Pulmoner hipertansiyonda tanı algoritmi. Ebru Öntürk Tekbaş, Zuhal Arıtürk Atılgan, İbrahim Sarı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Pulmoner hipertansiyonda tanı algoritmi. Ebru Öntürk Tekbaş, Zuhal Arıtürk Atılgan, İbrahim Sarı"

Transkript

1 Tıp Araştırmaları Dergisi: : (2) : T AD Pulmoner hipertansiyonda tanı algoritmi Ebru Öntürk Tekbaş, Zuhal Arıtürk Atılgan, İbrahim Sarı Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Giriş Pulmoner vasküler dirençte yükselmeyle karakterize olan pulmoner hipertansiyon (PHT), sağ kalp yetersizliği ve ölüme neden olabilen kompleks ve ilerleyici bir hastalıktır. İdiyopatik pulmoner arteriyel hipertansiyonun (İPAH) insidansı milyonda 1-2 civarındadır. Kadınlarda erkeklere oranla 2-3 kat daha sık görülür ve genelde ikinci veya üçüncü dekadda ortaya çıkar. PHT semptomlarının spesifik olmaması, diğer hastalıklarla karıştırılması, tanımlaması ve sınıflamasının nispeten az bilinir olması nedeniyle ilk semptomdan tanıya kadar olan süreçte genellikle gecikme olmaktadır. PHT seyrinde ilk olarak uzun süren asemptomatik evre bulunmakta, bu süreçte genellikle istirahat kalp debisi korunurken egzersiz kalp debisinde belirgin olmayan düşüşler meydana gelmektedir. Pulmoner arter basıncının (PAB) yükselmesi ile birlikte hasta semptomatik hale gelmekte, hem istirahat hem de egzersiz kalp debisi azalmaktadır. İlk ipuçları genellikle efor dispnesi, halsizlik ve çarpıntıdır. Daha sonra bu semptomlara göğüs ağrısı, senkop ve öksürük eşlik edebilir. İleri evrede ise hastada ödem, asit, iştahsızlık gibi sağ kalp yetersizliğinin semptom ve bulguları görülmektedir. PHT li hastaların erken evrede asemptomatik olması veya semptomların başlangıçta hafif ve nonspesifik olması nedeniyle tanı konulabilmesi için riskli popülasyonların da taranması gerekmektedir. PHT için risk altındaki gruplar; PHT hastalarının 1. derece akrabaları, bağ dokusu hastalığı olanlar, konjenital kalp hastaları, portal hipertansiyon hastaları, pulmoner emboli öyküsü olanlar ve HIV pozitif hastalardır. Erken evrede tanı ve tedavi ile sağ kalım şansı arttığından bu risk gruplarının taranması oldukça önemlidir. Tarama yapılırsa hastaların %61 i fonksiyonel kapasite I-II de tanı almakta, tarama yapılmadığında ise bu oran ancak %25 olmaktadır (1,2). PHT, sağ kalp kateterizasyonunda ortalama istirahat PAB ın 25 mmhg ölçülmesi olarak tanımlanmaktadır (Tablo 1) (3). Ortalama PAB ın mmhg olmasının önemi henüz aydınlatılamamıştır. Bu grupta daha fazla bilimsel veriye ihtiyaç duyulmaktadır. Ancak yine de bu değerlere sahip kişileri takibe almak gerekir. Eski tanımlamada sınır değerler ortalama PAB için istirahatte 25 mmhg, egzersiz sırasında 30 mmhg olarak verilirken yeni tanımlamada istirahat-egzersiz ayırımı kaldırılmıştır. PHT nin en yeni klinik sınıflaması ise 2008 yılında yapılan Dana Point sınıflamasıdır (Tablo 2) (3). Pulmoner kapiller kama basıncının (PKB) >15 mmhg olduğu durumlar postkapiller PHT olarak adlandırılmakta olup, grup 2 (sol kalp hastalıklarına sekonder gelişen) PHT ye ait bir bulgudur. PKB <15 mmhg ve kalp debisi normal ya da biraz azalmış ise bu durum prekapiller PHT olarak adlandırılmakta olup, tablo 2 de belirtilmiş olan grup PHT ye (1-Pulmoner arteryel hipertansiyon (PAH), 3-Akciğer hastalıklarına bağlı PHT/Hipoksemi, 4-Kronik tromboembolik PHT, 5-Multifaktoriyel PHT) ait bir bulgudur. Yeni kılavuzda ortaya konmuş bir terminoloji de orantısız PHT dir (out of proportion). Bu terminoloji asıl olarak grup 2 (sol kalbe bağlı) ve grup 3 (akciğer hastalıklarına-hipoksemiye bağlı) PHT için geçerlidir. Orantısız PHT, hastada söz konusu olan PHT nin altta yatan sol kalp ya da akciğer hastalığının şiddeti ya da hemodinamik parametreleriyle tam olarak açıklanamadığı durumu tarif eder. Grup 2 için söz konusu olan orantısız PHT yi göstermek daha kolaydır. Sol kalp hastalığına bağlı PHT de genellikle transpulmoner basınç gradyanının (TBG) (TBG=Ortalama PAB- Ortalama PKB) artması beklenmez, diğer bir deyişle PAB ve PKB birbiriyle orantılı artar ve TBG genelde 12 mmhg nin altında kalır. Oysa TBG nin arttığı hallerle de karşılaşılmaktadır ve bu durumda sol kalp patolojisinin neden olduğu PHT nin üzerine, pulmoner arterdeki bir takım

2 12 Tekbaş ve ark. Tablo 1. Pulmoner hipertansiyonun hemodinamik tanımları (3). Tanım Özellikler Klinik grup(lar) Pulmoner hipertansiyon Ortalama PAB 25 mmhg Tümü Prekapiller PHT Postkapiller PHT Ortalama PAB 25 mmhg PKB 15 mmhg KD normal veya azalmış a Ortalama PAB 25 mmhg PKB >15 mmhg KD normal veya azalmış a 1. Pulmoner arteryel hipertansiyon 3. Akciğer hastalıklarına bağlı PHT 4. Kronik tromboembolik PHT 5. Mekanizması açık olmayan ve/veya çok faktörlü olan PHT 2. Sol kalp hastalıklarına bağlı PHT Pasif Reaktif (orantısız) TBG 12 mmhg TBG >12 mmhg Tüm değerler istirahat sırasında ölçülmüştür. a Sistemikten pulmonere şant (yalnızca pulmoner dolaşımda), anemi, hipertiroidi vb. hiperkinetik durumların varlığında yüksek KD mevcut olabilir. KD = kalp debisi; PAB = pulmoner arteriyel basınç; PHT = pulmoner hipertansiyon; PKB = pulmoner kama basıncı; TBG = transpulmoner basınç gradyanı (ortalama PAB ortalama PKB). değişikliklerin etki etmesi suretiyle beklenenden daha yüksek PAB değerleri ölçülmektedir. Bu hastaların teorik olarak spesifik ilaç tedavilerinden fayda göreceği düşünülmekle birlikte bu teori henüz klinik çalışmalarla desteklenmediğinden rutin olarak değil, klinik çalışmalar çerçevesinde ya da özelleşmiş PHT tedavi merkezlerinde değerlendirilmek üzere önerilmektedir. Sol kapak hastalığı tamir edilmiş ve kalp debisi ile PKB si tamamen normale dönmüş olan hastalarda ölçülen ısrarcı PHT durumu orantısız PHT nin örneklerinden biridir. Grup 3 hastalarda orantısız PHT yi tarif etmek grup 2 kadar kolay değildir. Çünkü grup 3, prekapiller PHT grubundandır ve bu hastalarda zaten PKB normal değerlerde beklendiğinden, orantısız PHT nin hemodinamik ispatı söz konusu değildir. Bu hastalarda akciğer patolojisinin yaygınlığı, hipokseminin derinliği, hastalığın süresi, hastanın kliniği, solunum fonksiyon testi (SFT), bilgisayarlı tomografi (BT) ve diğer fonksiyonel tetkikler birlikte değerlendirildiğinde tüm bu parametrelerle açıklanamayacak boyutta bir PHT söz konusu ise orantısız PHT den bahsedilebilir. Bu hastalardaki PHT nin de teorik olarak direkt pulmoner arterdeki bir takım değişikliklerden köken alan bir fraksiyonu olduğu düşüncesiyle spesifik PHT tedavilerinden fayda görebilmeleri mümkündür, ancak bu hastaların da klinik çalışmalar çerçevesinde ya da özelleşmiş PHT tedavi merkezlerinde değerlendirilmesi önerilmektedir. Sınırlı parankim tutulumu olmasına rağmen belirgin PHT si olan skleroderma hastaları da orantısız PHT hastaları olarak düşünülebilir ve sistemik sklerozun direkt pulmoner arter tutulumuna bağlı gelişen bir PHT ye hükmedilebileceğinden bu hastaların spesifik tedavilerle tedavi edilmesi önerilmektedir sınıflamasında ve alt başlıklarıyla grup 1 PHT altında sınıflanan pulmoner veno-oklusif hastalık (PVOH) ve pulmoner kapiller hemanjiyomatozis (PKH) yeni kılavuzda 1' olarak sınıflanmıştır (3). Bunlar sınıflaması zor hastalıklardır ve İPAH ile ciddi benzerlikler göstermelerine rağmen belirgin farklılıklar da içermektedirler (septal venülleri tutan tıkayıcı tarzda fibrotik lezyonlar, kapiller proliferasyon, pulmoner ödem, alveoler kanama, lenfatik dilatasyon vs gibi). Bu nedenle ayrı bir kategori olmaları fakat İPAH dan tamamen farklılaştırılmamaları da düşünülerek 1' olarak sınıflandırılmışlardır. PHT, kompleks ve ilerleyici bir hastalık olduğundan tedavi ve sağ kalım şansını arttırmak için daha erken evrede tanı koymak şarttır. PHT de tanıdan sonra 3 yılda mortalite oranı yaklaşık %50 dir. Diğer bir deyişle, semptomların başlamasından sonra ortalama sağkalım 2-3 yıldır (4,5). Tanı için ya semptomlardan yola çıkmak (ki çoğu zaman gecikmeye neden olabiliyor) ya da risk gruplarını taramak (daha mantıklı olan yol) gerekmektedir.

3 13 Tablo 2. Pulmoner hipertansiyonun klinik sınıflaması (Dana Point 2008) (3). 1. Pulmoner arteriyel hipertansiyon 1.1. İdiyopatik 1.2. Kalıtımsal BMPR2 mutasyonu ALK1, endoglin mutasyonu Bilinmeyen 1.3. İlaç ve toksinlere bağlı 1.4. İlişkili hastalıklar Bağ dokusu hastalıkları HIV enfeksiyonu Portal hipertansiyon Konjenital kalp hastalığı Şistozomiazis Kronik hemolitik anemi 1.5. Yenidoğanın persistan pulmoner hipertansiyonu 1. Pulmoner venookluziv hastalık ve/veya pulmoner kapiller hemanjiomatozis 2. Sol kalp hastalığına bağlı pulmoner hipertansiyon 2.1. Sistolik disfonksiyon 2.2. Diyastolik disfonksiyon 2.3. Kapak hastalıkları 3. Akciğer hastalıklarına ve/veya hipoksiye bağlı pulmoner hipertansiyon 3.1. Kronik obstrüktif akciğer hastalığı 3.2. İnterstisyel akciğer hastalıkları 3.3. Karışık obstrüktif ve restriktif paterne sahip diğer akciğer hastalıkları 3.4. Uykuda solunum bozukluğu 3.5. Alveolar hipoventilasyon bozuklukları 3.6. Uzun süre yüksek rakıma maruziyet 3.7. Gelişme bozuklukları 4. Kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon 5. Sebebi bilinmeyen/multifaktöriyel pulmoner hipertansiyon 5.1. Hematolojik bozukluklar: miyeloproliferatif hastalıklar, splenektomi 5.2. Sistemik hastalıklar: sarkoidoz, pulmoner Langerhans hücreli histiyositoz, nörofibromatozis, vaskülit 5.3. Metabolik bozukluklar: glikojen depo hastalıkları, Gucher hastalığı, tiroid hastalıkları 5.4. Diğer: tümöral obstrüksiyon, fibröz mediastinit, diyaliz alan kronik böbrek yetersizliği BMPR2: bone morphogenetic protein receptor 2, ALK-1: Activin receptor-like kinase 1 gene, HIV: human immunodeficiency virus. Tablo 3. Pulmoner hipertansiyonun fonksiyonel sınıflaması (6). Sınıf I Sınıf II Sınıf III Sınıf IV Hastanın normal fiziksel aktivitesinde kısıtlılık yok. Gündelik aktiviteleri nefes darlığı, halsizlik, göğüs ağrısı veya presenkopa yol açmıyor. Fiziksel aktivitede hafif kısıtlılık var. Dinlenme sırasında rahatsızlık yok, ancak gündelik fiziksel aktivite hastada nefes darlığı, halsizlik, göğüs ağrısı veya presenkopa neden oluyor. Fiziksel aktivitede belirgin kısıtlılık var. Dinlenme sırasında rahatsızlık yok, ancak hafif aktiviteler dahi nefes darlığı, halsizlik, göğüs ağrısı veya presenkopa yol açıyor. Dinlenme sırasında hiçbir aktivitede bulunamayan ve sağ kalp yetersizliği olabilen hastalar. Nefes darlığı ve/veya halsizlik istirahatte de olabilir ve yakınmalar herhangi bir fizik aktivite ile artar.

4 14 Tekbaş ve ark. PHT tanısı için invaziv olmayan, hasta tarafından kabul edilebilir, tekrar edilebilir, ucuz, kolay, hızlı, takipte faydalı ve prognostik bilgi sunan tek bir yöntem maalesef bulunmamaktadır. Bu yüzden birden çok tanı aracını kullanarak, bu araçların sağladığı bilgileri birleştirip sentez etmek gerekmektedir. Önce tanı ve takipte faydalı olabilecek araçlardan bahsettikten sonra bir algoritma sunmaya çalışacağız. PHT Tanısında Kullanılan Yöntemler 1. Hikaye ve fizik muayene: Hikaye alırken hastanın semptomu olup olmadığı mutlaka sorgulanmalıdır. PHT nin semptomları spesifik olmayıp en sık nefes darlığı, halsizlik, yorgunluk, göğüs ağrısı, presenkop, senkop ve çarpıntıyı içerir. Daha nadiren hemoptizi, ses kısıklığı, ayaklarda şişme, abdominal distansiyon, anoreksi, siyanoz, Reynaud fenomeni, artralji ve kuru öksürük görülebilir. Bazı hastalar, egzersiz dispnesini kondüsyonsuzluğa bağlamakta veya yaşının gereği olduğunu düşünmekte ve bu yüzden gözden kaçmaktadır. Hastanın fonksiyonel kapasitesi ve sınıfı mutlaka belirlenmelidir (Tablo 3) (6). rastlanabilir. Siyanoz nadirdir ancak varsa konjenital kalp hastalıkları, pulmoner venooklüzif hastalık mutlaka dışlanmalıdır. Ayrıca çok ilerlemiş olgularda ciddi olarak azalmış kardiyak debi nedeniyle oluşan sistemik vazokonstrüksiyona bağlı da olabilir. Juguler venöz basınç artışı olabilir (belirgin a dalgası, artmış sağ ventrikül doluş basıncını gösterir) (7). Kardiyak oskültasyonda ikinci kalp sesinde çiftleşme ve pulmoner odakta ikinci kalp sesinin pulmoner komponentinde sertleşme olabilir. Atriyal septal defektle birlikte olan olgularda ikinci kalp sesinde sabit çiftleşme duyulabilir. Sağ ventrükül S3 veya S4 galo ritmi, triküspit yetmezliği varsa holosistolik üfürüm, pulmoner regürjitasyona bağlı diyastolik üfürüm, pulmoner odakta sistolik ejeksiyon üfürümü duyulabilir. Sağ ventrikülün güçlü kasılmasına bağlı sol parasternal lift, genişlemiş ve gergin pulmoner artere bağlı sol 2. interkostal aralıkta sistolik pulsasyon, hepatomegali, pulsatil karaciğer, hepatojuguler reflü, alt ekstremitelerde ödem, asit, spider telenjiektazi, palmar eritem, testiküler atrofi bulunabilir. Ağız mukozasında telenjiektazilerin görülmesi durumunda herediter hemorajik telenjiektazi araştırılmalıdır. Kalsinosis, sklerodaktili, Raynaud fenomeni ve digital ülserasyonlar sklerodermayı akla getirmelidir. Çomaklaşma, kongenital kalp hastalığı veya pulmoner veno-oklüziv hastalığı düşündürür. Resim 1. PA akciğer grafisi; santral pulmoer arterlerde genişleme, pulmoner konusta belirginleşme ve periferik pulmoner arterlerde incelme izleniyor (11). PHT hastalarında fizik muayene, hastalığın başlangıç dönemlerinde normal olabilir. Ancak PHT birçok klinik durumla ilişkili olduğu için fizik muayene bu klinik durumlarla ilgili ipuçları sunabilir. PHT ye özgü fizik muayene bulguları daha çok hastalığın belli bir evreye geldiğinin habercisidir. Sağ ventrikül hipertrofisi veya ventrikül yetersizliği ile ilgili bulgulara Resim 2. Lateral akciğer grafisi; sağ ventrikülde genişlemenin neticesinde okla işaretli bölgede retrosternal mesafenin azaldığı görülmekte (11). 2. Elektrokardiyografi (EKG): Erken evrede normal olabilir. Tarama testi olarak kullanmada duyarlılığı (%55) ve özgüllüğü (%70) düşüktür (3). Ancak çoğu hastada PHT varlığını düşündürecek veya destekleyecek değişiklikler vardır. Eğer kor pulmonale varsa EKG nin

5 15 prognostik olduğu belirtilmektedir (7). PHT li olguların % 87 sinde sağ ventrikül hipertrofisi, %79 unda sağ aks sapması görülür (8). DII, DIII, avf de p pulmonale, V1-V3 de T negatifliği ve ST-T depresyonu, V1 de R/S oranı > 1, V5-V6 da R/S oranı <1, S1Q3, S1S2S3 paterni bulunabilir (9). Ventriküler aritmiler nadirdir ancak atriyal fibrilasyon, flutter gibi atriyal aritmiler daha sık görülür. Nadiren, pulmoner arter kökünün dilate olduğu durumlarda EKG de anginayı ve iskemiyi düşündürecek değişiklikler görülür (10). EKG bulguları, hemodinamik bulgularla ve ekokardiyografi bulguları ile korele değildir (3). 3. Akciğer grafisi: Hastaların yaklaşık %90 ında PHT tanısı sırasında akciğer grafisi normal değildir (8). Akciğer grafisinde tipik bulgular, oligemik parankim alanlarının olduğu periferik damarlarda incelme ve santral pulmoner arterlerde genişlemedir (Resim 1) (11). Sağ atriyum dilatasyonunu düşündüren belirgin sağ kalp konturu ve sağ ventrikül genişlemesini düşündüren lateral grafide azalmış retrosternal mesafe görülebilir (Resim 2) (11). Akciğer grafisi özellikle interstisyel akciğer hastalığı gibi pulmoner kaynaklı PHT de ek fayda sağlayabilir. Fakat akciğer grafisindeki anormallikler ile PHT ciddiyeti arasında korelasyon yoktur (9). hafif anormallik gösterdiği durumlarda PHT nin pulmoner hastalıklara bağlanması güçtür çünkü PHT nin kendisi de SFT anormalliklerine yol açabilir. Örneğin, idiyopatik PAH ı olan hastaların yarısından fazlasında birinci saniye zorlu ekspirasyon volümünde (FEV1) veya zorlu vital kapasitede (FVC) hafif-orta derecede azalma olabilir. PHT de karbonmonoksit difüzyon kapasitesi (DLCO) genellikle azalmıştır. PHT de saptanan hipoksi, altta yatan primer bir akciğer patolojisi yoksa hafif, varsa orta-ileri derecede olabilir. Arteriyel kan gazı bu konuda fikir verebilir. 5. Ekokardiyografi (EKO): PHT şüphesi olan her durumda ekokardiyografi mutlaka yapılmalıdır. Transtorasik ekokardiyografi (TTE) PAB ın tespit edilmesinde uygulanabilir, invaziv olmayan bir yöntemdir. Ayırıcı tanıda, tedaviye yanıtın gözlenmesinde, risk gruplarının taranmasında ve takipte yararlıdır. Ancak kesin tanı koydurucu bir yöntem değildir. TTE de PAB ı yüksek bulunan hastalara PHT tanısını kesinleştirmek için sağ kalp kateterizasyonu yapılmalıdır. Ayrıca TTE de güvenilir olarak PAB ölçülemeyen sağ kalp boşlukları genişlemiş, perikard efüzyonu olan şüpheli hastalara da kateter yapılmalıdır. Pulmoner arter basıncı tahmini: TTE de triküspit regurjitasyon (TR) jetinin tespiti ve bu jetin Doppler ile maksimal hızının ölçümü, sistolik PAB ın tahmini değerini verir. TR jeti maksimal hızı (v) belirlendikten sonra sistolik PAB = 4v 2 + sağ atriyum basıncı formülü ile hesaplanır (Resim 3) (11). Bu yöntemle PAB ın tespitinde duyarlılığı ve özgüllüğü dir (12). Sağ atriyum basıncını (SAB) tahmin etmek için subkostal pencerede vena cava inferiyorun (VCI) genişliği ve inspiryumda küçülmesi değerlendirilir (Resim 4, 5). Resim 3. Doppler ile triküspit yetersizlik jeti( maksimal hız 4.13 m/s) (11).Sistolik PAB= 4 V 2 + sağ atriyum basıncı= ( 4x 4.132) + sağ atriyum basıncı= sağ atriyum basıncı. 4. Solunum fonksiyon testi (SFT) ve arteriyel kan gazı analizi: Bu testlerin yapılma amacı PHT ye yol açabilecek ya da katkıda bulunabilecek altta yatan akciğer hastalığını saptamaktır. Obstrüktif bozukluk kronik obstrüktif akciğer hastalığını düşündürürken, restriktif bozukluk interstisyel akciğer hastalıkları, nöromusküler hastalıklar veya göğüs duvarı hastalıklarını akla getirmelidir. SFT nin Resim 4. Pulmoner hipertansiyonlu bir hastada subkostal görüntü. Sağ atrium ve vena cava inferiyor (VCİ) da genişleme izlenmekte.

6 16 Tekbaş ve ark. Genişlememiş (<2.0 cm) ve inspiryumda normal olarak >%50 küçülen bir VCI var ise SAB=5 mmhg alınmalıdır. Geniş (>2.0 cm) ve inspiryumda normal olarak >%50 küçülen bir VCI var ise SAB=10 mmhg alınmalıdır. SAB, VCI genişlemiş ve inspiryumda <%50 küçülüyorsa 15 mmhg, VCI genişlemiş ve inspiryumda hiç küçülmüyorsa 20 mmhg olarak belirlenmelidir. SAB ın bu şekilde tahmini Doppler ile hesaplanan sistolik PAB ın doğruluk yüzdesini artırmaktadır. Yaşlı ve obez hastalarda normal PAB değerlerinin daha yüksek olabileceğinin göz ardı edilmemesi gereksiz yalancı pozitifliği önlemede yardımcı olabilir. Ortalama PAB ise; ortalama PAB = (0.61 X sistolik PAB) + 2 mmhg formülü ile hesaplanabilir. Doppler ile tahmin edilen basıncın sağ kalp kateterizasyonu ile doğrudan ölçülen PAB ile iyi korelasyon gösterdiği bildirilmişse de %10-15 hastada TR jeti gösterilemez veya ölçüm yapmaya uygun değildir. Bu hastalarda kontrast ajanlar kullanılabilir. TR tespit edilemeyen hastalarda ise pulmoner yetersizlik velositesi ortalama PAB ve diyastol sonu PAB için yol gösterici olabilir. Sağ ventrikül çıkış yolu akselerasyon zamanı (Act) kullanılarak da ortalama PAB tahmini yapılabileceği bildirilmiştir (ortalama PAB = xAct). Resim 5. VCİ nin M-mod görüntüsü. Dilate ve inspiratuar kollapsı %50 nin altında izlenmekte. Triküspit regürjitasyon hızı 2.8 m/sn, sistolik PAB ın 36 mmhg olduğu ve PHT yi çağrıştıracak başka bir EKO bulgusunun (sağ kalp odacıklarının genişlemesi, interventriküler septumda anormal şekil ya da hareket, sağ ventrikül duvar kalınlığının artması, ana pulmoner arterde dilatasyon ve pulmoner arter akselerasyon zamanının kısalması gibi) olmadığı durumda, hastada PHT olma ihtimali son derece zayıftır. Triküspit regürjitasyon hızı >3.4 m/sn, sistolik PAB ın >50 mmhg olduğu durumda, üstelik bir de PHT yi çağrıştıracak başka bir EKO bulgusu da eşlik ediyorsa, hastada PHT olma ihtimali son derece kuvvetlidir. Bu iki durumun arasında kalan ölçümlerde, PHT olasılığı söz konusudur ve yol gösterici olan PHT yi çağrıştıracak başka bir EKO bulgusunun varlığı, hastanın risk grubunda olup olmadığı ya da semptomlarının olup olmadığıdır. Hastanın ek bir EKO bulgusu varsa, hasta grup-1 PHT risk grubundaysa ya da dispneik semptomlar sergiliyorsa bu ara grup hastalarda sağ kalp kateterizasyonu yapılması düşünülebilir. Her 3 durum da söz konusu değilse bu hastaların EKO ile takibi önerilmektedir. PHT ve 2 boyutlu ekokardiyografi: PHT hastalarında TTE, PAB ölçülmesi dışında da faydalı bilgiler sağlayabilir. Hastalığa eşlik eden sağ kalp boşluklarının genişlemesi, interventriküler septumun sola doğru yer değiştirmesi, perikard efüzyonu ve sağ ventrikül hipertrofisi, 2-boyutlu EKO ile gösterilebilir (Resim 6). PHT sınıflamasında TTE yeri: TTE, PHT nin sebebinin tanımlanmasında da kullanılır. Sol atriyumda genişleme, sol kalp dolum basıncının yükseldiği hastalıkları akla getirir. Yine sol ventrikül hipertrofisi, bozulmuş sol ventrikül sistolik ve diyastolik fonksiyonları, kapak hastalığının varlığı, konjenital kalp hastalığının varlığı ve tipi, şantın lokalizasyonu gibi PHT ye neden olabilecek kardiyak sebeplerin aydınlatılmasında yol göstericidir. TTE nin yeterli olmadığı konjenital kalp hastalığı olanlarda özellikle atriyum seviyesindeki şantları göstermede, sağ kalp boşluklarına yerleşen trombüslerin saptanmasında transözofageal ekokardiyografi kullanılabilir. TTE ayrıca prognostik bilgiler de sağlar. Prognoz ile ilişkili olduğu gösterilmiş EKO parameteleri; perikardiyal efüzyon, sağ atriyum alan indeksi, sol ventrikül egzantrisite indeksi, sağ ventrikülün miyokard performans indeksi (TEI indeksi) ve triküspit anuler sistolik hareketin maksimum yüksekliğidir (TAPSE) (13-17). 6. Ventilasyon/perfüzyon (V/Q) sintigrafisi: V/Q sintigrafisi, etiyolojide tromboembolik olayları saptamada yararlıdır (Resim 7) (11). Duyarlılığı BT den daha yüksek olduğundan kronik tromboembolik PHT taramasında seçilecek yöntemdir (18). Eğer V/Q sintigrafisi normal ise kronik tromboembolik hastalığı, % duyarlılık ve % özgüllükle ekarte eder (3). V/Q sintigrafisinin kronik tromboembolik hastalığı düşündürdüğü durumlarda, pozitif V/Q sintigrafisini doğrulamak ve hastalığın

7 17 Perikardiya l efüzyon SV Sol V SA Sol A Resim 6. PHT tanılı bir hasta, Apikal 4 boşluk görüntü, geniş ve hipertrofik sağ kalp boşlukları, küçük sol kalp boşlukları, interventriküler septumda sola doğru itilme, perikardiyal efüzon izlenmekte SV: sağ ventrikül, SA: sağ atriyum, Sol V: sol ventrikül. Sol A: sol atriyum (11). Resim 7. Pulmoner emboli olan bir vakada normal ventilasyon (sol panel) ve anormal perfüzyon sintigrafisi (sağ panel) (11).

8 18 Tekbaş ve ark. Resim 8. Solda: İdiyopatik PHT olan bir hastanın pulmoner anjiyografi örneği. Sağ pulmoner arterin proksimaline kontrast madde injeksiyonuyla elde edilen görüntüde santral pulmoner arterin genişlediği, periferik pulmoner arter dallarında belirgin incelmelerin olduğu ve emboliyi destekleyecek lümen içi dolma defektinin olmadığı görülmektedir (11). Sağda: Kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyonu olan bir hastanın pulmoner anjiyografisinde trombüsle uyumlu imaj izlenmekte. A B Resim 9. Pulmoner veno-okluziv hastalığa bağlı PHT olan bir hastaya ait YÇBT incelemesi: A) buzlu cam görüntüsü, B) septal çizgiler (11). yaygınlığını belirlemek için pulmoner anjiyografi önerilmektedir. Kronik tromboembolik PHT cerrahi olarak tedavi edilebileceğinden V/Q sintigrafisi, tanı koyma ve/veya dışlamada çok önemlidir. 7. Pulmoner anjiyografi: Pulmoner anjiyografi, V/Q sintigrafisinin kronik tromboembolik PHT yi desteklediği durumlarda tanıyı doğrulamak, yaygınlığını belirlemek ve operabiliteyi değerlendirmek için gereklidir (Resim 8) (11). Az miktarda iyonik olmayan kontrast madde iyi

9 19 Tablo 4. Pulmoner arteryel hipertansiyonda prognoz tayini (3). İyi prognoz Prognoz belirteçleri Kötü prognoz Yok Sağ ventrikül yetersizliği bulguları Var Yavaş Semptomların ilerleme hızı Hızlı Yok Senkop Var Sınıf I-II WHO-FK Sınıf IV Uzun (>500 m)* 6DYT Kısa (<300 m) Zirve O 2 tüketimi >15 ml/dk/kg KPET Zirve O 2 tüketimi <12 ml/dk/kg Normal veya normale yakın Plazma BNP/NT-proBNP düzeyleri Çok yüksek Perikardiyal efüzyon yok TAPSE >2 cm Ekokardiyografi bulguları ** Perikardiyal efüzyon TAPSE <1.5 cm SAB <8 mmhg Kİ 2.5 L/dk/m 2 Hemodinamikler SAB >15 mmhg Kİ <2L/dk/m 2 * Yaşa bağlı olarak, ** Hastaların çoğunda ölçülebildiği için TAPSE ve perikardiyal efüzyon seçilmiştir. WHO-FK: Dünya sağlık örgütü (World Health Organization) fonksiyonel kapasite 6DYT: 6 dk yürüme testi, KPET: Kardiyopulmoner egzersiz testi, BNP: Brain natriüretik peptid, TAPSE: Tricuspid annular plane systolic excursion, SAB: Sağ atriyum basıncı, Kİ: Kardiyak indeks. Tablo 5. Vazoreaktivite testinde kullanılan ilaçlar (3). İlaç Uygulama Yarı ömür Doz aralığı * Artış Süre Epoprostenol İntravenöz 3 dk 2-12 ng/kg/dk 2 ng/kg/dk 10 dk Adenozin İntravenöz 5-10 sn µg/kg/dk 50 µg/kg/dk 2 dk Nitrik oksit İnhale sn p.p.m. - 5 dk *: Başlangıç ve maksimum tölere ettiği doz (maksimal doz hipotansiyon, baş ağrısı, flaşing gibi yan etkilerle sınırlıdır). : Her basamaktaki doz artışı : Her basamaktaki uygulama süresi : Nitrik oksit için uygulanacak doz tek basamakta verilir. tolere edilebilir. Özellikle sağ ventrikül diyastol sonu basıncı yüksek olan, sağ ventrikül yetersizliği olanlarda dikkatli uygulanmalıdır. Bradikardi, hipotansiyon, kardiyak arrest olabilir. 8. Bronkoalveoler lavaj: Bazı vakalarda gerekebilir. Bronkoalveoler lavaj kronik postkapiller obstrüksiyon ve persistan pulmoner ödem ile ilişkili alveoler hemorajiyi göstermede faydalıdır. PHT de demir yüklü makrofajlar nadirken, pulmoner veno-okluziv hastalıkta sıktır. PHT de transbronşiyal parankim biyopsisinden kaçınmak gerekir. 9. Yüksek çözünürlüklü BT (YÇBT) ve kontrast BT anjiyografi: PHT de YÇBT özellikle etiyolojiyi belirlemede faydalıdır. Akciğer parankiminin detaylı görüntülenmesini sağlar. YÇBT, PVOH ta tanı koydurucu olabilir. Diffüz santral buzlu cam görünümü ve interlobüler septalarda kalınlaşma (Resim 9) ile birlikte interstisyel ödemin karakteristik değişiklikleri PVOH yi düşündürür (11). Lenfadenomegali ve plevral efüzyon eşlik edebilir. YÇBT ile kronik tromboembolik PHT ve İPAH da santral pulmoner arterlerin dilatasyonunun eşlik ettiği mozaik görünüm (hipoperfüze alanlar) saptanabilir. Hipoperfüze alanlar genelde iyi sınırlı ve geniştir. Mozaik görünüm diffüz infiltratif hastalıklar, küçük havayolu obstruksiyonu ve küçük pulmoner arter dallarının kronik tıkanıklığında da görülebilir. Kronik tromboembolik PHT nin tanısında ve cerrahi olarak tedavisinin değerlendirilmesinde pulmoner arterlerin BT anjiografisi yardımcı olmaktadır. 10. Kardiyak manyetik rezonans görüntüleme: Kardiyak manyetik rezonans görüntüleme kardiyak debi, sağ ventrikül çap, kütle, morfoloji ve fonksiyonları hakkında direkt ve non-invaziv bilgi sağlar. Prognoz için en iyi göstergelerden biri olan sağ ventrikül diyastol sonu hacmini ölçmede de manyetik rezonans çok başarılıdır. Kullanımını kısıtlayan faktörler ise manyetik rezonansın henüz çok yaygın olmayışı ve bu konuda yeterli tecrübe birikiminin eksikliğidir.

10 20 Tekbaş ve ark. Grafik. Pediatrik kardiyologların vazoreaktivite testi için ilaç seçim oranları (11). 11. Yardımcı laboratuar testleri: PHT li hastalarda rutin kan biyokimyası, tam kan sayımı, tiroid fonksiyonları mutlaka istenmelidir (7). PHT tanısında kullanılan yardımcı kan testleri şunları içermelidir; 1. HIV ile ilişkili PHT yi taramak için HIV serolojisi, 2. Portopulmoner hipertansiyonu taramak için karaciğer fonksiyon testleri, 3. Bağ dokusu hastalıklarına bağlı PHT yi araştırmak için antinükleer antikor (ANA), romatoid faktor (RF), anti sentromer antikorları, anti dsdna antikoru ve antinötrofil sitoplazmik antikor (ANCA) seviyeleri 4. Kronik tromboembolik PHT düşünülenlerde trombofili taraması için antifosfolipid antikoru, lupus antikoagülanı ve antikardiyolipin antikorları. N-terminal pro-brain natriuretic peptid (NTproBNP) ve brain natriuretic peptid (BNP), gerilme durumunda sağ ve sol ventrikül miyokard dokusundan salınırlar ve ventrikül disfonksiyonunu erken evrede gösterir. Sağ ventrikül yetersizliği PHT de mortalitenin önemli bir sebebidir ve BNP/NT-proBNP düzeyleri sağ ventrikül disfonksiyonunun derecesini yansıtır. Artmış plazma düzeyleri kötü prognozla ilişkilidir (19). Sonuç olarak; 2009 ESC/ERS pulmoner hipertansiyon tanı ve tedavi kılavuzunda önerilen, BNP/NT-proBNP plazma düzeylerinin başlangıç risk değerlendirmesi ve tedavinin etkinliğini monitorize etmek için kullanılmasıdır. 12. Batın ultrasonografisi: Batın ultrasonografisi karaciğer sirozu ve portal hipertansiyonu ekarte etmek için kullanılabilir. 13. Sağ kalp kateterizasyonu: Sağ kalp kateterizasyonu PHT şüphesi varlığında tanıyı doğrulamak, spesifik tanıyı koymak, PHT nin şiddetini belirlemek ve tedaviyi yönlendirmek için yapılır. Sağ kalp kateterizasyonu sırasında kalp hızı, SAB, PAB, PKB, kalp debisi (termodilusyon veya şant varlığında Fick yöntemi ile), sistemik kan basıncı, pulmoner ve sistemik vasküler direnç, arteriyel ve miks venöz oksijen saturasyonu değerlendirilir. Ortalama PAB 25 mmhg, pulmoner vasküler direnc (PVR) >3 Wood ünite ise PHT den bahsedebiliriz ve PKB nın tayini ile pre-postkapiller PHT ayrımı yapabiliriz. PKB 15 mmhg ise prekapiller PHT (grup 1,3,4,5), PKB>15 mmhg ise postkapiller PHT (grup 2) dir. Ayrıca başlangıç sağ kalp kateterizasyonu sırasında kısa etkili pulmoner vazodilatatörler kullanılarak akut vazodilatatör test (vazoreaktivite testi) yapılır. Vazoreaktivite testi için kullanılacak ilaçlar intravenöz (i.v) prostasiklin (epoprostenol), i.v adenosin ve inhale nitrik oksittir (Tablo 5) (11). Vazoreaktivite testinde kullanılan diğer bir ilaç ise inhale iloprost dur. İnhale iloprost 50 mikrogram, 5 ml serum fizyolojik içinde sulandırıldıktan sonra nebulizer ile 15 dk boyunca aerosolize doz mikrogram olacak şekilde verilir ve hemodinamik ölçüm inhalasyonun son dakikasında yapılır. Ancak inhale iloprost ile vazoreaktivite testi henüz PHT kılavuzunda yer almamıştır. Vazoreaktivite testi icin kalsiyum kanal blokerleri ise kesinlikle kullanılmamalıdır. Pozitif vazoreaktivite testi, önerilen ilaçların kullanılması ile ortalama PAB da 10 mmhg azalma ile birlikte, mutlak ortalama PAB ın 40 mmhg değerine ulaşması ve kalp debisinde değişme olmaması veya artış olması olarak kabul edilmektedir. Neden vazoreaktivite testi? Non-invaziv testler PHT değerlendirmesinde oldukça yardımcı olmalarına rağmen, kalp kateterizasyonu gerekliliğini hala korumaktadır. Yetişkinlerde, kalp kateterizasyonu sırasında elde edilen hemodinamik değerler prognoz için belirleyici olmasına karşın, çocuklarda özellikle konjenital

11 21 Elektrokardiyografi Akciğer grafisi Transtorasik ekokardiyografi Pulmoner hipertansiyon şüphesi Pulmoner hipertansiyonun tespiti Solunum fonksiyon testleri Arteryel kan gazları Ventilasyon-perfüzyon sintigrafisi Yüksek çözünürlüklü BT, spiral BT Pulmoner anjiyografi Kontrast EKO, TEE Laboratuar testleri Batın ultrasonografisi Sağ kalp kateterizasyonu Vazoreaktivite testi Egzersiz testleri (6DYT, KPET) Klinik sınıflandırması Pulmoner hipertansiyonun değerlendirilmesi Şekil 1: Pulmoner hipertansiyon tanı algoritması Şekil 2: Pulmoner hipertansiyona tanısal yaklaşım (3). kalp hastalıklarına bağlı PHT de tek başına yeterli değildir. Vazoreaktivite testinde iki temel hedef vardır: 1) İPAH da, kalsiyum kanal blokerleri ile tedaviye başlama. Tüm dünyada vazoreaktivite testinin tedaviyi yönlendirmek amacıyla geçerli olan en büyük endikasyonudur. İPAH da hastanın vazoreaktivite testine yanıtı, tedavide kalsiyum kanal blokerlerinin kullanılıp

12 22 Tekbaş ve ark. kullanılamayacağını ve daha da önemlisi hayatta kalma süresini belirlemede rol oynar. 2) Konjenital kalp hastalıklarına bağlı pulmoner hipertansiyonda, cerrahi ve cerrahi sonrası mortalite/morbidite değerlendirilmesi. Çocuk kardiyologlarının vazoreaktivite testini en sık kullandıkları durumdur. Yüksek pulmoner vasküler dirence sahip bir hastanın kardiyak cerrahi sonrası yaşama oranını belirlemek için gereklidir. Kardiyak cerrahi öncesi yapılan vazoreaktivite testine alınan olumlu yanıt, hastanın cerrahi mortalitesi ve cerrahi sonrası yaşamda kalma süresinde anlamlı değere sahiptir. Ne zaman yapalım? Beraberinde getirdiği riskler göz önüne alındığında her hastaya vazoreaktivite testi yapmak gerekli değildir. PHT li bir hastaya vazoreaktivite testi yapmak icin kabul gören kriterler: 1. İPAH, herediter ve anoreksik ilaç kullanımına bağlı PHT de kalsiyum kanal blokeri tedavisine yanıtın belirlenmesinde 2. Soldan sağa şantlı konjenital kalp hastalıklarında pulmoner direncin 6 Wood Unite /m 2 nin üzerinde olması ya da pulmoner/sistemik vasküler direnc oranının (Rp/Rs) 0.3 den büyük olmasıdır. Dikkat edilmesi gereken noktalar: Vazoreaktivite testi yararları yanında önemli riskler de taşır. Ağır pulmoner vasküler hastalığı olanlarda, özellikle çocuklarda (pulmoner vasküler yatak daha reaktif olacağından) kalp kateterizasyonunun riskleri yüksektir. Bu hastalarda kateterizasyon sırasında pulmoner hipertansif krizden korunmak için bazı önlemlerin alınması gereklidir. Bunlar; solunum depresyonu yapmadan uygun sedasyon, hipovolemi ve hipokseminin önlenmesidir. Sağ ventrikül kateterizasyonu sırasında komplikasyon oranı yaklaşık %1.1 dir. Bunun yaklaşık %20 si vazoreaktivite testine bağlıdır ve en sık görülenler sistemik hipotansiyon ve bronkospazmdır (20). Komplikasyon görülme sıklığını etkileyen en önemli faktörler, PHT nin derecesi, işlem süresi ve hipoksidir (21). Eğer hastada pulmoner veno-okluziv hastalık ya da pulmoner kapiller hemanjiomatozis varsa test sırasında akut akciğer ödemi gelişebileceği unutulmamalıdır. Bu komplikasyon özelikle epoprostenol ile yapılan testlerde daha sık görülmektedir. Bu nedenle test öncesinde, hastada bu iki durumun varlığı araştırılmalıdır. Bunun için birden fazla yerden PKB ölçülmelidir. Ayrıca sol kalbin doluş basınçlarının ciddi olarak yükseldiği durumlarda da akut vazodilatatör test zararlı olabilir (22). Hangi ajanı kullanalım? Literatüre göz atıldığında vazoreaktivite testi için kullanılması öncelikli olarak önerilen bir ajan bulunmamaktadır. Hatta, yaygın olarak kullanılan inhale iloprostun kalsiyum kanal blokeri cevabı için belirleyiciliği yönünden yeterli veri olmaması nedeniyle kullanımı bile tavsiye edilmezken, bu ajan tüm dünyada güvenli ve etkin bir şekilde kullanılmaktadır (20). Genel kanı her doktorun kendi kliniğinde kendi tecrübelerine göre davranması gerektiğidir. Ancak yine de kullanılacak ajanın seçiminde uygulama kolaylığı, kısa yarılanma ömrü, güvenilirlik, maliyet, kolay erişilebilirlik gibi faktörlerin göz önünde bulundurulmasında yarar vardır. Ancak kalsiyum kanal blokerlerinin kesinlikle kullanılmaması önerilmektedir. III. PAH Sempozyumu nda yapılan 20 pediatrik kardiyoloğun katıldığı bir ankette, pediatrik kardiyologların %60 ının vazoreaktivite testi icin oksijeni kullandıkları görülmüştür (Grafik) (11). Kombine kullanım: Testin etkinliğini, başarısını ve geçerliliğini artırmak için ajanların aynı anda birlikte kullanılmasının bireysel kullanımlara göre etkin bir avantaj sağlamadığı bir çok çalışmada gösterilmiştir (23-25). Sadece oksijen testi kullanan bazı laboratuarlarda ise, oksijenin özellikle inhale nitrik oksit ile kombinasyonunda daha etkin sonuçlar alınabileceği bildirilmiştir (26). Teste Yanıtı Önceden Tahmin Etmek Olası mı? Çocukların vazoreaktivite testine yanıt oranları yetişkin hastalara göre daha fazladır. Özellikle İPAH da çocuklarda teste yanıtın yetişkinlerden daha fazla olduğu bildirilmiştir (27). Hastalık tanısının konulduğu yaş ne kadar küçükse teste pozitif yanıt verme olasılığı da o kadar artmaktadır (28). 14. Egzersiz testleri: Hastaların fonksiyonel durumlarını değerlendirmede, hastalığın şiddetini belirlemede, tedavinin etkisini göstermede ve prognoz tayininde kullanılmaktadır. En sık kullanılanlar; yürüme tesi (6-12 dk) ve kardiyopulmoner egzersiz testidir (KPET). 6 dk. yürüme testi (6 DYT); iyi tanımlanmıştır, birçok çalışma ile veri elde edilmiş, non-invaziv, ucuz, kolay, güvenilir, prognostik veri sağlayan, uzmanlarca kabul görmüş bir takip yöntemidir. Semptomların şiddetini değerlendirmede yararlanılır. Elde edilen sonuçlar Borg dispne indeksi ile birlikte değerlendirilir. 6DYT de hedef, tedavi ile >380 metredir. Miyamoto ve arkadaşlarının çalışmasına göre PAH da 6DYT 332 m den fazla olanların sağkalımları 332 m den daha az olanlardan çok daha iyidir (29). KPET te gaz değişimi ve ventilasyon artan egzersizle birlikte devamlı kaydedilir. PHT li hastalarda zirve oksijen tüketimi (VO2), anaerobik eşik azalır. KPET te zirve VO2 (<10.4 ml/kg/dk) ve zirve sistolik kan basıncı (<120

13 23 mmhg) bağımsız olarak kötü prognoz belirteçleridir (30). Tanısal Yaklaşım Önerisi PHT de tanısal algoritma; PHT kuşkusu sonrası tanının konulması, klinik sınıf ve tipinin belirlenmesi ile fonksiyonel ve hemodinamik değerlendirmeyi içerir (Şekil 1). PHT kuşkusu, egzersiz dispnesi veya diğer klinik bulgular eşliğinde doğabileceği gibi akciğer grafisi ya da EKG gibi rutin testlerde saptanan anormallikler ile de oluşabilir. Kılavuzların da önerdiği tanı algoritması şekil 2 de gösterilmiştir (3). Tanı işlemi PHT nin sık görülen klinik gruplarının (grup 2-3 PHT) tanınması ile başlar. Bu amaçla değerlendirilmenin TTE ile başlaması uygun bir yaklaşımdır. TTE de PHT yi açıklayacak bir kardiyak hastalık bulgusu varsa diğer tanısal incelemelere gerek yoktur. PHT yi destekleyecek yeterli kardiyak bozukluk yoksa veya ikinci bir etyolojiden şüpheleniliyorsa solunum fonksiyon testleri, gece boyu oksijen satürasyonu izlemi veya polisomnografi ve YÇBT, akciğer patolojisine bağlı PHT için yol göstericidir. Grup 2 veya 3 PHT dışlanırsa kronik tromboembolik PHT yi (grup 4) ayırt etmek için ventilasyon perfüzyon sintigrafisi yapılır. Segmenter perfüzyon defekti de saptanamaz ise diğer nadir PHT nedenleri için spesifik testler yapılmalıdır. Bu testlerin sırası hastanın öyküsü ve fizik muayene bulgularına dayanır. Etyolojinin saptanamadığı durumlarda İPAH veya kalıtımsal PAH tanısı konur. Olanak varsa genetik araştırma yapılabilir. Klinik sınıflamadan sonra mutlaka hem kesin tanı ve PHT tipinin kesin olarak belirlenmesinde hem de vazoreaktiviteyi değerlendirmek için sağ kalp kateterizasyonu yapılmalıdır. Rutin açık ya da torakoskopik akciğer biyopsisi önerilmemektedir. Tanının konulmasından sonra tedavi planı ve prognoz tayini için hastalığın ciddiyeti saptanmalıdır. Dünya sağlık örgütünün fonksiyonel sınıflamasına göre hastanın evresi belirlenir (Tablo 3) (6). Prognoz tayininde hastanın klinik özellikleri, ekokardiyografik bulguları, hemodinamik parametreleri, egzersiz kapasitesi ve BNP/NT-proBNP gibi biyokimyasal belirteçler kullanılır (Tablo 4) (3). Bütün PHT tiplerinin prognozu aynı değildir. Örneğin konjenital kalp hastalığına bağlı PHT nin prognozu İPAH a göre daha iyidir. Eisenmenger sendromlu hastalarda 1. yılda sağkalım %97, 3. yılda sağkalım %72 iken HIV e bağlı PHT hastalarının prognozu İPAH a benzerlik gösterir. Bu hastaların 1. yılda sağkalımları %73, 3. yılda sağkalım oranı %47 dir (31). Sonuç olarak; PHT şüphesi olan bir hasta değerlendirilirken sistematik bir yaklaşım uygulanmalıdır. Semptomlar, hikaye ve fizik muayeneden yola çıkılarak bir sonraki aşamada yapılacak tetkikler tanının doğrulanması ve ayırıcı tanıya yönelik olmalıdır. Tanının kesinleştirilmesiyle birlikte hastanın hangi evrede olduğu belirlenerek tedavi planlanmalıdır. Özellikle riskli gruplarda hastaların semptomatik olması beklenmeden TTE ile tarama yapılmalı, böylece erken evrede hastalığın yakalanması ile prognoz daha iyi olmaktadır. Teşekkür Yazıda kullanılan bazı görüntü ve tablolar ACTELION un izni ile PAH bülteninden alınmıştır. Kaynaklar 1. Hachulla E, Gressin V, Guillevin L et al. Early detection of pulmonary arterial hypertension in systemic sclerosis: a French nationwide prospective multicenter study. Arthritis Rheum. 2005;52: Humbert M, Sitbon O, Chaouat A et al. Pulmonary arterial hypertension in France: results from a national registry. Am J Respir Crit Care Med 2006;173: Galiè N, Hoeper MM, Humbert M et al. Guidelines for the diagnosis and treatment of pulmonary hypertension: The Task Force for the Diagnosis and Treatment of Pulmonary Hypertension of the European Society of Cardiology (ESC) and the European Respiratory Society (ERS), endorsed by the International Society of Heart and Lung Transplantation (ISHLT). Eur Heart J. 2009;30: Levine DJ. Diagnosis and management of pulmonary arterial hypertension: implications for respiratory care. Respiratory Care 2006;51: Gaine SP, Rubin LJ. Primary pulmonary hypertension. Lancet 1998;352: Barst RJ, McGoon M, Torbicki A et al. Diagnosis and differential assessment of pulmonary arterial hypertension. J Am Coll Cardiol. 2004;16;43(12 Suppl S):40S-47S. 7. Karabıyıkoğlu G. Pulmoner arteriyel hipertansiyon. In: Karabıyıkoğlu G. ed. Pulmoner Hipertansiyon. Ankara, Antıp Basımevi; 2007; Rich S, Dantzker DR, Ayres SM et al. Primary pulmonary hypertension. A national prospective study. Ann Intern Med. 1987;107:

14 24 Tekbaş ve ark. 9. Öztürk Ö, Şahin Ü. Pulmoner arteriyel hipertansiyon: tanı ve tedavisi. S.D.Ü. Tıp Fak. Derg. 2009;16: Patrat JF, Jondeau G, Dubourg O et al. Left main coronary artery compression during primary pulmonary hypertension. Chest. 1997;112: PAH Bülteni. 2008;2: Trow TK, McArdle JR. Diagnosis of pulmonary arterial hypertension. Clin Chest Med. 2007;28: Eysmann SB, Palevsky HI, Reichek N, Hackney K, Douglas PS. Two-dimensional and Doppler-echocardiographic and cardiac catheterization correlates of survival in primary pulmonary hypertension. Circulation. 1989;80: Raymond RJ, Hinderliter AL, Willis PW et al. Echocardiographic predictors of adverse outcomes in primary pulmonary hypertension. J Am Coll Cardiol. 2002;39: Tei C, Dujardin KS, Hodge DO et al. Doppler echocardiographic index for assessment of global right ventricular function. J Am Soc Echocardiogr. 1996;9: Yeo TC, Dujardin KS, Tei C, Mahoney DW, McGoon MD, Seward JB. Value of a Doppler-derived index combining systolic and diastolic time intervals in predicting outcome in primary pulmonary hypertension. Am J Cardiol. 1998;81(9): Forfia PR, Fisher MR, Mathai SC et al. Tricuspid annular displacement predicts survival in pulmonary hypertension. Am J Respir Crit Care Med. 2006;174: Tunariu N, Gibbs SJ, Win Z et al. Ventilation-perfusion scintigraphy is more sensitive than multidetector CTPA in detecting chronic thromboembolic pulmonary disease as a treatable cause of pulmonary hypertension. J Nucl Med. 2007;48: Williams MH, Handler CE, Akram R et al. Role of N-terminal brain natriuretic peptide (N-TproBNP) in scleroderma-associated pulmonary arterial hypertension. Eur Heart J ;27: Hoeper MM, Lee SH, Voswinckel R et al. Complications of right heart catheterization procedures in patients with pulmonary hypertension in experienced centers. J Am Coll Cardiol. 2006;48: Carmosino MJ, Friesen RH, Doran A, Ivy DD. Perioperative complications in children with pulmonary hypertension undergoing noncardiac surgery or cardiac catheterization. Anesth Analg. 2007;104: McLaughlin VV, Archer SL, Badesch DB et al. ACCF/AHA 2009 expert consensus document on pulmonary hypertension a report of the American College of Cardiology Foundation Task Force on Expert Consensus Documents and the American Heart Association developed in collaboration with the American College of Chest Physicians; American Thoracic Society, Inc.; and the Pulmonary Hypertension Association. American College of Cardiology Foundation Task Force on Expert Consensus Documents; American Heart Association; American College of Chest Physicians; American Thoracic Society, Inc; Pulmonary Hypertension Association. J Am Coll Cardiol. 2009;53: Gorenflo M, Bettendorf M, Brockmeier K, Ulmer HE. Pulmonary vasoreactivity and vasoactive mediators in children with pulmonary hypertension. Z Kardiol. 2000;89: Rimensberger PC, Spahr-Schopfer I, Berner M et al. Inhaled nitric oxide versus aerosolized iloprost in secondary pulmonary hypertension in children with congenital heart disease: vasodilator capacity and cellular mechanisms. Circulation. 200;103: Ziegler JW, Ivy DD, Wiggins JW, Kinsella JP, Clarke WR, Abman SH. Effects of dipyridamole and inhaled nitric oxide in pediatric patients with pulmonary hypertension. Am J Respir Crit Care Med. 1998;158: Atz AM, Adatia I, Lock JE, Wessel DL. Combined effects of nitric oxide and oxygen during acute pulmonary vasodilator testing. J Am Coll Cardiol. 1999;33: Barst RJ. Treatment of primary pulmonary hypertension with continuous intravenous prostacyclin. Heart. 1997;77: Barst RJ, Maislin G, Fishman AP. Vasodilator therapy for primary pulmonary hypertension in children. Circulation. 1999;99: Miyamoto S, Nagaya N, Satoh T et al. Clinical correlates and prognostic significance of six-minute walk test in patients with primary pulmonary hypertension. Comparison with cardiopulmonary exercise testing. Am J Respir Crit Care Med. 2000;161: Wensel R, Opitz CF, Anker SD et al. Assessment of survival in patients with primary pulmonary hypertension: importance of cardiopulmonary exercise testing. Circulation. 2002;106: PAH Bülteni. 2008;4:2-7.

Pulmoner Hipertansiyon Tarihçe Tanı ve Sınıflama. Dr.Özlem Özdemir Kumbasar

Pulmoner Hipertansiyon Tarihçe Tanı ve Sınıflama. Dr.Özlem Özdemir Kumbasar Pulmoner Hipertansiyon Tarihçe Tanı ve Sınıflama Dr.Özlem Özdemir Kumbasar Tarihçe Pulmoner hipertansiyonla ilgili ilk tanımlamalar 19. yüzyılın son çeyreğinde yapılmış Kronik akciğer hastalıklarında pulmoner

Detaylı

FK II çarpıntı. FK IV ödem KİT AML. 37y, ev hanımı. Miyeloablatif tedavi Busulfan Siklofosfamid İmmünsupresif tedavi Metotreksat

FK II çarpıntı. FK IV ödem KİT AML. 37y, ev hanımı. Miyeloablatif tedavi Busulfan Siklofosfamid İmmünsupresif tedavi Metotreksat OLGU 37y, ev hanımı AML KİT FK II çarpıntı FK IV ödem Eylül 2013 Ocak 2014 Mart 2014 Nisan 2014 İdarubisin ARA-C Miyeloablatif tedavi Busulfan Siklofosfamid İmmünsupresif tedavi Metotreksat Siklosporin

Detaylı

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr.

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr. Genç Kardiyologlar Grup Sorumlusu - Prof.Dr.Oktay Ergene Bilimsel İçeriğin Değerlendirilmesi, Son Düzenleme - Prof.Dr. Recep Demirbağ Düzenleme, Gözden Geçirme - Uz.Dr.Rida Berilğen - Uz.Dr.Barış Düzel

Detaylı

KARDİYOJENİK ŞOK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI

KARDİYOJENİK ŞOK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI KARDİYOJENİK ŞOK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KARDİYOLOJİ ANABİLİM DALI KARDİYOJENİK ŞOK-TANIM Ø Kardiyojenik şok (KŞ), kardiyak yetersizliğe bağlı uç-organ hipoperfüzyonudur. Ø KŞ taki hemodinamik

Detaylı

Ameliyat Riskinin Değerlendirilmesinde Akciğer Kapasitesi Akif Turna

Ameliyat Riskinin Değerlendirilmesinde Akciğer Kapasitesi Akif Turna Ameliyat Riskinin Değerlendirilmesinde Akciğer Kapasitesi Akif Turna Ameliyatın Riski Ameliyatın Riski Major akciğer ameliyatı yapılacak hastalarda risk birden fazla faktöre bağlıdır. Ameliyatın Riski

Detaylı

APAH: konjenital kalp hastalığı. Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU

APAH: konjenital kalp hastalığı. Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU APAH: konjenital kalp hastalığı Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU Klinik Sınıflama 2009 Eisenmenger Sendromu ve sistemik komplikasyonlar European

Detaylı

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp yetmezliği Ventrikülün dolumunu veya kanı pompalamasını önleyen yapısal veya işlevsel herhangi bir kalp bozukluğu nedeniyle oluşan karmaşık

Detaylı

Pulmoner hipertansiyonda tanı algoritmaları

Pulmoner hipertansiyonda tanı algoritmaları 14 Pulmoner hipertansiyonda tanı algoritmaları Diagnostic algorithms in pulmonary hypertension Selen Yurdakul, Saide Aytekin 1 Florence Nightingale Hastanesi, Kardiyoloji Bölümü, İstanbul 1İstanbul Bilim

Detaylı

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması Tuncay Güçlü S.B. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Bölümü 16-18 Ekim 2014, Malatya GİRİŞ Kronik

Detaylı

PULMONER EMBOLİ TANISINDA

PULMONER EMBOLİ TANISINDA PULMONER EMBOLİ TANISINDA KARDİYAK BELİRTE AKDENİZ ÜNİVERSİTES TESİ TIP FAKÜLTES LTESİ ACİL L TIP ANABİLİM M DALI Dr. İlker GÜNDG NDÜZ 12-01 01-2010 ÖZET PE tanısı koymak veya onaylamak; Kısa vadeli prognoz

Detaylı

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Dr. Ayşegül Örs Zümrütdal Başkent Üniversitesi-Nefroloji Bilim Dalı 20/05/2011-ANTALYA Böbrek kistleri Genetik ya da genetik olmayan nedenlere bağlı olarak, Değişik

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ

HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ RESİRKÜLASYON NEDİR? Diyaliz esnasında, diyaliz olmuş kanın periferik kapiller dolaşıma ulaşmadan arter iğnesinden geçen

Detaylı

OKSİJENİZASYON KULLANIMI

OKSİJENİZASYON KULLANIMI PULMONER TROMBOENDARTEREKTOMİ SONRASI GELİŞEN REPERFÜZYON AKCİĞER HASARINDA ERKEN DÖNEM EKSTRAKORPOREAL MEMRAN OKSİJENİZASYON KULLANIMI KARTAL KOŞUYOLU YÜKSEK İHTİSAS EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ANESTEZİYOLOJİ

Detaylı

SPORCULARDA KARDİYAK SEBEPLİ ANİ ÖLÜMLER

SPORCULARDA KARDİYAK SEBEPLİ ANİ ÖLÜMLER SPOR HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI SPORCULARDA KARDİYAK SEBEPLİ ANİ ÖLÜMLER DOÇ.DR.ERDEM KAŞIKCIOĞLU 1 35 yaşın altındaki sporcularda ani ölüm nedenleri 2% 1% 2% 4% 2% 2% 35% 3% 3% 3% 4% 5% 24% 10% Hipertrofik

Detaylı

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Nonkardiyojenik Akciğer Ödemi Şok Akciğeri Travmatik Yaş Akciğer Beyaz Akciğer Sendromu

Detaylı

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı Olan Hasta Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı??? Yan ağrısı? Sırt ağrısı? Mide ağrısı? Karın ağrısı? Boğaz ağrısı? Omuz ağrısı? Meme ağrısı? Akut Göğüs Ağrısı Aniden başlar-tipik

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Kardiyoloji Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

İSKEMİK BARSAĞIN RADYOLOJİK OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ. Dr. Ercan Kocakoç Bezmialem Vakıf Üniversitesi İstanbul

İSKEMİK BARSAĞIN RADYOLOJİK OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ. Dr. Ercan Kocakoç Bezmialem Vakıf Üniversitesi İstanbul İSKEMİK BARSAĞIN RADYOLOJİK OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Ercan Kocakoç Bezmialem Vakıf Üniversitesi İstanbul Öğrenim hedefleri Mezenterik vasküler olay şüphesi ile gelen hastayı değerlendirmede kullanılan

Detaylı

Türkiye Acil Tıp Derneği. Asistan Oryantasyon Eğitimi PULMONER EMBOLİZM. SB İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi İzmir, 24-27 Mart 2011

Türkiye Acil Tıp Derneği. Asistan Oryantasyon Eğitimi PULMONER EMBOLİZM. SB İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi İzmir, 24-27 Mart 2011 Türkiye Acil Tıp Derneği Asistan Oryantasyon Eğitimi PULMONER EMBOLİZM SB İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi İzmir, 24-27 Mart 2011 Sunumu Hazırlayan Yrd. Doç. Dr. İbrahim Türkçüer Pamukkale Üniversitesi

Detaylı

Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA

Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA ERCIYES ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KARDİYOLOJİ Anabilim Dalı I. GENEL BĠLGĠLER Dersin Adı MED 402 KARDİYOLOJİ STAJI Yerel Kredi:2 Yıl ve Dönemi 4. sınıf & 7. ya da 8. sömestr AKTS Kredi:3 Öğretim Üyeleri

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı Göğüs Cerrahisi Akciğer Kanserinde Anamnez ve Fizik Muayene Bulguları Giriş Akciğer kanseri ülkemizde 11.5/100.000 görülme sıklığına

Detaylı

Uzm. Dr. Haldun Akoğlu

Uzm. Dr. Haldun Akoğlu Uzm. Dr. Haldun Akoğlu KPR esnasında oksijenizasyon Arrest olmuş dolaşım için hem ventilasyon hem de gaz değişimi gerekli olup bu sırada perfüzyon sağlayan bir ritim oluşturulmaya çalışılır Dolayısıyla

Detaylı

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE):

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE): Pulmoner Emboli Profilaksisi Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD m Pulmoneremboli(PE): Bir pulmonerartere kan pıhtısının yerleşmesi Distaldeki akciğer parankimine kan sağlanaması Giriş Tipik

Detaylı

Kan Akımı. 5000 ml/dk. Kalp Debisi DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII. Dr. Nevzat KAHVECİ

Kan Akımı. 5000 ml/dk. Kalp Debisi DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII. Dr. Nevzat KAHVECİ MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN İSKEMİK YANITI DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII Dr. Nevzat KAHVECİ Kan basıncı 60 mmhg nın altına düştüğünde uyarılırlar. En fazla kan basıncı 1520 mmhg ya düştüğünde uyarılır.

Detaylı

SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİ. Doç Dr Tunçalp Demir

SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİ. Doç Dr Tunçalp Demir SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİ Doç Dr Tunçalp Demir SFT-SINIFLANDIRMA A-)Spirometrik inceleme 1. Basit spirometri 2. Akım-volüm halkası a)maksimal volenter ventilasyon (MVV) b)reversibilite c)bronş provokasyonu

Detaylı

Prof.Dr.Abdurrahman Oğuzhan. Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA

Prof.Dr.Abdurrahman Oğuzhan. Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA ERCIYES ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ Kardiyoloji Anabilim Dalı I. GENEL BĠLGĠLER Dersin Adı MED 607 KARDİYOLOJİ STAJI Yerel Kredi: Yıl ve Dönemi 011-01 6. SINIF AKTS Kredi:3 Öğretim Üyeleri Prof.Dr.Abdurrahman

Detaylı

Pulmoner Tromboembolizm. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Ana Bilim Dalı, Ankara

Pulmoner Tromboembolizm. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Ana Bilim Dalı, Ankara Pulmoner Tromboembolizm Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Ana Bilim Dalı, Ankara Pulmoner Tromboembolizm Venöz Tromboembolizm = DVT + PTE Derin Ven Trombozu (genellikle

Detaylı

TEŞHİSTEN TEDAVİYE > ALT EKSTREMİTE ATARDAMARI HASTALIĞI

TEŞHİSTEN TEDAVİYE > ALT EKSTREMİTE ATARDAMARI HASTALIĞI TEŞHİSTEN TEDAVİYE > ALT EKSTREMİTE ATARDAMARI HASTALIĞI Genç Kardiyologlar Grup Sorumlusu - Prof.Dr.Oktay Ergene Bilimsel İçeriğin Değerlendirilmesi, Son Düzenleme - Prof.Dr. Mahmut Şahin Düzenleme, Gözden

Detaylı

KronikTromboemboliye Sekonder Pulmoner Arteriyel Hipertansiyonda Ventilasyon Perfüzyon Sintigrafisi Değerlendirilmesi

KronikTromboemboliye Sekonder Pulmoner Arteriyel Hipertansiyonda Ventilasyon Perfüzyon Sintigrafisi Değerlendirilmesi KronikTromboemboliye Sekonder Pulmoner Arteriyel Hipertansiyonda Ventilasyon Perfüzyon Sintigrafisi Değerlendirilmesi Dr. Gülfer Okumuş İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları AD Ventilasyon/Perfüzyon

Detaylı

PULMONER HİPERTANSİYON

PULMONER HİPERTANSİYON PULMONER HİPERTANSİYON Dr.Gül Öngen İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Giriş Pulmoner hipertansiyon (PH) kronik ve ilerleyici bir kardiyopulmoner hastalıktır. İlk kez 1865

Detaylı

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi VAKA SUNUMU Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi ÖYKÜ 58 yaşında, erkek hasta, emekli memur, Ankara 1989: Tip 2 DM tanısı konularak, oral antidiyabetik

Detaylı

GÖĞÜS HASTALIKLARI MODÜL 7(5) Pulmoner Arteriovenöz Komünikasyonlar (PAVK)

GÖĞÜS HASTALIKLARI MODÜL 7(5) Pulmoner Arteriovenöz Komünikasyonlar (PAVK) GÖĞÜS HASTALIKLARI MODÜL 7(5) Pulmoner Arteriovenöz Komünikasyonlar (PAVK) Prof.Dr. Ali Nihat ANNAKKAYA Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Tanım Pulmoner arter ve pulmoner

Detaylı

Asendan AORT ANEVRİZMASI

Asendan AORT ANEVRİZMASI Asendan AORT ANEVRİZMASI Aort anevrizması, aortanın normal çapından geniş bir çapa ulaşarak genişlemesidir. Aorta nın bütün bölümlerinde anevrizma gelişebilir. Genişlemiş olan bölümün patlayarak hayatı

Detaylı

MASUM ÜFÜRÜM-PATOLOJİK ÜFÜRÜM AYRIMINDA İPUÇLARI

MASUM ÜFÜRÜM-PATOLOJİK ÜFÜRÜM AYRIMINDA İPUÇLARI MASUM ÜFÜRÜM-PATOLOJİK ÜFÜRÜM AYRIMINDA İPUÇLARI DOÇ.DR.CEMŞİT KARAKURT İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PEDİYATRİK KARDİYOLOJİ BİLİM DALI Üfürüm: Kalp ve damarsal yapılardaki yapısal veya hemodinamik

Detaylı

Doğumsal kalp hastalığı ve PAH. Dr. Gülten TAÇOY Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı

Doğumsal kalp hastalığı ve PAH. Dr. Gülten TAÇOY Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Doğumsal kalp hastalığı ve PAH Dr. Gülten TAÇOY Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı 39 y kadın hasta Nefes darlığı, morarma ile başvurdu. 22 y iken (17 sene önce 1998) gebeliğin 3.

Detaylı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Meme kanserli hastalarda ana prognostik faktörler: Primer tümörün büyüklüğü

Detaylı

MEME KANSERİ TARAMASI

MEME KANSERİ TARAMASI MEME KANSERİ TARAMASI Meme Kanseri Taramanızı Yaptırdınız Mı? MEME KANSERİ TARAMASI NE DEMEKTİR? Kadınlarda görülen kanserlerin %33 ü ve kansere bağlı ölümlerin de %20 si meme kanserine bağlıdır. Meme

Detaylı

Konjenital Kalp Cerrahisinde Periferik Venöz Basınç Santral Venöz Basınca Alterna=f Olabilir Mi?

Konjenital Kalp Cerrahisinde Periferik Venöz Basınç Santral Venöz Basınca Alterna=f Olabilir Mi? Konjenital Kalp Cerrahisinde Periferik Venöz Basınç Santral Venöz Basınca Alterna=f Olabilir Mi? Onur IŞIK 1, Cengiz SAHUTOĞLU 2, Zeliha Korkmaz DİŞLİ 3, İsmail AYTAÇ 1, Olcay Murat Dişli 4, Ali KUTSAL

Detaylı

SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİNDE TEMEL KAVRAMLAR

SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİNDE TEMEL KAVRAMLAR SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİNDE TEMEL KAVRAMLAR ÖĞRENİM HEDEFLERİ SFT parametrelerini tanımlayabilmeli, SFT ölçümünün doğru yapılıp yapılmadığını açıklayabilmeli, SFT sonuçlarını yorumlayarak olası tanıyı

Detaylı

Pulmoner arteriyel hipertansiyon tanısında ekokardiyografinin yeri

Pulmoner arteriyel hipertansiyon tanısında ekokardiyografinin yeri Pulmoner arteriyel hipertansiyon tanısında ekokardiyografinin yeri Pulmoner hipertansiyon istirahatte, sağ kalp kateterizasyonu ile değerlendirilen ortalama pulmoner arter basınç değerinin 25 mm Hg bulunması

Detaylı

Akut Mezenter İskemi. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012

Akut Mezenter İskemi. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Akut Mezenter İskemi Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Sunum Planı Tanım Epidemiyoloji Anatomi Etyoloji/Patofizyoloji Klinik Tanı Ayırıcı tanı Tedavi Giriş Tüm akut mezenter iskemi

Detaylı

BRADİARİTMİLERE YAKLAŞIM DOÇ. DR. TAYFUN AÇIL ACIBADEM INTERNATIONAL HOSPITAL ISTANBUL

BRADİARİTMİLERE YAKLAŞIM DOÇ. DR. TAYFUN AÇIL ACIBADEM INTERNATIONAL HOSPITAL ISTANBUL BRADİARİTMİLERE YAKLAŞIM DOÇ. DR. TAYFUN AÇIL ACIBADEM INTERNATIONAL HOSPITAL ISTANBUL 3. Atriyal Fibrilasyon Zirvesi 31 Mayıs 2014 Antalya Kalbin elektriksel anatomisi Bradiaritmilerin patofizyolojisi

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

Kardiyomyopatiler. Dilate kardiyomiyopati. Dr. Faruk Güngör. Spesifik Kardiyomiyopatiler. Dilate kardiyomiyopati

Kardiyomyopatiler. Dilate kardiyomiyopati. Dr. Faruk Güngör. Spesifik Kardiyomiyopatiler. Dilate kardiyomiyopati Kardiyomyopatiler Dr. Faruk Güngör Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Kardiyomiyopati Kalbin yapısını doğrudan değiştiren ve miyokard fonksiyonunda bozulmaya yol açan bir grup hastalıktır

Detaylı

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI Akut tonsillofarenjit veya çocukluk çağında daha sık karşılaşılan klinik tablosu ile tonsillit, farinks ve tonsil dokusunun inflamasyonudur ve doktora başvuruların

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

MİTRAL DARLIĞI. Yrd. Doç. Dr. Sinan DEMİRTAŞ

MİTRAL DARLIĞI. Yrd. Doç. Dr. Sinan DEMİRTAŞ MİTRAL DARLIĞI Yrd. Doç. Dr. Sinan DEMİRTAŞ Mitral darlığı Kaç yaprakçık var? Anterior Posterior Anüler çevresi 10 cm Kapak alanı 5-6 cm2 NORMAL MİTRAL KAPAK ANATOMİ Mitral anülüs fibröz ve müsküler dokunun

Detaylı

Tanı: Metastatik hastalık için patognomonik bir radyolojik. Tek veya muitipl nodüller iyi sınırlı veya difüz. Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak

Tanı: Metastatik hastalık için patognomonik bir radyolojik. Tek veya muitipl nodüller iyi sınırlı veya difüz. Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak Göğüs Cerrahisi Metastatik Akciğer Tümörleri Giriş İzole akciğer metastazlarına tedavi edilemez gözüyle bakılmamalıdır Tümör tipine

Detaylı

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALARINA YAKLAŞIM NASIL OLMALIDIR? A) ANAMNEZ (ÖYKÜ,

Detaylı

Erken Evre Akciğer Kanserinde

Erken Evre Akciğer Kanserinde Erken Evre Akciğer Kanserinde Görüntüleme Dr. Figen Başaran aran Demirkazık Hacettepe Universitesi Radyoloji Anabilim Dalı Kasım 2005 Mayıs 2006 Müsinöz ve nonmüsinöz tipte bronkioloalveoler komponenti

Detaylı

EBSTEİN ANOMALİSİ. Uzm. Dr. İhsan Alur

EBSTEİN ANOMALİSİ. Uzm. Dr. İhsan Alur EBSTEİN ANOMALİSİ Uzm. Dr. İhsan Alur 1866 da W. Ebstein tarafından tanımlandı. 1964 te Lillehei tarafından ilk başarılı valvuloplasti ameliyatı yapıldı. Triküspit kapağın septal ve posterior lifletlerinin

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

Derleme Review. Dr. Zeynep Pınar ÖNEN

Derleme Review. Dr. Zeynep Pınar ÖNEN 374 Derleme Review İnterstisyel Akciğer Hastalığında Pulmoner Hipertansiyon Sıklığı Nedir? Tedavisi nasıl düzenlenmelidir? Pulmoner Hipertansiyon Varlığı Prognozu Etkiler Mi? What Is the Incidence of Pulmonary

Detaylı

Oksijen tedavisi. Prof Dr Mert ŞENTÜRK. İstanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilimdalı

Oksijen tedavisi. Prof Dr Mert ŞENTÜRK. İstanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilimdalı Oksijen tedavisi Prof Dr Mert ŞENTÜRK İstanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilimdalı OKSİJEN TEDAVİSİ Kime uygulanmalı? Endikasyonlar? Kaç litre? Ne şekilde? Kime uygulanmalı? Gereksinimi

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

Sunum planı. Epidemiyoloji Tanım Sınıflama Değerlendirme Tedavi Özet

Sunum planı. Epidemiyoloji Tanım Sınıflama Değerlendirme Tedavi Özet Sunum planı Epidemiyoloji Tanım Sınıflama Değerlendirme Tedavi Özet En sık hekime başvuru nedeni Okul çağındaki çocuklarda %35-40 viral enfeksiyonlar sonrası 10 gün %10 çocukta 25 günü geçer. Neye öksürük

Detaylı

Pulmoner arter hipertansiyonunda egzersiz kapasitesinin değerlendirilmesi

Pulmoner arter hipertansiyonunda egzersiz kapasitesinin değerlendirilmesi 580 Türk Kardiyol Dern Arş - Arch Turk Soc Cardiol 2010;38(8):580-588 Pulmoner arter hipertansiyonunda egzersiz kapasitesinin değerlendirilmesi Evaluation of exercise capacity in pulmonary arterial hypertension

Detaylı

Pulmoner arteriyel hipertansiyonda ekokardiyografi ve diğer görüntüleme yöntemleri

Pulmoner arteriyel hipertansiyonda ekokardiyografi ve diğer görüntüleme yöntemleri 27 Pulmoner arteriyel hipertansiyonda ekokardiyografi ve diğer görüntüleme yöntemleri Echocardiography and other imaging modalities in pulmonary arterial hypertension Beste Özben, Yelda Başaran Marmara

Detaylı

TORAKS DEĞERLENDİRME KABUL ŞEKLİ 2 (Bildiri ID: 64)/OLGU BİLDİRİSİ: MEME KANSERİ İÇİN RADYOTERAPİ ALMIŞ OLGUDA RADYASYON PNÖMONİSİ

TORAKS DEĞERLENDİRME KABUL ŞEKLİ 2 (Bildiri ID: 64)/OLGU BİLDİRİSİ: MEME KANSERİ İÇİN RADYOTERAPİ ALMIŞ OLGUDA RADYASYON PNÖMONİSİ TORAKS DEĞERLENDİRME ŞEKLİ 2 ( ID: 64)/OLGU Sİ: MEME KANSERİ İÇİN RADYOTERAPİ ALMIŞ OLGUDA RADYASYON PNÖMONİSİ SONRASINDA GELİŞEN ORGANİZE PNÖMONİ (OP/ BOOP) Poster 3 ( ID: 66)/Akut Pulmoner Emboli: Spiral

Detaylı

Kalp Kapak Hastalıkları

Kalp Kapak Hastalıkları BR.HLİ.085 içerisinde kanın bulunduğu dört odacık vardır. Bunlardan ikisi sağ, ikisi ise sol kalp yarımında bulunur. Kalbe gelen kan önce sağ atriuma gelir ve kalbin sağ kulakcığı ve sağ karıncığı arasında

Detaylı

T AD. Çocuklarda pulmoner arter hipertansiyonu. Bülent Oran. Pulmoner Hipertansiyonun Çocuklardaki Tanımı. Giriş

T AD. Çocuklarda pulmoner arter hipertansiyonu. Bülent Oran. Pulmoner Hipertansiyonun Çocuklardaki Tanımı. Giriş Tıp Araştırmaları Dergisi: 2010 :25-31 T AD Çocuklarda pulmoner arter hipertansiyonu Pulmoner arter hipertansiyonu (PAH) yüksek pulmoner damar direncine bağlı gelişen sağ ventrikül yüklenmesi ve bunun

Detaylı

EGZERSİZ TESTLERİ TİPLERİ ve KPET ENDİKASYON ve KONTRENDİKASYONLARI. Dr. Füsun Öner Eyüboğlu Başkent Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

EGZERSİZ TESTLERİ TİPLERİ ve KPET ENDİKASYON ve KONTRENDİKASYONLARI. Dr. Füsun Öner Eyüboğlu Başkent Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı EGZERSİZ TESTLERİ TİPLERİ ve KPET ENDİKASYON ve KONTRENDİKASYONLARI Dr. Füsun Öner Eyüboğlu Başkent Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Statik Testlerin tanıda kısıtlayıcı özellikleri: İstirahat

Detaylı

Acil Serviste NSTEMI Yönetimi. Dr. Özer Badak

Acil Serviste NSTEMI Yönetimi. Dr. Özer Badak Acil Serviste NSTEMI Yönetimi Dr. Özer Badak Sağ koroner Arter (RCA) Sol sirkumfleks Arter (LCx) Sol ön inen koroner arter (LAD) OLGU 3 Ö. Badak BAŞVURU Göğüs ağrısı / göğüste rahatsızlık hissi Bay Mehmet

Detaylı

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği M E T I N S A R I K A Y A, F U N D A S A R I, J I N I G Ü N E Ş, M U S T A F A E R E N, A H M E T E D I P K O R K M A

Detaylı

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Sendromu Veno- Oklüzif Hastalık Engraftman Sendromu Hemşirelik İzlemi Vakamızda: KİT (+14)-

Detaylı

KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ

KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ ÖĞRENİM HEDEFLERİ KOAH tanımını söyleyebilmeli, KOAH risk faktörlerini sayabilmeli, KOAH patofizyolojisinin

Detaylı

MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ

MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ Mine SERİN 1, Ali CANSU 1, Serpil ÇELEBİ 2, Nezir ÖZGÜN 1, Sibel KUL 3, F.Müjgan SÖNMEZ 1, Ayşe AKSOY 4, Ayşegül

Detaylı

PULMONER REHABİLİTASYON ÜNİTESİ NASIL YAPILANDIRILMALI

PULMONER REHABİLİTASYON ÜNİTESİ NASIL YAPILANDIRILMALI PULMONER REHABİLİTASYON ÜNİTESİ NASIL YAPILANDIRILMALI Doç. Dr. PINAR ERGÜN Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi PULMONER REHABİLİTASYON ve EVDE BAKIM MERKEZİ Pulmoner

Detaylı

NEONATOLOJİDE YENİLİKLER. Doç. Dr. Esra Arun ÖZER Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Kliniği

NEONATOLOJİDE YENİLİKLER. Doç. Dr. Esra Arun ÖZER Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Kliniği NEONATOLOJİDE YENİLİKLER Doç. Dr. Esra Arun ÖZER Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Kliniği Preterm bebeklerde NEK in önlenmesinde probiyotikler Meta-analiz Probiyotiklerin etkileri GIS in

Detaylı

ATS 16-20 mayıs 2015-Denver. Dr. Zühal Karakurt

ATS 16-20 mayıs 2015-Denver. Dr. Zühal Karakurt ATS 16-20 mayıs 2015-Denver Dr. Zühal Karakurt 1 17 mayıs 2015-Denver Oturum: Pulmonary critical care and sleep medicine: finding value in medicine in the era of modern medicine Bu oturumda hasta bakımı,

Detaylı

Periferik Arter Hastalıklarına Yaklaşım. Dr. Murat İKİZLER Eskişehir, 201 3

Periferik Arter Hastalıklarına Yaklaşım. Dr. Murat İKİZLER Eskişehir, 201 3 Periferik Arter Hastalıklarına Yaklaşım Dr. Murat İKİZLER Eskişehir, 201 3 Periferik arter hastalıkları uygarlık tarihinin ilk medeniyetlerinde bile dikkat çeken bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.

Detaylı

Kardiyak hastaların bakımında Türkiye'de sorunlar neler ve ne yapmalıyız? Kardiyoloji Gözüyle

Kardiyak hastaların bakımında Türkiye'de sorunlar neler ve ne yapmalıyız? Kardiyoloji Gözüyle Kardiyak hastaların bakımında Türkiye'de sorunlar neler ve ne yapmalıyız? Kardiyoloji Gözüyle Dr. Mehmet Emre Özpelit İzmir Ünv. Tıp Fak. Medicalpark Hastanesi Kardiyoloji AD Acil serviste karģılaģılan

Detaylı

Solunum Sisteminde Ventilasyon, Difüzyon ve Perfüzyon

Solunum Sisteminde Ventilasyon, Difüzyon ve Perfüzyon Solunum Sisteminde Ventilasyon, Difüzyon ve Perfüzyon Prof Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD Tartışma konuları: Akciğer hacim ve kapasiteleri Solunum zarı ve özellikleri Pulmoner basınç ve dolaşım Pulmoner

Detaylı

Lafora hastalığı, Unverricht Lundborg hastalığı, Nöronal Seroid Lipofuksinoz ve Sialidozlar en sık izlenen PME'lerdir. Progresif miyoklonik

Lafora hastalığı, Unverricht Lundborg hastalığı, Nöronal Seroid Lipofuksinoz ve Sialidozlar en sık izlenen PME'lerdir. Progresif miyoklonik LAFORA HASTALIĞI Progressif Myoklonik Epilepsiler (PME) nadir olarak görülen, sıklıkla otozomal resessif olarak geçiş gösteren heterojen bir hastalık grubudur. Klinik olarak değişik tipte nöbetler ve progressif

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

SİYANOZ. Doğal ışıkta en iyi görülür Siyanozun en iyi görüldüğü yerler; Tırnak dipleri Dudaklar Dil Müköz membranlar Konjuktiva

SİYANOZ. Doğal ışıkta en iyi görülür Siyanozun en iyi görüldüğü yerler; Tırnak dipleri Dudaklar Dil Müköz membranlar Konjuktiva SİYANOZ Siyanoz deri ve Müköz membranların mavi-mor renk değişikliği göstermesidir Siyanoz bir hastalık değildir!! Siyanoz bir fizik bulgudur Siyanoza yol açan birçok neden vardır SİYANOZ Doğal ışıkta

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KARDĠYOLOJĠ BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU. Lisans

CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KARDĠYOLOJĠ BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU. Lisans CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KARDĠYOLOJĠ BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU Bölüm Kardiyoloji Yıl/yarıyıl 4/1-2 Dersin Adı Ders düzeyi (Önlisans, lisans,vb) Dersin Türü(Z/S) Dersin dili Kodu Kardiyoloji

Detaylı

Uzm. Dr. Zeliha Tuncel Dr. Siyami Ersek GKDC Merkezi Anestezi ve Reanimasyon Kliniği, Nisan 2012 18.GÖĞÜS KALP DAMAR ANESTEZİ VE YOĞUN BAKIM DERNEĞİ

Uzm. Dr. Zeliha Tuncel Dr. Siyami Ersek GKDC Merkezi Anestezi ve Reanimasyon Kliniği, Nisan 2012 18.GÖĞÜS KALP DAMAR ANESTEZİ VE YOĞUN BAKIM DERNEĞİ Uzm. Dr. Zeliha Tuncel Dr. Siyami Ersek GKDC Merkezi Anestezi ve Reanimasyon Kliniği, Nisan 2012 18.GÖĞÜS KALP DAMAR ANESTEZİ VE YOĞUN BAKIM DERNEĞİ ULUSAL KONGRESİ Guidelines for the diagnosis and treatment

Detaylı

Prof. Dr. Demir Budak Dekan. Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 2

Prof. Dr. Demir Budak Dekan. Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 2 Yeni Yüzyıl Üniversitesi TIP FAKÜLTESİ Prof. Dr. Demir Budak Dekan Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten 215 216 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 2 DERS KURULU YÜRÜTME KURULU DÖNEM III KOORDİNATÖRÜ:

Detaylı

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ Sami Uzun 1, Serhat Karadag 1, Meltem Gursu 1, Metin Yegen 2, İdris Kurtulus 3, Zeki Aydin 4, Ahmet

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması. Dr. Ahmet U. Demir

Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması. Dr. Ahmet U. Demir Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması Dr. Ahmet U. Demir Solunum fizyolojisi Bronş Ağacı Bronş sistemi İleti havayolları: trakea (1) bronşlar (2-7) non respiratuar bronşioller (8-19) Gaz değişimi: respiratuar

Detaylı

Tıkanma Sarılığı. Yrd. Doç. Dr. Zülfü Arıkanoğlu

Tıkanma Sarılığı. Yrd. Doç. Dr. Zülfü Arıkanoğlu Tıkanma Sarılığı Yrd. Doç. Dr. Zülfü Arıkanoğlu Normal serum bilirubin düzeyi 0.5-1.3 mg/dl olup, 2.5 mg/dl'yi geçerse bilirubinin dokuları boyamasıyla klinik olarak sarılık ortaya çıkar. Sarılığa yol

Detaylı

Nasıl yapalım? / How to?

Nasıl yapalım? / How to? 440 Turk Kardiyol Dern Ars 2016;44(5):440-444 doi: 10.5543/tkda.2016.18055 Nasıl yapalım? / How to? (Ekokardiyografi / Echocardiography) Ekokardiyografi ile romatizmal kalp hastalığı tanısı nasıl konur?

Detaylı

Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT)

Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT) Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT) Dr. Sabri Demircan Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji ABD September 20, 2014 Kardiyoloji Semineri 2009 1 Kalp Yetersizliğinin Ciddiyeti Ölüm Nedenleri

Detaylı

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Dr. Handan Onur XXI. Düzen Klinik Laboratuvar Günleri, Ankara, 23 Ekim 2011 MEME KANSERİ Meme Kanseri Sıklıkla meme başına

Detaylı

Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı

Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı Portal Hipertansiyon Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı 2006-2007 GİS Dalak Portal Ven Karaciğer Hepatik Ven Hepatik Arter Portal Hipertansiyonun Tanımı Portal hipertansiyon:

Detaylı

Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi

Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi DİYALİZ-MORTALİTE 200 ölüm/1000 hasta-yıl. USRDS-2011 En önemli ölüm nedeni kardiyak hastalıklardır. USRDS -2011:

Detaylı

Çocuklarda Akut Solunum Sıkıntısı Sendromu (ARDS) ve Tedavisi. Tolga F. Köroğlu Dokuz Eylül Üniversitesi

Çocuklarda Akut Solunum Sıkıntısı Sendromu (ARDS) ve Tedavisi. Tolga F. Köroğlu Dokuz Eylül Üniversitesi Çocuklarda Akut Solunum Sıkıntısı Sendromu (ARDS) ve Tedavisi Tolga F. Köroğlu Dokuz Eylül Üniversitesi 1967: 18.07.2013 2 Tarihçe 1967 Acute Respiratory Distress in Adults 1971 Adult Respiratory Distress

Detaylı

TİROİD NODÜLLERİNE YAKLAŞIM

TİROİD NODÜLLERİNE YAKLAŞIM NE YAKLAŞIM Prof. Dr. Sibel Güldiken TÜTF, İç Hastalıkları AD, Endokrinoloji BD PREVALANSI Palpasyon ile %3-8 Otopsi serilerinde %50 US ile incelemelerde %30-70 Yaş ilerledikçe sıklık artmakta Kadınlarda

Detaylı

FİBRİNOJEN DEPO HASTALIĞI. Yrd.Doç.Dr. Güldal YILMAZ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji Anabilim Dalı Ankara

FİBRİNOJEN DEPO HASTALIĞI. Yrd.Doç.Dr. Güldal YILMAZ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji Anabilim Dalı Ankara FİBRİNOJEN DEPO HASTALIĞI Yrd.Doç.Dr. Güldal YILMAZ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji Anabilim Dalı Ankara H. K., 5 yaşında, Kız çocuğu Şikayet: Karında şişlik Özgeçmiş: 8 aylıkken karında

Detaylı

Makrosİrkülasyonun Değerlendİrİlmesİ

Makrosİrkülasyonun Değerlendİrİlmesİ Makrosİrkülasyonun Değerlendİrİlmesİ Dr. YUSUF ÜNAL- Gazi Ünv. Tıp Fakültesi DOLAŞIM İnsan vücudu 100 trilyon hücre HayaNa kalabilmek için madde alış verişi İnsan kalbi 8000 L/gün kan pompalar 60000 mil/gün

Detaylı

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Doç. Dr. Sedat YANTURALI Dokuz Eylul Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı İzmir sedat.yanturali@deu.edu.tr 1 Sunu Planı Hipertansiyona genel bakış

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

Prof. Dr. Binali MAVİTAŞ Dicle Üniverstiesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi A.D.

Prof. Dr. Binali MAVİTAŞ Dicle Üniverstiesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi A.D. Prof. Dr. Binali MAVİTAŞ Dicle Üniverstiesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi A.D. Endotel zedelenmesi ATEROSKLEROZ Monositlerin intimaya göçü Lipid yüklü makrofajlar Sitokinler İntimaya kas h. göçü

Detaylı

Karaciğer Metastazlarının Cerrahi Tedavisi. Dr. Orhan Bilge İ.Ü. İst. Tıp Fakültesi Genel Cerrahi ABD

Karaciğer Metastazlarının Cerrahi Tedavisi. Dr. Orhan Bilge İ.Ü. İst. Tıp Fakültesi Genel Cerrahi ABD Karaciğer Metastazlarının Cerrahi Tedavisi Dr. Orhan Bilge İ.Ü. İst. Tıp Fakültesi Genel Cerrahi ABD Kolon tümörlü olguların %40-50 sinde karaciğer metastazı gelişir ; % 15-25 senkron (primer tm ile /

Detaylı

AORT ANEVRİZMASI YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AORT ANEVRİZMASI YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AORT ANEVRİZMASI YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Ani ölümün önemli bir nedenidir Sıklığı yaşla birlikte artar 50 yaş altında nadir rastlanır E>K Aile

Detaylı

Kime? Pulmoner Görüntüleme. Hangi tetkik? Akciğer grafisi. Akciğer grafisi. Akciğer grafisi. Travma. Göğüs ağrısı. Nefes darlığı

Kime? Pulmoner Görüntüleme. Hangi tetkik? Akciğer grafisi. Akciğer grafisi. Akciğer grafisi. Travma. Göğüs ağrısı. Nefes darlığı Kime? Pulmoner Görüntüleme Dr. Özlem YİĞİT Akdeniz Acil Tıp A.D. 09.02.2010 Travma Göğüs ağrısı Nefes darlığı 1 2 Hangi tetkik? Ventilasyon-perfüzyon sintigrafisi Toraks tomografisi Pulmoner anjiografi

Detaylı