedir süren gayri nizam harbinde kaybetmifl ve halen de etmektedir. (Foto raf: TD Arfliv) 59

Çanakkale. Hava Savafllar 1915-1918. Belgeselcinin Gözüyle Çetin mir

Çanakkale. Hava Savafllar 1915-1918. Belgeselcinin Gözüyle Çetin mir Belgeselcinin Gözüyle Çetin mir 1915-1918 Çanakkale Hava Savafllar Bilindi i gibi Osmanl savafla girdi inde birkaç cephesi vard r. Ancak en önemlisi buradaki Çanakkale Cephesidir. Adeta savafl n can damar

Detaylı

ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (Yard mc tercüme metin) YAT 1/11/85. Bu sigorta ngiliz Yasa ve Uygulamas na ba l d r.

ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (Yard mc tercüme metin) YAT 1/11/85. Bu sigorta ngiliz Yasa ve Uygulamas na ba l d r. ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (Yard mc tercüme metin) 1/11/85 YAT Bu sigorta ngiliz Yasa ve Uygulamas na ba l d r. 1. TEHL KELER Bu sigorta, her zaman burada gönderme yap lan istisnalara ba l olarak,

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ 12 NİSAN 2013-KKTC DR. VAHDETTIN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın

Detaylı

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2:

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: A N A L Z Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: Sektör Mücahit ÖZDEM R May s 2015 Giri Geçen haftaki çal mam zda son aç klanan reel ekonomiye ili kin göstergeleri incelemi tik. Bu hafta ülkemiz

Detaylı

Daha fazla seçenek için daha iyi motorlar

Daha fazla seçenek için daha iyi motorlar Daha fazla seçenek için daha iyi motorlar Kollmorgen, Universal Robots'un daha hafif ve daha güçlü olmasını sağlıyor Altı eksenli robotlar; örneğin, işleme ve üretim tesislerinde kullanılmaktadır. Bu robotlar,

Detaylı

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan.

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan. EVOK Güvenlik, ülkemizde büyük ihtiyaç duyulan güvenlik hizmetlerine kalite getirmek amac yla Mustafa Alikoç yönetiminde profesyonel bir ekip taraf ndan kurulmufltur. Güvenlik sektöründeki 10 y ll k bilgi,

Detaylı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

Gazi Osman. Tarih yazan. Tarihimizdeki en önemli savunma savafl Çanakkale de verilmifltir. Bu savafltan önce, 187778 deki Osmanl -Rus Savafl

Gazi Osman. Tarih yazan. Tarihimizdeki en önemli savunma savafl Çanakkale de verilmifltir. Bu savafltan önce, 187778 deki Osmanl -Rus Savafl Evrensel Bak fl Aç s Gürbüz Evren Tarih yazan Gazi Osman Pafla Tarihimizdeki en önemli savunma savafl Çanakkale de verilmifltir. Bu savafltan önce, 187778 deki Osmanl -Rus Savafl s ras nda Türk askerinin yazd

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

η k = % 107 a kadar. %111 (Hi de eri baz al narak)

η k = % 107 a kadar. %111 (Hi de eri baz al narak) Logamax Plus GB 022 Yo uflmal Kombi Tüketimde KonforPlus Düflük Yak t Tüketimi Yo uflma teknolojisiyle gelen çok yüksek verim, çok uzun ömürlü magnezyum-alüminyum-silisyum alafl m high-tech eflanjör, ak

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

Üç-fazlı 480 volt AC güç, normalde-açık "L1", "L2" ve "L3" olarak etiketlenmiş vida bağlantı uçları yoluyla kontaktörün tepesinde kontak hale gelir

Üç-fazlı 480 volt AC güç, normalde-açık L1, L2 ve L3 olarak etiketlenmiş vida bağlantı uçları yoluyla kontaktörün tepesinde kontak hale gelir Kontaktörler Röle kontakları üzerinden büyük bir miktar elektrik gücü anahtarlamak için kullanıldığında kontaktör terimi ile adlandırılır.. Kontaktörler tipik olarak çoklu kontaklara sahiptir ve kontakları

Detaylı

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U Cengiz SAZAK* 1.G R fi Bilindi i üzere Katma De er Vergisi harcamalar üzerinden al n r ve nihai yüklenicisi, (di er bir

Detaylı

Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz

Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz Rakamlarla Sektörümüz: 3 kıtadan 77 ülkeye doğrudan hizmet götüren, Toplam Yatırımı 5 Milyar Doları aşan, Yan sektörleri ile birlikte yaklaşık

Detaylı

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle bu ifllemlerin üzerinden al nan dolayl vergiler farkl l k arz etmektedir. 13.07.1956 tarih 6802 say l Gider Vergileri Kanunu

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti ne YAHUD SOYKIRIMI SUÇLAMASI

Türkiye Cumhuriyeti ne YAHUD SOYKIRIMI SUÇLAMASI Otopsi Cengiz Özak nc 8 Türkiye Cumhuriyeti ne YAHUD SOYKIRIMI SUÇLAMASI 71 Y l Sonra Dünyada ve Türkiye de lk Kez T pk Bas m ve Tam Metin 24 fiubat 1942 Struma Facias nda Türkiyenin Suçsuzlu unu Kan tlayan

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

Ağaç işleme makinaları. Quality Guide. Takımın değeri

Ağaç işleme makinaları. Quality Guide. Takımın değeri Ağaç işleme makinaları Quality Guide Takımın değeri 2 QuALiTy GuiDe Takımın değeri Kullanılan takım ve aletlerin birbirine çok benzediği günler artık geride kalmıştır. Günümüzde farklı uygulamalar için

Detaylı

Kıbrıs ın Su Sorunu ve Doğu Akdeniz in Hidrojeopolitiği

Kıbrıs ın Su Sorunu ve Doğu Akdeniz in Hidrojeopolitiği Kıbrıs ın Su Sorunu ve Doğu Akdeniz in Hidrojeopolitiği Dursun Yıldız SPD Başkanı 2 Nisan 2016 Giriş Gelişmenin ve karşı duruşun, doğuya karşı batının, kuzey kıyısına karşı güney kıyısının, Afrika ya karşı

Detaylı

KARA SINIRLARININ KORUNMASI VE GÜVENLİĞİ HAKKINDA YÖNETMELİK

KARA SINIRLARININ KORUNMASI VE GÜVENLİĞİ HAKKINDA YÖNETMELİK Resmi Gazete Tarihi: 21.03.1991 Resmi Gazete Sayısı: 20821 KARA SINIRLARININ KORUNMASI VE GÜVENLİĞİ HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 - Bu Yönetmeliğin

Detaylı

ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (TEKNE - SÜRE) (Yard mc tercüme metin) TEKNE 1/11/95

ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (TEKNE - SÜRE) (Yard mc tercüme metin) TEKNE 1/11/95 ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (TEKNE - SÜRE) (Yard mc tercüme metin) 1/11/95 TEKNE 1. TEHL KELER Bu sigorta, her zaman burada gönderme yap lan istisnalara ba l olarak, geminin (afla dakiler) nedeniyle

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ

YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ Gülkız Doğan Araş. Gör., ODTÜ, Havacılık Mühendisliği Bölümü Uçak pilotları inişe geçen uçağın yere değmeden az önce daha fazla alçalmak istemediğine, yoluna öylece devam etmek istediğine

Detaylı

T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de

T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de KURUMLARDAN ELDE ED LEN KAR PAYLARININ VERG LEND R LMES VE BEYANI Necati PERÇ N Gelirler Baflkontrolörü I.- G R fi T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de flirketlerce

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 i Bu sayıda; 2013 Cari Açık Verileri; 2013 Aralık Sanayi Üretimi; 2014 Ocak İşsizlik Ödemesi; S&P Görünüm Değişikliği kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN*

Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN* Yeni Nükleer Reaktörler: Tasar m Kriterleri Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN* Girifl: Nükleer reaktörler halen dünyadaki elektrik üretiminin %16-17 sini sa lamaktad rlar. 50 y l aflk n bir geçmifle sahip nükleer

Detaylı

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası 2007 NİSAN EKONOMİ Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası Türkiye ekonomisi dünyadaki konjonktürel büyüme eğilimine paralel gelişme evresini 20 çeyrektir aralıksız devam ettiriyor. Ekonominin 2006 da yüzde

Detaylı

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ Hazırlayan: Doç.Dr. Hakan Güler Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Karlsruhe Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Almanya

Detaylı

AKINCI PALETLİ ZIRHLI MUHAREBE ARACI

AKINCI PALETLİ ZIRHLI MUHAREBE ARACI AKINCI 12 PALETLİ ZIRHLI MUHAREBE ARACI GÖREVE ÖZGÜ ÖZELLIKLER Çok maksatlı görev yeteneği Mekanize / Zırhlı piyade Keşif Düşük ve yüksek yoğunluklu muharebeler Piyade müstakil operasyonları Özel operasyonlar

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU Bülent SEZG N* 1-G R fi: Bilindi i üzere 3065 say l Katma De er Vergisi Kanununun Verginin konusunu teflkil eden ifllemler bafll

Detaylı

Do algaz ve LPG çin. Gaz Yak tl Brülörler. ALG Serisi 30-1.200 kw. GARANTi

Do algaz ve LPG çin. Gaz Yak tl Brülörler. ALG Serisi 30-1.200 kw. GARANTi o algaz ve LPG çin Gaz Yak tl Brülörler ALG Serisi -. kw GARANTi ALG Serisi Gaz Brülörleri leri Teknoloji Gaz brülörleri uzun süreli testler sunucunda gaz konusunda deneyimli uzmanlar taraf ndan gelifltirildi.

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU

2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU 2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU I- 2008 Mali Yılı Bütçe Sonuçları: Mali Disiplin Sağlandı mı? Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan 2008 mali yılı geçici bütçe uygulama sonuçlarına

Detaylı

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 215 ROMANYA LE BULGAR STAN IN AB YE EKONOM K ENTEGRASYONU Yrd. Doç. Dr. Mesut EREN stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 1. Girifl Avrupa Birli i nin 5. ve son genifllemesi 2004 y l nda 10 Orta ve Do u

Detaylı

Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar. www.gedikdokum.com

Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar. www.gedikdokum.com www.gedikdokum.com Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar Is tma sistemlerinin balanslanmas sayesinde tüm sisteme do ru zamanda, gerekli miktarda debi ve dolay s yla gereken s her koflulda sa lanabilir.

Detaylı

En İyi Uygulamalar ve Kullanım Kılavuzu

En İyi Uygulamalar ve Kullanım Kılavuzu En İyi Uygulamalar ve Kullanım Kılavuzu Bu kılavuz, GBT En İyi Uygulamaları ve Kullanım Kılavuzu na bir tamamlayıcı kılavuz oluşturmak için tasarlanmıştır. Green Break Patlamasız Güvenlik Güç Kartuşlarının

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

elero SoloTel Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z!

elero SoloTel Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z! SoloTel elero Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z! elero GmbH Antriebstechnik Linsenhofer Str. 59 63 D-72660 Beuren info@elero.de www.elero.com 309400 Nr. 18 101.5401/0305 çerik Güvenlik

Detaylı

DÜNYA KROM VE FERROKROM PİYASALARINDAKİ GELİŞMELER

DÜNYA KROM VE FERROKROM PİYASALARINDAKİ GELİŞMELER DÜNYA KROM VE FERROKROM PİYASALARINDAKİ GELİŞMELER Dünyada üretilen krom cevherinin % 90 ının metalurji sanayinde ferrokrom üretiminde, üretilen ferrokromun da yaklaşık % 90 ının paslanmaz çelik sektöründe

Detaylı

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT I MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT HARUN HAKAN BAŞ Ankara 2009 II Yay n No : 2195 Hukuk Dizisi : 1031 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-113 - 5 Copyright Bu kitab n

Detaylı

ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER

ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER Şekil-1: BREADBOARD Yukarıda, deneylerde kullandığımız breadboard un şekli görünmektedir. Bu board üzerinde harflerle isimlendirilen satırlar ve numaralarla

Detaylı

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 9.HAFTA

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 9.HAFTA MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 9.HAFTA Hazırlayan: Öğr. Gör. Tuğberk ÖNAL MALATYA 2016 SUPAP SİSTEMLERİ 1. KÜLBÜTOR MEKANİZMASI Eksantrik milinden aldığı hareketle silindirlerde emme ve egzoz zamanlarının

Detaylı

Faaliyet Konular m z:

Faaliyet Konular m z: Faaliyet Konular m z: Is Transfer Bölümü Plakal Is Eflanjörleri Borulu ve Tubuler Eflanjörler Akümülasyon Tanklar Boylerler S v Transfer Bölümü Domestik Pompalar Hijyenik Pompalar Proses Pompalar Hijyenik

Detaylı

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU Aytaç ACARDA * I G R fi flletmeler belli dönemlerde sat fllar n artt rmak ve iflletmelerini

Detaylı

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir.

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir. TÜB TAK BAfiKANLIK, MERKEZ VE ENST TÜLERDE ÇALIfiIRKEN YÜKSEK L SANS VE DOKTORA Ö REN M YAPANLARA UYGULANACAK ESASLAR (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Esaslar n amac ; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

Ekonomi Alan ndaki Uygulamalar ve Geliflmeler 2

Ekonomi Alan ndaki Uygulamalar ve Geliflmeler 2 Atütürk ün Dünyas Cengiz Önal Ekonomik kalk nma, Türkiye'nin özgür, ba ms z ve daima daha kuvvetli olmas n n ve müreffeh bir Türkiye idealinin bel kemi idir. Tam ba ms zl k ancak ekonomik ba ms zl kla

Detaylı

Buradaki bilgiler özet olup genel hatları ile tanımlamalar bulunmaktadır. Derste anlatılan örnekler ve analizler bu dokümanda yer almaktadır.

Buradaki bilgiler özet olup genel hatları ile tanımlamalar bulunmaktadır. Derste anlatılan örnekler ve analizler bu dokümanda yer almaktadır. Buradaki bilgiler özet olup genel hatları ile tanımlamalar bulunmaktadır. Derste anlatılan örnekler ve analizler bu dokümanda yer almaktadır. GİRİŞ İnşaat sektörü, barınma ihtiyacı başta olmak üzere insanların

Detaylı

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm)

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm) 3. KANAL KONSTRÜKS YONU Türk Standart ve fiartnamelerinde kanal konstrüksiyonu üzerinde fazla durulmam flt r. Bay nd rl k Bakanl fiartnamesine göre, bas nç s - n fland rmas na ve takviye durumuna bak lmaks

Detaylı

MADDE 2 (1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan işyerlerini kapsar.

MADDE 2 (1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan işyerlerini kapsar. 18 Haziran 2013 Tarihli Resmi Gazete Sayı: 28681 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: İŞYERLERİNDE ACİL DURUMLAR HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1)

Detaylı

ELEKTRİK FATURALARINIZDA REAKTİF CEZA ÖDÜYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZI DÜZENLİ OLARAK KONTROL EDİYORMUSUNUZ?

ELEKTRİK FATURALARINIZDA REAKTİF CEZA ÖDÜYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZI DÜZENLİ OLARAK KONTROL EDİYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZDA REAKTİF CEZA ÖDÜYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZI DÜZENLİ OLARAK KONTROL EDİYORMUSUNUZ? Elektrik faturalarındaki cezalı ödemelerin genellikle farkına varılmaz. Aktif harcama

Detaylı

3 0.12.2007 tarih ve 26742 say l Resmi Gazetede yay mlanan 2007/13033

3 0.12.2007 tarih ve 26742 say l Resmi Gazetede yay mlanan 2007/13033 mali ÇÖZÜM 151 B NEK OTOMOB L K RALAMA fi RKETLER NDE (RENT A CAR) KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER NDE KDV ORANI %18 OLDU I-G R fi: Memifl KÜRK* 3 0.12.2007 tarih ve 26742 say l Resmi Gazetede yay

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

P-1 Anatomik Boyun Yast Büyük. P-2 Anatomik Boyun Yast Küçük. Anatomik Yast klar. P-3 Anatomik Boyun Yast Çocuk

P-1 Anatomik Boyun Yast Büyük. P-2 Anatomik Boyun Yast Küçük. Anatomik Yast klar. P-3 Anatomik Boyun Yast Çocuk P-1 Anatomik Boyun Yast Büyük Sürekli elastik ve fleklini koruyabilen poliüretan köpükten üretilen yast k özel tasarlanan ergonomik flekliyle omuz ve boyun bölgesinin gevflemesini sa lar. Fermuarl, kolayl

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Tanımlar ve İstisnalar

İKİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Tanımlar ve İstisnalar TÜRKİYE RADYO TELEVİZYON KURUMU AMBAR HİZMETLERİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR (Yönetim Kurulunun 20/05/2009 tarih ve 2009/191 sayılı Kararı) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Tanımlar ve İstisnalar Amaç MADDE 1

Detaylı

Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler TÜBİTAK Üniversite Öğrenci Projesi Hazırlama

Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler TÜBİTAK Üniversite Öğrenci Projesi Hazırlama Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN Temel bilgiler TÜBİTAK Üniversite Öğrenci Projesi Hazırlama İçerik Giriş Proje amacı Yöntem ve metotlar Örnek 2 Giriş 3 Alt Sorunlar Odaklama ve sorun analizi

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ Sinan MESUTER Eylül 2012 SUNUM PLANI I. PROJE TEKLİF ÇAĞRISI YÖNTEMİYLE SAĞLANAN DOĞRUDAN FİNANSMAN DESTEĞİ II. DOĞRUDAN FAALİYET DESTEĞİ

Detaylı

ABD de S&P Case Shiller konut fiyat endeksi %5.1 arttı, beklenti %5.1

ABD de S&P Case Shiller konut fiyat endeksi %5.1 arttı, beklenti %5.1 SABAH BÜLTENİ Destek FX Piyasa Gözlemi 28 Ekim 2015 08:30 GENEL GÜN ÖZETİ ABD'de dayanıklı mal siparişleri beklenenden az düştü Küresel piyasalardaki zayıflığın ABD li şirketleri de olumsuz etkilemesiyle

Detaylı

Atatürk Döneminde Türkiye Cumhuriyeti Ermeni Soyk r m Propagandas n Nas l Susturdu?

Atatürk Döneminde Türkiye Cumhuriyeti Ermeni Soyk r m Propagandas n Nas l Susturdu? OTOPS Cengiz Özak nc 77 y l sonra ilk kez yay mlanan belgelerle Atatürk Döneminde Türkiye Cumhuriyeti Ermeni Soyk r m Propagandas n Nas l Susturdu? Y l, 1933. Ermeni Tehciri nin üzerinden 18 y l geçmifl;

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

Motorin ve Hafif Ya lar çin. S v Yak tl Brülörler. GARANTi

Motorin ve Hafif Ya lar çin. S v Yak tl Brülörler. GARANTi Motorin ve Hafif Ya lar çin S v Yak tl Brülörler ALM Serisi 0.06 GARANTi leri Teknoloji Motorin brülörleri uzun süreli testler sunucunda s v yak tlar konusunda deneyimli uzmanlar taraf ndan gelifltirildi.

Detaylı

Avrupal lara Kremal Kahve ile Çikolatal Kahveyi Kim Ö retti?

Avrupal lara Kremal Kahve ile Çikolatal Kahveyi Kim Ö retti? Evrensel Bak fl Aç s Gürbüz Evren Avrupal lara Kremal Kahve ile Çikolatal Kahveyi Kim Ö retti? Bütün Dünya da yazmaya bafllad m ilk y llarda, Kraliçe Marie Antoinette in, Frans z Devrimi s ras nda, Ekmek

Detaylı

Konveyörler NP, NI Serisi

Konveyörler NP, NI Serisi NP, NI Serisi NP Serisi T-Max konveyörleri, üretim şartlarınıza uygun olarak, Avrupa da, optimum verimde çalışacak şekilde imal edilmiştir. Alüminyum konstrüksiyon kasası, yüksek sıcaklığa dayanıklı bant

Detaylı

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının bağlantıları kontrol edilir. Güz ve Bahar dönemindeki

Detaylı

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER CO RAFYA TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER ÖRNEK 1 : 1990 nüfus say m na göre nüfus yo unluklar Türkiye ortalamas n n alt nda olan afla daki illerin hangisinde, nüfus yo unlu unun azl yüzey flekillerinin

Detaylı

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Bu bölümde; Fizik ve Fizi in Yöntemleri, Fiziksel Nicelikler, Standartlar ve Birimler, Uluslararas Birim Sistemi (SI), Uzunluk, Kütle ve

Detaylı

SOLAREKS. Firma Hakkında SOLAREKS

SOLAREKS. Firma Hakkında SOLAREKS Firma Hakkında Firma Kimliği - Firma İsmi: Güneş Enerjisi Sistemleri Alper Uysal - Firma Kurucuları: Timuçin Uysal Elektrik Elektronik Mühendisi (Istanbul Teknik Üniversitesi & İngilizce İşletme) Alper

Detaylı

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili Beşinci İzmir İktisat Kongresi Finansal Sektörün Sürdürülebilir Büyümedeki Rolü ve Türkiye nin Bölgesel Merkez Olma Potansiyeli 1 Kasım

Detaylı

HAF F T CAR ARAÇ LAST KLER ÜRÜN KATALO U

HAF F T CAR ARAÇ LAST KLER ÜRÜN KATALO U KONTROLSÜZ GÜÇ, GÜÇ DE LD R www.pirelli.com.tr HAF F T CAR ARAÇ LAST KLER ÜRÜN KATALO U 2008 Hafif ticari araç geliflimi Hafif ticari araç kategorisi çok genifl yelpazedeki araçlar kapsamaktad r: Ticari

Detaylı

DKEY TP SGORTALI YÜK AYIRICILAR

DKEY TP SGORTALI YÜK AYIRICILAR DKEY TP SGORTALI YÜK AYIRICILAR Dikey Sigortal Yük Ay r c lar Üç Faz Ayr Ayr Aç labilen FVS160 NH00 / 160A Üç Faz Birlikte Aç labilen Ç NDEK LER Özellikler Aksesuarlar Teknik Tablo Teknik Resimler Dikey

Detaylı

BU DAY, UN. nteraktif e-dergi Say : 1 / 2012 NEWS. ve SEKTÖRÜMÜZ.

BU DAY, UN. nteraktif e-dergi Say : 1 / 2012 NEWS. ve SEKTÖRÜMÜZ. nteraktif e-dergi Say : 1 / 2012 BU DAY, UN ve SEKTÖRÜMÜZ. Ülkemizdeki bu day ve un sektörümüz y ldan y la geliflim göstermektedir. Ülkemizin bu day yetifltirilme elveriflligi, un fabrikalar m z n teknolojik

Detaylı

M113 MODERNIZASYONU VE ÖMÜR UZATMA ÇÖZÜMLERI

M113 MODERNIZASYONU VE ÖMÜR UZATMA ÇÖZÜMLERI M113 62 MODERNIZASYONU VE ÖMÜR UZATMA ÇÖZÜMLERI MEVCUT M113 FILOSU NEDEN MODERNIZE EDILMELI? M113 araç ailesinin, pek çok orduda uzun yıllar kullanımda kalacak olması Hizmet ömrünü uzatmak, performansını

Detaylı

T.C. BİLECİK İL GENEL MECLİSİ Araştırma ve Geliştirme Komisyonu

T.C. BİLECİK İL GENEL MECLİSİ Araştırma ve Geliştirme Komisyonu Rapor No:01 Rapor Tarihi: 10.03.2011 muz İl Genel Meclisimizin 01.03.2011 tarih ve 2011/33 sayılı kararı doğrultusunda 08-09-10 Mart 2011 tarihlerinde toplanmıştır. İdaremiz araç parkında bulunan makine

Detaylı

15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page U1. IQ8Quad. Her ortam için do ru dedektör. IQ8Quad alg lama prensipleri. Yang n alg lama teknolojisi

15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page U1. IQ8Quad. Her ortam için do ru dedektör. IQ8Quad alg lama prensipleri. Yang n alg lama teknolojisi 15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page U1 IQ8Quad Her ortam için do ru dedektör IQ8Quad alg lama prensipleri Yang n alg lama teknolojisi 15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page 2 02 03 Do ru seçim Hiçbir yang

Detaylı

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012 Hazırlayanlar Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi Laura D. Tyson, Kaliforniya Berkeley Üniversitesi Saadia Zahidi, Dünya Ekonomik Forumu Raporun

Detaylı

TEBLİĞ 5201 SAYILI KANUN GEREĞİNCE KONTROLE TÂBİ TUTULACAK HARP ARAÇ VE GEREÇLERİ İLE SİLAH, MÜHİMMAT VE BUNLARA AİT YEDEK PARÇALAR, ASKERÎ PATLAYICI

TEBLİĞ 5201 SAYILI KANUN GEREĞİNCE KONTROLE TÂBİ TUTULACAK HARP ARAÇ VE GEREÇLERİ İLE SİLAH, MÜHİMMAT VE BUNLARA AİT YEDEK PARÇALAR, ASKERÎ PATLAYICI 6 Mart 2009 CUMA Resmî Gazete Sayı : 27161 TEBLİĞ Millî Savunma Bakanlığından: 5201 SAYILI KANUN GEREĞİNCE KONTROLE TÂBİ TUTULACAK HARP ARAÇ VE GEREÇLERİ İLE SİLAH, MÜHİMMAT VE BUNLARA AİT YEDEK PARÇALAR,

Detaylı

Tavla ve Bilimsel Düflünce

Tavla ve Bilimsel Düflünce Tavla ve Bilimsel Düflünce Y llar önce çok satan bir gazetemiz Türkiye Tavla fiampiyonas düzenlemiflti. Bizde tavlac çok. fl yerlerinde bile tavla oynan r ülkemizde. Bile ine güvenen kat ld flampiyonaya.

Detaylı

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur.

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur. Mevcut Kaynaklar Kullan lmas na Ra men 2020 li Y llarda Türkiye de Elektrik Enerjisi Aç Olabilir mi? H. Atilla ÖZGENER* I. Türkiye nin Elektrik Enerjisi Durumunun Saptanmas Türkiye nin elektrik enerjisi

Detaylı

Portatif Benzinli Jeneratörler

Portatif Benzinli Jeneratörler Portatif Jeneratörler HT YACA UYGUN JENERATÖR SEÇ M Jeneratörünüzü sat n almadan önce mutlaka besleyece iniz cihazlara göre güç tespiti yap lmal d r. Jeneratörden beslenecek cihazlar n tüm girifl güçleri

Detaylı

Konu : Nakit Sermaye Artırımlarında Vergi Avantajı (2) 08.04.2016

Konu : Nakit Sermaye Artırımlarında Vergi Avantajı (2) 08.04.2016 SİRKÜ : 2016/09 KAYSERİ Konu : Nakit Sermaye Artırımlarında Vergi Avantajı (2) 08.04.2016 04.03.2016 tarih ve 29643 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kurumlar Vergisi 1 Seri No.lu Genel Tebliğinde Değişiklik

Detaylı

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d Matematik ve Sonsuz G erek konuflma vermeye gitti im okullarda, gerek bana gelen okur mektuplar nda, ö renci ve ö retmenlerin matematikteki sonsuzluk kavram n pek iyi bilmediklerini gözlemledim. Örne in,

Detaylı

Endüstri 4.0. nsanl n Gelece i. Tümüyle bilgisayar

Endüstri 4.0. nsanl n Gelece i. Tümüyle bilgisayar Endüstri 4.0 ve nsanl n Gelece i Tümüyle bilgisayar 40 y l içinde sistemli ve yapay insanlar n yapt zeka donan ml makinelerin, üretim ve hatta bilgisayarlar n her ifli makine ve hizmet sektöründe çal flmas

Detaylı

S on y llarda özel e itim kurumlar na sa lanan vergisel teflviklerin artmas yla

S on y llarda özel e itim kurumlar na sa lanan vergisel teflviklerin artmas yla mali ÇÖZÜM 171 E T M TES SLER VE REHAB L TASYON MERKEZLER NE L fik N KURUMLAR VERG S ST SNASI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi S on y llarda özel e itim kurumlar na sa lanan vergisel teflviklerin artmas yla birlikte

Detaylı

Gerçekten liberalleflmifl bir biliflim sektörü...

Gerçekten liberalleflmifl bir biliflim sektörü... Gerçekten liberalleflmifl bir biliflim sektörü... 44 Gerçekten liberalleflmifl bir biliflim sektörü... 44 44 Doç Dr. Hüseyin ALTAfi Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ö retim Üyesi Türk Telekom ve Türksat

Detaylı

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor?

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Doç.Dr. Nilgün GÖRER TAMER (Şehir Plancısı) Her fakülte içerdiği bölümlerin bilim alanına bağlı olarak farklılaşan öznel

Detaylı

Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi

Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi Ali R za VEREL EMO Denizli ube Enerji Komisyonu Üyesi ELTA Elektrik Üretim Ltd. ti. / Denizli Ege Bölgesi Enerji Forumu 1. Giri ekil 1. Jeotermal saha Bilindi

Detaylı

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com NTERNET S TES TANITIMI RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com ran slâm nk lâb n n 25. y ldönümü münasebetiyle hizmete aç lan ran slâm Cumhuriyeti

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı