GOOGLE ARAMA MOTORU VE TÜRK LIRASI - DOLAR KURUNU BELIRLEYEN YAPISAL MODELLER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GOOGLE ARAMA MOTORU VE TÜRK LIRASI - DOLAR KURUNU BELIRLEYEN YAPISAL MODELLER"

Transkript

1 DEPARTMENT OF ECONOMICS WORKING PAPER SERIES GOOGLE ARAMA MOTORU VE TÜRK LIRASI - DOLAR KURUNU BELIRLEYEN YAPISAL MODELLER Levent Bulut No: July 2015

2 Google Arama Motoru ve Türk Lirası - Dolar Kurunu Belirleyen Yapısal Modeller Yrd. Doç. Dr. Levent Bulut İpek Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi Ekonomi Bölümü Turan Güneş Bulvarı 648. Cadde Oran, Çankaya Ankara Türkiye Tel: Fax:

3 Google Arama Motoru ve Türk Lirası - Dolar Kurunu Belirleyen Yapısal Modeller Özet: Bu çalışmada, Google arama kayıtları kullanılarak yapısal döviz kuru modellerinin makroekonomik belirleyenlerinin kısa vadeli tahminleri (nowcast) elde edilmiştir. Sadece Google arama kayıtları kullanılarak yapılan örneklem dışı döviz getirisi tahminleri sabitli ve sabitsiz tesadüfi yürüyüş modellerinden daha iyi performans göstermiştir. Ayrıca, Google arama kayıtlarından Satın-alma Gücü Paritesi ve Monetarist yapısal döviz kuru modellerine denk gelen makroekonomik göstergelerle ilintili arama kayıtları o modellerde kullanılan mevcut makro göstergelere eklendiğinde ise, yapısal modeller tesadüfi yürüyüş modelinden daha iyi performans göstermişlerdir ki bu sonuçlar döviz kuru bağlantısızlığı muamması literatürü için önemli bir bulgudur. Döviz getirilerinin örneklem dışı tahmin performanslarındaki bu artışı, gecikmeli makroekonomik verilerce tam olarak ölçülemeyen piyasa beklentilerinin Google arama kayıtlarınca bir şekilde yakalanması olarak yorumlamak mümkündür. Anahtar Kelimeler: Meese-Rogoff Muamması, Döviz-Kuru Bağlantısızlığı Muamması, Google Trends. JEL Sınıflaması: F31, F37, C52. 2

4 1. Giriş Modern çağda, internet, bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelere paralel olarak geniş bir yelpazede çok hızlı ve büyük oranda veriler toplanmakta. İnternette yapılan her arama ve ziyaret edilen her sayfa kayıt altına alınmaktadır. Bu çalışmada Google arama kayıtları kullanılarak Türk Lirası-ABD doları döviz kurunu etkileyen temel makroekonomik göstergelerle alakalı internet arama motoruna girilen kelimeleri tespit edip, hareketli regresyonlar (Rolling regression) yöntemi ile örneklem dışı tahmin performanslarına bakılarak, alternatif yapısal döviz kuru modellerine kıyasla Google arama sonuçlarının nasıl performans gösterdikleri incelenmiştir. Ayrıca, Satın-alma Gücü Paritesi ve Monetarist modeller gibi iki temel yapısal döviz kuru modellerine her bir modelin ekonomik göstergeleri ile ilintili Google arama kayıtlarının eklenmesinin tesadüfi yürüyüşler modeline kıyasla örneklem dışı tahmin performanslarına ne tür etki ettiği de araştırılmıştır. Modern çağda üretilen verilerin makroekonomik araştırmalarda kullanılması henüz başlangıç aşamasındadır. Einav ve Levin (2014) sosyal paylaşım ağı sitelerindeki tüketici eğilimlerinden tüketicilerin enflasyon beklentileri hakkında bilgi alınabileceğini göstermiştir. Lamont (1997) basılmış gazetelerde geçen kıtlık kelimesinin tekrarlanma frekansının Amerika daki enflasyon göstergelerini tahmin edebildiğini tespit etmiştir. Choi ve Varian (2012) Google arama kayıtlarını kullanarak tüketici beklentilerini başarılı bir şekilde ölçebilmiştir. Askitas ve Zimmermann (2009) ise Google arama kelimeleri ile Almanya daki işsizlik oranları arasında çok kuvvetli bir ilişki olduğunu ortaya çıkarmıştır. D Amuri (2009) ise İtalya daki işsizlik oranının tahmin edilebilmesinde Google Trends deki iş ile alakalı arama kayıtlarının önemini ortaya koymuştur. Bunun yanında, Suhoy (2009) İsrail verilerini 3

5 kullanarak Google arama kayıtları ile ekonomik göstergeler arasında kayda değer ilişkiler olduğunu ortaya çıkarmıştır. Koop ve Onorante (2013) Google Trends olasılıklarının önemli ekonomik dönüm noktaları ve yapısal kırılmaları çok iyi tahmin ettiklerini göstermiştir. Döviz kuru ile alakalı olarak da Kristoufek (2013) dijital döviz kuru Bitcoin fiyatı ile Google arama kayıtları ve Wikipedia arama kayıtları arasında kuvvetli ilişki olduğunu göstermiştir. Bu araştırmada Google Trends kullanılarak makroekonomik göstergelerle alakalı arama motorlarına girilen belli başlı kelimeler vasıtasıyla makro göstergelerle ilintili ölçütler elde edilmeye çalışılmasının bir sebebi resmi makamlarca açıklanan göstergelerin piyasaya gecikmeli olarak sunulmasıdır. Örneğin, Amerika, Almanya, Japonya gibi gelişmiş ülkelerde fiyat verileri bir aylık gecikme ile yayınlanmakta. Bunun yanında, piyasa yapıcıları üretim ve tüketim kararlarında, fiziksel yatırım kararlarında ve de finansal araçların alınıp satılması gibi yatırım kararları verirken, ellerinde resmi makroekonomik veriler olmadığından, mevcut piyasa verilerini kullanarak şekillendirdikleri makroekonomik tahminleri üzerine kararlarını bina etmektedirler. Döviz kuru seviyesini belirleyen temel faktörlerden bir tanesi de piyasa beklentileri olduğundan, Google Trends verilerinin anlık makroekonomik gösterge tahminlerini yakalamada kullanılması bu çalışmanın literatüre yaptığı bir katkı olarak düşünülebilir. İkinci bir hedef ise atıl vaziyette duran fakat önemli olduğuna inanılan internet arama motorlarından elde edilecek bilgilerin yapısal döviz kuru modellerinin tahmin performanslarını arttırıp arttırmadığının test edilmesidir. Bu araştırmada Google Trends verilerinden anlamlı sonuçlar elde edilebileceği öngörüsünün temelinde arama motorları vasıtasıyla ekonominin gidişatı hakkında doğru ve zamanında bilgi elde edilebileceği varsayımı yatmaktadır. Guzman (2011) da belirtildiği üzere, arama motorlarından elde edilen verileri bir tür ifşa edilmiş tercihler olarak yorumlamak 4

6 mümkündür. Çünkü internet kullanıcıları arama motorlarına ya öğrenmek istedikleri bir konu ya da endişe duydukları şeyler hakkında daha fazla bilgi elde etmek için arama kelimeleri girmektedirler. Elgin (2004) arama motorları ile yönlendirilen internet kullanıcıları sayısının 2001 yılında %67 değerinden 2004 yılında %88 oranına ulaştığını tespit etmiştir. Arama motorları arasında Google arama motoru ise sektörde liderliğini sürdürmektedir zira Mayıs 2015 verilerine göre Google arama motoru %69 pazar payı ile arama motorları içerisinde açık ara önde gitmektedir. Yani, arama motoru ile internet üzerinde arama yapan her 100 kişiden 69 tanesi Google arama motorunu tercih etmektedir. Dolayısı ile Google arama motoru verileri bu araştırmada kullanılmıştır. 2. Literatür Taraması Döviz kuru seviyesinin makroekonomik göstergelerce belirlendiği tezine dayalı yapısal döviz kuru modellerinin ampirik olarak test edilmesinde uygulanan bir yaklaşım, rasyonel beklentiler varsayımını kullanarak, mevcut olmayan piyasa döviz kuru beklentileri verisi yerine, gerçekleşen döviz kuru verilerini kullanmak sureti ile modellerin performanslarını örneklem dışı geriye dönük tahmin edilebilirliği vasıtasıyla ölçmektir. Meese ve Rogoff (1983), tesadüfi yürüyüşler varsayımının en az yapısal modeller kadar iyi örneklem dışı tahmin yapabildiğini göstererek literatüre, hala sıcak bir şekilde tartışılan, Messe-Rogoff muamması ya da döviz kuru bağlantısızlığı muammasını (Exchange rate disconnect puzzle) kazandırmışlardır. Literatürde Meese & Rogoff muammasını çözmeye matuf çok sayıda araştırma yapılmıştır. Farklı döviz kurlarını denemek, farklı dönemler için bakmak, resmi veriler revize edilmeden önce testler yapmak ve farklı doğrusal yapısal modeller yapmak suretiyle 5

7 muammayı çözme adına yapılan çalışmalar Meese ve Rogoff (1983) un bulgularını ciddi manada terse çevirecek cinsten olmamıştır. Bununla beraber, yakın zamanda yapılan bazı çalışmalar (Mark (1995), Engel, Mark ve West (2007), Gourinchas ve Rey (2007), Molodtsova ve Papell (2009)) yapısal modeller lehine olumlu tahmin performanslarını ortaya çıkarmıştır. Fakat Rogoff ve Stavrakeva (2008) bu çalışmaların çoğu güçlülük testinde aynı sonuçları veremediklerini göstermiştir. Bunun yanında Evans ve Lyons (2002, 2005) mikro temelli modelleri yapısal makro modellerle birleştirerek geliştirdikleri hibrid modellerin tesadüfi yürüyüşlere göre çok daha iyi performans gösterdiklerini ileri sürmüşlerdir. Fakat bu hibrid modeller çok yüksek frekanslı tahminler için iyi performans göstermekte, tahmin frekansları 1 aya düşünce, Chinn ve Moore (2011) da gösterildiği üzere, ortaya o kadar da net bir performans çıkmamaktadır. En son olarak literatürün bir kolu yapısal modellerin doğrusal modeller olmak zorunda olmadığını dolayısı ile doğrusal olmayan hatta parametrik olmayan modellerle tesadüfi yürüyüşlere göre daha iyi sonuçlar getirecek modeller üzerinde yoğunlaşmıştır. Diebold ve Nason (1990) ve Meese ve Rose un (1991) bu konuda yaptıkları ilk çalışmalar ise Meese ve Rogoff(1983) bulgularının doğrusal olmayan modellerle ters yüz edilemeyeceğini göstermiştir. Yakın zamana kadar yapılan çalışmalarda, model performansları örneklem dışı test edilirken, farklı modellerden elde edilen hata terimlerinin karelerinin ortalamaları (HTKO) tesadüfi yürüyüş modeli ile karşılaştırılıp, popülasyonda iki farklı modelin HTKO ları arasındaki farkın sıfır olup olmadığına bakılmıştır. Literatüre nokta tahmin (point forecast) olarak geçen bu yaklaşıma alternatif olarak tahminlerin dağılımına (density forecast) da bakılmıştır. Bu yaklaşımda yapısal modellerden elde edilen örneklem dışı tahminlerin dağılımının yoğunlukları karşılaştırılarak elde edilen performans ölçümlerinin tesadüfi 6

8 yürüyüşlere göre daha iyi bir sonuç verip vermediğine bakılmaktadır. Diebold Gunther ve Tay (1998), Clements & Smith (2000) ve Berkowitz (2001) yapısal modellerin tahmin dağılımının yoğunluklarını ölçen yöntemler geliştirmiş olsalar da, bu yaklaşımla yapısal modellerin tesadüfi yürüyüş modeliyle karşılaştırılması mümkün değildir. Fakat daha sonra Corradi & Swanson (2006), geliştirdikleri yöntemle, Diebold & Mariano (1995) testi ile aynı mantıkta fakat nokta tahmin yerine, farklı iki modelden elde edilen yoğunluk tahminlerinin popülasyonda aynı yoğunluğa sahip olup olmadıklarını test eden bir istatistik geliştirmişlerdir. Bu yöntemi kullanarak yapılan çalışmalar da Meese & Rogoff muammasını açıklamaya yeterli olmamıştır. Çok yakın zamanlı bir çalışmada ise Maasoumi & Bulut (2012) tahmin dağılımları arasındaki farkı ölçen entropi uzaklık ölçeğini kullanarak sadece kritik model için değil, her bir yapısal modeli performansları yönünden diğer modellerle karşılaştırabilmişlerdir. Tüm bu gelişmelere rağmen, döviz kuru bağlantısızlığı muamması hala literatürde aktif bir şekilde çalışılmaktadır. Bu çalışmada esas incelenecek olan Google arama motorlarından elde edilecek metriklerin yapısal modellerin tahmin performanslarına etkisi olduğundan, doğrusal-doğrusal olmayan ya da parametrik-non-parametrik model tartışmalarına girilmeden sadece nokta performans ölçümleri kullanılarak doğrusal yapısal modellerden elde edilecek örneklem dışı tahmin değerlerinin performans karşılaştırılması yapılmıştır. Dağılım fonksiyonları ile elde edilen performans değerlendirmelerine Google arama motorlarının nasıl bir etki yapacağı ilgi çekici bir konu olarak sonraki çalışmalara bırakılmıştır. 3. Ampirik Metot Bu kısımda ampirik yaklaşım anlatılıp yapısal modellerden örneklem dışı tahminlerin nasıl 7

9 elde edildiği gösterilmiş, daha sonra nokta tahmin performans karşılaştırma metodu kısaca anlatılmıştır. En son olarak da Google Arama kayıtlarının sisteme nasıl eklendiği anlatılıp ampirik sonuçlar tartışılmıştır. Döviz kuru seviyesi stokastik bir dağılım (stationary process) göstermediğinden, bu literatürdeki çalışmalarda döviz kuru getirisi (döviz kuru seviyesindeki yüzdelik değişim) incelenmektedir. Eğer S t, dolar cinsinden 1 Türk lirasının değerini ifade edecek olursa, bu araştırmada açıklanmaya çalışılan değişken, aşağıda da belirtildiği şekliyle, Türk lirasının değer kazanma oranıdır. y t = log(s t ) log(s t 1 ). (1) Döviz kurunun doğal logaritması küçük harflerle ifade edilecek olursa, aşağıdaki ifade açıklanmaya çalışılan bağımlı değişkeni ifade etmektedir. y t = s t s t 1 (2) Aynı şekilde, X t, herhangi bir yapısal modeldeki açıklayıcı değişkenleri (makroekonomik göstergeler) barındıran bir vektör olacak olursa, yapısal modeli, genel manada, aşağıdaki denklemle ifade etmek mümkün olacaktır: y t = α + β X t + ε t. (3) Bu makalede, farklı modellerin tahmin performansları karşılaştırmasında, literatürde yaygın bir şekilde uygulanan hareketli regresyon yöntemi ile elde edilen örneklem dışı tahminler kullanılmıştır. Herhangi bir yapısal model için hareketli regresyon yöntemi ile örneklem dışı tahmin yapılırken, örneklem önce iki kısma ayrılmakta, birinci kısma alıştırma örneklemi (training sample) ikinci kısma da tahmin örneklemi (forecasting sample) denmektedir. Hareketli regresyon yönteminde alıştırma örneklemindeki gözlem sayısı sabit tutulmak şartı ile ilk uygulama örneklemindeki veriler için en küçük kareler yöntemi ile elde 8

10 edilen parametreleri tahmin örneklemindeki ilk ayın açıklayıcı değişkenlerini kullanarak o dönem için döviz getiri oranını tahmin edip (out-of-sample forecast) onu o ay için gerçekleşen döviz kuru getirisi ile karşılaştırarak o model için hata terimi elde edilmektedir. Daha sonra, uygulama örneklemi bir ay kaydırılmakta, ilk ayın gözlemi silinip tahmin örneklemindeki ilk ayın verisi uygulama örneklemine eklenerek gözlem sayısı sabit tutulmak suretiyle aynı işlem tekrarlanıp bir sonraki ay için döviz getiri tahmini ve hata terimi elde edilmektedir. Bu çalışmada, Ocak 2004-Haziran 2014 tarih aralığı için, döviz kurlarının getirisini tahmin ettiğimizden dolayı, elde 125 tane gözlem bulunmaktadır. Ocak 2004 ten Ocak 2009 a kadarki ilk 60 gözlem kullanılarak Şubat 2009 için ilk örneklem dışı tahmin aşağıdaki şekilde elde edilmiştir: y t+1 = α + β X t+1 (4) Yukarıda α ve β, en küçük kareler yöntemi (EKKY) yöntemi ile t ayına kadarki 60 gözlem kullanılarak elde edildikten sonra t + 1 ayındaki ekonomik göstergeler kullanılarak döviz kurunun getiri oranı o ay için tahmin edilmiştir, (y ). t+1 Daha sonra örneklem bir ay kaydırılarak, Ocak 2004 verileri düşürülüp Şubat 2009 verileri örnekleme eklenerek, gözlem sayısı 60 da sabitlenip tekrar EKKY yöntemi ile yeni α ve β değerlerı hesaplanarak bir sonraki ay için döviz kuru getiri tahmini elde edilip bu yöntem eldeki tüm veriler kullanılarak, Şubat 2009 dan Haziran 2014 e kadar ki dönem için aylık döviz getiri tahminleri elde edilmiştir Veriler ve Yapısal Modeller Bu çalışmada sadece Türk lirası-abd doları döviz kuru incelenmiştir. Spot nominal döviz kuru S $ ile ifade edilmiştir. Doviz kuru dolar cinsinden ifade edildiğinden dolar kurundaki artış TL 9

11 doların zayıflaması Türk lirasının ise değer kazanması anlamına gelmektedir. Yapısal model olarak iki tane model incelenmiştir. Bunlar Satın-alma Gücü Paritesi ve Monetarist modellerdir. Her bir yapısal model için kullanılan makroekonomik göstergeler Tablo (1) de sıralanmıştır. Tablo 1: Yapısal Modeller Yapısal Model Kullanılan makroekonomik göstergeler listesi (X t ) Satın-alma Gücü Paritesi Modeli q t = p US p TR s Monetarist Model (m US m TR ) ( y US y TR ) Not: Bu araştırmada sadece iki tane yapısal döviz kuru modeli incelenmiştir. Tablo her bir model için kullanılan bağımsız değişkenlerin listesini göstermektedir. Tablo (1) de q t reel doviz kurunu p US ABD deki fiyat seviyesini (CPI, 2010 yılı baz alınarak), p TR ise 2010 yılı baz alınarak Türkiye deki fiyat seviyesini (TÜFE), s ise dolar cinsinden TL için döviz kurunu göstermektedir. m US ve m TR her iki ülkedeki parasal tabanı, y US 2010 yılı baz alınarak ABD deki imalat sanayi üretim endeksini, y TR de aynı şekilde 2010 yılı baz alınarak Türkiye deki imalat sanayi endeksini göstermektedir. Bu araştırmada tüm verilerin doğal logaritması alınıp 100 le çarpılarak daha kolay yorumlanabilen değerler elde edilmiştir. Parasal büyüklüğü ölçme adına her iki ülkede M1 değeri kullanılmıştır. Fiyat seviyesini ölçme adına her iki ülkede de aylık tüketici fiyat endeksi kullanılmıştır (CPI ve TÜFE). Yapısal modellerin daha detaylı açıklamaları ve nasıl elde edildikleri ile ilgili Molodtsova ve Papell (2009) ve Wang ve Wu (2012) çalışmalarına başvurulabilir. Hareketli regresyon yöntemi ile elde edilen örneklem dışı tahmin performanslarına geçilmeden önce Google arama kayıtlarının bu çalışmada nasıl kullanıldığı anlatılmış daha sonra da ampirik sonuçlara geçilmiştir. 10

12 3.2. Google Arama Kayıtları Google Trends ücretsiz olarak kullanıcılarına her bir ülke için ve de tüm dünya için, arama motoruna yazılan herhangi bir kelime ya da kelime topluluğu için 0 ila 100 arasında değişen, arama sorgulaması yoğunluğunu belirten endeks verilerini yayınlamakta, veriler haftalık frekansta olup 2004 yılı ocak ayının ilk haftasından itibaren verilmektedir. Google Trends endeksi, k ayı t haftası için, aşağıdaki formüle göre yayınlanmaktadır: GT k t = 100 SR t k SR (5) k Yukarıdaki formülde SR t k ayı t haftasındaki sorgulanan kelime için toplam sorgulama sayısını vermektedir. SR ise 2004 yılı 1.haftasından o tarihe kadar geçen haftalar içerisinde kaydedilen o kelimenin en yüksek sorgulama sayısını ifade etmektedir. Google Trends sadece endeks değerini (GT k t ) müşterileri ile paylaşmakta fakat toplam arama sayılarına ulaşmak mümkün olmamaktadır. Ayrıca, arama sayısı belli bir seviyenin altında kaldığı haftalar için endeks değeri yayınlanmamaktadır. Bu çalışmada Google arama kayıtları kullanılarak Türkiye ve ABD için belli başlı makroekonomik gösterge beklentilerini haftalık bazda yakalamaya çalışan ölçütler elde edilmeye çalışılmıştır. Örneğin, Türkiye deki fiyat seviyesini dolayısıyla da enflasyon oranını tahmin etmek için Google Trends verilerini kullanırken belli başlı arama kelimeleri için endeks numarasına bakarak, endeks numaralarının arttığı zamanlarda ülke olarak ortalamada artan fiyat seviyelerinin endişe verici boyutlara çıktığını, endeks numarasının çok azaldığı durumlarda ise enflasyonun çok kaygı verici seviyelerde olmadığı çıkarımına varılarak bir çeşit ifşa edici tercihler yakalanmaya çalışılmıştır. 11

13 Satın-alma Gücü Paritesi modeli için her iki ülkedeki enflasyon seviyeleri, rekabet seviyelerindeki değişiklikler ve ithal mallara olan taleplerdeki değişiklikler gibi reel döviz kurunun belli başlı belirleyenlerinin piyasa beklentilerini yakalamak için Google arama motoruna girilen Türkiye için 8, ABD içinse 11 tane kelime ya da kelime öbeğine bakılmıştır. Aynı şekilde Monetarist model için fiyat seviyeleri, likidite talebi, ülkedeki toplam gelir miktarı gibi Monetarist modelin belli başlı ekonomik ölçütleri için piyasa beklentilerini yakalama adına Türkiye için 13, ABD içinse 15 tane (bunlardan enflasyonla ilintili olanlar aynı zamanda Satın-alma Gücü Paritesi modeli için de kullanılmıştır) arama kelime öbeği için Google Trends verileri toplanmıştır. Tablo (2) de de gösterildiği üzere, Türkiye de enflasyon oranını yakalama adına Google Arama motoruna yazılan Enflasyon, Tefe, Tüfe ve Enflasyon oranları kelimeleri kullanılmıştır. Her ne kadar mutlak Satın-alma Gücü Paritesi modeli ülkeler arası fiyat arbitrajının ithalat ve ihracat yoluyla ortadan kalktığını dolayısı ile reel döviz kurunun sabit ve bire eşit olduğunu varsaysa da gerçek hayatta taşıma maliyetleri, gümrük vergileri, benzer vergiler ve diğer alışveriş masraflarını da eklediğimizde fiyat arbitrajının ortaya çıktığı bir gerçektir. Ayrıca veriler kısa vadede reel döviz kuru ile nominal döviz kurunun birlikte hareket ettiğini göstermektedir. Bu çalışmada Rekabet, İhracat, İthalat ve Dolar Kuru arama motoru kayıtları ile Türkiye için reel döviz kurundaki değişimler yakalanmaya çalışılmıştır. ABD için ise, enflasyon beklentilerini yakalama adına Google a girilen Inflation, Inflation rate, Rate of Inflation, CPI, Price Index, Consumer Price Index, What is the Inflation rate, Rising Prices, ve Rising Inflation arama kelimeleri kullanılmıştır. ABD için TL ye karşı reel döviz kurundaki değişimleri yakalama adına Competitiviness ve Made in Turkey gibi arama kayıtları kullanılmıştır. Google arama kayıtlarından elde edilen faktör skorlarının makroekonomik 12

14 göstergelerdeki salınımları ne kadar yakalayabildiğini gösterme adına Şekil 1 ve 2 de Türkiye ve ABD deki enflasyon oranları ile Google arama kayıtlarından elde edilen faktör skorları gösterilmiştir. Özellikle ABD için Google arama kayıtlarının fiyat hareketlerindeki değişiklikleri bir nebze de olsa yakalayabildiğini söylemek mümkündür. Şekil 1: Enflasyon Oranı: Türkiye Şekil 2: Enflasyon Oranı: ABD. 13

15 Tablo 2: Araştırmada Kullanılan Google Arama Kayıtlarının Listesi Google Trends verileri Türkiye Enflasyon (PPP+MM) Tefe (PPP+MM) Tüfe (PPP+MM) Enflasyon oranları (PPP+MM) Rekabet (PPP) İhracat (PPP) İthalat (PPP) Dolar Kuru (PPP) Çeyrek Altın (MM) Kredi (MM) Yatırım (MM) Para(MM) İş arıyorum (MM) Harcama (MM) Tatil Yerleri(MM) Kredi Kartı (MM) Kariyer (MM) Google Trends verileri ABD Inflation (PPP+MM) Inflation Rate (PPP+MM) Rate of Inflation (PPP+MM) CPI (PPP+MM) Price Index (PPP) Consumer Price Index (PPP) What is the inflation Rate (PPP) Rising Prices (PPP+MM) Rising Inflation (PPP+MM) Competitiveness (PPP) Made in Turkey (PPP) Cash (MM) Checking Account (MM) Need credit (MM) Spend Money (MM) Need Job (MM) Buy a stock (MM) Debit card (MM) Job vacancy (MM) Credit card (MM) Notlar: (PPP) Satın-alma Gücü Paritesi modelini, MM ise Monetarist modeli ifade etmektedir. Her iki model için de kullanılan kelimeler (PPP+ MM) şeklinde ifade edilmiştir. Tatil yerleri, Çeyrek altın gibi sezonluk değişim gösteren veriler sezonluk etkilerden arındırılarak incelenmiştir. 14

16 Monetarist yaklaşım döviz kurunu modellerken her iki ülkedeki para piyasalarındaki denge durumunu kullanarak, fiyat seviyesini o ülkedeki parasal büyüklük, para talebi, alış-veriş teknolojilerindeki değişiklikler ve milli gelir cinsinden hesaplamaktadır. Satın-alma Gücü Paritesini kullanarak da döviz kurunu iki ülkedeki fiyat seviyeleri cinsinden yazar. Tablo 2 Monetarist model için döviz kuru getirisinin makroekonomik belirleyenleri için toplanan arama kelimelerini listelemiştir. Bu amaçla, Türkiye için gelir durumundaki değişimleri yakalama adına Google arama motoruna girilen Çeyrek Altın, Yatırım, İş Arıyorum, Harcama, Tatil Yerleri ve Kariyer kelimeleri seçilmiştir. Türkiye de gelir seviyesi arttıkça halkın altın ya da başka yatırım araçlarına yöneleceği, tatile gitme ve harcamalarında artış olacağı beklenebilir. Aynı şekilde ekonomide daralma olduğunda ve de milli gelirin azaldığı durumlarda, internet üzerinden iş arayanların kariyer sitelerine özgeçmiş bırakanların artacağı beklenmektedir. Ayrıca ülkedeki nakit para talebi ve alış-veriş teknolojilerindeki değişimleri yakalama adına Google arama motorlarına girilen Kredi, Para ve Kredi Kartı kelimeleri incelenmiştir. Ülkedeki para talebinin bir sebebi de fiyat seviyesindeki değişmeler olduğundan, Enflasyon, Tefe, Tüfe ve Enflasyon oranları da Monetarist model için kullanılmıştır. ABD içinse Monetarist modelde gelir seviyesini ölçme adına Google arama motorunda sorgulaması yapılan Spend Money, Need Job, Buy a stock ve Job vacancy kelimeleri kullanılmıştır. Piyasadaki para talebindeki değişiklikleri ölçme adına ise Cash, Checking Account, Need Credit, Debit Card ve Credit Card arama kelimeleri kullanılmıştır. Para talebinin bir başka değişkeni olan fiyat seviyesi içinse Inflation, Inflation Rate, Rate of Inflation, CPI, Rising Prices ve Rising Inflation arama kelimeleri kullanılmıştır. Son olarak da, Google arama kayıtları haftalık frekansta, bununla birlikte diğer makroekonomik göstergeler aylık frekansta olduğundan ekonometrik analizler için haftalık endeksler her ay için ortalama değerleri alınarak aylık frekansa dönüştürülmüştür. 15

17 3.3. Örneklem Dışı Nokta Tahminlerin Değerlendirilmesi Literatürde model performans değerlendirmesi yapılırken, yapısal modellerce üretilen örneklem dışı tahminlerden elde edilen hata oranları, tesadüfi yürüyüş modellerince (sabitsiz ve sabitli) elde edilen tahmin hataları ile karşılaştırılmaktadır. Diebold ve Mariono (1995) ve West (1996), bu amaçla, her iki modelden elde edilen örneklem dışı tahmin hataları karelerinin ortalamalarını (THKO) karşılaştırmayı teklif etmişlerdir. Bunu şu şekilde ifade edebiliriz: THKO J = yt ) 2 N j t=r+1 (y t (6) Yukarıdaki denklem j döviz kuru modeli için örneklem dışı tahmin hataları karelerinin ortalamasını vermekte. R uygulama örnekleminin sabit gözlem sayısını, N toplam gözlem sayısını, y j t j modelinden elde edilen örneklem dışı döviz kuru getiri tahminini, y t ise o dönemde gerçekleşen döviz kuru getirisini göstermektedir. Bu yaklaşımda her bir modelden elde edilen örneklem dışı tahmin değerleri ve gerçekleşen döviz kuru getirileri kullanılarak hata terimleri elde edilmektedir. Daha sonra da hata terimlerinin karesini veren fonksiyonun ki buna kayıp fonksiyonu (loss function) da denmektedir, kıstas modelden elde edilen hata terimlerinin arasındaki farkın ortalamasının popülasyonda sıfıra eşit olup olmadığı test edilmektedir. Elde edilen test istatistiği popülasyonda sıfıra eşitse her iki modelin de eşit derecede tahmin gücü olduğu sonucuna ulaşılır. Fakat Clark ve McCracken (2001) yapısal model ve kıstas model yuvalanmış modeller (nested) olduklarından, Diebold ve Mariano (1995) test istatistiğinin normal dağılmadığını 16

18 göstermiştir. Bu çalışmada, bu gerçeği kontrol ederek literatüre düzeltilmiş Diebold ve Mariano testi olarak da geçen Clark ve West (2006) testi (CW testi) kullanılmıştır. Clark ve West testi şu şekilde ifade edilebilir. CW = THKO k THKO d j (avar(thko k THKO j d )) 1/2 (7) Burada, THKO k kıstas modelden - ki bu ya sabitli ya da sabitsiz tesadüfi yürüyüş modelidir - elde edilen hata terimlerinin kareleri ortalamasını, THKO d j ise yapısal döviz kuru modelinden elde edilen hata terimlerinin kareleri ortalamasının Clark-West yöntemi ile düzeltilmiş halidir ki bu düzeltme test istatistiğinin normal dağılım göstermesi için gerekli bir düzeltmedir. Yukarıdaki denklemde payda kayıp fonksiyonunun standart sapmasını göstermektedir Ampirik Sonuçlar Türk Lirası-ABD doları döviz kuru getiri oranının Satın-alma Gücü Paritesi, Monetarist model ve Google Trends için örneklem dışı tahmin performansları Tablo (3) de gösterilmiştir. Panel A sabitsiz tesadüfi yürüyüşler kıstas modeli için sonuçları göstermektedir. Hareketli regresyon yöntemi ile Şubat 1999 ayı ve sonrası için örneklem dışı tahmin performansları, Clark & West test istatistiği kullanılarak test edilmiştir. Normal dağılım gösteren CW test istatistiği popülasyonda yapısal model ile kıstas modelin aynı tahmin gücüne sahip olduğu boş hipotezini test etmektedir. Boş hipotezin istatistiksel olarak ret edilmesi ve de CW test istatistiğinin sıfırdan büyük olması yapısal model lehine daha iyi tahmin performans gösterdiği anlamına gelmektedir. Tablo (3) de görüldüğü üzere Satın-alma Gücü Paritesi modeli ve sabitsiz tesadüfi yürüyüşler modeli istatistiki olarak benzer performans göstermiştir. 2. Sütunda Monetarist model için sonuçlar gösterilmektedir. Sonuçlar, Monetarist modelin sabitsiz tesadüfi yürüyüşler modelinden istatistiki güven aralığında daha iyi performans gösterdiğini ifade 17

19 etmektedir. Kıstas model olarak da sabitli tesadüfi yürüyüşler modeli kullanıldığında ise, Panel-B de gösterildiği üzere, her iki yapısal model de kıstas modelden daha iyi performans gösterememişlerdir ki sonuçlar bu haliyle Meese & Rogoff muammasının adı geçen modeller için hala geçerliliğini koruduğunu göstermektedir. Tablo (3) de en son sütunda döviz kuru getiri oranını tahmin etme adına Türkiye için 17, ABD içinse 20 tane Google arama kelimeleri ham halleriyle açıklayıcı değişken kabul edilip döviz kuru getiri oranı hareketli regresyon yöntemi ile tahmin edilmiştir. Burada Google Trends verilerinin regresyona nasıl eklendiği ile ilgili herhangi bir teorik dayanak olmadığından bunu yapısal bir model olarak kabul edemeyiz. Temel hedef Google arama kayıtlarının döviz getiri oranlarını tahmin etme gücünü test etmekten ibarettir. Tablo (3) de de görüldüğü üzere, sadece Google arama kayıtları ham halleri ile kullanılarak yapılan örneklem dışı tahmin değerleri hem sabitli hem de sabitsiz tesadüfi yürüyüş modellerinden daha iyi göstermektedir. CW testi de bunu net bir şekilde ortaya koymaktadır. Tablo 3: Döviz Kuru Modelleri Tahmin Performansı Satın-alma Gücü Paritesi Modeli Monetarist Model Google Trends Panel A: Kıstas Model: Sabitsiz Tesadüfi Yürüyüşler Modeli ( y t = ε t ) CW Test İstatistiği P-değeri Panel B: Kıstas Model: Sabitli Tesadüfi Yürüyüşler Modeli ( y t = α + ε t ) CW Test İstatistiği P-değeri Notlar: Burada CW testi örneklem dışı nokta tahmin performansını ölçmek için kullanılmıştır. Boş hipotezi alternatif model ile tesadüfi yürüyüşler modelinin popülasyonda aynı tahmin gücüne sahip olduğudur. Alternatif hipotez ise yapısal modelin daha iyi performans gösterdiğidir. Tablo, Dolar- Türk lirası döviz kuru getirisi için Şubat Haziran 2014 arası örneklem dışı tahmin değerleri kullanılarak oluşturulmuştur. İstatistiki güven aralığında sıfırdan büyük CW değerleri yapısal modelin daha iyi performans gösterdiği seklinde yorumlanmaktadır. 18

20 Bu sonuçlar Meese & Rogoff muamması literatüründe çok ilginç bir sonuç olarak karşımıza çıkmaktadır. Ekonomik göstergeler piyasa yapıcılarına belli bir gecikme ile ulaşmaktadır. Model değerlendirmelerinde bu gecikmeli verilerin kullanılması yerine Google arama kayıtları kullanılarak elde edilen göstergelerin kullanılması yapısal modeller lehine sonuçlar ortaya çıkarmıştır. Tabi burada iddia edilen Google arama kayıtlarının daha iyi makroekonomik gösterge ölçütü oluşturduğu değildir zira gecikme ile de olsa resmi kaynaklarca ilan edilen değerler makroekonomik göstergelerin en belirgin ölçüsünü vermektedir. Bununla beraber piyasa yapıcıları ekonomik kararlarında o an için düşündükleri ekonomik göstergelerin beklenti değerleri kıstasıyla hareket etmektedirler. Piyasa yapıcıları kararlarını bu beklentilerine göre veriyorlarsa Google arama kayıtları da bu tür beklentileri bir şekilde ölçüyorsa, yukarıdaki tabloda ortaya çıkan sonuçlar daha da mantıklı bir hal almaktadır. Google arama kayıtlarının Meese & Rogoff muamması literatüründe ne tür sonuçlar vereceğini anlama adına bu arama kayıtları içerisinden sadece seçilen yapısal modelin kullandığı makro gösterge ile ilintili olanların regresyona eklenmesi ile elde edilen genişletilmiş modelin performansına bakılmıştır. Meselâ Satın-alma Gücü Paritesi varsayımına dayalı yapısal döviz kuru modelinde açıklayıcı değişken reel döviz kurudur. Bu çalışmada, reel döviz kurunun belirleyenleri olan nominal döviz kuru ve her iki ülkedeki fiyat seviyeleri ile ilintili Google Trends verileri modele ekstra açıklayıcı değişken olarak eklenip, bu genişletilmiş yapısal modelin örneklem dışı tahmin performansı test edilmiştir. Aynı şekilde, Monetarist model içinse her iki ülke için modeldeki açıklayıcı değişken olan milli gelir durumu, genel fiyat seviyesi, para arz ve talebi ve likidite talebi gibi göstergelerle alakalı Google arama kayıtları Monetarist modele eklenip, örneklem dışı tahmin performansındaki değişime bakılmıştır. Bu genişletilmiş yapısal modeller Tablo (4) de özetlenmiştir. 19

Sayı: 2012-21 / 31 Ağustos 2012 EKONOMİ NOTLARI. Makroekonomik Göstergelerin Döviz Kurları Üzerine Etkisi *

Sayı: 2012-21 / 31 Ağustos 2012 EKONOMİ NOTLARI. Makroekonomik Göstergelerin Döviz Kurları Üzerine Etkisi * EKONOMİ NOTLARI Makroekonomik Göstergelerin Döviz Kurları Üzerine Etkisi * Pınar Özlü Deren Ünalmış In this study, we use historical Reuters surveys and real-time data in order to investigate the effect

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

HAFTALIK RAPOR 23 Şubat 2015

HAFTALIK RAPOR 23 Şubat 2015 23Q4 24Q2 24Q4 2Q2 2Q4 26Q2 26Q4 27Q2 27Q4 28Q2 28Q4 29Q2 29Q4 21Q2 21Q4 211Q2 211Q4 212Q2 212Q4 213Q2 213Q4 214Q2 214Q4 HAFTALIK RAPOR 23 Şubat 21 Makro ekonomik değişkenlerin takipteki alacaklar üzerindeki

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2011-20 / 28 Kasım 2011 EKONOMĐ NOTLARI. Belirsizliğin Đktisadi Faaliyet Üzerindeki Etkileri

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2011-20 / 28 Kasım 2011 EKONOMĐ NOTLARI. Belirsizliğin Đktisadi Faaliyet Üzerindeki Etkileri Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 211-2 / 28 Kasım 211 EKONOMĐ NOTLARI Belirsizliğin Đktisadi Faaliyet Üzerindeki Etkileri Yavuz Arslan Aslıhan Atabek Demirhan Timur Hülagü Saygın Şahinöz Özet: Bu

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 Adı Soyadı: Hasan VERGİL Ünvanı: Prof. Dr. Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 İktisat Bölümü Y.

Detaylı

Petrol ve İthalat: İthalat Kuru Petrol Fiyatları mı?

Petrol ve İthalat: İthalat Kuru Petrol Fiyatları mı? Petrol ve İthalat: İthalat Kuru Petrol Fiyatları mı? Ya petrol fiyatları sadece petrol fiyatları değilse? Yani Türkiye günde altı yüz küsür bin varil olan kendi tükettiği petrolünü üretse, dışarıdan hiç

Detaylı

Sayı: 2012-13 / 13 Haziran 2012 EKONOMİ NOTLARI. Belirsizlik Altında Yatırım Planları

Sayı: 2012-13 / 13 Haziran 2012 EKONOMİ NOTLARI. Belirsizlik Altında Yatırım Planları EKONOMİ NOTLARI Belirsizlik Altında Yatırım Planları Yavuz Arslan Aslıhan Atabek Demirhan Timur Hülagü Saygın Şahinöz Abstract: This note analyzes the relationship between uncertainty and firm investment

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ NE İLİŞKİN YÖNTEMSEL AÇIKLAMA

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ NE İLİŞKİN YÖNTEMSEL AÇIKLAMA DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ NE İLİŞKİN YÖNTEMSEL AÇIKLAMA 1. Amaç Dış Ticaret Beklenti Anketi (DTBA), dış ticaretimize yön veren firmaların yakın geçmişe ve mevcut duruma ilişkin değerlendirmeleri ile

Detaylı

7. Orta Vadeli Öngörüler

7. Orta Vadeli Öngörüler 7. Orta Vadeli Öngörüler Bu bölümde tahminlere temel oluşturan varsayımlar özetlenmekte, bu çerçevede üretilen orta vadeli enflasyon ve çıktı açığı tahminleri ile para politikası görünümü önümüzdeki üç

Detaylı

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2 Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 5, Sayı:2, 2003 YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 08 Haziran 2015, Sayı: 14. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 08 Haziran 2015, Sayı: 14. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 14 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya Çağlar Kuzlukluoğlu 1

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ/İŞLETME ANABİLİM DALI (DR) SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ/İŞLETME ANABİLİM DALI (YL) (TEZLİ)

SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ/İŞLETME ANABİLİM DALI (DR) SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ/İŞLETME ANABİLİM DALI (YL) (TEZLİ) SONER AKKOÇ DOÇENT Adres ÖZGEÇMİŞ YÜKSEKÖĞRETİM KURULU Dumlupınar Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu Evliya Çelebi Yerleşkesi KÜTAHYA 10.04.2014 Telefon E-posta 2742652031-4631 Doğum Tarihi 26.11.1978

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EYLÜL 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü Mahmut ZORTUK E-posta : mahmut.zortuk@dpu.edu.tr Telefon : 0274 265 2031-2020 Öğrenim Bilgisi Doktora İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler (2007) Enstitüsü Ekonometri Anabilim Dalı Yüksek -Tezli Dumlupınar

Detaylı

Beklenti Anketi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama

Beklenti Anketi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama Beklenti Anketi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Reel Sektör Verileri Müdürlüğü İçindekiler I- Amaç... 3 II- Kapsam... 3 III- Yöntem... 3 IV- Tanımlar ve Hesaplamalar... 3 V- Yayımlama...

Detaylı

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Sayı: 212-3 / 13 Aralık 212 EKONOMİ NOTLARI Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Özet: Akım kredi verileri, kredilerin dönemsel dinamiklerini daha net ortaya koyabilmektedir. Bu doğrultuda,

Detaylı

THE EFFECT OF MACROECONOMIC FACTORS ON STOCK PRICES IN FINANCIAL CRISES PERIODS

THE EFFECT OF MACROECONOMIC FACTORS ON STOCK PRICES IN FINANCIAL CRISES PERIODS Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2009, C.14, S.1 s.127-136. Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.2009,

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

Chapter 16. Fiyat Seviyeleri ve Döviz Kuru. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 16. Fiyat Seviyeleri ve Döviz Kuru. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 16 Fiyat Seviyeleri ve Döviz Kuru Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Tek Fiyat Kanunu (Law Of One Price) Satınalma Gücü Paritesi

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması 2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması Mahmut YARDIMCIOĞLU Özet Genel anlamda krizler ekonominin olağan bir parçası haline gelmiştir. Sıklıkla görülen bu krizlerin istatistiksel

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul 389 390 1-2007, T.C. Kalkınma Bakanlığı, Gelir Dağılımı ve Yoksullukla Mücadele, Özel İhtisas Komisyonu Raporu, www.dpt.gov.tr/docobjects/download/3087/oik691.pdf,

Detaylı

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Nisan 2016, Sayı:12 HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Selçuk KENDİRLİ 1 Muhammet ÇANKAYA 2 Özet:

Detaylı

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org.

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org. AYDIN T CARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Chapter 16. Fiyat Seviyeleri ve Uzun Vadede Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop

Chapter 16. Fiyat Seviyeleri ve Uzun Vadede Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop Chapter 16 Fiyat Seviyeleri ve Uzun Vadede Döviz Kurları Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Tek Fiyat Kanunu (Law Of One Price) Satınalma

Detaylı

SESSION 2C: Finansal Krizler 381

SESSION 2C: Finansal Krizler 381 SESSION 2C: Finansal Krizler 381 2000-2014 Yılları Arasında Türkiye ve Rusya da Finansal Risklerin Temel Ekonomik Veriler Üzerine Etkilerinin Analizi The Analysis of the Effects of Financial Risks in Turkey

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel

Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Uygulamalar YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN TRAKYA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÖNETİMİ BÖLÜMÜ Sağlık Kurumlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Uygulamalar Sunum Planı:

Detaylı

Parametrik Olmayan Regresyon Analizi: Faiz oranı, Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındaki İlişkinin İncelenmesi Örneği

Parametrik Olmayan Regresyon Analizi: Faiz oranı, Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındaki İlişkinin İncelenmesi Örneği BSAD Bankacılık ve Sigortacılık Araştırmaları Dergisi Cilt 2, Sayı 9, ss.28-37 Telif Hakkı Ankara Üniversitesi Beypazarı Meslek Yüksekokulu Parametrik Olmayan Regresyon Analizi: Faiz oranı, Enflasyon ve

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm CPB nin açıkladığı verilere göre Haziran ayında bir önceki

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1 İstatistik 1 Yığın ve Örnek; Tümevarımcı ve Betimleyici İstatistik 1 Değişkenler: Kesikli ve Sürekli 1 Verilerin Yuvarlanması Bilimsel Gösterim Anlamlı Rakamlar

Detaylı

TÜFE VE ÜFE TAHMİNLERİNİN OPTİMALLİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE ETKİNLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

TÜFE VE ÜFE TAHMİNLERİNİN OPTİMALLİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE ETKİNLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Yıl: 25 Sayı: 92 Temmuz 2011 9 Makaleler TÜFE VE ÜFE TAHMİNLERİNİN OPTİMALLİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE ETKİNLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Mehmet HORASANLI 1 Sezgin YILDIRIM 2 Öz Bu çalışmada çeşitli kurumlar

Detaylı

Ch. 1: Giriş, Temel Tanımlar ve Kavramlar

Ch. 1: Giriş, Temel Tanımlar ve Kavramlar Yıldız Teknik Üniversitesi İktisat Bölümü Ekonometri I Ders Notları Ders Kitabı: J.M. Wooldridge, Introductory Econometrics A Modern Approach, 2nd. edition, Thomson Learning Ch. 1: Giriş, Temel Tanımlar

Detaylı

Erdemir Grubu 2014 Yılı 12 Aylık Konsolide Mali Sonuçlar

Erdemir Grubu 2014 Yılı 12 Aylık Konsolide Mali Sonuçlar Erdemir Grubu 2014 Yılı 12 Aylık Konsolide Mali Sonuçlar 11 Şubat 2015 1 / 33 SORUMLULUK BEYANI Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. (Erdemir) gerekli görüldüğü durumlarda yazılı veya sözlü bir şekilde

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE AĞUSTOS 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: MUHİTTİN KAPLAN Doğum Tarihi: 16 ARALIK 1969 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans İKTİSAT (İNG) MARMARA ÜNİVERSİTESİ 1992 Y. Lisans

Detaylı

KARŞILAŞTIRMA İSTATİSTİĞİ, ANALİTİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI, BİYOLOJİK DEĞİŞKENLİK. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005

KARŞILAŞTIRMA İSTATİSTİĞİ, ANALİTİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI, BİYOLOJİK DEĞİŞKENLİK. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 KARŞILAŞTIRMA İSTATİSTİĞİ, ANALİTİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI, BİYOLOJİK DEĞİŞKENLİK Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 1 Karşılaştırma istatistiği Temel kavramlar: Örneklem ve evren:

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 28 Aralık 2015, Sayı: 41. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 28 Aralık 2015, Sayı: 41. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 41 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Finansal Kurumlar ve Piyasalar. Zorunlu Yüksek Lisans. 1. yıl 1. yarıyıl / Güz Doç. Dr. Mehmet Güçlü. Uzaktan Öğrenim Türkçe Yok

Finansal Kurumlar ve Piyasalar. Zorunlu Yüksek Lisans. 1. yıl 1. yarıyıl / Güz Doç. Dr. Mehmet Güçlü. Uzaktan Öğrenim Türkçe Yok Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Seviyesi Dersin AKTS Kredisi 0 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama Saati - Haftalık Laboratuar Saati - Dersin Verildiği Yıl Dersin Verildiği

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Durgunluğun Küresel Boyutta Yayılma Eğilimi. Doç. Dr. Kamil Yılmaz TÜSİAD-Koç Universitesi Ekonomik Araştırma Forumu Direktörü

Durgunluğun Küresel Boyutta Yayılma Eğilimi. Doç. Dr. Kamil Yılmaz TÜSİAD-Koç Universitesi Ekonomik Araştırma Forumu Direktörü Durgunluğun Küresel Boyutta Yayılma Eğilimi Doç. Dr. Kamil Yılmaz TÜSİAD-Koç Universitesi Ekonomik Araştırma Forumu Direktörü Küresel Mali Kriz ve Durgunluk Daha önce yaşanmamış boyutta küresel mali kriz

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 06 Temmuz 2015, Sayı: 18. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 06 Temmuz 2015, Sayı: 18. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 18 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

SIRA İSTATİSTİKLERİ VE UYGULAMA ALANLARINDAN BİR ÖRNEĞİN DEĞERLENDİRMESİ

SIRA İSTATİSTİKLERİ VE UYGULAMA ALANLARINDAN BİR ÖRNEĞİN DEĞERLENDİRMESİ Sıra İstatistikleri ve Uygulama Alanlarından Bir Örneğin Değerlendirmesi 89 SIRA İSTATİSTİKLERİ VE UYGULAMA ALANLARINDAN BİR ÖRNEĞİN DEĞERLENDİRMESİ Esin Cumhur PİRİNÇCİLER Araş. Gör. Dr., Çanakkale Onsekiz

Detaylı

2014 NİSAN AYI ENFLASYON RAPORU

2014 NİSAN AYI ENFLASYON RAPORU 2014 NİSAN AYI ENFLASYON RAPORU HAZIRLAYAN 05.05.2014 RAPOR Doç. Dr. Murat BİRDAL - İktisat Fakültesi İktisat Bölümü Yrd. Doç. Dr. Sema ULUTÜRK AKMAN - İstatistik Araştırma Merkezi Araş. Gör. Hakan BEKTAŞ

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Ferda Yerdelen Tatoğlu Doğum Tarihi: 25 07 1978 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Ekonometri İstanbul Üniversitesi 1998 Y. Lisans Ekonometri İstanbul Universitesi

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 33 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü

Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü www.sde.org.tr ANALİZ 2014/2 2013 YILI ALTIN ANALİZİ Dr. M. Levent YILMAZ Ekonomistlerin çoğu zaman yanıldığı ve nedenini tahmin etmekte zorlandığı bir

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 10 Ağustos 2015, Sayı: 22. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 10 Ağustos 2015, Sayı: 22. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 22 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 27 Temmuz 2015, Sayı: 20. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 27 Temmuz 2015, Sayı: 20. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 20 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİNDE YAPILAN YENİ DÜZENLEMELERE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR

HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİNDE YAPILAN YENİ DÜZENLEMELERE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİNDE YAPILAN YENİ DÜZENLEMELERE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR (1) Türkiye İstatistik Kurumu, işgücü piyasasının temel veri kaynağını oluşturan hanehalkı işgücü araştırmasını1988 yılından beri,

Detaylı

Ham Petrol İthal Fiyatıyla Enflasyon Arasındaki İlişki: Türkiye Analizi*

Ham Petrol İthal Fiyatıyla Enflasyon Arasındaki İlişki: Türkiye Analizi* Finans Politik & Ekonomik Yorumlar 2010 Cilt: 47 Sayı:540 O. PEKER - M. MERCAN 25 Ham Petrol İthal Fiyatıyla Enflasyon Arasındaki İlişki: Türkiye Analizi* Özet Osman PEKER 1 Mehmet MERCAN 2 Bu çalışmada,

Detaylı

YATIRIM ARAÇLARININ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN ÇOK BOYUTLU ÖLÇEKLEME YÖNTEMİ İLE ANALİZİ

YATIRIM ARAÇLARININ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN ÇOK BOYUTLU ÖLÇEKLEME YÖNTEMİ İLE ANALİZİ Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Güz 2012, Cilt:8, Yıl:8, Sayı:2, 8:45-55 YATIRIM ARAÇLARININ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN ÇOK BOYUTLU ÖLÇEKLEME YÖNTEMİ İLE ANALİZİ Mustafa İBİCİOĞLU * MULTIDIMENSIONAL

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 7. Yayınlar 7.1. Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities)

ÖZGEÇMİŞ. 7. Yayınlar 7.1. Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Gonca ATICI 2. Doğum Tarihi: 07.05.1975 3. Unvanı: Doçent 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İngilizce İktisat İstanbul Üniversitesi 1997 Y. Lisans Para-Banka

Detaylı

2014 TEMMUZ AYI ENFLASYON RAPORU

2014 TEMMUZ AYI ENFLASYON RAPORU 2014 TEMMUZ AYI ENFLASYON RAPORU HAZIRLAYAN 04.08.2014 Yrd. Doç. Dr. Sema ULUTÜRK AKMAN - İstatistik Araştırma Merkezi Araş. Gör. Hakan BEKTAŞ İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü RAPOR Temmuz ayında Tüketici

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 24 Ağustos 2015, Sayı: 24. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 24 Ağustos 2015, Sayı: 24. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 24 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Foreks Günlük Bülten 11 Eylül 2015

Foreks Günlük Bülten 11 Eylül 2015 Foreks Bülten 11 Eylül 2015 ABD de Çalışma Bakanlığı tarafından açıklanan verilere göre işsizlik sigortası maaşına başvuruda bulunanların sayısı 5 Eylül ile sonlanan haftada 6 bin kişi azalarak 275k oldu.

Detaylı

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Mehmet Güçlü

Yrd. Doç. Dr. Mehmet Güçlü Dersin Adı DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Kodu ECO 77 Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER Fitch, Türkiye nin kredi notu ve görünümünü korudu Fitch, Türkiye'nin kredi notunu BBB- olarak korurken, kredi notunun Durağan olan görünümü de değiştirmedi.

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. GAÜ İşletme ve Ekonomi Fakültesi, Ekonomi Bölüm Başkanı

ÖZGEÇMİŞ. GAÜ İşletme ve Ekonomi Fakültesi, Ekonomi Bölüm Başkanı ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Hüda Hüdaverdi 2. Doğum Tarihi: 19 Ağustos 1964 3. Ünvanı: Yrd. Doç. Dr., GAÜ İşletme ve Ekonomi Fakültesi, Ekonomi Bölüm Başkanı 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

GÜNE BAŞLARKEN 31 Ağustos 2009

GÜNE BAŞLARKEN 31 Ağustos 2009 GÜNE BAŞLARKEN 31 Ağustos 2009...ekonomikarastirma@halkbank.com.tr... YURTİÇİ GELİŞMELER Yurtiçi Piyasalar-Döviz B ankalararası döviz piyasasında dolar kuru bugün açılışta, euro dolar paritesine odaklı

Detaylı

No: 2013-15 / 04 Haziran, 2013 EKONOMİ NOTLARI. Gecelik Vadede Kur Takası ve BIST Repo Faizleri Arasındaki İlişki 1

No: 2013-15 / 04 Haziran, 2013 EKONOMİ NOTLARI. Gecelik Vadede Kur Takası ve BIST Repo Faizleri Arasındaki İlişki 1 EKONOMİ NOTLARI Gecelik Vadede Kur Takası ve BIST Repo Faizleri Arasındaki İlişki 1 Doruk Küçüksaraç Özgür Özel Abstract: This note explores the interaction between the overnight currency swap rates (Turkish

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 16 Mayıs 2016, Sayı: 20. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Makro Ekonomi ve Strateji. Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 16 Mayıs 2016, Sayı: 20. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Makro Ekonomi ve Strateji. Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 20 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Makro Ekonomi ve Strateji - Döviz girişi gerilemeye devam eder mi? Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji

Detaylı

Örnek. Aşağıdaki veri setlerindeki X ve Y veri çiftlerini kullanarak herbir durumda X=1,5 için Y nin hangi değerleri alacağını hesaplayınız.

Örnek. Aşağıdaki veri setlerindeki X ve Y veri çiftlerini kullanarak herbir durumda X=1,5 için Y nin hangi değerleri alacağını hesaplayınız. Örnek Aşağıdaki veri setlerindeki X ve Y veri çiftlerini kullanarak herbir durumda X=1,5 için Y nin hangi değerleri alacağını hesaplayınız. i. ii. X 1 2 3 4 1 2 3 4 Y 2 3 4 5 4 3 2 1 Örnek Aşağıdaki veri

Detaylı

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları (devam) Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları (devam) Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 15 Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları (devam) Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Şekil 15-4: Para Arzı Artışının Faiz Oranına Etkisi

Detaylı

3 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI

3 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 İSTATİSTİK ve SAYISAL BİLGİ 11 1.1 İstatistik ve Önemi 12 1.2 İstatistikte Temel Kavramlar 14 1.3 İstatistiğin Amacı 15 1.4 Veri Türleri 15 1.5 Veri Ölçüm Düzeyleri 16 1.6

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

Borsa Istanbul Faiz Döviz

Borsa Istanbul Faiz Döviz Ekim 2015 Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık bazda %1,55, bir önceki yılın Aralık ayına göre %7,86, bir önceki yılın aynı ayına göre %7,58 ve on iki aylık ortalamalara göre %7,69 artış gerçekleşti. Ana

Detaylı

Zaman Serileri. IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören

Zaman Serileri. IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören Zaman Serileri IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören Zaman Serisi nedir? Kronolojik sırayla elde edilen verilere sahip değișkenlere zaman serisi adı verilmektedir. Genel olarak zaman serisi,

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Günlük Forex Bülteni. Piyasa Gündemi G E D İ K Y A T I R I M K A L D I R A Ç L I İ Ş L E M L E R. 10 Nisan 2015 Cuma

Günlük Forex Bülteni. Piyasa Gündemi G E D İ K Y A T I R I M K A L D I R A Ç L I İ Ş L E M L E R. 10 Nisan 2015 Cuma G E D İ K Y A T I R I M K A L D I R A Ç L I İ Ş L E M L E R İçindekiler i Piyasa Gündemi Euro Dolar Teknik Analiz Dolar Yen Teknik Analiz Piyasa Gündemi Hafta başından bu yana açıklanan makro ve mikro

Detaylı

IMKB'de Oynaklık Tahmini Üzerine Bir Çalışma

IMKB'de Oynaklık Tahmini Üzerine Bir Çalışma IMKB'de Oynaklık Tahmini Üzerine Bir Çalışma Yrd. Doç. Dr. Hakan Aygören Pamukkale Üniversitesi, İ.İ.B.F. Özet Finansal piyasalarda oynaklık yatırımcılar için yatırım kararlan verirken önemli rol oynamaktadır.

Detaylı

DÖVİZ KURUNDAN FİYATLARA GEÇİŞ ETKİSİNİN GRANGER NEDENSELLİK TESTİ İLE İNCELENMESİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ

DÖVİZ KURUNDAN FİYATLARA GEÇİŞ ETKİSİNİN GRANGER NEDENSELLİK TESTİ İLE İNCELENMESİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ DÖVİZ KURUNDAN FİYATLARA GEÇİŞ ETKİSİNİN GRANGER NEDENSELLİK TESTİ İLE İNCELENMESİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ Öğr. Gör. Emrah TÜRK * & Ögr. Gör. Ahmet Turan ÇETİNKAYA ** Öz Ticari engellerin ortadan kalktığı, yeni

Detaylı

SIRADAN EN KÜÇÜK KARELER (OLS)

SIRADAN EN KÜÇÜK KARELER (OLS) SIRADAN EN KÜÇÜK KARELER (OLS) YÖNTEMİNİN ASİMPTOTİK ÖZELLİKLERİ Hüseyin Taştan 1 1 Yıldız Teknik Üniversitesi İktisat Bölümü Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge

Detaylı

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi Araştırma Makalesi / Research Article Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 4(1): 67-72, 2014 Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Iğdır University Journal

Detaylı

RASYONEL BEKLENTİLER-YAŞAM BOYU SÜREKLİ GELİR HİPOTEZİNİN TESTİ

RASYONEL BEKLENTİLER-YAŞAM BOYU SÜREKLİ GELİR HİPOTEZİNİN TESTİ Ekonometri ve İstatistik Sayı:11 2010 90 99 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ RASYONEL BEKLENTİLER-YAŞAM BOYU SÜREKLİ GELİR HİPOTEZİNİN TESTİ YRD. DOÇ. DR. UĞUR SİVRİ

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

Oya Özengin Türkiye de hisse senedi piyasası ve döviz piyasası arasındaki oynaklığın yayılma etkisi, 2008

Oya Özengin Türkiye de hisse senedi piyasası ve döviz piyasası arasındaki oynaklığın yayılma etkisi, 2008 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Saadet Kasman 2. Doğum Tarihi : 20.12. 1969 3. Unvanı : Prof.Dr. 4. Öğrenim Durumu : Derece Alan Üniversite Yıl Doktora Ekonomi Vanderbilt University, ABD 2002 Y.Lisans Ekonomi

Detaylı

Prof. Dr. KARACABEY Yrd. Doç. Dr. GÖKGÖZ. Yatırım süreci beş temel aşamadan oluşmaktadır:

Prof. Dr. KARACABEY Yrd. Doç. Dr. GÖKGÖZ. Yatırım süreci beş temel aşamadan oluşmaktadır: Risk ve Getiri Konsepti Prof. Dr. Argun KARACABEY Yrd. Doç. Dr. Fazıl GÖKGÖZ 1 Yatırım süreci beş temel aşamadan oluşmaktadır: 1.Yatırım Politikasının belirlenmesi,.menkul kıymet analizinin yapılması,

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Melek ASTAR İletişim Bilgileri Adres

ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Melek ASTAR İletişim Bilgileri Adres ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Melek ASTAR İletişim Bilgileri Adres Telefon Mail :Beş Telsiz Mahallesi 109 Sokak No:19 Emek Apartmanı D:2 Zeytinburnu/İstanbul :0 539 987 84 97 :mastar@fsm.edu.tr 2. Doğum Tarihi

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Prof. Dr. Ahmet BurçinYERELİ Hacettepe Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi,

Detaylı

Ekonomik Ajanda Zaman Ülke Önem Açıklanacak Beklenti Önceki

Ekonomik Ajanda Zaman Ülke Önem Açıklanacak Beklenti Önceki Parite EURUSD GBPUSD USDJPY USDTRY Altın Açılış 1,10598 1,56122 123,55 2,75923 1094,79 Yüksek 1,10839 1,56896 124,02 2,77479 1102,03 Düşük 1,09669 1,55877 123,33 2,75323 1090,5 Kapanış 1,09831 1,56032

Detaylı

Yayınlar. Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SSCI kapsamında taranan)

Yayınlar. Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SSCI kapsamında taranan) Yayınlar Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SSCI kapsamında taranan) Sadullah Çelik ve Yasemin Özerkek, (2009), Panel Cointegration Analysis of Consumer Confidence and Personal Consumption

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Para Piyasası Likit Kamu

Detaylı

Prof.Dr. Ayten Ayşen Kaya

Prof.Dr. Ayten Ayşen Kaya Dersin Adı DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Kodu ECO 516 Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama

Detaylı

Günlük Forex Bülteni G E D İ K Y A T I R I M K A L D I R A Ç L I İ Ş L E M L E R. 31 Temmuz 2013 Çarşamba. Gn. Md. Yard. bulentertuna@gedik.

Günlük Forex Bülteni G E D İ K Y A T I R I M K A L D I R A Ç L I İ Ş L E M L E R. 31 Temmuz 2013 Çarşamba. Gn. Md. Yard. bulentertuna@gedik. G E D İ K Y A T I R I M K A L D I R A Ç L I İ Ş L E M L E R 31 Temmuz 2013 Çarşamba i Türev Piyasalar Bülent ERTUNA Gn. Md. Yard. bulentertuna@gedik.com Piyasa Gündemi Piyasalar TSİ 21:00 de gelecek olan

Detaylı