Bilinç, Değer Ve Hukuk Bütünlüğü Yrd.Doç.Dr. İzzet SARGIN*

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bilinç, Değer Ve Hukuk Bütünlüğü Yrd.Doç.Dr. İzzet SARGIN*"

Transkript

1 KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi 23 (2014) Bilinç, Değer Ve Hukuk Bütünlüğü Yrd.Doç.Dr. İzzet SARGIN* Özet Bu makalede önce bilinç ve değer kavramları farklı boyutlarda ele alınmış, sonra da değerlerin hem bireysel hem de toplumsal kimliklerin inşası üzerindeki etkileri incelenmeye çalışılmıştır. Daha sonra da değer, din ve hukuk ilişkisi ele alınmıştır. Son olarak da İslam Hukuku olarak adlandırılan fıkhın İslam ın temel değerleriyle olan ilişkisi kurulmaya çalışılmıştır. Anahtar kelimeler; Bilinç, Değer, İnsan, Toplum, Din, Hukuk, Fıkıh. Abstract In this essay first conscious and value concepts had been discussed in different perspectives, then values effects over the building both individual and social identities had been worked to be analysed. Later value, religious and law relationship had been discussed. At the end, relationship with İslam s basic values fiqh which is İslamic law had been worked to founded. Key Words; Conscious, Value, Human, Society, Religious, Law, Fiqh. Giriş Kainatın yaratılışına dikkati çeken İslam Dini 1, * KSÜ, İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi 1 2/Bakara, 164; 3/Ali İmran, ; 16/Nahl, 12; 88/ Gaşiye,

2 Bilinç Değer ve Hukuk Bütünlüğü dünyaya indirildiği ilk günden itibaren 2 insandan kendisini, toplumu, tabiatı tanımasını ve karşılaşacağı problemleri çözmesi için sürekli gözlem 3 ve çalışmalar 4 yapmasını istemektedir. Ayrıca problem çözme sürecinde onun için en doğru yaklaşımın bilim 5 ve bilimsellik 6 olduğunu da ifade etmektedir 7. Zaten insanlığın bugün gelmiş olduğu durum, onun için tabiatla ilgili her türlü araştırmada en sağlıklı yolun bilimsellik olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum özellikle insan davranışlarının düzenlenmesini amaçlayan hukuk bilimi açısından daha da önemli hale gelmiştir. Bu bağlamda insan, hukuki çalışmalarda bilimi esas alarak 8 bazı kavramlara önem ve öncelik vermek durumundadır. Çünkü bilim sayesinde kendi varlığının 9 ve tabiatın bilgisine sahip olur ve bir bilinç kazanır. Zamanın üç boyutunu (geçmiş-şimdigelecek) aynı anda algılar, fizik ve metafiziği birlikte düşünür, standartlarını yükseltir kendisini geliştirir ve ya- 2 2/Bakara, 36, 38; 7/ A râf, 24 3 Mesela öldürdüğü kardeşinin cesedini ne yapacağını bilemeyen Kabil bir karganın davranışından çözüme ulaşmıştır(5/maide 31). 4 53/ Necm, 39 5 Bilimin önemini Hz. Peygamber den rivayet edilen; Dünyayı isteyen ilme sarılsın, ahreti isteyen ilme sarılsın, hem dünyayı hem ahreti isteyen ilme sarılsın (et-tirmizi, Ebu İsa Muhammed b. İsa, es- Sünen, I-V, İstanbul 1992, Daavat 68) hadisi en güzel şekilde ifade etmektedir. 6 58/ Mücadele, 11; Buhari,, Muhammed b. İsmail, es-sahih I-VIII,, İstanbul 1992 İlim 10; İbni mace, Ebu Abdillah Muhammed b. Yezid, es-sünen I-II,, İstanbul 1992 Mukaddime 17; Ebu Davut, Süleyman b. Eşas es-sicistânî, es-sünen, I-V, İstanbul 1992 İlim 1 7Kur an-ı Kerim ilmi düşünce ve tefekküre dayanmayan, atalardan körü körüne devralınan kültürel miras üzerine hareket eden müşrikleri eleştirmektedir. 2/ Bakara, 170; 5/ Maide, 104; 43/ Zuhruf, /Bakara, 247; 20/ Tâ-Hâ, 114; 35/ Fâtır, 28; 39/Zümer, 9 9 İnsan kendisini tanıması açısında Kur an-ı Kerim pek çok ipucu vermektedir. Mesela bkz:4/nisa 28; 10/ Yunus 21-23; 11/ Hûd 9; 17/ İsrâ, 11, 83, 100; 21/ Enbiyâ, 37; 22 Hacc, 66; 30/Rûm, 23; 33/ Ahzab, 6, 72; 43/ Zuhruf, 15; 91/ Şems, 7-8; 100 Âdiyât, 6-8 ~ 60 ~

3 İzzet SARGIN ratılışına uygun açılımlar yapar 10. İnsan yapıp eden bir varlıktır. Onun yapıp etmelerini sadece maddi boyutlarıyla ve maddi ihtiyaçlarıyla değerlendirmek eksik ve yanlış olur. Zira onun bütün faaliyetleri bir değerle ilintili olmak durumundadır. Çünkü değerler insan fiillerini yöneten, yönlendiren hatta belirleyen temel ilkelerdir 11. İnsan, bu ilkelerle kendi dünyasını anlar ve anlamlandırır. Bu açıdan o, hayatının her safhasında değerlerin biçimlendirdiği kurallarla kuşatılmıştır. Bu tür kurallar sayesinde davranışlarını kontrol eder, bir düzen oluşturur, varlığına bir anlam kazandırır. Bu sebeple bu makalede ele alacağımız kavramlardan birisi değer kavramı olacaktır. Hukukun objektif bir karakter kazanması açısından bilimsel bir yaklaşımla ele alınması önemlidir, ancak yeterli değildir. Çünkü hukuk, benimsenmesi ve içselleştirilmesi açısından birey ve toplum tarafından kabul gören değerleri de dikkate almak durumundadır. Fıkıh olarak isimlendirilen İslam hukuku bilimselliğinin yanında İslam ın öngördüğü değer sistemine de önem veren bir anlayışa sahiptir. Hatta bu değerler sistemi hüküm çıkarmada veya olayları vasıflamada oldukça baskın bir rol de oynamaktadır. Dolayısıyla bu makalede İslam açısından çok önemli olan değerlerden tevhid ve ahiret e inancın fıkıh üzerindeki etkileri gösterilmeye çalışılacak- 10 İlk inen ayetlerde 9/Alak, 1-5 bilgi edinmenin iki temel vasıtası olan okumanın vurgulması ve yazmanın gereci olan kalemin zikredilmesi 68. Surenin Kalem olarak isimlendirilmesinin yanında pek çok ayet ve hadiste ilme vurgu yapılması İslam dininin ilme ne kadar çok önem verdiğini göstermektedir. 11 Uysal, Enver; Değerler Üzerine Bazı Düşünceler ve Bir Erdem Tasnifi Denemesi; İnsanî Erdemler, İslamî Erdemler UÜİFD, c.12, s.1, 2013; 51-59, 61. ~ 61 ~

4 Bilinç Değer ve Hukuk Bütünlüğü tır. Bilinç Kelime olarak farkında olmak, öznenin kendi varlığını sezişi, farkına varışı gibi anlamlarda kullanılan 12 bilincin terim anlamı, insanın gerek kendi şahsından gerekse muhitinden haberdar olma ve bu iki ortam arasında bağlantı ve münasebet kurabilme melekesi 13 şeklindedir. İnsan, kendisine has bir kuvve olan bilinç sayesinde ilk önce kendi varlığının farkına varır ve kendisini tanır. Bu bilincin içe dönük olan boyutudur. Bu boyut, kişinin kendisiyle sınırlı fakat kendi içinde sonsuz olan özel alanıyla ilgili farkındalıklarının algılanmasını ifade eder. Bilincin bu boyutu tarafından algılanan tüm özeller (huy, mizaç, bireysel tecrübeler, kalıtım vs.), insanı herkesten ayrı ve özel bir şahsiyet yapan dinamiklerdir. İkincisi ise, bilincin dışa dönük boyutudur. Bu boyutuyla bilinç, sosyal hayattaki bütün aktivitelerin (örf, adet, inanç, değer, dil, kültür, folklor, siyaset, hukuk vs.) farkına varır. Baş- 12 Genel olarak bilinç, insanın kendi kişisel varlığını ve nesnel dünyasını anlamasına etkin biçimde katılan zihinsel süreçlerin toplamı ve kişinin etrafındaki olup bitenleri fark etmesini sağlayan gerçekliğin farkına varma yetisi olarak tanımlanır. Arapçada bu kelimeye karşılık olarak ş- a-r kelimsinin mastar şekillerinden birisi olan şuur/eş-şu uru), kelime olarak kılı hedef almak anlamında kullanılmıştır. (el-isfehânî, Rağıp, el-mufredât fi Garîbi l-kur an, Kâhire 1961/1381, 262). Ayrıca bu kelime his manasında da kullanılmıştır. (ez-zamahşeri, Ebu l-kâsım Muhammed b. Ömer, Esâsü l Belâğa, Beyrut 1992, 331). Elmalılı ise bu kelimeye; hissi zahirle hissetmek anlamını vermiştir ( Yazır, Elmalılı Muhammed Hamdi, Hak Dini Kur an Dili I-IX, İstanbul 1979; I, 223). Şuur kelimesi Kur an-ı Kerim de de farkında olmak, bilmek, anlamak, sezmek manalarında kullanılmıştır. Bkz: 2/Bakara, 9,12,154; 3/Âli İmran, 69; 6/En âm, 26; 12/Yusuf, 15, 107; 16/Nahl, 21, 26, 45; 26/ Şu arâ, 113; 39/Zümer, 55; 49/ Hucurât, Songar, Ayhan; Çeşitleme, İstanbul, 1981, 17; ayrıca bilinç hakkında bkz Ahmet İnam, Bilinç Üzerine Düşünceler; ~ 62 ~

5 İzzet SARGIN ka bir ifadeyle bu boyut, sosyal hayata ait gerçekliklerin birey tarafından algılanmasını, benimsenmesini ve içselleştirilmesini sağlar. Bireysel bilincin yanında insanın ferdi hayatını aşan, toplumun ortak düşünce, eylem ve hedeflerini temsil eden kolektif bir bilinçten de söz edilebilir. Bu bilinç, toplum üyelerini bir arada tutan, birlikte düşünüp hareket etmelerine zemin oluşturan sosyal bir olgudur. Bu yönüyle bilinç, bireyler arası koordinasyonu sağlayan güçlü bir zihniyet paylaşımını da ifade eder 14. Bu zihniyet paylaşımı müslümanlar arasında din kardeşliği 15, ümmet bilinci 16 veya milli şuur olarak da ifade edilir. Toplumun temel taşı olan insanın ancak özne olabildiği -kendisini kendisi olarak ifade edebildiği ve gerçekleştirebildiği- ölçüde şahsiyet sahibi olduğu kabul edilir 17. İnsanın şahsiyetini oluşturan dinamikler kısmen içe dönük yönünden, iç dünyasından 18, kısmen de kendisini kuşatan sosyal yapıdan 19 yani dış dünyasından kaynaklanır. Burada insanın kendisine ait bilinci bireysel kimliğini, mensubu bulunduğu topluma ait bilinci de sosyal kimliğini oluşturur. Başka bir ifade ile her insanın kendisini temsil eden bir ben i toplumunu temsil eden bir biz i 14 Özbilgen, Tarık, Eleştirisel Hukuk Sosyolojisi Dersleri 1, İstanbul 1971, /Âli İmran 103, 5/Maide 54; 49/Hucurat 10; Buhârî, Mezâlim 3, 5; İmân, 7; Salat, 88, Müslim, birr, 65; Tirmizî, Birr, 18; en-nesâî, Ebû Abdirrahmân Ahmed b. Şuayb, es- Sünen, I-VIII İstanbul 1992, Zekat, /Âli İmran 21, 110; 21/Enbiya Şahsiyet, insanın doğuştan getirdiği özelliklerin karmaşık bir bileşkesidir(hüseyin Peker, Din Psikolojisi, İstanbul 2008, 142) 18 17/ İsra, 84; 30/ Rûm, /Âli İmran, 149; 5/Mâide 104; 7/ A râf, 27-28; 10/Yunus, 78; 11/ Hud, 109; 31/ Lokman, 21; 34/ Sebe, 31-33; 37/ Sâffât, 69-70; 43/Zuhruf, 21-22; 71/Nûh, ~ 63 ~

6 Bilinç Değer ve Hukuk Bütünlüğü vardır. Yani insan, kendisinde toplumu, toplumda da kendisini temsil eden çift yönlü ancak birbirini bütünleyen/tamamlayan bir şahsiyete sahiptir. İşte bireysel ve toplumsal bilinçlerin kendisinde birleşmesi ve bir senteze ulaşmasıyla insan, diğer insanlardan farklı ve özel bir kimlik kazanır 20. Kazandığı bu kimlikle dış dünyaya yönelerek kendisini ifade eder, diğer insanlarla bir araya gelerek ortak bir hayatı herkesle birlikte ancak herkesten farklı olarak paylaşır. İnsan, bilinciyle hayatın içerisindedir. Bilinci yoksa yaşantısının farkında değildir. O bilinciyle algıladığı varlığını ve dış dünyayı yine bilinciyle aşar, geliştirir 21 ve yeniden inşa eder. Demek ki insan açısından yaşamak, farkına varmak, etkilemek ve etkilenmek yani varlık ve zamanla şuurlu iletişim kurmak, insanlığın sahip olduğu tüm birikimi kendi zamanına getirmek ve yeniden kurgulamak demektir 22. O halde bilinç, yaşayanın kendi bilinci olmalıdır. Ötekinin bilinci onun bilinci değildir. Çünkü problemlerini başkasının bilinciyle veya ödünç algılarla çözmeye çalışmak insanı ve toplumu başkalaştırır, kendisine ve dünyasına yabancılaştırır. Aynı şekilde önceden yaşamış olan insanların bilinci de bir ölçüde yaşayan insanın bilinci değildir. Önceden yaşayanların bilinciyle 20 En yakın anlamıyla bir kişisel veya toplumsal varlığın kendisini bir şeyle özdeşleştirmek suretiyle algılayıp tanımlamasını ifade eden kimliğe fert açısından bakıldığında, belli bir toplumsal ortamda veya bir sosyal grup içerisinde kişinin ayırt edici çeşitli özellikleri ve özü itibari ile tanımlanmasını deyimler. Sosyal bakımdan ise kimlik bir grubun, toplumun veya milletin kendi öz varlığının ötekinden ayrılışını ifade eder. (Günay, Ünver, Din Sosyolojisi, İstanbul 2008, 418) 21 Bu anlamda hayvanlarda bilinç olmadığı için kendilerini geliştiremezler, tek düze bir hayat yaşarlar. 22 Bu etkileşimin yön, yöntem ve kurallarını belirleyen fıkıh(usulfuruğ) ilmidir. ~ 64 ~

7 İzzet SARGIN problemlere yaklaşmak (onların algıladığı şekilde dünyayı algılamak) ve çözümler aramak bir anlamda başkasının bilinciyle ve ödünç fikirlerle iş yapmak anlamına gelir. Zira meseleleri bu şekilde karşılamak ve vasıflamak, yaşayan insanın gerçek dünyasıyla uyuşmayan sonuçlar doğurabilir. Ancak insan hayatı, ~ 65 ~ maddi ve manevi atmosferlerin oluşturduğu bir kültür havzasında akıp gitmektedir. Bu süreçte bilinçler de birbirlerini etkilemekte ve geliştirmektedir. Buna bağlı olarak yaşantı da istikrar ve süreklilik kazanmaktadır. Değer Hukuk insanın takip etmesi gereken yol, değerler de bu yolun işaretleri ya da sınır çizgileri olarak ifade edilebilir. İnsan, dış dünyaya açılırken kendisini birinci derecede yöneten ve yönlendiren etkenlerin başında kendi değerleri olduğu söylenebilir. Çünkü bu değerler ona ne için ve nasıl yaşaması gerektiği sorularının cevaplarını verir. Zaten o nun bütün tutum ve davranışlarının temelinde bilgisi, bilinci ve değer yargıları vardır. 23 O dünya içindeki bütün olup bitenleri bunlara göre vasıflar, hayatını bunlar üzerine kurgular ve inşa eder. Bu inşa, kendisinin insani niteliklerini gerçekleştirmesi ve kişiliğini yetkinleştirmesi sürecini ifade eder. Bu da büyük ölçüde akıl ve iradeyi kullanma, hürriyeti 24 gerçekleştirme ve iş yapabilme yani salim fıtratı koruma başarısıdır. Bunlar da zaten insan için büyük değerler olmaktadır. Değerler tutum ve davranışların meşruiyet ölçüsü olarak da görülmektedir. Bu anlamda değer, insanın zih- 23 Bu konu kelam ve fıkıh usulü kitaplarında husun-kubuh konusu başlığı altında işlenir. 24 Bu anlamda hürriyet; insanın sahip olduğu değer sistemine göre hayatını kurabilme ve yaşayabilme hakkı olarak tanımlanır.

8 Bilinç Değer ve Hukuk Bütünlüğü niyet dünyasını oluşturan bütün yapıp etmelerini yöneten ve yönlendiren temel ilkeler 25 olmaktadır. Buradan hareketle bireysellikle toplumsallık arasında bir bağ olarak değer, sosyalleşen bireyin çevresiyle etkileşimi sürecinde içselleştirdiği, eylemlerini yönlendirdiği kalıcı bir yargı ve standart olarak da ifade edilir. Burada insan, birey olarak değer üreten değil, değer kabul eden bir konumdadır. Çünkü insanın tek başına değer üreten özne olarak merkeze alınması değerler karmaşası meydana getirebilir. İctimai hayat, kişiliğin kazanılması ve gelişmesi açısından önemli bir faktördür 26. Çünkü her türlü ferdi faaliyet toplum içerisinde gerçekleşir, topluma mal olur, toplumda kabul görür, gelişir ve daha sonra da bireye geri döner. Zaten bireyin gücü de yaşadığı toplumu meydana getirmesinden ve meydana getirdiği bu toplumdan beslenmesinden kaynaklanır. Öyleyse toplumsal anlamda değer; bir milletin varlık, birlik, işleyiş ve devamını sağlamak amacıyla mensuplarının çoğunluğu tarafından doğru ve gerekli olarak kabul edilen temel kurallar olarak da tanımlanabilir 27. Bu açıdan bir topluma mensup insanların hangi değerleri merkeze alacakları ve bunları ne şekilde kavramlaştıracakları hususunda ortak bir anlayış ya da kanaat geliştirmelerinin önemi büyüktür. Fiziki dünyada değer bilincine sahip olan, olaylara 25 İlke; bir insan veya toplumun davranma biçimini belirleyen, titizlikle uyulması gereken kurallar bütünü, her türlü tartışmanın dışında kabul edilen öncül mebde prensip davranış kuralı; bireysel karar ve eylemlerin tutarlı bir şekilde değerlendirilmesine imkan sağlayan ana kural, başlangıç noktası olarak tanımlanır. 26 7/A raf, 27, 38-39, ; 33/ Ahzâb, 67-68; 41/ Fussilet, 25; 114/ Nâs, ~ 66 ~

9 İzzet SARGIN ve olgulara değer atfeden tek canlı insandır. O, dünya içindeki bütün olup bitenleri sahip olduğu değerlere göre anlar, anlamlandırır ve bu anlamlara göre karşılar. Ancak onun değerlerinin kendi içerisinde sistematik bir bütünlüğe sahip olması, bu değerlerle ilintili olan davranışlarının tutarlılık sağlaması açısından çok önemlidir. Birey ve toplumun değer dünyasını tanımanın önemi - onlarla ilgili kurumların oluşturulması ve işletilmesi açısından - büyüktür. Çünkü değerlerin, insan standart ve davranışlarını belirlemesinin yanında her türlü müşterek faaliyetin ve eylem birliğinin de temelini oluşturma özelliği vardır. Birlikte yaşama sürecinde toplum, sahip olduğu değerler ekseninde bazı anlayışlar geliştirir. Sonra da geliştirdiği bu anlayışlar sosyal bünyede kendisine has bir sistem meydana getirir ve bir kolektif bilinç oluşturur. Bu bilinç, toplumun kendi varlığının farkına varmasını sağladığı gibi ona, diğer toplumlardan ayrı bir kimlik de kazandırır. Bu yönüyle değer, bireyler arasında koordinasyonu sağlayan, ortak bilinç ve toplumsal kimliğin oluşmasına katkıda bulunan etkili bir dinamik olmaktadır. Tarihin her döneminde insanların bir arada yaşama bilincine katkı sağlayan değerler, kurallar ve kurumlar olmuştur. Bütün bunların temel işlevi, bütün isteklerin yerine getirilmesi değil, menfaatlerin dengelenmesi ve ortak hayata katkı sağlaması şeklinde olmalıdır. Bu açıdan bir toplumu meydana getiren bireylerin değişik değerlere sahip olması yada aynı değer kavramlarına farklı tanımlar yapması, kuşatıcı sosyal bilincin oluşmasına engel olabileceği gibi toplumsal çözülmelere de sebebiyet verebilir. ~ 67 ~

10 Bilinç Değer ve Hukuk Bütünlüğü İnsan Ve Toplum Karakterinin Dini Temelleri İnsanın ferdi ve sosyal kimliklerinin oluşmasında maddi manevi pek çok faktör vardır. Bu faktörler içerisinde din, en başat bir konumdadır. 28 Zira din, değer inşa ve ikame eden en önemli etkenlerden biridir. Bu bakımdan hemen her toplumda dini değerler ile kimlik kategorileri arasında kuvvetli bağlar vardır. Zira din, insanı kuşatan hatta aşan bir etkiye sahiptir. O, bu yönüyle insana hayatını kendi değerler sistemine göre inşa etmesini teklif eder. İnanma anlayışına dayanan bir ilkeler ve kurallar bütünü olarak din, akıl sahibi olan insanı birey ve toplum olarak yükseltme amacı taşıyan, kendisiyle kutsal varlık arasında irtibat sağlayan, hem hemcinsleriyle hem de diğer varlıklar arasında düzen oluşturmayı gaye edinen inanç ilkelerine, ibadet şekillerine ve değerler bütününe sahip sistematik bir yapı 29 olarak tanımlanır. İnsana varlığı cihanşümul bir biçimde tasavvur etme ve algılama ufku kazandıran din, tarihin her döneminde insan ve toplumları etkileyen önemli ve kapsamlı bir sistem olmuştur. İnsanın iç dünyasını ve temel yargılarını etkileyerek onu yönlendiren din, sosyal bir ortamda ortaya çıkar, yayılır, topluma mal olur, objektifleşir ve kurumsallaşır 30. Bunun sonunda da kaynağını dinden alan top- 28 Tarihin her döneminde din insanları birleştiren önemli bir bağ olmuştur. Bu durumu Kur an-ı Kerim: Müminler ancak kardeştir(49/hucurât,10) ayeti ile ifade etmektedir. 29 Gül, Ali Rıza Dinin İşlevleri ve İnsan Hakları Ekseninde Devlet Eliyle Din Öğretimi, O.M.Ü.İ.F.D, 2010, sayı: 29, s , İslam medeniyetinde kurumsallaşma Hz. Peygamber döneminden itibaren Müslümanların bireysel ve toplumsal ihtiyaçlarını karşılamak ve işlerini düzenlemek maksadıyla dini, idari, ekonomik, sosyal, siyasal, hukuki, ilmi vs. alanlarda- sürekli gelişmiştir. Hz. Peygamber Medine ye hicretten sonra ~ 68 ~

11 İzzet SARGIN lum şekilleri ortaya çıkar 31. Zira insanları birleştiren ve sosyalleştiren bir etkiye sahip olan din 32 bu özelliği sayesinde bireye ve topluma bir zihniyet, 33 bir dünya görüşü 34 kazandırır. Değerler, bireyle sosyal-kültürel dünya arasında bağ kurar ve kaynaşma sağlar. Bundan dolayı her din, mensuplarını kendi değer dünyasına davet eder. Zorunlu kıldığı inanç ilkelerinin kabul edilmesini, ibadetlerinin de yerine getirilmesini ister. Bir dinin inanç ve ibadetlerinin benimsenmesi ve icra edilmesi, bireylerde olduğu gibi sosyal organizasyonlar üzerinde de tesir eder. 35 Çünkü inanç ve ibadetlerin hayatın algılanması ve yorumlanma- Müslümanların dini hayatla ilgili faaliyetlerinin yanı sıra sosyal hayatlarını düzenleyen kurumsallaşmaya da önem vermiştir. Bu yönde ilk iş olarak o günkü şartlarda hükümet merkezi olarak da adlandırılabilecek mescit inşası ile başlamıştır. Bu mescidin Müslümanların sosyalleşmesinde, eğitiminde, hukuki problemlerin çözümünde, devletlerinin teşekkülünde ve kurumsallaşmasında önemli hizmetleri olmuştur. (Çağatay, Neşet, İslam Tarihi, Ankara 1999, 192 vd; Kazıcı, Ziya, İslam Medeniyeti Ve Müesseseleri Tarihi, İstanbul 1999, 296 vd; Hizmetli, Sabri, İslam Tarihi -ilk Dönem- Ankara 2001, 184 vd; Hamidullah, Muhammed, İslam Peygamberi I-II, trc: Salih Tuğ, İstanbul 1990, 1, 176 vd) Daha sonraki dönemler de kurumsallaşma sürekli gelişen bir süreç izlemiştir. 31 Günay, / Âli İmrân, 103; 49/ Hucurât, Zihniyet; birey ve toplumlara özgü zihinsel bir yapı/bir dünya görüşüdür. Bu yapı bireysel planda; birbirleriyle mantık, kültür ve inanç bağlarıyla bütünleşmiş insan ve toplumlarda ortaktır. Başka bir ifade ile toplum aynı zihniyet etrafında toplanan insanların birlikteliğini ifade eder (www.turkforum.net/ zihniyet-nedirzihniyet-kavramı-üzerine.html(27/09/2010); (27/09/2010) 34 2/Bakara, , 267, , 277; 9/Tevbe, 71,119; 23/ Mü minün, 1-9; 49/ Hucurat, 1-2, 6, Joachim, Watch, Din Sosyolojisi, trc; Ünver Günay, Kayseri 1990; 46. ~ 69 ~

12 Bilinç Değer ve Hukuk Bütünlüğü sında 36 belirleyici bir gücü vardır. 37 İçselleştirilen ve paylaşılan inanç ve değerler olmadan ferdi ve içtimai hayat neredeyse imkânsızdır. Başka bir ifade ile mensupları tarafından kabul edilen kapsamlı bir inanç ve değerler sistemi olmayan bir toplumun bireylerini bir arada tutmak pek mümkün değildir. İslami anlayışta insan davranışları ilk başta bir inanç meselesidir 38. Buna göre insanların birbirleri ve tabiatla olan ilişkileri öncelikle hukuki bir problem oluşturmaz. Burada öncelikli olan tabiatı bir bütünlük içerisinde görmek, algılamak 39, kuşatıcı bir dünya görüşü ve zihniyete sahip olmaktır. Bu zihniyetin esası, tabiattaki bütün varlıkların bir değeri ve yaşama hakkı olduğunu kabul etmektir. Dünya görüşü ve zihniyet fiiliyattan önce gelir 40. Bundan dolayı her din, inanç ve ibadet boyutuyla 36 Ardoğan, Recep, Kur an ve İnsan Psikolojisi, Ankara 1998, 174 vd; Peker, Hüseyin, 116 vd. Ayrıca bu görüşü destekleyen ayetler için bkz: 11/ Hûd, 84-87; 19/ Meryem, 59; 29 Ankebut, 45; 70/Me âric, Kur an-ı Kerim inanç ve ibadetlerin insan üzerindeki etkisine pek çok vurgu yapar. Mesela bkz: 3/ Âli İmrân, ; 9/ Tevbe 71; 13/ Ra d, 19-22; 23/ Mü minûn, 1-11; 25/ Furkan, 63-68; 28/ Kasas, 52-55; 31/Lokman, 4; 33 Âhzâb, 35; 42/ Şûrâ, 36,39; 70/Me âric, / Bakara, 237; 3/ Ali İmrân, 156; 4/ Nisa, 58; 18/ Kehf, 7; 37/ Sâffât, 96; 64/ Teğabün, 2; 76/ İnsan,2 39 İslam tasavvufunda her şey de Allah ı görme düşüncesi olan vahdeti vucut bu inançtan kaynaklanmaktadır. Kur an-ı Kerim de bu düşüncenin temellendiği pek çok ayet vardır. 2/ Bakara, 115; 4/ Nisa 126; 16/ Nahl, 3; 57/Hadid, Hz. Muhammed in peygamberlik seyri ve Kur an-ı Kerim in nüzul sürecine bakıldığında ilk dönemlerde (Mekki ayetlerde) öncelikle inanç ve ahlak esaslarına vurgu yapıldığı bilinmektedir. Çünkü bu şekilde insanların akılları ve gönüllerine hitap edilerek, insanlara İslamiyet in dünya görüşü kabul ettirilmeye çalışılmıştır. Daha sonraki Medine döneminde (Medeni ayetlerde) ise bu dünya görüşünü esas alan bir zemin üzerinde ferdi ve içtimai hayatla ilgili hukuki vasıflamalar yapılmıştır. ~ 70 ~

13 İzzet SARGIN müminlerinin yapıp etmelerine değerler atfederek 41 onları birbirine bağlar 42, dünya görüşlerinin ve zihniyetlerinin şekillenmesine etki eder. Bir din kendi sistemi içerisinde kainatın ilk yaratılışından 43 itibaren insanın yaratılışına, 44 doğumuna, 45 doğumundan ölümüne 46, ölümünden kıyamete 47 ve ahirete 48 ve de sonrasına 49 kadar bütün safhalar hakkında inananlarını bilgilendirir. Ayrıca fizikmetafizik, akli-hissi, iyi-kötü, doğru-yanlış, olumluolumsuz, bütün kavramlar hakkında değerlendirmelerde bulunur. Aynı zamanda bütün zaman ve mekanlar açısından insanlığa osyal, siyasal, hukuki, iktisadi vb. alanlarda yol gösterecek ilkeler de ortaya koyar 50. Zaten fıkıh 41 Örnek olarak Kur an-ı Kerim; evlenme(2/ Bakara, 221; 24/ Nur, 32; 30/ Rum, 21), çocuklar (2/ Bakara, 233; 17/İsra, 31), akrabalar (4/ Nisa, 36; 16/Nahl, 90; 24/ Nur, 61), anne-baba(2/ Bakara, 83; 4/ Nisa, 36; 6/ En âm, 151; 17/ İsra, 23; 29/ Ankebüt, 8; 31/ Lokman, 14; 46/ Ahkâf, 15) ve çalışma (4/ Nisa, 32; 17/ İsra, 12, 16; 28/ Kasas, 73; 30/ Rûm, 23, 46; 45/ Câsiye, 12; 62/ Cum a, 10; 73/ Müzzemmil, 20) ile ilgili yapıp etmelere önemli değerler atfeder. 42 3/ Âli İmrân, 103; 8/ Enfal, 46; 30/ Rûm, 31-32; 49/ Hucurat, / Yunus, 3; 15/ Hicr, 26, 29; 25/ Furkan, 59; 21/ Enbiya, 30-33; 38/ Sâd, 71-72; 41/ Fussilet, 11-12; 50/ Kâf, 38; 51/ Zâriyât, 47-49; 79/ Nâzi ât, 27-32; 96/ Alak, 1-2; 53/ Necm, 45-46; 8/ Abese, 18-19; 75/ Kıyame, 37-39; 77/ Mürselât, / Ali İmran, 145, 185; 4/ Nisa, 1, 78; 6/ En âm 61; 21/ Enbiyâ, 35; 22/ Hac, 5; 23/ Mü minûn, 14; 25/ Furkan, 54; 29/ Ankebüt, 57; 32/ Sede, 7-9; 39/ Zümer, 30-31; 40/ Mü min, 67; 49/ Hucurat, 13; 96/ Alak, 2; 45 7/ Araf, 189; 35/ Fatır, / Ali İmran, 145, 185; 4/ Nisa, 78; 6/ En âm, 61; 6/ Enbiyâ, 35; 22/ Hac, 5; 23/ Mü minûn, 15; 29/ Ankebüt, 57; 39/ Zümer, 42; 56/ Vâkı a, / Araf, 187; 56/ Vâkı a, 1-11; 73/ Müzzemmil, 4; 74/ Müddesir, 8-10; 75/ Kıyâme, 1-14; 77/ Mürselât, 1-11; 81/ Tekvir, 1-6; 101/ Kâri a, 1-5, / Hud, ; 12/ Yusuf, 109; 13/ Ra d, 26; 29/ Ankebût, / Ali İmran, 56-57, ; 4/ Nisa, 173; 7/ Araf, 42-45; 35/ Fatır,33;42/ Şûrâ, 22-23; 47/ Muhammed, 12; 56/ Vâkı a, 10-40; 57/ Hadîd, 12, 19; 58/ Mücâdele, 48-54; 77/ Mürselât,41, 44; 85/ Bürûc, Bu ilkelerden bazıları şunlardır: Birlik ve beraberlik (3/ Ali İmran, 103; 49/ Hucurat, 10), adalet ( 4/ Nisa, 58,105, 135; 5/ Mâide, 8; ~ 71 ~

14 Bilinç Değer ve Hukuk Bütünlüğü da bu ilkeler üzerinde yükselen bir ilim olmuştur. 51 Değer-Hukuk İlişkisi İnsan, ihtiyaç içinde olan bir varlıktır. O ihtiyaçlarını sosyal bir ortamda karşılar. Ancak bu karşılama, bir olması gerekene göre yürütülmelidir. Bu da uyulması gereken kuralların varlığını zorunlu kılar. Ancak, davranışları düzenleyen bu kuralların insanların değerleriyle de örtüşmesi gerekir. Aksi halde meşrulukları sorgulanır, hukuki olsalar da içselleştirilmeleri zorlaşır. Başka bir ifade ile insan tutum ve davranışlarını düzenleyen kurallar, onların değerleriyle örtüşürse benimsenme ve uygulanma başarıları artar. 52 Bireysel ve toplumsal değerler hukukun önemli referansları olarak kabul edilir. Bu değerler hukuk normlarına ruh verdiği gibi, içerik ve uygulama açısından da 6/ En âm, 152; 7/ Araf, 29; 16/ Nahl,76, 90, 126; 49/ Hucurat, 9; 60/Mümtehine, 8), hürriyet (2/ Bakara, 26, 156, 164; 4/Nisa, 92; 5/ Maide, 48, 89; 9/ Tevbe, 60; 10/ Yunus, 99; 11/ Hûd, 118; 13/ Ra d, 4; 16/ Nahl 12, 67; 18/ Kehf, 29; 23/ Mu minûn, 80; 24/Nûr, 27, 33; 30/ Rum, 24; 45/ Casiye, 45; 57/ Hadîd, 17; 58/Mücadele, 3; 76/ İnsan 3), insana ve insan hayatına saygı (4/Nisa, 92-93; 5/ Maide, 2, 32; 10/ Yunus, 79; 17/ İsra, 31,33,70; 32/Secde, 9; 88/ Gâşiye, 21-22; 90/ Beled, 12-13; 95/ Tin, 4), ölçü ve denge (5/ Maide, 77,78, ; 28/ Kasas, 77; 90/ İnşirâh, 5-8), iyiliği emir kötülüğü nehyetmek (3/ Ali İmran, 104, 110; 22/ Hac, 41), ehliyet (4/ Nisa, 58), danışma (3/ Ali İmran, 159; 42/ Şûrâ, 38), doğruluk (11/ Hûd, 112; 46/ Ahkâf, 13), dürüstlük (4/ Nisa, 135, 5/ Maide, 8; 10/ Yunus, 89; 33/ Ahzâb, 70; 41/ Fussilat, 6) ve başkasının malını haksızlıkla almamak (2/ Bakara, 188) 51 Ebu Hanife ye nispet edilen el-fıkhu l-ekber adlı eser bu anlamda fıkhın kuşatıcılığını ve ifade ettiği kavramsal çerçeveyi belirtmesi ve İslami ilimler arasındaki hiyerarşik yapıyı göstermesi açısından büyük önem arz eder. Bkz: Ebû Hanife, Numan b. Sâbit, el-fıkhu l- Ekber, (İmam-ı Azam ın beş eseri), trc: Mustafa Öz, İstanbul Bu gerçek bizim kültürümüzde; şeriatın kestiği parmak acımaz özdeyişiyle en güzel şekilde ifade edilmiştir. ~ 72 ~

15 İzzet SARGIN onları biçimlendirir. Zira sadece maddi sebeplere dayanarak sosyal hayatın düzenlenmesi, doğru olmadığı gibi mümkün de değildir. Çünkü bir değerler sistemini paylaşan insanlar, genellikle sosyal hayatta da ortak kabuller ve ortak davranışlar sergiler. Zira sağlam bir sosyal yapıda her arz beşeri vicdanlarda kabul gören yani toplumda geçerli olan değerlere uygun olarak ortaya çıkar, bireye çağrıda bulunur ve gönüllerde kabul görür. Böylece aşırı dış müdahale ve güce gerek kalmadan hayat doğal akışını sürdürür. Sadece dış baskı ve pozitif dayatmalarla ferdi davranışların kontrol edilmesi ve sosyal hayatın düzenlenmesi mümkün değildir. Böyle bir anlayışla uygulamaya konan bir yaptırım her zaman korkuya ve istismara açık olabilir. Bu açıdan insanın inanç sistemi, toplumun kültür yapısı, gelenekler, istikbale ait idealler, bütün toplumsal kurumların oluşmasında olduğu gibi hukuki çalışmalara da kaynaklık etmeleri açısından önemlidir. Zira hukuk normları bir anlamda toplumda geçerli olan maddi ve manevi kabullerin çıktı ve ifadeleri olmaktadır. Bir toplumda var olan inançlar, değerler ve kültürel çerçeveyi anlamadan, dikkate almadan sosyal projelerin yapılması ve uygulanması doğru değildir. Bu durum, hukuk açısından daha da önemlidir. Bu sebeple her toplumda hukuku yapan ve uygulayan güçlerin toplumun inanç, değer ve kültür yapısını dikkate alma sorumlulukları vardır. Dolayısıyla her devlet başta yasama, yürütme ve yargı olmak üzere bütün faaliyetlerinde milletinin inanç, kültür, örf vb. bütün değerlerini dikkate almalı, onlarla bütünleşmeli, onları korumalı, onlarla çatışma- ~ 73 ~

16 Bilinç Değer ve Hukuk Bütünlüğü malı ve onların gerçekleşecekleri ortamları sağlamalıdır 53. Bir ülkede pozitif hukukunun böyle bir anlayışla yapılması, uygulamada devletin vatandaşlar üzerinde zor kullanmasını en alt düzeye indirdiği gibi, onlara hürriyet ve kişilik de kazandırır. Çünkü sağlıklı bir birey ve sosyal bir düzen ancak fertlerin değer dünyalarıyla uyumlu, birlikte yapma ve birlikte yaşamayı amaçlayan bir yaklaşımla sağlanabilir 54. Genel bir tasnife göre hukukun gözetmesi gereken değerler bireysel ve toplumsal değerler olmak üzere ikiye ayrılır 55. Bu değerlerle 56 örtüşen ve destek alan sosyal yapıların benimsenmesi ve geleceğe taşınması da başarılı 53 İslam hukuk düşüncesinde her insan, kendisinin ve toplumun varlığına ve devletin güvenliğine tehdit oluşturmaması ve temel İslami değerlere insan haklarına uygun olması- ters düşmemesi şartıyla özel hayatını kendi inanç ve değerlerine göre düzenleme hakkına sahiptir. Bunun ilk örneğini bir nevi toplum sözleşmesi olarak da sayılabilecek Medine Vesikası nda görmek mümkündür. Bu vesika o günkü şartlarda Medine site devletini meydana getiren müşrik Araplar, Yahudiler ve Müslümanların ferdi haklarını güvence altına alan bir belge niteliğindedir. Hamidullah, I, İslam hukuk düşüncesi sadece Müslümanların değil, Müslüman olmayanların da değerlerine saygıyı esas alır. Mesela Kur an-ı Kerim putların hiçbir değerinin olmadığı, zarar ve faydaya güçlerinin yetmediğini ifade etmekle beraber müşriklerin putlarına hakaret edilmesini yasaklamıştır, 6 En âm 108. Ayrıca fıkıh; Hakkımızda sabit olanlar onlar hakkında da sabittir. (es-serahsî, Ebû Bekr Muhammed b. Ahmet b. Ebî Sehl, Kitabu l Mebsût I-XXX, Beyrut 1989/ 1409, V, 38) ifadesi ile gayrimüslimlerin kendi değer yargılarına göre hayatlarını düzenlemelerini ifade etmektedir. 55 Can, Bireysel değerler insan şahsiyetini oluşturan (acıma, adalet, inanç duygusu, insan sevgisi vb,) insan varlığının temel şartı olan maddi (vücut tamlığı), manevi (şeref, haysiyet, namus vb) ve ekonomik (maddi kaynaklar) değerlerdir. Toplumsal değerler ise bir yönüyle bireysel değerlerin toplumda yansımalarını (namusunu ve şerefini koruyan insan toplumda saygı ve sevgi görür) ifade ederken diğer yönüyle de toplum tarafından paylaşılan ve aktarılan (kültür, dil, din, bayrak, vatan, bağımsızlık, hukuk) kapsar. Şu var ki tanımlanmaları açısından sınıflandırılan bu değerlerin birbirinden ayrılmaları neredeyse imkânsızdır. ~ 74 ~

17 İzzet SARGIN olur. Bu bağlamda bir hukuk sistemi de toplumsal değerlerle örtüştüğü ölçüde saygınlık kazanır, yoksa kaybeder, uygulamada zorluklarla karşılaşır. Çünkü hukuki hükümlerin uygulanma başarısı, insanların değer dünyalarında karşılık bulmalarıyla doğru orantılıdır. Zira hükümler, hukukun görünen değerler ise görünmeyen boyutudur. Hukukun görünmeyen boyutu görünen boyutunda maddileşmek, görünen boyutu da görünmeyen boyutunda huzura kavuşmak ister. Yani hukukun maddi boyutu manevi boyutunda erimek, manevi boyutu da maddi boyutunda görünmek ister. Hukukun bu iki boyutu bir bütün olmak ister. Özellikle fıkıh olarak isimlendirilen İslam hukuku ki fıkıh muhteva bakımından hukuktan çok daha geniş bir kavramdır- bu bütünlüğü göstermeyi tarihi süreçte en güzel şekilde başarmıştır. Hukukun esnek bir yapıya sahip olması önemlidir. Çünkü hukuk esnek yapısıyla hızla gelişen ve değişen bir dünyada yeni durumlara uyum ve ihtiyaçların akılcı bir şekilde karşılanması açısından kolaylık sağlar. Bunun yanında sahip olduğu değerler sistemiyle de bu esnek yapı içerisinde tutarlılığını ve istikrarını korur. Burada, hukuk üzerinde etkili olan ve değer ifade eden kavramların doğru tespit edilmesi ve tanımlanması bireysel ve toplumsal açıdan çok önemlidir. Bunlar çok dikkatli seçilen ve toplumun çoğunluğu tarafından kabul gören kavramlar olmalıdır. Yoksa kavram kargaşası meydana gelir ve sonuçta bundan milli bünye büyük ölçüde zarar görür. Ayrıca bu kavramların öznel ve yanlış tanımlanması ve/veya siyasi, iktisadi, itibari vb. sebeplerle istismar edilmeleri inandırıcılıklarını kaybettirir ve tüketilmelerine sebep olur. ~ 75 ~

18 Bilinç Değer ve Hukuk Bütünlüğü Din-Fıkıh İlişkisi İslam Allah a ve ahirete imanı esas alan bir din olduğundan bu dine dayanan fıkıh da Allah ın birliği (tevhid) ve dünyadaki bütün amellerin ahirete yönelik olması 57 yani insan, toplum, din ve dünyanın ayrılmazlığı ve birbirini tamamladığı ilkesinden hareket eden bir ilimdır. İslam düşüncesinde dünya hayatından bağımsız salt bir inanç ve ibadet yoktur 58. Kur an-ı Kerim, inanç ve ibadetlerin dünya hayatına yönelik düzenlemeler üzerinde yönlendirici bir etkiye sahip olduğunu önemle vurgular 59. Çünkü İslam, sadece gayba ait bir takım dogmatik akidelerin toplamını ifade etmez. Pratik hayatta gerçekleştirilecek değer ve ilkeleri de içerir 60. Bu değer ve ilkeler genellikle beşer hayatının ameli yönünü ilgilendiren davranışlar içerisinde maddileşir. İslamiyet in temel kavramlarıyla ilgili sorular (inanç, ibadet) ve bu sorulara aranan cevaplar aslında nasıl bir insan, nasıl bir toplum hatta nasıl bir dünya soruları için aranan cevaplar olmaktadır. Mesela Allah ın varlığını ve birliğini tasdik anlamına gelen tevhid, İslam Dininin temel esasıdır 61. İnanç dünyasında Allah ın varlığını ve birliğini kabul eden bir insan, elbette yaşantısında insanların birliği/eşitliği esasını kabul edecek 62, bütün 57 2/ Bakara, 81-81; 3/ Âli İmrân, 114; 45/ Casiye, 21-22; 67/ Mülk / Bakara, 201; 16/ Nahl, 30; 28/ Kasas, / Bakara, 25,62,82,277; 3/ Âli İmrân, 57; 4/Nisa 57, 122,124, Bkz: 50. Dipnot. 61 1/ Fatiha, 5; 2/ Bakara, 163, 255; 3/ Âli İmrân, 2, 6, 18; 20/ Taha, 98; 28/ Kasas, 70; 37/ Sâffât, 4; 38/ Sâd, 65; 40/ Mü min, 62; 43/ Zuhrûf, 84; 44/ Duhân, 8; 59/ Haşr, 22, 23; 73/ Müzzemmil, 9; 112/ İhlas, / Nisa, 36; 17/ İsrâ, 37; 28/ Kasas, 76-77; 31/ Lokman, 18; 57/ Hadîd, 23; 90/ Beled, 5. ~ 76 ~

19 İzzet SARGIN yapıp etmelerinde bu inancı/ilkeyi gözetecektir. Tevhid aynı zamanda dünya hayatında bireytoplum-devlet birlikteliğini de ifade eden bir değerdir (tevhid=birey=toplum=devlet). Ancak burada ne birey toplumda yok olmakta ne de toplum bireyin sübjektif iradesinin baskısı altında esir kalmaktadır. Zira tevhid inancının hakim olduğu bir birliktelikte birey ve toplum iradelerinin örtüşmesi söz konusudur. Devlet de teşkilatlanmış bir toplum olduğuna göre bu inancın hakim olduğu toplumsal bir yapıda hukuk objektifleşecek, birey, toplum ve devletin amaçlarına aynı zamanda hizmet edecektir. Hukuka öznel karakterler değil objektif prensipler hakim olacaktır. Yani hukuk kişisellikten arındırılacaktır. Ne ferdî diktatör ne mahalle baskısı ne de leviathan devlet olacaktır. Tevhid inancının hak kavramı üzerinde de güçlü bir etkisi vardır. İslam hukuk düşüncesinde hak kavramı; kul hakları ve Allah hakları şeklinde ikili bir ayrıma tabi tutulur. Bu haklar -temel ölçü insan 63 olduğundanhiçbir ayrım(din, dil, ırk, statü vb) gözetmeksizin herkes için istenmektedir. Kul hakları denince bireye ait bir menfaatin korunmasını önceleyen yani, bireyin söz sahibi olduğu haklar kastedilir 64. Allah hakları denince de ilk olarak Allah a yöneltilen haklar kastedilir 65. İkinci olarak belli bir kişi ya da zümreyi değil, kamu yarar ve düzenini 63 5/ Maide El-Pezdevî, Fahru l İslam, Usûsl I-IV, Beyrut 1997/1417, IV, 267; es-serahsî, Usûl I-II, İstanbul 1984, II, 297; el-hudarî, Muhammed, Usûlu Fıkh, Beyrût 1991/1412, 33; Bardakoğlu, Ali, Hak mad., DİA, İstanbul 1997, XV, El-Pezdevî, IV, 230; el Bardakoğlu, Ali, Hak mad., DİA, İstanbul 1997, XV, ; el-hudarî, 29 ~ 77 ~

20 Bilinç Değer ve Hukuk Bütünlüğü ilgilendiren haklar anlaşılır 66. Allah haklarının bu yönü, kamu düzeni ve kamu hukuku kavramlarıyla büyük ölçüde paralellik gösterir. Öte yandan İslam hiçbir değeri ve hiçbir buyruğu sadece bireye ait görmediğinden bunların sosyal hayata yönelik olmalarını da ister. Buna bağlı olarak bütün haklara aynı zamanda Allah hakkı yönünün de bunduğunu kabul eder. Hakların Allah hakkı olarak kabul edildiği bir hukuk sisteminde elbette insanın da bu hukuka olan saygısı en üst düzeyde olacaktır 67. İslam, ahirete inanç ilkesini dünya hayatına katkısı açısından sürekli canlı tutar 68. İslam düşüncesinde temel değerlerden biri olan ahirete inanç ilkesi, Allah a imanla birlikte İslam itikadi sisteminin esasını oluşturur. Buna göre ahiret hayatı, yaşayan insan açısından en az dünya hayatı kadar önemlidir 69. Çünkü bu iki hayat birbirinin devamı, tamamlanması ve yansıması olarak görülür. Bu açıdan hayatın dünya merkezli veya ahiret merkezli olarak ikiye bölünmesi yanlış kabul edilir. Kur an-i Kerim, ebedi olan ahiret yurdunun 70 yeryüzünde kibirlenmeyen ve bozgunculuk istemeyen insanlara verileceğinden 71, yapılan her davranışın ahirette mutlaka bir karşılığının olacağından 72 bahseder Bu inancın, insan tutum ve davranışları üzerindeki etkisi büyüktür. Çünkü hayatın sadece bu dünya ile sınırlı olduğu inancına sahip El-Pezdevî, IV, 239; et-taftazânî, Sa duddin, Kitabu t-telvîh I-II, İstanbul 1886/1304, II, Bu konuda güzel bir çalışma için bkz: İbrahim kaplan M. İkbalin tevhid yorumu FÜİFD 12:1 2007, / Bakara, 25, 39, 82, 217, 257; 3/ Al-i İmran, ; 4/ Nisâ, 13-14, 57, 93, 122, / Kasas, / Mu min / Kasas, / Zilzâl 7, 8 ~ 78 ~

21 İzzet SARGIN olan bir insan, ya bu dünyadaki menfaatlerini ve hazlarını mümkün olduğu kadar gerçekleştirmek için hiçbir sınır ve kural tanımayacak, azgınlaşacak 73 ya da büyük bir gayesizlik ve ümitsizlik içine düşerek her şeyden el ve eteğini çekecek, hayata olan ilgisini kaybedecek ve olumsuz bir tutum takınacaktır. 74 Bu yüzden ahiret inancı, insana, hiçbir aşırılığa kaçmadan hukuki ve meşru sınırlar içerisinde dünya nimetlerinden faydalanma ve geleceğe güvenle yürüme şuuru kazandırması açısından büyük önem taşımaktadır 75. Fıkıh ilmine göre insan davranışlarının karşılığı sadece dünya hayatıyla sınırlı değildir. Davranışların dünyevi sonuçlarına ilaveten ahiret hayatına taalluk eden sevap veya günah olarak da karşılıkları vardır 76. Zaten bu ilmin kavramları da genellikle bu anlayışa göre tanımlanmıştır 77. Bundan dolayı helal-haram, sevap-günah, caiz-caiz değil gibi hukuki ve dini kavramlar, fıkıh literatüründe iç içe ve yan yana bulunmaktadır 78. Ahiret inancına sahip olan bir insan, dünya ile ilgili davranışlarına karşılık olarak ahirette de ceza veya mükafatla karşılaşa / Alak, 6-7; 7/ A râf, 127; 20/ Taha, 17, 24, 43, 79; 89/ Fecr, / Yusuf, 87; 15/ Hicr, 56; 29/ Ankebüt, / Kassas, 77; 47/ Muhammed, / Nisa, 124; 11/ Hûd, 11; 16/ Nahr, 97; 17/ İsra, 9-10; 18/ Kehf, 2-4, 46; 20/ Tâha, 74-76, 112; 21/ Enbiya, Mesela vacip: Şari nin kesin ve bağlayıcı tarzda yapılmasını istediği, yapmayanın zemmolunup cezalandırıldığı, yapanın ise övülüp sevap kazandığı şeydir. (Zeydan, Abdulkerim, el-veciz fi Usuli Fıkh, Beyrût 1437/2007, 31). Haram ise Şari nin mecburi ve mutlaka kendisinden vazgeçilmesini istediği, yapmayanın itaatli ve sevap kazandığı, işleyenin de asi ve günahkar olduğu şeydir (Zeydan, 41). Görüldüğü gibi bu tanımlarda davranışların dünya ve ahiret karşılıkları birlikte değerlendirilmektedir. 78 Sevap-günah, dini, caiz-layecuz hukuki, helal ve haram ise hem dini hem de hukuki kavramlardır. ~ 79 ~

22 Bilinç Değer ve Hukuk Bütünlüğü cağını bildiğinden elbette bütün yapıp etmelerinde helalharam, sevap-günah, caiz-caiz değil sınırlarına dikkat edecektir. İnsanların içselleştirmesi ve davranışlarına tesir etmesi açısından fıkhın önemli bir özelliği de aşkın alandan kaynaklandığına olan inançtır 79. Dinin bilgi kaynağı olarak öncelikle Kur an 80 ve sünnet 81 kabul edilir. Bu inanca göre fıkhın temel ilkelerini vaz edenin (Şâri) Allah ve peygamber olduğu bilinir. Burada insanların görevi ise bu ilkeler doğrultusunda davranışlarında Allah ın rızasını kazanmak ve eşyanın üzerinde Allah ın muradını gerçekleştirmek sorumluluğudur 82. Fıkhın müteal alandan kaynaklandığı inancı, ona olan güveni, saygıyı, itaati ve bağlılığı artırır. Çünkü insanlar kendi yaptıklarını istismar etmede, kendi koydukları sınırları aşmada daha cesur ve cüretkar davranır. Ama kutsal olarak kabul ettikleri bir alandan gelen buyruklara itaat etmeye ve uygulamaya daha eğilimli olurlar. Sonuç İnsan, bilgisi sayesinde kazandığı bilinçle hem kendi deruni varlığının hem de dış dünyanın farkına varır. Ayrıca onun ferdi bilincinin yanında ait olduğu toplumun diğer fertleriyle paylaştığı ortak bir bilinci de vardır. Bu ortak bilincin, sosyal bütünlüğü kuvvetlendirmesinin yanında toplumsal kimliğin oluşmasında da etkisi büyüktür. 79 3/ Al-i İmrân 32, ; 4/ Nisa, 13, 59, 69; 5/ Maide, 48; 8/ Enfal, 2, 24; 9/ Tevbe, 71; 24/ Nûr, 52-54; 33/ Azhab, 33, / Bakara, 23, 4/ Nisa, 82; 41/ Fussilet, 41-42; 15/ Hicr, / Al-i İmrân, 32, 132; 4/ Nisa, 59, 80; 8/ Enfâl / Nisa, ; 39/ Zümer, 2, 11, 14; 40/ Mü min, 14, 65; 51/ Zâriyât, 56; 98/ Beyine, 4-5 ~ 80 ~

23 İzzet SARGIN Bireysel ve toplumsal bilincin şekillenmesinde etkili olan değerler, insan davranışlarının belirlenmesi ve yönlendirilmesinde de etkilidir. Ayrıca bu değerler, sosyal yapılanma üzerinde de tesir eder. Kurumsal yapılanmada, bireysel ve toplumsal değerleri göz önünde bulunduran sistemlerin insanlar tarafından içselleştirilmesi ve uygulanma başarısı daha yüksek olur. Bu dikkate alma, hukuk sistemlerini oluşturma açısından daha da önemlidir. İnsan ve toplum açısından din, değer üreten önemli bir dinamiktir. Genellikle her insan dininin kendisine kazandırdığı değer dünyasına göre davranışlarını düzenlemek ister. Bu açıdan insan davranışlarını düzenlemeyi kendisine konu edinen hukukun, değerlerle hatta değer üreten dinle de çok yakın ilişkisi vardır. Bu bağlamda hukuktan daha kapsamlı bir kavram olan fıkhın, insanların dini değerleriyle daha da yakın bir ilişki içerisinde olduğu bir gerçektir. Fıkıh hükümlerinin ortaya çıkmasında başta tevhid ve ahiret inancı olmak üzere bütün İslami değerler tarihin her döneminde etkili olmuştur. KAYNAKÇA ARDOĞAN, Recep, Kur an ve İnsan Psikolojisi, Ankara BARDAKOĞLU, Ali, Hak mad., DİA, I-XLIV İstanbul BUHARİ,, Muhammed b. İsmail, es-sahih I-VIII, İstanbul CAN, Cahit, Hukuk Sosyolojisinin Antropolojik Temelleri Ve Gelişim Çizgisi, Ankara ÇAĞATAY, Neşet, İslam Tarihi, Ankara ~ 81 ~

24 Bilinç Değer ve Hukuk Bütünlüğü EBÛ HANİFE, Numan b. Sâbit, el-fıkhu l-ekber, (İmamı Azam ın beş eseri), trc: Mustafa Öz, İstanbul EBU DAVUT, Süleyman b. Eşas es-sicistânî, es-sünen, I-V, İstanbul el-hudarî, Muhammed, Usûlu Fıkh, Beyrût 1991/1412. el-isfehânî, Rağıp, el-mufredât fi Garîbi l-kur an, Kâhire 1961/1381. El-PEZDEVÎ, Fahru l İslam, Usûsl I-IV, Beyrut 1997/1417. es-serahsî, Ebû Bekr Muhammed b. Ahmet b. Ebî Sehl, Kitabu l Mebsût I-XXX, Beyrut 1989/ , Usûl I-II, İstanbul et-taftazânî, Sa duddin, Kitabu t-telvîh I-II, İstanbul 1886/1304. ez-zamahşeri, Ebu l-kâsım Muhammed b. Ömer, Esâsü l Belâğa, Beyrut GÜL, Ali Rıza Dinin İşlevleri ve İnsan Hakları Ekseninde Devlet Eliyle Din Öğretimi, O.M.Ü.İ.F.D. sayı: 29, Samsun GÜNAY, Ünver, Din Sosyolojisi, İstanbul HAMİDULLAH, Muhammed, İslam Peygamberi I-II, trc: Salih Tuğ, İstanbul HİZMETLİ, Sabri, İslam Tarihi -ilk Dönem- Ankara İBNİ MACE, Ebu Abdillah Muhammed b. Yezid, es- Sünen, I-II, İstanbul KAZICI, Ziya, İslam Medeniyeti Ve Müesseseleri Tarihi, İstanbul ~ 82 ~

25 İzzet SARGIN SONGAR, Ayhan; Çeşitleme, İstanbul, PEKER, Hüseyin, Din Psikolojisi, İstanbul ET-TİRMİZİ, Ebu İsa Muhammed b. İsa, es-sünen, I-V, İstanbul UYSAL, Enver; Değerler Üzerine Bazı Düşünceler ve Bir Erdem Tasnifi Denemesi; İnsanî Erdemler, İslamî Erdemler U.Ü.İ.F.D, c.12, s.1, 2013; 51-59, 61. WATCH, Joachim, Din Sosyolojisi, trc; Ünver Günay, Kayseri YAZIR, Elmalılı Muhammed Hamdi, Hak Dini Kur an Dili I-IX, İstanbul ZEYDAN, Abdulkerim, el-veciz fi Usuli Fıkh, Beyrût 1437/2007. Ahmet İnam, Bilinç Üzerine Düşünceler; metu.edu.tr/ahmet-inam/bilinc.htm nedir-zihniyetnedir.html ~ 83 ~

26 Bilinç Değer ve Hukuk Bütünlüğü ~ 84 ~

KUR'AN SÛRELERİNİN RESMİ VE İNİŞ SIRALAMASI

KUR'AN SÛRELERİNİN RESMİ VE İNİŞ SIRALAMASI GÜNÜMÜZDEKİ RESMİ SIRALAMA KUR'AN SÛRELERİNİN RESMİ VE İNİŞ SIRALAMASI YAYGIN İNİŞ SIRALAMASI - OSMAN BİN AFFAN FARKLI İNİŞ (NÜZÛL) SIRALAMALARI (TERTİPLERİ) Sûre No Sûre Adı Nüzul Sırası Âyet Sayısı Nüzul

Detaylı

19 lu gruplar halinde sûrelerin sondan sıra numaraları ile âyet sayıları 1

19 lu gruplar halinde sûrelerin sondan sıra numaraları ile âyet sayıları 1 lu gruplar halinde sûrelerin sondan sıra numaraları ile âyet sayıları Bu bölümde Kur ân-ı Kerîm de bulunan sûrelerin sondan sıra numarları ile âyet sayılarını lu gruplar halinde birlikte inceleyeceğiz.

Detaylı

İkili Simetrik Kitap ❷

İkili Simetrik Kitap ❷ Bölen Kümesi Eleman Sayısı < 2 Olan Sayı Tamsayılar içerisinde bölen kümesi eleman sayısı 2'den küçük olan tek bir sayı vardır; o da 1 sayısıdır. 1 sayısının bölen kümesinde tek bir eleman vardır. Kur

Detaylı

İkili Simetrik Kitap ❷

İkili Simetrik Kitap ❷ Tüm asal sayıların bölen kümelerinde iki asal sayı vardır. Bunlara ilaveten 4, 8 ve 9 gibi sayıların bölen kümelerinde de iki asal sayı bulunmaktadır. Örnek: 9 nı ele alalım. Bölen kümesi={1, 3, 9} 1 ve

Detaylı

İkili Simetrik Kitap ❷

İkili Simetrik Kitap ❷ Bu bölümde bölen kümesinde üç asal bulunan sayıları inceleyeceğiz. Örnek: 10 nı ele alalım. Bölen kümesi={1, 2, 5, 10} 1, 2 ve 5 sayıları asaldır. Dolayısıyla 10 nın bölen kümesinde üç asal sayı vardır.

Detaylı

Sûre adı no. sayısı no

Sûre adı no. sayısı no 1 hariç bütün asal sayıların bölen kümesi iki elemanlıdır. Bu bölümde Kur ân-ı Kerîm fihristini, bölen kümesi iki elemanlı olan sayılar bakımından ele alacağız. Aşağıdaki Kur ân-ı Kerîm fihristinde bölen

Detaylı

Uzun ve kısa sûreler. Uzun sûreler kümesi

Uzun ve kısa sûreler. Uzun sûreler kümesi Kur ân-ı Kerîm sûrelerini iki kümeye ayıralım: 1. Uzun sûreler kümesi 2. Kısa sûreler kümesi Bu iki küme eşit sayıda sûre içersin. Kümelerden birinde bulunan sûrelerin âyet sayıları diğer kümede bulunan

Detaylı

İkili Simetrik Kitap ❸

İkili Simetrik Kitap ❸ 19 lu Gruplar Halinde Sûrelerin Numaraları ve Âyet Sayıları Bu bölümde Kur ân-ı Kerîm de bulunan sûrelerin sıra numarlarını ve âyet sayılarını 19 lu gruplar halinde birlikte inceleyeceğiz. İlk 19 sûrede

Detaylı

Sıra no Sûre Adı. Âyet sayısı O.B.E.B

Sıra no Sûre Adı. Âyet sayısı O.B.E.B Kimi sayılar aralarında asal dır. Hangi sayıların aralarında asal olduğunu belirlemek için ortak bölenlerin en büyüğünü (O.B.E.B.) bulmak gerekir. Örnek: O.B.E.B. kavramını açıklamak için 12 ve 18 sayılarını

Detaylı

Kur ân-ı Kerîm sûrelerinin sondan sayılması 1

Kur ân-ı Kerîm sûrelerinin sondan sayılması 1 Kur ân-ı Kerîm sûrelerinin sondan sayılması 1 Bu bölümde Kur ân-ı Kerîm sûrelerini sondan sayalım. Örnek: Sondan birinci sûre Nâs sûresidir. Sûrenin sondan sıra numarası Sûrenin adı 1 Nâs 6 Sûrenin içerdiği

Detaylı

Asal Çarpanlar Toplamı Bu bölümde Kur ân-ı Kerîm fihristini asal çarpanlarına ayırarak bir takım tespitlerde bulunacağız. Bir sayının asal çarpanları ne demektir? Asal olmayan sayma sayıları, kendilerinden

Detaylı

www.simetrikkitap.com

www.simetrikkitap.com İkiye bölünen ancak üçe bölünmeyen sayılar Bu bölümde Kur ân-ı Kerîm fihristinde bulunan sayılardan ikiye bölünen ancak üçe bölünmeyenleri tespit ederek işe başlayacağız. Daha sonra, bunlar arasında matematiksel

Detaylı

www.simetrikkitap.com

www.simetrikkitap.com Mükemmel Sayılar (perfect numbers) n pozitif bir tamsayı olmak üzere, n nın pozitif bölenlerinin toplamı σ(n) dir. Şâyet, σ(n) = 2n ise, n mükemmel bir sayıdır. Örnek: 28 nı ele alalım. Bölen kümesi={

Detaylı

Zengin Sayılar (abundant numbers or excessive numbers) σ(n) > 2n

Zengin Sayılar (abundant numbers or excessive numbers) σ(n) > 2n Zengin Sayılar (abundant numbers or excessive numbers) n pozitif bir tamsayı olmak üzere, n nın pozitif bölenlerinin toplamı σ(n) dir. Şâyet, σ(n) > 2n ise, n zengin bir sayıdır. Örnek: 12 nı ele alalım.

Detaylı

www.simetrikkitap.com

www.simetrikkitap.com Üçe bölünen ancak ikiye bölünmeyen sayılar Üçe bölünen ancak ikiye bölünmeyen sayılar Bu bölümde Kur ân-ı Kerîm fihristinde bulunan sayılardan üçe bölünen ancak ikiye bölünmeyenleri tespit ederek işe başlayacağız.

Detaylı

Sıra umaraları Kümesi ve Âyet Sayıları Kümesi

Sıra umaraları Kümesi ve Âyet Sayıları Kümesi umaraları Kümesi ve Sayıları Kümesi Bu bölümde Kur ân-ı Kerîm sûrelerinin sıra numaraları ve âyet sayıları kümelerini inceleyeceğiz. Kur ân-ı Kerîm sûreleri sıra numaraları kümesi Bu küme 1 ile başlayan

Detaylı

Asal Sayılar 1 den ve kendisinden başka hiçbir sayıya kalansız olarak bölünemeyen pozitif tamsayıya asal sayı denir. Asal sayılar = {1, 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17 } Asal sayılar, matematikle ilgilenen herkesin

Detaylı

Âyet Sayısı Sıra umarasından Büyük Olan Sûreler

Âyet Sayısı Sıra umarasından Büyük Olan Sûreler Sayısı umarasından Büyük Olan Sûreler Bir sûrenin âyet ndan sıra numarasını çıkardığımızda fark sıfırdan ayrı pozitif bir değer çıkıyorsa, o sûrenin âyet sıra numarasından büyük demektir. Örnek: Sûrenin

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TEFSİR V İLH 403 7 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Ellibin Yıllık Bir Gün

Ellibin Yıllık Bir Gün Ellibin Yıllık Bir Gün Editör Prof. Dr. Recai Doğan Yazar Prof. Dr. Beyza Bilgin ISBN: 978-605-9247-49-8 1. Baskı Nisan, 2017 / Ankara 3000 Adet Yayınları Yayın No: 224 Web: grafikeryayin.com Kapak ve

Detaylı

Mekkī-Medenī Sure Tertipleri: Hz. Ā işe, İbn Abbās-Kurayb, Mucāhid ve Ḳatāde Rivayetleri

Mekkī-Medenī Sure Tertipleri: Hz. Ā işe, İbn Abbās-Kurayb, Mucāhid ve Ḳatāde Rivayetleri ARAŞTIRMA NOTU VE YORUMLAR Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 58:1 (2017), ss.225-238 DOI: 10.1501/Ilhfak_0000001468 Mekkī-Medenī Sure Tertipleri: Hz. Ā işe, İbn Abbās-Kurayb, Mucāhid ve Ḳatāde

Detaylı

1. İnanç, 2. İbadet, 3. Ahlak, 4. Kıssalar

1. İnanç, 2. İbadet, 3. Ahlak, 4. Kıssalar 1. İnanç, 2. İbadet, 3. Ahlak, 4. Kıssalar İÇİNDEKİLER KUR AN NEDİR? KUR AN-IN AMACI? İNANÇ NEDİR İBADET NEDİR AHLAK NEDİR KISSALAR AYETLER KUR AN NEDİR? Kur an-ı Hakîm, alemlerin Rabbi olan Allah ın kelamıdır.

Detaylı

Ü N İ T E L E N D İ R İ L M İ Ş Y I L L I K D E R S P L A N I

Ü N İ T E L E N D İ R İ L M İ Ş Y I L L I K D E R S P L A N I Ş U B A T 25.02.203 / 0.03.203 8.02.203 / 22.02.203 Tel : 0 26 39 59 38 Faks : 0 26 334 96 96 http://pamem.meb.k2.tr ÖĞRETİM YILI : 202 / 203 İN ADI : DİN KÜLTÜRÜ VE MESLEK AHLAKI ÖĞRETMENLERİ : YAVUZ

Detaylı

Âyet sayısı sıra numarasından büyük olan sûreler için

Âyet sayısı sıra numarasından büyük olan sûreler için Sayısı Sıra umarasından Küçük Olan Sûreler sıra numarasından büyük olan sûreler için yaptığımız incelemenin aynısını bu kez âyet sıra numarasından küçük olan sûreler için gerçekleştirelim. Aşağıdaki listede

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HUKUK DOKTORİNLERİ VE İSLAM HUKUKU

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HUKUK DOKTORİNLERİ VE İSLAM HUKUKU DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HUKUK DOKTORİNLERİ VE İSLAM HUKUKU İLH322 6 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Türkçe Lisans Dersin Türü Yüz Yüze

Detaylı

4. DERS Siyer Kur an İlişkisi

4. DERS Siyer Kur an İlişkisi 4. DERS Siyer Kur an İlişkisi 1 إ ن الل ه و م ل ئ ك ت ه ي ص ل ون ع ل ى الن ب ي ي ا أ ي ه ا ال ذ ين آم ن وا ص ل وا ع ل ي ه و س ل م وا ت س ل ي اما Allah ve melekleri, Peygamber e çok salât ederler. Ey müminler!

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS FIKIH I İLH

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS FIKIH I İLH DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS FIKIH I İLH 307 5 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : TÜRK DİLİ I Ders No : 00700400 : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 2 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim Tipi Ön Koşul

Detaylı

Hz. Peygamber'in ilk muhatapları olan Mekkelilerle mücadelesini anlatan Kur'ân'da tam

Hz. Peygamber'in ilk muhatapları olan Mekkelilerle mücadelesini anlatan Kur'ân'da tam 2. Ders İLK MUHATAPLAR NEDEN KUR'ÂN'A İMAN ETMEDİLER? Sahâbe demek ne demektir? 1. Beşeriyetlerin İzharı 2. Zaafiyetlerin Islahı 3. Kabiliyetlerin İnşası 4. Mesuliyetlerin İdraki 5. Rehberiyetlerin İhyası

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KURAN OKUMA VE TECVİD IV ILH

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KURAN OKUMA VE TECVİD IV ILH DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KURAN OKUMA VE TECVİD IV ILH 202 4 2+0 2 5 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Türkçe Lisans Dersin Türü Yüz Yüze / Zorunlu

Detaylı

İslam hukukuna giriş (İLH1008)

İslam hukukuna giriş (İLH1008) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. İslam hukukuna giriş (İLH1008) KISA

Detaylı

İnsanı Diğer Canlılardan Ayıran Özellikler

İnsanı Diğer Canlılardan Ayıran Özellikler İnsanı Diğer Canlılardan Ayıran Özellikler Hani, Rabbin meleklere, Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım demişti. Onlar, Orada bozgunculuk yapacak, kan dökecek birini mi yaratacaksın? Oysa biz sana hamd

Detaylı

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ Kur an-ı Kerim : Allah tarafından vahiy meleği Cebrail aracılığıyla, son Peygamber Hz. Muhammed e indirilen ilahi bir mesajdır. Kur an kelime olarak okumak, toplamak, bir araya

Detaylı

Ders Adı : DİN PSİKOLOJİSİ Ders No : Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 4. Ders Bilgileri. Ön Koşul Dersleri

Ders Adı : DİN PSİKOLOJİSİ Ders No : Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 4. Ders Bilgileri. Ön Koşul Dersleri Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : DİN PSİKOLOJİSİ Ders No : 00004003 Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 4 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim

Detaylı

Kur an-ı Kerim i Diğer Kutsal Kitaplardan Ayıran Başlıca Özellikleri

Kur an-ı Kerim i Diğer Kutsal Kitaplardan Ayıran Başlıca Özellikleri Kur an-ı Kerim i Diğer Kutsal Kitaplardan Ayıran Başlıca Özellikleri 1 ) İlahi kitapların sonuncusudur. 2 ) Allah tarafından koruma altına alınan değişikliğe uğramayan tek ilahi kitaptır. 3 ) Diğer ilahi

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KURÂN A ÇAĞDAŞ YAKLAŞIMLAR ILH333 5 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı ORTAÖĞRETİM TEMEL DİNÎ BİLGİLER DERSİ (İSLAM, I-II) ÖĞRETİM PROGRAMI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı ORTAÖĞRETİM TEMEL DİNÎ BİLGİLER DERSİ (İSLAM, I-II) ÖĞRETİM PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı ORTAÖĞRETİM TEMEL DİNÎ BİLGİLER DERSİ (İSLAM, I-II) ÖĞRETİM PROGRAMI ANKARA 2012 1.GİRİŞ Yaratılıştan itibaren hayata yön veren, temel hak

Detaylı

7- Peygamberimizin aile hayatı ve çocuklarla olan ilişkilerini araştırınız

7- Peygamberimizin aile hayatı ve çocuklarla olan ilişkilerini araştırınız 4. SINIFLAR (PROJE ÖDEVLERİ) Öğrenci No 1- Dinimize göre Helal, Haram, Sevap ve Günah kavramlarını açıklayarak ilgili Ayet ve Hadis meallerinden örnekler veriniz. 2- Günlük yaşamda dini ifadeler nelerdir

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : DİNLER ARASI İLİŞKİLER Ders No : 0070040203 Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 2 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KURAN IKUMA VE TECVİD II İLH

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KURAN IKUMA VE TECVİD II İLH DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KURAN IKUMA VE TECVİD II İLH 102 2 4+0 4 5 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS SİYER II İLH 114 2 2+0 2 2 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

1.Birlik ilkesi: İslam inancına göre bütün varlıklar, bir olan Allah tarafından yaratılmıştır.

1.Birlik ilkesi: İslam inancına göre bütün varlıklar, bir olan Allah tarafından yaratılmıştır. İnsanın toplumsal bir varlık olarak başkaları ile iyi ilişkiler kurabilmesi, birlik, barış ve huzur içinde yaşayabilmesi için birtakım kurallara uymak zorundadır. Kur an bununla ilgili ne gibi ilkeler

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KURAN II İLH 338 6 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli Dersin Koordinatörü

Detaylı

Giriş Kur ân Kerîm, 23 yıl süren peygamberlik dönemi içinde Hz. Muhammed e (s.a.v.) vahiy yoluyla âlemlerin Rabbi olan Allâh katından indirilen bir kitaptır. 1 Fâtiha sûresiyle başlar Nâs sûresiyle biter.

Detaylı

Kültürümüzden Dua Örnekleri. Güzel İş ve Davranış: Salih Amel. İbadetler Davranışlarımızı Güzelleştirir. Rabbena Duaları ve Anlamları BÖLÜM: 3 URL:

Kültürümüzden Dua Örnekleri. Güzel İş ve Davranış: Salih Amel. İbadetler Davranışlarımızı Güzelleştirir. Rabbena Duaları ve Anlamları BÖLÜM: 3 URL: Hazırlayan: Mehmet Fatih Bütün URL: Kültürümüzden Dua Örnekleri Güzel İş ve Davranış: Salih Amel İbadetler Davranışlarımızı Güzelleştirir Rabbena Duaları ve Anlamları BÖLÜM: 3 Kültürümüzde birçok dua örneği

Detaylı

MUHTASAR KUR AN RİSALESİ

MUHTASAR KUR AN RİSALESİ MUHTASAR KUR AN RİSALESİ Kur ân-ı Kerîm âlemlerin Rabbi 1 Allah (cc) katından 2 indirilmiştir 3. Âyetleri hikmetlerle dolu 4, apaçık 5 bir Kitap tır 6. Onlar Allah (cc) 'ın mesajları 7 ve belgeleridir

Detaylı

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir.

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. İBADET 1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. 2 İslam ın şartı kaçtır? İslam ın şartı beştir.

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İSLAM EĞİTİM TARİHİ ILA323 5 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli Dersin

Detaylı

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI DİN ÖĞRETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İMAM HATİP ORTAOKULLARI

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI DİN ÖĞRETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İMAM HATİP ORTAOKULLARI MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI DİN ÖĞRETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İMAM HATİP ORTAOKULLARI Yıldız Nidâ Kız Öğrenciler Kur an-ı Kerim i Güzel Okuma Yarışması Yıldız Sadâ Kur an-ı Kerim i Güzel Okuma Yarışması Yıldız Nidâ

Detaylı

AİLE KURMAK &AİLE OLMAK

AİLE KURMAK &AİLE OLMAK AİLE KURMAK &AİLE OLMAK Dr. Fatma BAYRAKTAR KARAHAN Uzman-Ankara Aile Nedir? Aile kelimesinin kökü, ğavl dir. Bu kelime, ağır bir sorumluluk altına girmek demektir. Bu kökten gelen aile ise, birini çekince

Detaylı

BAYRAM DALKILIÇ, HÜSAMETTİN ERDEM,

BAYRAM DALKILIÇ, HÜSAMETTİN ERDEM, Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : MANTIK Ders No : 0070040047 Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim Tipi Ön

Detaylı

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri)

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri) ARAŞTIRMA ALANLARI 1 Kur an İlimleri ve Tefsir Kur an ilimleri, Kur an tarihi, tefsir gibi Kur an araştırmalarının farklı alanlarına dair araştırmaları kapsar. 1. Kur an tarihi 2. Kıraat 3. Memlükler ve

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : İSLAM FELSEFE TARİHİ I Ders No : 0070040158 Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı ORTAOKUL TEMEL DİNÎ BİLGİLER DERSİ (İSLAM; I-II) ÖĞRETİM PROGRAMI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı ORTAOKUL TEMEL DİNÎ BİLGİLER DERSİ (İSLAM; I-II) ÖĞRETİM PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı ORTAOKUL TEMEL DİNÎ BİLGİLER DERSİ (İSLAM; I-II) ÖĞRETİM PROGRAMI ANKARA 2012 1.GİRİŞ Yaratılıştan itibaren hayata yön veren, temel hak ve

Detaylı

O, hiçbir sözü kendi arzularına göre söylememektedir. Aksine onun bütün dedikleri Allah ın vahyine dayanmaktadır.

O, hiçbir sözü kendi arzularına göre söylememektedir. Aksine onun bütün dedikleri Allah ın vahyine dayanmaktadır. İslam çok yüce bir dindir. Onun yüceliği ve büyüklüğü Kur an-ı Kerim in tam ve mükemmel talimatları ile Hazret-i Resûlüllah (S.A.V.) in bu talimatları kendi yaşamında bizzat uygulamasından kaynaklanmaktadır.

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İslam Tarihi II ILH 214 4 2+0 2 3

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İslam Tarihi II ILH 214 4 2+0 2 3 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İslam Tarihi II ILH 214 4 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

ÖZEL BİLFEN İLKÖĞRETİM OKULU ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ

ÖZEL BİLFEN İLKÖĞRETİM OKULU ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ ÖZEL BİLFEN İLKÖĞRETİM OKULU 2016-2017 ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ TEST: 16 1. Hac ibadeti ne zaman farz olmuştur? A) Hicretin 9. yılında B) Hicretin 6. yılında C) Mekke nin fethinden

Detaylı

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS ARAP DİLİ VE EDEBİYATI I İLH 103 1 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu

Detaylı

C. Kurulların Görev ve Sorumlulukları, 1. Yürütme Kurulları,Yönerge nin 11. maddesi hükümlerince oluşturulacak ve 12. maddede belirtilen görevleri

C. Kurulların Görev ve Sorumlulukları, 1. Yürütme Kurulları,Yönerge nin 11. maddesi hükümlerince oluşturulacak ve 12. maddede belirtilen görevleri Ek-1 2013-2014 ÖĞRETİM YILI HATİP VE İMAM HATİP LİSELERİ KUR AN-I KERİM İ GÜZEL OKUMA, HAFIZLIK VE EZAN OKUMA LARI İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR A. Yarışmalara Başvurular, 1. Öğrencilerin başvuruları Yönerge

Detaylı

ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 06 07 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ AY EKİM KASIM HAFTA ARALIK DERS KONU ADI SAATİ Allah Her Şeyi Bir Ölçüye Göre Yaratmıştır Kader ve Evrendeki Yasalar İnsan İradesi ve Kader

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS ÇAĞDAŞ DİNİ AKIMLAR İLH

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS ÇAĞDAŞ DİNİ AKIMLAR İLH DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS ÇAĞDAŞ DİNİ AKIMLAR İLH 427 7 3+0 3 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli Dersin

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS EVRENSEL İNSANİ DEĞERLER İLH

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS EVRENSEL İNSANİ DEĞERLER İLH DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS EVRENSEL İNSANİ DEĞERLER İLH320 6 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KUR AN OKUMA BİLGİ VE BECERİSİ II

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KUR AN OKUMA BİLGİ VE BECERİSİ II DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS KUR AN OKUMA BİLGİ VE BECERİSİ II DKB205 3 1+2 2 4 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze /

Detaylı

İBADET KURBAN 9/24/2015 KURBAN BAYRAMI 2015/3. Dönem MODEL ŞAHSİYET HZ.

İBADET KURBAN 9/24/2015 KURBAN BAYRAMI 2015/3. Dönem MODEL ŞAHSİYET HZ. Ana Konu Alt Konu Tarih Vaaz Konusu Vaaz Dönem SOSYAL VE TOPLUMSAL HAYAT KOMŞU İLİŞKİLERİ 9/30/2015 KOMŞU HAKLARI SOSYAL VE TOPLUMSAL HAYAT KOMŞU İLİŞKİLERİ 9/29/2015 KOMŞU HAKLARI SOSYAL VE TOPLUMSAL

Detaylı

Kur an-ı Kerim deki Temel Emirler ve Yasaklar

Kur an-ı Kerim deki Temel Emirler ve Yasaklar Kur an-ı Kerim deki Temel Emirler ve Yasaklar Emirler Allah a iman edin (Al-i İmran [3] 193), O na hiçbir şeyi ortak koşmayın (Nisa [4] 36). Yalnızca O na kulluk edin (Fatiha [1] 5). Allah ı çok anın ve

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : KELAM TARİHİ Ders No : 0070040093 Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim

Detaylı

TOPLUMSAL DAVRANIŞ KURALLARI ve HUKUK. Dr.Barış TEKSOY Hukukun Temel Kavramları Dersi

TOPLUMSAL DAVRANIŞ KURALLARI ve HUKUK. Dr.Barış TEKSOY Hukukun Temel Kavramları Dersi TOPLUMSAL DAVRANIŞ ve HUKUK Dr.Barış TEKSOY Hukukun Temel Kavramları Dersi İNSAN VE TOPLUM İLİŞKİSİ İnsanın toplumsallığı: İnsan, küçük veya büyük olsun, zorunlu olarak bir toplum içerisinde yaşamaktadır.

Detaylı

İSMAİL TAŞ, MEHMET HARMANCI, TAHİR ULUÇ,

İSMAİL TAŞ, MEHMET HARMANCI, TAHİR ULUÇ, Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : İSLAM AHLAK ESASLARI VE FELSEFESİ Ders No : 0070040072 Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 4 Ders Bilgileri Ders Türü

Detaylı

TİN SURESİ. Rahman ve Rahim Olan Allah ın Adıyla TİN SURESİ TİN SURESİ TİN SURESİ TİN SURESİ TİN SURESİ TİN SURESİ. 3 Bu güvenli belde şahittir;

TİN SURESİ. Rahman ve Rahim Olan Allah ın Adıyla TİN SURESİ TİN SURESİ TİN SURESİ TİN SURESİ TİN SURESİ TİN SURESİ. 3 Bu güvenli belde şahittir; Rahman ve Rahim Olan Allah ın Adıyla 3 Bu güvenli belde şahittir; 1 4 1 İNCİR AĞACI ve zeytin (diyarı) şahittir! 4 Doğrusu Biz insanı en güzel kıvamda yaratmış, 2 İncir ile Hz Nuh un tufan bölgesi olan

Detaylı

Genç Sadâ Kur an-ı Kerim i Güzel Okuma Yarışması Genç Bilâller Ezan Okuma Yarışması ve Kur an ın Genç Muhafızları Hafızlık Yarışması UYGULAMA ESASLARI

Genç Sadâ Kur an-ı Kerim i Güzel Okuma Yarışması Genç Bilâller Ezan Okuma Yarışması ve Kur an ın Genç Muhafızları Hafızlık Yarışması UYGULAMA ESASLARI MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI DİN ÖĞRETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Genç Sadâ Kur an-ı Kerim i Güzel Okuma Yarışması Genç Bilâller Ezan Okuma Yarışması ve Kur an ın Genç Muhafızları Hafızlık Yarışması UYGULAMA ESASLARI

Detaylı

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen Muâz b. Cebel'in Hz. Peygamber in (s.a.v.) sorduğu

Detaylı

İslamî bilimler : Kur'an-ı Kerim'in ve İslam dininin doğru biçimde anlaşılması için yapılan çalışmalar sonucunda İslami bilimler doğdu.

İslamî bilimler : Kur'an-ı Kerim'in ve İslam dininin doğru biçimde anlaşılması için yapılan çalışmalar sonucunda İslami bilimler doğdu. Türk İslam Bilginleri: İslam dini insanların sadece inanç dünyalarını etkilemekle kalmamış, siyaset, ekonomi, sanat, bilim ve düşünce gibi hayatın tüm alanlarını da etkilemiş ve geliştirmiştir Tabiatı

Detaylı

ÜNİTE 1: Sosyal Düzen Kuralları ÜNİTE 2: Hukuk Kurallarının Yaptırımı ÜNİTE 3: Hukuk Kurallarının Geçerlilik,Yürürlük ve Uygulama Sorunu ÜNİTE 4:

ÜNİTE 1: Sosyal Düzen Kuralları ÜNİTE 2: Hukuk Kurallarının Yaptırımı ÜNİTE 3: Hukuk Kurallarının Geçerlilik,Yürürlük ve Uygulama Sorunu ÜNİTE 4: ÜNİTE 1: Sosyal Düzen Kuralları ÜNİTE 2: Hukuk Kurallarının Yaptırımı ÜNİTE 3: Hukuk Kurallarının Geçerlilik,Yürürlük ve Uygulama Sorunu ÜNİTE 4: Normlar Hiyerarşisinin Denetimi ÜNİTE 5: Yargı Örgütü 1

Detaylı

2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ

2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ KONU VE ININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ Öğrenme Alanı: İNANÇ 1. ÜNİTE: KAZA VE KADER EYLÜL Öğrencilerle Tanışma, Dersin Amacı ve İşleniş Şekli. Öğretmeni tanır ve dersin amacı, derste işlenecek

Detaylı

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te 9 da AK YIL: 2012 SAYI : 164 26 KASIM 01- ARALIK 2012 BÜLTEN İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI T E Ş K İ L A T İ Ç İ H A F T A L I K B Ü L T E N İ 4 te Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır

Detaylı

Dua Dua, insan ile Allah arasında iletişim kurma yollarından biridir. İnsan, dua ederken Allah ın kendisini işittiğinin bilincindedir. İnsan dua ile dileklerini aracısız olarak Allah a iletmekte ondan

Detaylı

Dr. Hüseyin Emin SERT. www.eminsert.org

Dr. Hüseyin Emin SERT. www.eminsert.org Dr. Hüseyin Emin SERT SASAM İstanbul Temsilcisi www.eminsert.org heminsert@gmail.com Strateji Bakış Kültürel kodlarımızı dikkate alan, İnsanımızın ihtiyaç ve beklentisine uygun, disiplinlerarası İnsanî

Detaylı

2014 2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ

2014 2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ KONU VE ININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ Öğrenme Alanı: İNANÇ 1. ÜNİTE: KAZA VE KADER EYLÜL Öğrencilerle Tanışma, Dersin Amacı ve İşleniş Şekli. İlk Ders Genelgesi 1. Allah Her Şeyi Bir Ölçüye

Detaylı

3/7/2010. ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ ve ÖNEMİ EĞİTİM EĞİTİM ANLAYIŞLARI EĞİTİM

3/7/2010. ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ ve ÖNEMİ EĞİTİM EĞİTİM ANLAYIŞLARI EĞİTİM EĞİTİM REHBERLİK ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK NİN YERİ ve ÖNEMİ Eğitim? İnsana en iyi olgunluğu vermektir (Eflatun). İnsana tabiatında bulunan gizli bütün kabiliyetlerin geliştirilmesidir (Kant). Bireyin

Detaylı

1 Ahlâk nedir? Ahlâk; insanın ruhuna ve kişiliğine yerleşen alışkanlıklardır. İki kısma ayrılır:

1 Ahlâk nedir? Ahlâk; insanın ruhuna ve kişiliğine yerleşen alışkanlıklardır. İki kısma ayrılır: 1 Ahlâk nedir? Ahlâk; insanın ruhuna ve kişiliğine yerleşen alışkanlıklardır. İki kısma ayrılır: 1. Güzel ahlâk 2. Kötü ahlâk 2 Güzel ahlâk neye denir? Allah ın ve Resulü nün emir ve tavsiye ettiği, diğer

Detaylı

URL: Hazırlayan: Mehmet Fatih Bütün. Dua. Dua İbadetin Özüdür. Niçin ve Nasıl Dua Edilir? Kur'an'dan ve Hz. Peygamber'den Dua Örnekleri BÖLÜM: 2

URL: Hazırlayan: Mehmet Fatih Bütün. Dua. Dua İbadetin Özüdür. Niçin ve Nasıl Dua Edilir? Kur'an'dan ve Hz. Peygamber'den Dua Örnekleri BÖLÜM: 2 Hazırlayan: Mehmet Fatih Bütün URL: Dua Dua İbadetin Özüdür Niçin ve Nasıl Dua Edilir? Kur'an'dan ve Hz. Peygamber'den Dua Örnekleri BÖLÜM: 2 Dua Arapça kökenli bir kelime olup «istemek, davet etmek» demektir.

Detaylı

VI-CAMİLERDE KUR AN ÖĞRETİMİ PROGRAMI ALANLARI VE DERSLERİ TABLOSU

VI-CAMİLERDE KUR AN ÖĞRETİMİ PROGRAMI ALANLARI VE DERSLERİ TABLOSU VI-CAMİLERDE KUR AN ÖĞRETİMİ PROGRAMI ALANLARI VE DERSLERİ TABLOSU KUR AN-I KERİM DİNİ BİLGİLER ÖĞRENME ALANI Yüzünden Okuma Ezber İtikat İbadet Siyer Ahlâk 6 ÜNİTELER 1. Kur (50 ) 2. Kur (50 ) 3. Kur

Detaylı

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ ANAYASASI

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ ANAYASASI İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ ANAYASASI Türkiye'deki Tek Üniversite İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ ANAYASASI Biz, İstanbul Kemerburgaz Üniversitesi nin paydaşları; gelecek kuşaklara daha yaşanabilir

Detaylı

KUR'ANDAN DUALAR. "Ey Rabbimiz, Bize dünyada bir iyilik, ahrette bir iyilik ver. Bizi ateş azabından koru." ( Bakara- 201 )

KUR'ANDAN DUALAR. Ey Rabbimiz, Bize dünyada bir iyilik, ahrette bir iyilik ver. Bizi ateş azabından koru. ( Bakara- 201 ) KUR'ANDAN DUALAR "Ey Rabbimiz Bizi sana teslim olanlardan kıl, neslimizden de sana teslim olan bir ümmet çıkar, bize ibadet yerlerimizi göster, tövbemizi kabul et zira tövbeleri kabul eden, çok merhametli

Detaylı

ÜNİTE:1 Sorumluluk Kavramları ve İşletmelerin Sosyal Sorumlulukları. ÜNİTE:2 İş Ahlakı ve Önemi. ÜNİTE:3 İş Ahlakı ve Etik Yaklaşımlar

ÜNİTE:1 Sorumluluk Kavramları ve İşletmelerin Sosyal Sorumlulukları. ÜNİTE:2 İş Ahlakı ve Önemi. ÜNİTE:3 İş Ahlakı ve Etik Yaklaşımlar ÜNİTE:1 Sorumluluk Kavramları ve İşletmelerin Sosyal Sorumlulukları ÜNİTE:2 İş Ahlakı ve Önemi ÜNİTE:3 İş Ahlakı ve Etik Yaklaşımlar ÜNİTE:4 İşletmelerde Ahlaki Karar Alma ve Etik Liderlik ÜNİTE:5 Örgütlerde

Detaylı

Prof.Dr.Muhittin TAYFUR Başkent Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü

Prof.Dr.Muhittin TAYFUR Başkent Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü Prof.Dr.Muhittin TAYFUR Başkent Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü İyi ve kötü, yanlış ve doğru kavramlarını tanımlar, Etik bilincini geliştirmeye ve insanları aydınlatmaya

Detaylı

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6]

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6] K U R B A N Şartlarını hâiz olub,allah a yaklaşmak amacıyla kesilen kurban;hz. Âdem in çocuklarıyla başlayıp [1],Hz. İbrahim-in oğlu İsmail-in kurban edilmesinin emredilmesi[2],daha sonra onun yerine koç

Detaylı

Güzel Ahlâkı Kazanmak

Güzel Ahlâkı Kazanmak Ramazan, Allah a yakınlaşma vesilesidir. Oruç tutan insan Allah ın beğendiği davranışlar sergilemeye, nefsinin tutkularından sakınmaya çalışır. Şeytana karşı dikkatli ve şuurludur, vicdanının doğruyu fısıldayan

Detaylı

CUKUROVA UNIVERSITESI ILAHIYAT FAKULTESI. lllll. güz donemi. ISLAM HUKUK USULU I -ders planları-

CUKUROVA UNIVERSITESI ILAHIYAT FAKULTESI. lllll. güz donemi. ISLAM HUKUK USULU I -ders planları- CUKUROVA UNIVERSITESI ILAHIYAT FAKULTESI lllll ISLAM HUKUK USULU I -ders planları- güz donemi 2015 m-hayta@hotmail.com ders planı ve yönteme dair merhaba arkadaslar, Öncelikle, yeni eğitim ve öğretim döneminiz

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRK DİLİ II TRD103 2 2+0 2 2 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

M VE NAZARDAN KORUNMA VE KURTULMA YOLLARI. lar aha beteri. dir veya 7 2. Y. 4. a bakarak " " dersek h 6. olarak sadaka verme.

M VE NAZARDAN KORUNMA VE KURTULMA YOLLARI. lar aha beteri. dir veya 7 2. Y. 4. a bakarak   dersek h 6. olarak sadaka verme. M VE NAZARDAN KORUNMA VE KURTULMA YOLLARI lar aha beteri dir... 1. -3-5 veya 7 2. Y 3. : me sem. 1 (B bir olmaz) 4. a bakarak " " 5. sek, dersek h 6. olarak sadaka verme. 2 3 k, iyilik yapmak, anaya -

Detaylı

Hafta Konu Ön Hazırlık Öğretme Metodu

Hafta Konu Ön Hazırlık Öğretme Metodu Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : TEFSİR II Ders No : 0070040090 Teorik : 4 Pratik : 0 Kredi : 4 ECTS : 4 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim Tipi

Detaylı

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 26 KASIM 2014 Saat: 11.20

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 26 KASIM 2014 Saat: 11.20 T.. 8. SINIF I. DÖNEM ORTAK SINAVI 26 KASIM 2014 Saat: 11.20 1. İnsanın sorumlu bir varlık olması aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir? A) Düşünmesi B) Konuşması ) Yürümesi D) Beslenmesi 4. Hz. Muhammed

Detaylı

AİLE: HAYATA AÇILAN PENCERE

AİLE: HAYATA AÇILAN PENCERE AİLE: HAYATA AÇILAN PENCERE Aile, tek başına olmaktan kurtulup, can yoldaşına kavuşmaktır Aynı çatı altında yalnızlık ve yabancılık değil! Ve O, iki eşi, erkeği ve kadını yarattı. (Necm, 53/45) Kadınlar,

Detaylı

9. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

9. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI.Ġnsanın Evrendeki Konumu.Ġnsanın Doğası ve Din Ġnsanın evrendeki konumunu fark eder. Ġnsanın akıl sahibi ve inanan bir varlık olma özelliğiyle

Detaylı

TEPEBAŞI İLÇESİ 2016 YILI RAZAMAN AYI VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI

TEPEBAŞI İLÇESİ 2016 YILI RAZAMAN AYI VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI S.NO TEPEBAŞI İLÇESİ 2016 YILI RAZAMAN AYI VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI VAAZ EDENİN VAAZIN TARİH ADI SOYADI UNVANI YERİ VAKTİ KONUSU Tepebaşı Camii 1 05.06.2016 29 Şaban Nalbant Camii Rahman Camii Ramazan'a

Detaylı

Sosyoloji. Konular ve Sorunlar

Sosyoloji. Konular ve Sorunlar Sosyoloji Konular ve Sorunlar Ontoloji (Varlık) Felsefe Aksiyoloji (Değer) Epistemoloji (Bilgi) 2 Felsefe Aksiyoloji (Değer) Etik Estetik Hukuk Felsefesi 3 Bilim (Olgular) Deney Gözlem Felsefe Düşünme

Detaylı

TEMİZLİK HAZIRLAYAN. Abdullah Cahit ÇULHA

TEMİZLİK HAZIRLAYAN. Abdullah Cahit ÇULHA TEMİZLİK HAZIRLAYAN Abdullah Cahit ÇULHA TEMİZLİK MADDİ TEMİZLİK MANEVİ TEMİZLİK İslam dini, hem maddî, hem de manevî temizliğe büyük bir önem vermiştir. Bu iki kısım temizlik arasında büyük bir ilgi vardır.

Detaylı

penceremi ışığa açıyorum PARMAKLIKLAR ARKASINDAKİ YÜREKLERİ IŞIKLA BULUŞTURUYORUZ

penceremi ışığa açıyorum PARMAKLIKLAR ARKASINDAKİ YÜREKLERİ IŞIKLA BULUŞTURUYORUZ penceremi ışığa açıyorum PARMAKLIKLAR ARKASINDAKİ YÜREKLERİ IŞIKLA BULUŞTURUYORUZ Sosyal birer varlık olmaları itibarıyla insanlar, yeryüzünde var oldukları günden bu yana toplu halde yaşamakta ve birbirleriyle

Detaylı

NİÇİN EVLENMEDEN ÖNCE İNSANIN KENDİNİ TANIMASI ÇOK ÖNEMLİDİR? YA DA KENDİNİ TANIMAK NEDİR?

NİÇİN EVLENMEDEN ÖNCE İNSANIN KENDİNİ TANIMASI ÇOK ÖNEMLİDİR? YA DA KENDİNİ TANIMAK NEDİR? Asiye Türkan NİÇİN EVLENMEDEN ÖNCE İNSANIN KENDİNİ TANIMASI ÇOK ÖNEMLİDİR? YA DA KENDİNİ TANIMAK NEDİR? İNSAN NEDEN EVLENİR? İlim ilim bilmektir İlim kendin bilmektir Sen kendini bilmezsen Bu nice okumaktır.

Detaylı