Gaziantep Yöresindeki Köylü Kadınlarda Odun Dumanı Maruziyetinin Solunum Sistemi Üzerine Olan Etkilerinin Araştırılması

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Gaziantep Yöresindeki Köylü Kadınlarda Odun Dumanı Maruziyetinin Solunum Sistemi Üzerine Olan Etkilerinin Araştırılması"

Transkript

1 Gaziantep Yöresindeki Köylü Kadınlarda Odun Dumanı Maruziyetinin Solunum Sistemi Üzerine Olan Etkilerinin Araştırılması Ayten FİLİZ, Öner DİKENSOY Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, GAZİANTEP ÖZET Bu çalışma Gaziantep civarındaki 5 köyde, sigara içmeyen kadınlarda, ekmek pişirme sırasında uzun süreli odun dumanına maruz kalma ile kronik bronşit ve kronik havayolu darlıkları arasındaki ilişkiyi araştırmak amacı ile yapıldı Ekim ayı içerisinde Gaziantep civarındaki toplam 5 köye gidilerek 40 yaş ve üzerinde olan 332 kadın çalışmaya dahil edildi. Tüm olgulara sorgulama, fizik muayeneleri ve solunum fonksiyon testleri yapıldı. Olgular kronik bronşitle uyumlu semptomları ve solunum fonksiyon testlerinde FEVı değeri %75 in altında olup olmamasına göre 3 gruba ayrıldı. Grup 1 olarak sınıflandırılan %73.49 olgu (n= 244) normal olarak değerlendirildi. Grup 2 olarak sınıflandırılan %11.44 olguda (n= 38) basit kronik bronşit olduğu tespit edildi. Grup 3 olarak sınıflandırılan % olguda (n= 50) ise kronik bronşit olduğu tespit edildi. Sonuç olarak ekmek pişirme sırasında odun dumanına maruz kalınması ile kronik hava yolu hastalıkları arasında ilişki olduğu ve bu ilişkinin maruz kalma süresi ve yoğunluğuna bağlı olduğu tespit edildi. ANAHTAR KELİMELER: KOAH, odun dumanı, kadın, SFT SUMMARY EFFECTS OF WOOD SMOKE EXPOSURE TO RESPIRATORY SYSTEM IN VILLAGER WOMEN IN GAZİAN- TEP This study was conducted to search for the relationship between wood smoke exposure and chronic airway diseases among nonsmoker women in the rural region of Gaziantep. Study was performed in October 1998 and 332 women villager older than 40 years of age were included. A questionnaire which is designed for epidemiological surveys were applied to all cases, followed by physical examinations and spirometric measurements. According to the evaluation of questionnaires and spirometric measurements cases were separated into three different categories % of cases were normal, 11.44% of cases had symptoms for chronic bronchitis and 15.06% of cases had chronic obstructive airway disease categorised as grup I, grup II and grup III respectively. We conclude that wood smoke exposure plays an important role in the formation of chronic airway diseases depending on the intensity and duration. KEY WORDS: COPD, wood smoke, woman, PFT 237

2 Filiz A, Dikensoy Ö. GİRİŞ Odun tüm dünyada yaygın olarak kullanılan bir yakıt maddesidir. Amerika Birleşik Devletleri ve gelişmiş Avrupa ülkelerinde halen ısınma amaçlı kullanılırken, gelişmekte olan ülkelerde ısınma ve özellikle de yemek pişirme amacıyla kullanımı çok daha fazladır (1,2). Yetmişli yılların başlarında, gelişmekte olan ülkelerde kırsal alanlarda yaşayanlara yönelik yapılan epidemiyolojik çalışmalarda, kronik bronşit sıklığının gelişmiş ülkelerdekinden daha fazla olduğu, kadın/erkek oranının ise gelişmiş ülkelerdekinin aksine eşit olduğu gözlenmiştir (3,4). Bu ilginç gözlem, araştırmacıları kronik bronşit etyolojisinde rol oynayan sigara dışında bir etken aramaya yöneltmiş, yapılan araştırmalar bu ülkelerde biomass denilen işlenmemiş doğal yakıt maddelerinin uygun olmayan soba ve ocaklarda çok yoğun olarak kullanıldığını ortaya çıkartmıştır (2,5,6). Ancak, sorun daha çok gelişmekte olan ülkelerde yaygın olduğundan, bu konudaki araştırmalar sayıca azdır ve yeterli değildir. Ülkemizde özellikle odun ve tezek Doğu ve Güneydoğu Anadolu da kırsal yerleşim bölgelerinde en çok kullanılan yakıt maddeleridir. Bu yörelerimizde yaşayan köylü kadınlar küçük yaşlardan beri sadece yemek yaparken değil, ekmek yapmak içinde hiçbir yalıtımı ve baca sistemi olmayan ekmek ocakları karşısında saatlerce oturarak odun dumanına direk ve yoğun miktarlarda maruz kalmaktadırlar. Bu konuda ülkemizde yapılmış araştırma sayısı yok denecek kadar azdır (7). Kliniğimize yöremizden müracaat eden köylü kadınlarda kronik bronşit ve obstrüktif akciğer hastalıklarına sık rastlanması nedeniyle ve de ülkemizdeki ilk çalışmalardan birisi olacağı düşüncesiyle böyle bir saha çalışması yapılması planlanmıştır. GEREÇ ve YÖNTEM Çalışma 1998 Ekim ayı içerisinde birbirini takip eden 2 hafta sonu Cumartesi ve Pazar günleri yapıldı. Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Kliniği nde görevli 2 öğretim üyesi uzman doktor, 1 asistan doktor ve 2 solunum fonksiyonları teknisyeni, ayrıca Gaziantep Üniversitesi Kadın Sorunlarını Araştırma ve Uygulama Merkezi (GÜKAMER) üyesi olan 5 kadından oluşan bir ekiple Gaziantep civarındaki, merkezden uzaklığı km arasında değişen 5 köye gidildi. Köyler coğrafi, sosyal ve ekonomik özellikleri yönünden benzeri karakterlere sahipti. Toplam olarak 5 köyden 40 yaş üzeri 332 olgu çalışmaya alındı. Çalışmaya alınan olgu sayısının her köydeki toplam 40 yaş üzeri kadın nüfusun en az %70 i olması amaçlandı. Olgular çalışma yerine geldiklerinde ilk olarak boy, kilo ölçümleri yapılıp ayrı odalarda sorgulamaya alındı. Sorgulamalar ekipteki GÜKAMER üyesi kadınlar tarafından yapıldı. Sorgulama elemanlarına sorgulama şekli ve sorular hakkında daha önceden eğitim verildi, fakat çalışmanın amacından bahsedilmedi. Sorgulamada, olguların kimlik bilgileri, ikametleri, eğitim ve ekonomik durumları, sigara ile temasları, yemek, ısınma, ekmek yapma, çamaşır yıkama sırasında kullandıkları yakıt türü ve maruz kalma sürelerini değerlendirmeye yönelik British Medical Research Council tarafından hazırlanmış anket formunun modifiye edilmiş ve iyi derecede İngilizce bilen bir göğüs hastalıkları uzmanınca Türkçe'ye çevrilmiş şekli kullanıldı (8). Sorgulama sonrası olguların ekipteki doktorlar tarafından tıbbi hikayeleri alındı ve fizik muayeneleri yapıldı. Bunu takiben solunum fonksiyonları teknisyenleri tarafından ayrı bir odada solunum fonksiyon testleri (SFT) yapıldı. Solunum fonksiyon testleri American Thorax Society (ATS) standartlarına uyan spirobank (Ocean&MIR) test cihazı kullanılarak yapıldı. Testler nasıl yapılacağı gösterildikten sonra her olguya teknik olarak yeterli 3 değer elde edilene kadar tekrarlandı (9). FEV 1 (birinci saniyedeki zorlu ekpirasyon volümü) değeri %75 in altında olan 65 olgu daha ayrıntılı inceleme için kliniğe davet edildi. Bu olgulara ilave olarak akciğer radyogramları, tam kan sayımları, reverzibilite testleri, arter kan gazları analizi yapıldı. Bu olgular içinde akciğer grafisinde parankimal opasiteler gibi anomalisi olan, sol kalp yetmezliği bulguları olan, FEV 1 değerinde %15 reverzibilitesi olanlar (toplam 15 olgu) çalışma dışında bırakıldı. Bunlara ilaveten çalışma sırasında aktif bir solunum sistemi enfeksiyonu olan, bilinen veya tespit edilen ilave kalp veya diğer bir akciğer hastalığı (bronşektazi, bronş astması, tbc vs.) olan olgular da çalışma dışında bırakıldı (toplam 38 olgu). Olgular semptom ve solunum fonksiyonlarına göre üç gruba ayrıldı. Hiç semptomu olmayan ve FEV 1 değeri normalin %75 inin üzerinde olan (normal grup) olgular grup 1, birbirini takip eden iki yıl boyunca bir yılda en az üç ay ve bu üç ayında çoğu 238

3 Gaziantep Yöresindeki Köylü Kadınlarda Odun Dumanı Maruziyetinin Solunum Sistemi Üzerine Olan Etkilerinin Araştırılması günlerinde öksürük, balgam, şikayetleri olan (basit kronik bronşit grubu) ve FEV 1 değeri normalin %75 inin üzerinde olan olgular grup 2, hem kronik bronşitle uyumlu semptomu olan hem de FEV 1 değeri normalin %75 inden küçük olan (kronik bronşit grubu) olgular grup 3 olarak belirlendi (10). Halen sigara içmekte olan veya hayatının bir döneminde sigara içmiş olgular sayıca az olduğundan çalışma kapsamı dışında bırakıldılar (n= 13). Evinde sigara içen en az bir birey bulunan (oğlu veya eşi) olgular pasif içici olarak belirlendiler. Öğrenim dereceleri ve evdeki ortalama aylık gelir düzeyi sosyoekonomik durumun belirleyicileri olarak kaydedildi. Ekmek pişirme sırasında olguların odun dumanına maruz kalma yoğunluğu saat/hafta ve toplam maruz kalma süresi yıl olarak kaydedildi. Bir yılda maruz kaldığı süreyi saat olarak (saat/yıl) belirlemek için saat/hafta değeri, bir yıldaki hafta sayısı olan 52 ile çarpıldı. Ekmek pişirilen ocaklar, hemen tüm evlerde bahçe içinde, topraktan yapılmış, taban alanı 6-9 m 2 arasında değişen, tavanı yerden yaklaşık 3-4 m yükseklikte bacasız odalarda bulunmaktaydı. Ocaklar topraktan yapılmıştı. Ekmek bu toprak ocakların üzerine yerleştirilen yuvarlak içbükey saç levhalar üzerinde yapılmaktaydı. İstatistiki analizler yapılırken Windows için hazırlanmış SPSS 9.0 programı kullanıldı. Yaş, SFT, maruz kalma süreleri gibi değişkenlerin gruplar arasındaki dağılımının anlamlılığını test etmek için tek yönlü varyans analizi, daha sonra aynı değişkenler için grupların ikili olarak karşılaştırılmasında bağımsız iki ortalama arasındaki farkın anlamlılık testi yapıldı. SONUÇLAR Çalışmaya, yaşları arasında değişen (ortalama ± 10.72) 5 köyden toplam 332 kadın alındı. Olgular ATS kriterlerine göre kronik bronşitle uyumlu semptomları ve solunum fonksiyonlarında obstrüktif tipte bozukluk olması (kronik havayolu darlığı) özelliklerine göre 3 gruba ayrıldı (10). Grup 1 olarak sınıflandırılan %73.49 olguda (n= 244) sorgulama sonucu kronik bronşitle uyumlu bir semptom saptanmazken yapılan solunum fonksiyon testlerinde FEV 1 değeri %75 den yüksekti. Grup 1 deki olguların yaşları arasında ortalama; ± 9.71 idi. Grup 2 olarak sınıflandırılan %11.44 olgunun (n= 38) sorgulama sonucu kronik bronşitle uyumlu semptomları olduğu tespit edildi, ancak solunum fonksiyon testlerinde FEV 1 değerleri %75 den yüksekti. Grup 2 deki olguların yaşları arasında ortalama; ± 8.22 idi. Grup 3 olarak sınıflandırılan %15.06 olgunun (n= 50) sorgulama sonucu kronik bronşitle uyumlu semptomları vardı ve solunum fonksiyon testlerinde FEV 1 değerleri %75 den düşüktü. Grup 3 deki olguların yaşları arasında ortalama; ± 9.63 idi. Tüm gruplarda okuryazar olmayanlar çoğunlukta olup, öğrenim durumu en iyi olanlar 1 kişi hariç (ortaokul) ilkokul mezunuydu. Gruplara göre olguların demografik verilerinin dağılımı Tablo 1 de gösterilmiştir. Olguların hiçbiri hayatlarının hiçbir döneminde sigara içmemişti. Pasif sigara içimi olan olgu sayısı grup 1 de 144 kişi (%59.1), grup 2 de 17 kişi (%44.73), grup 3 de 31 kişi (%62) idi. Tablo 2 köylere göre olgu dağılımını, olgu sayısının toplam 40 yaş üstü kadın nüfusa oranını ve köylerin sosyoekonomik durumlarını özetlemektedir. Köylerden çalışmaya katılan olgu sayıları ve köylerin sosyoekonomik durumları birbirine yakındı. Her köyden çalışma kriterlerine uygun olan nüfusun %70'ine yakınının çalışmaya katılımı sağlanmıştır. Olguların %29.2 si yemek pişirmek için sadece odun kullanırken, %43 ü sadece LPG gaz, %27.7 si ise çeşitli yakıt türlerini kullanmaktaydı. Isınmak için sadece odun kullananlar %58.1, sadece kömür kullananlar %7.2, çeşitli yakıt türlerini kullananlar ise %34.6 idi. Çamaşır yıkamak için sadece odun kullananlar %56.6, sadece LPG gaz kullananlar %11.7, çeşitli yakıt türlerini kullanalar ise %31.6 idi. Çalışma gruplarında ekmek pişirme dışında kullanılan yakıt türlerinin gruplara göre dağılımı Tablo 3 de özetlenmiştir. Yaş ortalamaları grup 1 den grup 3 e doğru artmaktaydı. Yaş ortalamaları arasındaki bu fark istatistiki yönden anlamlıydı (Tablo 4). Gruplar ikişerli olarak kendi aralarında karşılaştırıldığında tüm gruplar arasında istatistiki yönden anlamlı fark olduğu görüldü. Grup 1 ve grup 2 nin yaş ortalamaları arasındaki fark diğer karşılaştırmalara göre daha az anlamlıydı (p< 0.05) (Tablo 5). Gruplar saat/hafta olarak ekmek pişirme sırasında odun dumanına maruz kalma yoğunlukları yönünden karşılaştırıldığında 3 grup arasında istatistiki 239

4 Filiz A, Dikensoy Ö. Tablo 1. Araştırma grubunda; FEV 1 değerlerine göre belirlenen grupların bazı sosyodemografik özellikleri ve maruziyet dağılımı (Gaziantep'te 5 köy, 1998). Grup 1 (n= 244) Grup 2 (n= 38) Grup 3 (n= 50) Yaş (yıl) Boy (cm) Kilo (kg) FEV 1 (%ortalama) Pasif sigara içici (n) 144 (%59.01) 17 (%44.73) 31 (%62) Öğrenim durumu Okur-yazar 20 (%8.19) 6 (%15.78) 1 (%2) Okur-yazar değil 221 (%90.57) 28 (%73.68) 49 (%98) İlkokul mezunu 2 (%0.81) 4 (%10.52) - Orta ve üzeri 1 (%0.40) - - ODMKY (saat/hafta) TEPS, (yıl) EPS, (saat/yıl) n: Sayı, ODMKY: Odun dumanına maruz kalma yoğunluğu, TEPS: Toplam ekmek pişirme süresi, EPS: Ekmek pişirme süresi Tablo 2. Çalışmaya alınan köylerin sosyo-ekonomik durumları ve 40 yaş üzeri kadın nüfusun dağılımı. Köy A Köy B Köy C Köy D Köy E Sayı (%) Sayı (%) Sayı (%) Sayı (%) Sayı (%) Çalışmaya alınan olgu 71 (69.60) 55 (63.21) 65 (58.55) 78 (65) 63 (67.74) Çalışma alınmayan olgu 12 (11.76) 7 (8.04) 11 (9.9) 15 (12.5) 8(8.6) >40 y toplam kadın nüfus Öğrenim durumu Okur-yazar değil 63 (88.75) 49 (85.45) 62 (95.39) 67 (85.9) 57 (90.47) Okur-yazar 7 (9.85) 4 (5.45) 2 (3.07) 8 (10.29) 5 (7.94) İlkokul 1 (1.4) 2 (3.63) 1 (1.54) 3 (3.81) - (-) Orta ve üzeri - (-) - (-) - (-) - (-) 1 (1.59) Aylık gelir, TL 172 milyon 199 milyon 169 milyon 165 milyon 196 milyon olarak anlamlı fark olduğu gözlendi (Tablo 4). Gruplar kendi aralarında ikişerli olarak karşılaştırıldığında grup II ve III arasında bu yönden anlamlı fark olmadığı gözlendi (Tablo 5). Ekmek pişirme süreleri yıl olarak karşılaştırıldığında 3 grup arasında istatistiki olarak anlamlı fark olduğu gözlendi (Tablo 4). İkişerli karşılaştırmalarda grup 1 ve grup 2 arasında anlamlı fark gözlenmedi, ancak grup 1 ile grup 3 ve grup 2 ile grup 3 arasında anlamlı fark olduğu gözlendi (Tablo 5). TARTIŞMA Çalışmamızdan elde ettiğimiz veriler uzun süreli odun dumanı maruziyetinin kronik hava yolları darlığı ve kronik bronşitle ilişkili olabileceğini desteklemektedir. Her ne kadar çalışmamız bugüne kadar bu alanda yapılan nadir saha çalışmalarından biri ise de eksikleri vardır (3-5,11-15). Çalışmamız olgu kontrollü olarak yapılamamıştır. Bunun sebebi köylerde yaşayan kadın nüfus arasında ekmek pişirmemiş yada hayatının bir döneminde odun duma- 240

5 Gaziantep Yöresindeki Köylü Kadınlarda Odun Dumanı Maruziyetinin Solunum Sistemi Üzerine Olan Etkilerinin Araştırılması Tablo 3. Çalışma gruplarında ekmek pişirme dışında kullanılan yakıt türlerinin gruplara göre dağılımı (Gaziantep, 1998). Yemek pişirme Isınma Çamaşır yıkama Odun LPG Karışık Odun Kömür Karışık Odun LPG Karışık Sayı (%) Sayı (%) Sayı (%) Sayı (%) Sayı (%) Sayı (%) Sayı (%) Sayı (%) Sayı (%) Grup 1 68 (27.8) 114 (46.7) 62 (25.5) 130 (53.2) 21 (8.6) 93 (38.2) 130 (53.3) 29 (11.9) 85 (34.8) (n= 244) Grup 2 7 (18.4) 14 (36.8) 17 (44.8) 27 (71) 1 (2.6) 10 (26.4) 23 (60.5) 5 (13.2) 10 (26.3) (n= 38) Grup 3 22 (44) 15 (30) 13 (26) 36 (72) 2 (4) 12 (24) 35 (70) 5 (10) 10 (20) (n= 50) Toplam 97 (29.2) 143 (43) 92 (27.8) 193 (58.1) 24 (7.2) 115 (34.7) 188 (56.6) 39 (11.7) 105 (31.7) (n= 332) Satır % verilmiştir, n: Sayı. Tablo 4. Gruplarda yaş, odun dumanına maruz kalma yoğunluğu ve ekmek pişirme süreleri ortalamalarının istatistiki olarak karşılaştırılması. Yaş ODMKY (saat/hafta) EPS (yıl) Grup Olgu (n) Ortalama SD Ortalama SD Ortalama SD P değeri < 0.001* < * < 0.001* *İstatistiki olarak anlamlı, ODMKY: Odun dumanına maruz kalma yoğunluğu, EPS: Ekmek pişirme süresi, SD: Standart deviasyon Tablo 5. Grupların yaş, odun dumanına maruz kalma yoğunluğu, ekmek pişirme süreleri ortalamalarının istatistiki karşılaştırılması. Yaş ODMKY (saat/hafta) EPS(yıl) Grup 1-Grup 2 p< 0.05* p> 0.05 p> 0.05 Grup 1-Grup 3 p< * p< * p< * Grup 2-Grup 3 p< 0.05* p< 0.05* p< 0.001* *İstatistiki olarak anlamlı, ODMKY: Odun dumanına maruz kalma yoğunluğu, EPS: Ekmek pişirme süresi nına maruz kalmamış hemen hiç kimse olmamasıydı. Hastane ortamından seçilecek bir kontrol grubunun ise uygun olmayacağı düşünüldü. Daha önce yapılmış çalışmalarda da hastane ortamından kontrol veya olgu grubu seçilmesinin sahadan seçilmesi kadar sağlıklı olmayacağından bahsedilmiştir (10). Çalışmamızın bir diğer eksiği de ekmek pişirilen ortamlar da havadaki partikül miktarının ölçülememiş olmasıdır. Ancak çalışmaya alınan köylerin şehirden ve sanayi bölgelerinden uzakta olması nedeniyle olguların hava kirliliğinden etkilenme olasılığının minimal olduğu düşünüldü. Ayrıca çalışma yapıldığı sırada havalar sıcak olduğundan sobalar yakılmaya başlanmamıştı. Çalışmada sonuçları etkileyebilme ihtimali olabilecek bir diğer durum maruziyet sürelerinin belirlenmesi oldu. Olguların tamamına yakınının eğitim seviyesi çok düşük olduğundan bu konuda özel çaba sarf edilerek mümkün olanın en iyisi yapılmaya çalışıldı. 241

6 Filiz A, Dikensoy Ö. Çalışmamızda basit kronik bronşit sıklığı (sadece semptom olup SFT'si normal olanlar) %11.44, kronik bronşit (hava yolu obstrüksiyonu olanlar) sıklığı ise %15.06 olarak tespit edildi. Bu oranlar daha önce gelişmekte olan ülkelerde yapılan çalışmalarda alınan sonuçlarla uyumluydu (4,11,15). Ancak bu konuda yapılmış prevalans çalışmalarının sayıca çok az olduğunu söylemekte yarar görmekteyiz. Yeni yapılmış bir çalışmada Albalak ve arkadaşları Bolivyalı sigara içmeyen köylülerde kronik bronşit sıklığını içerde yemek pişirenlerde %22, dışarıda yemek pişirenlerde ise %13 olarak bildirdiler (15). Bu çalışmada solunum fonksiyonları yapılmamıştı. Bu nedenle kronik bronşitle uyumlu şikayeti olanlar kronik havayolu daralması yönünden değerlendirilmemişti. Bizim çalışmamızda grup 3 içine alınan olgularında aynı zamanda kronik bronşitle uyumlu semptomları olduğu göz önüne alınırsa %26.5 gibi bir oran elde edilir ki bu oran Albalak ve arkadaşlarının içerde yemek pişirenlerde elde ettikleri orana yakın hatta biraz daha yüksektir. Ancak bizim çalışmamızın 40 yaş üstü kadınlarda yapıldığı Albalak ve arkadaşlarınca yapılanın ise yaş arası kadın ve erkeklerde yapıldığı unutulmamalıdır. Bu çalışmada içerde diye nitelendirilen mutfak tanımlaması bizim çalışmamızdaki köylülerin ekmek pişirdikleri yerin tanımlaması ile çok benzeşmekteydi. Olgularımızın tümünün sigara içmeyen kadınlar olduğu dikkate alındığında kronik bronşit ve kronik havayolu darlığı saptanan olgu oranlarının gelişmiş ülkelerde sigaraya bağlı olduğu bildirilen kronik obstrüktif akciğer hastalıkları oranlarından (%3-17) daha fazla olduğu görülmektedir (16). Her ne kadar olgularımızın 192 si (%57.83) pasif içici olarak kaydedilmişse de grup 3 ve grup 1 deki pasif sigara içiciliği oranlarının birbirine yakın olduğu görülmüştür (Tablo 1). Ancak buradan hareketle pasif sigara içiminin ilave bir etkisi olup olmadığını söylemek mümkün değildir. Çalışmamızda ekmek pişirme eylemi daha önce yapılmış çalışmalardan farklı olarak yemek pişirmeden farklı ve öncelikli olarak değerlendirmeye alınmıştır. Bunun sebebi yöremizdeki köylerde kadınların ekmek pişirmek için özel günler ayırarak bu günlerde, ilkel ekmek ocakları karşısında direk odun dumanına maruz kalarak saatler geçirmeleridir. Bunun yanında yemek pişirme eylemi günlük olarak yapılmaktaydı ancak bu işlem için sadece odun kullanan olgu sayısı tüm olgular arasında 97 (%29.2), sadece LPG gaz kullanan olgu sayısı ise 143 (%43) idi. Bugün için halen odun ile yemek pişirenlerin sayısı küçümsenemeyecek kadar çok olmakla birlikte LPG gaz kullananların sayısı da gittikçe artmaktadır. Ancak ekmek pişirmek için halen her evde geleneksel ekmek ocakları kullanılmaktadır. Yakıt olarak odun yada biomass kullanımına bağlı olarak oluşan kronik bronşit ve havayolu darlığının, yaş, maruz kalma süresi ve yoğunluğu ile arttığı daha önce yapılan birçok çalışmanın ortak sonucuydu (7,11,12,14-18). Çalışmamızın sonuçları bu düşünceyi destekler nitelikteydi. Gruplarda yaş ortalamalarının grup 1 den grup 3 e doğru arttığı tespit edildi ve yaş ortalamaları arasındaki fark istatistiki yönden anlamlıydı. Gruplar kendi aralarında ikişerli olarak karşılaştırıldığında grup 1-3 ve grup 2-3 arasındaki fark çok anlamlıyken grup 1-2 arasındaki fark daha az anlamlıydı. Buradan hareketle odun dumanı maruziyetine bağlı kronik bronşit oluşumunun özellikle 50 yaşından sonra, kronik havayolu darlıklarının ise 60 yaşından sonra ortaya çıktığı söylenebilir. Ancak maruz kalma yoğunluğunda olabilecek bireysel farklılıklar bu tespitleri değiştirebilir. Nitekim çalışmamızdaki odun dumanına maruz kalma yoğunluğu olarak nitelendirilen saat/hafta oranları arasında da gruplar arasında istatistiki yönden anlamlı farklılıklar vardı. Bu farkın en önemli sebebi evlerdeki nüfus yoğunluğunun farklı olması idi. Kalabalık evlerde daha sık ve daha fazla ekmek pişirilmekteydi. Yani hem odun dumanına maruz kalma süresi (yıl olarak) hem de yoğunluğunun (saat/hafta olarak) kronik havayolu hastalıkları oluşumunda önemli etkisi vardır. Ancak hangisinin ne kadar etkili olduğunun anlaşılması için uzun süreli takibe dayalı çalışmalar yapmak gerekir. Ekmek yapma sırasında olgularımızın tamamı odun kullandığından, bir başka deyişle odun yakıt olarak en fazla ekmek pişirmek için kullanıldığından, sonuçlarımızda odunun diğer sebeplerle kullanımı veya diğer yakıt türlerinin ilave etkileri olup olmadığı araştırılmamıştır. Ancak bu oranlara göz atıldığında grup 3 de tüm işlemler sırasında odunun en fazla kullanılan yakıt olduğu görülmektedir. Isınmak için tüm gruplarda büyük çoğunlukla odun kullanılmaktadır. Odun dumanına maruz kalmanın sadece yemek pişirme sırasında değil evde sobada 242

7 Gaziantep Yöresindeki Köylü Kadınlarda Odun Dumanı Maruziyetinin Solunum Sistemi Üzerine Olan Etkilerinin Araştırılması yakılması durumunda da kronik bronşit için bir risk oluşturabileceği bildirilmiştir (2). Ayrıca diğer yakıt türlerinin de daha düşük oranda olmak üzere benzeri etkiye yol açabileceği bildirilmiştir (12,14). Bu ilişkilerin ortaya çıkarılmasına yönelik daha detaylı çalışmalar yapılabilir. Sonuç olarak, klasik ekmek ocaklarında ekmek pişirmek odun dumanına yoğun bir şekilde maruz kalmaya sebep olduğundan, sigara içmeyen köylülerde önemli oranlarda kronik havayolu hastalıkları oluşmasına sebep olmaktadır. Oluşan patolojinin derecesi maruz kalma süresi ve yoğunluğu ile direk olarak ilişkilidir ve basit kronik bronşitten kronik havayolu daralmasına kadar değişmektedir. Konuya ilişkin gerekli önlemlerin alınabilmesine referans olması açısından bu çalışma ve öncesinde yapılmış olanlardan elde edilecek tecrübe ve bilgiler ışığında daha detaylı ve daha fazla olgu içeren çalışmaların muhakkak yapılması gerektiğine inanıyoruz. KAYNAKLAR 1. Barış İ. Biomass ve solunum sistemi. In: Barış İ (ed). Solunum hastalıkları temel yaklaşım. 2. baskı Ankara: Türkiye Akciğer Hastalıkları Vakfı 1995; Timothy V, Koenig L, Koenig JQ. Wood smoke: Emissions and noncancer respiratory effects. Ann Rev Public Health 1994;15: Woolcock AJ, Blackburn CRB, Freeman MH et al. Studies of chronic (non-tuberculous) lung disease in New Guinea Populations. The nature of the disease. Am Rev Respir Dis 1970;102: Anderson HR. Chronic lung disease in the Papua New Guinea Highlands. Thorax 1979;34: Boleij JSM, Ruigewaard P, Hoek F et al. Domestic air pollution from biomass burning in Kenya. Atmospheric Environment 1989;23: Pierson WE, Koenig JQ, Bardana E. Potential adverse health effects of wood smoke. West J Med 1989;151: Demirtaş N, Seyfikli Z, Topçu S. Sivas bölgesinden hastanemize başvuran kadın hastalarda geleneksel biomass kullanımı ile KOAH arasındaki ilişki. Solunum Hastalıkları 1999;10: Medical Research Council. Standardized questionnaires on respiratory symptoms. BMJ 1960;2: American Thoracic Society. Lung function testing: selection of reference values and interpretative strategies. Am Rev Respir Dis 1991; 144: American Thoracic Society. Standards for the diagnosis and care of patients with chronic obstructive pulmonary disease. Am J Respir Crit Care Med 1995;152: Pandey MR. Domestic smoke pollution and chronic bronchitis in a rural community of the Hill region of Nepal. Thorax 1984;39: Behera D, Jindal SK. Respiratory symptoms in Indian women using domestic cooking fuels. Chest 1991;100: Brauer M, Bartlett K, Pineda JR et al. Assessment of particulate concentrations from domestic biomass combustion in rural Mexico. Environ Sci Technol 1996;30: Behera D, Jindal SK, Malhotra HS. Ventilatory function in nonsmoking rural Indian women using different cooking fuels. Respiration 1994;61: Albalak R, Frisancho AR, Keeler GJ. Domestic biomass fuel combustion and chronic bronchitis in two rural Bolivian villages. Thorax 1999:54: Ball P, Make B. Acute exacerbations of chronic bronchitis: an international comparison. Chest 1998;43: Dennis RJ, Maldonado D, Norman S et al. Woodsmoke exposure and risk for obstructive airways disease among women. Chest 1996;109: Perez-Padilla R, Regalado J, Vedal S et al. Exposure to biomass smoke and chronic airway disease in Mexican women. A case control study. Am J Respir Crit Care Med 1996;154: Yazışma Adresi Öner DİKENSOY Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı 27030/GAZİANTEP 243

Koah lı Kadın Hastalardaki Risk Faktörleri. Risk Factors for Chronic Obstructive Pulmonary Disease in Women

Koah lı Kadın Hastalardaki Risk Faktörleri. Risk Factors for Chronic Obstructive Pulmonary Disease in Women Dicle Tıp Dergisi, 2006 Cilt:33, Sayı: 4, (215-219) Koah lı Kadın Hastalardaki Risk Faktörleri Arzu Yakışan*, Ömer Özbudak*, Aykut Çilli*, Candan Öğüş*, Tülay Özdemir* ÖZET Ülkemiz kırsal bölgelerinde

Detaylı

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ BARAN E 1, KOCADAĞ S 1, AKDUR R 1, DEMİR N 2, NUMANOĞLU

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

Alevlenmelerin en yaygın nedeni, trakeobronşiyal enfeksiyonlar ve hava kirliliğidir. Şiddetli alevlenmelerin üçte birinde neden saptanamamaktadır

Alevlenmelerin en yaygın nedeni, trakeobronşiyal enfeksiyonlar ve hava kirliliğidir. Şiddetli alevlenmelerin üçte birinde neden saptanamamaktadır Toraks Derneği, Göğüs Hastalıkları Uzmanları ve solunum hastalıkları alanında çalışan diğer uzmanlık dallarındaki hekimler tarafından 1992 de kurulan bir ulusal uzmanlık derneğidir. Toraks Derneği nin

Detaylı

Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri

Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri Environment International Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri Hoş Geldiniz 23 Temmuz 2010 Wim van Doorn TEMĠZ HAVA NEDĠR? Temiz hava bileşimi Azot Oksijen Su buharı Diğer kirleticiler Karbon dioksit Organik

Detaylı

KOAH: TANIM VE EPİDEMİYOLOJİ

KOAH: TANIM VE EPİDEMİYOLOJİ KOAH: TANIM VE EPİDEMİYOLOJİ Doç.Dr. Hakan Günen İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Malatya KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) en önemli ölüm ve sağlık yoksunluğu

Detaylı

Isparta İl Merkezinde KOAH Öntanı Prevalansı ve İlişkili Faktörler

Isparta İl Merkezinde KOAH Öntanı Prevalansı ve İlişkili Faktörler DOI: 10.5152/ttd.2013.09 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / ORIGINAL INVESTIGATION Isparta İl Merkezinde KOAH Öntanı Prevalansı ve İlişkili Faktörler Prevalence of Pre-diagnosed COPD in Isparta Provience and the Related

Detaylı

TÜTÜN VE KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) Kısa Ders 1 Modül: Tütünün Solunum Sistemi Üzerindeki Etkileri

TÜTÜN VE KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) Kısa Ders 1 Modül: Tütünün Solunum Sistemi Üzerindeki Etkileri TÜTÜN VE KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) Kısa Ders 1 Modül: Tütünün Solunum Sistemi Üzerindeki Etkileri KOAH hastalarının sigara bırakma danışmanlığı almasının önemini kavrayabilecektir. Kısa

Detaylı

TEMEL EĞİTİMDEN ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ ORTAK SINAV BAŞARISININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

TEMEL EĞİTİMDEN ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ ORTAK SINAV BAŞARISININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ VERİ ANALİZİ, İZLEME VE DEĞERLENDİRME DAİRE BAŞKANLIĞI TEMEL EĞİTİMDEN ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ ORTAK SINAV BAŞARISININ ÇEŞİTLİ

Detaylı

KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir?

KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir? KOAH NE DEMEKTİR? KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir? Hastalar için özet bilgiler KOAH nedir? KOAH, hastalığın belli başlı özelliklerinin tanımını içinde barındıran Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı teriminin

Detaylı

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalarında Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalarında Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalarında Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi Deniz İNAL İNCE, Nur TUNALI, Sema SAVCI, Hülya ARIKAN Hacettepe Üniversitesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokulu, ANKARA

Detaylı

KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ

KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ ÖĞRENİM HEDEFLERİ KOAH tanımını söyleyebilmeli, KOAH risk faktörlerini sayabilmeli, KOAH patofizyolojisinin

Detaylı

Mesleksel, çevresel maruziyetler ve akciğer sağlığı ilişkisi

Mesleksel, çevresel maruziyetler ve akciğer sağlığı ilişkisi Mesleksel, çevresel maruziyetler ve akciğer sağlığı ilişkisi Nuray KÖMÜS 1, Sinem ALBAYRAK 2, Hülya ELLİDOKUZ 3, Arif Hikmet ÇIMRIN 4 1 Nizip Devlet Hastanesi, Gaziantep, 2 Karasu Devlet Hastanesi, Sakarya,

Detaylı

KOAH lı Hastalarda Sağlık Eğitiminin Etkisinin Değerlendirilmesi

KOAH lı Hastalarda Sağlık Eğitiminin Etkisinin Değerlendirilmesi KOAH lı Hastalarda Sağlık Eğitiminin Etkisinin Değerlendirilmesi Ayşe GÜNER*, Nazlı ATAK* * Ankara Üniversitesi Sağlık Eğitim Yüksek Okulu, ANKARA ÖZET Bu çalışma, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH)

Detaylı

14 Aralık 2012, Antalya

14 Aralık 2012, Antalya Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı,

Detaylı

Kağıt Fabrikası Çalışanlarında Solunum Sistemi Semptomları ile Birlikte Solunum Fonksiyon Testlerinin Değerlendirilmesi

Kağıt Fabrikası Çalışanlarında Solunum Sistemi Semptomları ile Birlikte Solunum Fonksiyon Testlerinin Değerlendirilmesi Kağıt Fabrikası Çalışanlarında Solunum Sistemi Semptomları ile Birlikte Solunum Fonksiyon Testlerinin Değerlendirilmesi Ayşe ORMAN*, Hülya ELLİDOKUZ**, Hıdır ESME***, Mehmet ÜNLÜ*, Alaaddin AY* * Afyon

Detaylı

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI Gülseren PEHLİVAN, Nur CANPOLAT, Şennur ERKUT, Ayşe KESER, Salim ÇALIŞKAN, Lale SEVER İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı

Detaylı

Kronik Öksürük. Dr. Kürşat Uzun N.E. Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD ve Yoğun Bakım Bilim Dalı

Kronik Öksürük. Dr. Kürşat Uzun N.E. Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD ve Yoğun Bakım Bilim Dalı Kronik Öksürük Dr. Kürşat Uzun N.E. Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD ve Yoğun Bakım Bilim Dalı Epidemiyoloji Polikliniklerde en sık 5. şikayet %88-100 neden saptanıyor Spesifik tedavi

Detaylı

Araştırmalar / Original Articles Kadın ile Erkek KOAH lı Olguların Karşılaştırılması

Araştırmalar / Original Articles Kadın ile Erkek KOAH lı Olguların Karşılaştırılması ISSN 13-2961 Tüm hakları saklıdır, tamamen ve kısmen tıpkıbasımı yasaktır Araştırmalar / Original Articles ile KOAH lı Olguların Karşılaştırılması Comparison of Male and Female COPD Subjects İlknur Başyiğit

Detaylı

Çay işçilerinde solunum semptomları ve fonksiyonları

Çay işçilerinde solunum semptomları ve fonksiyonları Çay işçilerinde solunum semptomları ve fonksiyonları Lütfi ÇÖPLÜ, Z. Toros SELÇUK, A. Sema YILMAZ, Begüm ERGAN ARSAVA, A. Fuat KALYONCU, A. Altay ŞAHİN, Y. İzzettin BARIŞ Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi,

Detaylı

ASTIM «GINA» Dr. Bengü MUTLU SARIÇİÇEK

ASTIM «GINA» Dr. Bengü MUTLU SARIÇİÇEK ASTIM «GINA» Dr. Bengü MUTLU SARIÇİÇEK ASTIM Dünya genelinde 300 milyon kişiyi etkilediği düşünülmekte Gelişmiş ülkelerde artan prevalansa sahip Hasta veya toplum açısından yüksek maliyetli bir hastalık

Detaylı

MANİSA KENT MERKEZİNDE YAŞAYAN YAŞ GRUBU KADINLAR VE EŞLERİ ARASINDA SİGARA İÇME BOYUTU VE BUNU ETKİLEYEN SOSYOEKONOMİK FAKTÖRLER

MANİSA KENT MERKEZİNDE YAŞAYAN YAŞ GRUBU KADINLAR VE EŞLERİ ARASINDA SİGARA İÇME BOYUTU VE BUNU ETKİLEYEN SOSYOEKONOMİK FAKTÖRLER MANİSA KENT MERKEZİNDE YAŞAYAN 15-49 YAŞ GRUBU KADINLAR VE EŞLERİ ARASINDA SİGARA İÇME BOYUTU VE BUNU ETKİLEYEN SOSYOEKONOMİK FAKTÖRLER Dr. Ümit ATMAN CİHAN Dr. Gönül DİNÇ Yük. Hemş. Safiye ÖZVURMAZ Dr.

Detaylı

Çevresel asbest maruziyetinin akciğer sağlığı üzerine etkileri Effects of environmental asbestos exposure on lung health

Çevresel asbest maruziyetinin akciğer sağlığı üzerine etkileri Effects of environmental asbestos exposure on lung health 30 Dicle Tıp Derg / Dicle Med J A. Ç. Tanrıkulu ve ark. Cilt/Vol 37, No 1, 30-34 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / ORIGINAL RESEARCH Çevresel asbest maruziyetinin akciğer sağlığı üzerine etkileri Effects of environmental

Detaylı

Türkiye de KOAH Epidemiyolojisi

Türkiye de KOAH Epidemiyolojisi Derleme Review 7 Türkiye de KOAH Epidemiyolojisi Epidemiology of COPD in Turkey Dr. Yasin ABUL, Dr. Tevfik ÖZLÜ Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Trabzon ÖZET

Detaylı

Tıp Fakültesi Çalışanlarında Sigara İçme Prevalansı, Nikotin Bağımlılığı ve Solunum Fonksiyon Testleri #

Tıp Fakültesi Çalışanlarında Sigara İçme Prevalansı, Nikotin Bağımlılığı ve Solunum Fonksiyon Testleri # Tıp Fakültesi Çalışanlarında Sigara İçme Prevalansı, Nikotin Bağımlılığı ve Solunum Fonksiyon Testleri # Sibel ÖZKURT*, Mehmet BOSTANCI**, Remzi ALTIN*, Aysun ÖZŞAHİN**, Beyza AKDAĞ*** * Pamukkale Üniversitesi

Detaylı

Tekstil endüstrisinde sağlık gözetimi

Tekstil endüstrisinde sağlık gözetimi Tekstil endüstrisinde sağlık gözetimi Millworkers by Laurence Stephen Lowry (1948) Prof.Dr. Nadi Bakırcı Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D. Tekstil Sektörü Elyaf ve ipliği kullanım eşyasına

Detaylı

Halı Mağazası Çalışanlarında Solunumsal Yakınmalar ve Solunum Fonksiyon Testleri #

Halı Mağazası Çalışanlarında Solunumsal Yakınmalar ve Solunum Fonksiyon Testleri # Halı Mağazası Çalışanlarında Solunumsal Yakınmalar ve Solunum Fonksiyon Testleri # Sibel ÖZKURT*, Fatma FİŞEKÇİ*, Sevin BAŞER*, Remzi ALTIN*, Beyza AKDAĞ** * Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs

Detaylı

Prof. Dr. F. Cankat Tulunay

Prof. Dr. F. Cankat Tulunay 1 Prof. Dr. F. Cankat Tulunay Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Farmakoloji Derneği Başkanı Baş Ağrısı Dereği Başkanı 2006 2 1.Araştırmanın Amacı Araştırmanın ana amacı, Türkiye genelinde kronik

Detaylı

RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ

RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ 20.05.2010 Giriş I Renovasküler hipertansiyon (RVH), renal arter(ler) darlığının neden

Detaylı

6 dakika yürüme testindeki performansın doğum esnasındaki ağrı skorları üzerine etkisi

6 dakika yürüme testindeki performansın doğum esnasındaki ağrı skorları üzerine etkisi 6 dakika yürüme testindeki performansın doğum esnasındaki ağrı skorları üzerine etkisi Ebru Yüce, Deniz Ulaş, Nermin Köşüş, Serap Simavlı, Aydın Köşüş Amaç 6 dakika yürüme testindeki performansın doğum

Detaylı

Temel SFT Yorumlama. Prof. Dr. Gamze KIRKIL Fırat Üniversitesi Göğüs Hastalıkları AD

Temel SFT Yorumlama. Prof. Dr. Gamze KIRKIL Fırat Üniversitesi Göğüs Hastalıkları AD Temel SFT Yorumlama Prof. Dr. Gamze KIRKIL Fırat Üniversitesi Göğüs Hastalıkları AD SPİROMETRİ ENDİKASYONLARI A. Semptom, bulgu veya anormal laboratuar sonuçları varlığında akciğer hastalığı tanısını doğrulamak

Detaylı

SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİNDE TEMEL KAVRAMLAR

SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİNDE TEMEL KAVRAMLAR SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİNDE TEMEL KAVRAMLAR ÖĞRENİM HEDEFLERİ SFT parametrelerini tanımlayabilmeli, SFT ölçümünün doğru yapılıp yapılmadığını açıklayabilmeli, SFT sonuçlarını yorumlayarak olası tanıyı

Detaylı

Akciğer Hastalarında Sigara İçme Sıklığı #

Akciğer Hastalarında Sigara İçme Sıklığı # Akciğer Hastalarında Sigara İçme Sıklığı # Kürşat UZUN*, Bülent ÖZBAY*, Erkan CEYLAN* * Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, VAN ÖZET Bu çalışmanın amacı akciğer hastalığı

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi. Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi

Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi. Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Giriş: Kaliteli yaşam; kişinin temel ihtiyaçlarını karşıladığı,

Detaylı

Uluslararası Öğrencilerin Ülke ve Üniversite Seçimlerini Etkileyen Faktörler

Uluslararası Öğrencilerin Ülke ve Üniversite Seçimlerini Etkileyen Faktörler Uluslararası Öğrencilerin Ülke ve Üniversite Seçimlerini Etkileyen Faktörler İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ Yüksek Öğretim Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Eğitim Fakültesi 2 Giriş Dünyadaki hızlı

Detaylı

İSTANBUL ANADOLU YAKASI HAVA KİRLİLİĞİNİN PM10 ve PM2.5 AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Ufuk MALAK Prof.Dr. Kadir ALP

İSTANBUL ANADOLU YAKASI HAVA KİRLİLİĞİNİN PM10 ve PM2.5 AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Ufuk MALAK Prof.Dr. Kadir ALP İSTANBUL ANADOLU YAKASI HAVA KİRLİLİĞİNİN PM10 ve PM2.5 AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Ufuk MALAK Prof.Dr. Kadir ALP Hava Kirliliği Hava kirliliğinin, özellikle Partiküler madde PM10 ve PM2.5 in sağlık üzerine

Detaylı

Pulmoner Hipertansiyon Ayırıcı Tanısında Solunum Fonksiyon Testleri Spirometri

Pulmoner Hipertansiyon Ayırıcı Tanısında Solunum Fonksiyon Testleri Spirometri Pulmoner Hipertansiyon Ayırıcı Tanısında Solunum Fonksiyon Testleri Spirometri Doç. Dr. Funda Coşkun Uludağ Üniversitesi Göğüs Hastalıkları 1. Ulusal ADHAD Kongresi 26-29 Mayıs 2016 Kıbrıs Amaç Solunum

Detaylı

S A H A A R A Ş T I R M A S I

S A H A A R A Ş T I R M A S I S A H A A R A Ş T I R M A S I GEREÇ VE YÖNTEM Saha Araştırması Plan ve Uygulaması Bu araştırma, Sağlık Bakanlığı Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı ve Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından

Detaylı

Postmenopozal Kadınlarda Vücut Kitle İndeksinin Kemik Mineral Yoğunluğuna Etkisi

Postmenopozal Kadınlarda Vücut Kitle İndeksinin Kemik Mineral Yoğunluğuna Etkisi Özgün Araştırma / Original Investigation Postmenopozal Kadınlarda Vücut Kitle İndeksinin Kemik Mineral Yoğunluğuna Etkisi Effect of Body Mass Index on the Determination of Bone Mineral Density in Postmenopausal

Detaylı

Yatan Hasta Memnuniyeti. Patient Satisfaction in Clinic Deparments

Yatan Hasta Memnuniyeti. Patient Satisfaction in Clinic Deparments Gülşen AYTAR 1, Nuray YEŞİLDAL 2 1 A.İ.B.Ü. Düzce Tıp Fakültesi Sosyal Hizmet Uzmanı 2 A.İ.B.Ü. Düzce Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Düzce ÖZET Düzce Tıp Fakültesinde yatan 61 hastada memnuniyet

Detaylı

NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER

NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER A) Normal Dağılım ile İlgili Sorular Sayfa /4 Hamileler ile ilgili bir araştırmada, bu grubun hemoglobin değerlerinin normal dağılım gösterdiği

Detaylı

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması Tuncay Güçlü S.B. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Bölümü 16-18 Ekim 2014, Malatya GİRİŞ Kronik

Detaylı

Toplum başlangıçlı Escherichia coli

Toplum başlangıçlı Escherichia coli Toplum başlangıçlı Escherichia coli nin neden olduğu üriner sistem infeksiyonlarında siprofloksasin direnci ve risk faktörleri: Prospektif kohort çalışma Türkan TÜZÜN 1, Selda SAYIN KUTLU 2, Murat KUTLU

Detaylı

Pulmoner hipertansiyon hastalarının takibinde fraksiyone ekshale nitrik oksitin yeri

Pulmoner hipertansiyon hastalarının takibinde fraksiyone ekshale nitrik oksitin yeri Pulmoner hipertansiyon hastalarının takibinde fraksiyone ekshale nitrik oksitin yeri Nilay Orak Akbay*, Züleyha Bingöl*, Nuran Gökbulut*, Esen Kıyan*, Ekrem Bilal Karaayvaz**, Mehmet Kocaağa**, Ahmet Kaya

Detaylı

17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ

17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ 17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ GİRİŞ Ülkemizde KOAH prevalansı 40 yaş üzeri erişkin nüfusta %19 dur, diğer bir ifadeyle yaklaşık

Detaylı

Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesinin Beş Yıllık ( ) Kansere Bağlı Ölüm Kayıtlarının Değerlendirilmesi

Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesinin Beş Yıllık ( ) Kansere Bağlı Ölüm Kayıtlarının Değerlendirilmesi Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesinin Beş Yıllık (2003-2007) e Bağlı Ölüm Kayıtlarının Değerlendirilmesi The Determination of the

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI VEREM EĞİTİM VE PROPAGANDA HAFTASI Geleneksel olarak her yıl Ocak ayının ilk Pazar gününden

Detaylı

Akut Hiperkapnik Solunum Yetersizliði Bulunan KOAH Olgularýnda Ýnvazif Olmayan Ventilasyonun Etkinliði

Akut Hiperkapnik Solunum Yetersizliði Bulunan KOAH Olgularýnda Ýnvazif Olmayan Ventilasyonun Etkinliði ARAÞTIRMA Akut Hiperkapnik Solunum Yetersizliði Bulunan KOAH Olgularýnda Ýnvazif Olmayan Ventilasyonun Etkinliði Öner Dikensoy, Belgin Ýkidað, Ayten Filiz, Nazan Bayram Gaziantep Üniversitesi, Týp Fakültesi,

Detaylı

Sigarayı Bırakma Poliklinikleri Yapılandırılması. Doç Dr Zeynep Ayfer Aytemur İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

Sigarayı Bırakma Poliklinikleri Yapılandırılması. Doç Dr Zeynep Ayfer Aytemur İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Sigarayı Bırakma Poliklinikleri Yapılandırılması Doç Dr Zeynep Ayfer Aytemur İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Sigara bırakma poliklinikleri, rutin poliklinik hizmetlerinden

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

TÜTÜN VE ASTIM. Kısa Ders 2 Modül: Tütünün Solunum Sistemine Etkileri

TÜTÜN VE ASTIM. Kısa Ders 2 Modül: Tütünün Solunum Sistemine Etkileri TÜTÜN VE ASTIM Kısa Ders 2 Modül: Tütünün Solunum Sistemine Etkileri Kısa Dersimizin Hedefleri KISA DERSİMİZİN AMACI: Öğrencileri tütünün astım üzerindeki zararlı etkileri ile astım hastalarına ve ebeveynlerine

Detaylı

14. ULUSAL HALK SAĞLIĞI KONGRESİ, 4-7 EKİM 2011 P220 CEZAEVİNDE BULUNAN MAHKÛMLARIN İLKYARDIM BİLGİ DÜZEYLERİ

14. ULUSAL HALK SAĞLIĞI KONGRESİ, 4-7 EKİM 2011 P220 CEZAEVİNDE BULUNAN MAHKÛMLARIN İLKYARDIM BİLGİ DÜZEYLERİ P220 CEZAEVİNDE BULUNAN MAHKÛMLARIN İLKYARDIM BİLGİ DÜZEYLERİ SÜMBÜLE KÖKSOY, EMİNE ÖNCÜ, ŞENAY ŞERMET, MEHMET ALİ SUNGUR Mersin Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu sumbulekoksoy@gmail.com Bildiri Konusu:

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

Kolistin ilişkili nefrotoksisite oranları ve risk faktörlerinin değerlendirilmesi

Kolistin ilişkili nefrotoksisite oranları ve risk faktörlerinin değerlendirilmesi Kolistin ilişkili nefrotoksisite oranları ve risk faktörlerinin değerlendirilmesi DR. FATİH TEMOÇİN Fatih TEMOÇİN, Meryem DEMİRELLİ, Cemal BULUT, Necla Eren TÜLEK, Günay Tuncer ERTEM, Fatma Şebnem ERDİNÇ

Detaylı

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Doç.Dr.Mustafa N.İLHAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı mnilhan@gazi.edu.tr Sağlık Tanımı (DSÖ) Yalnızca sakatlık ve hastalık

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim?

Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim? Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim? Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Nuray Uğur tarafından Prof.

Detaylı

Türkiye'de Dumansız Hava Sahası Yasağına Verilen Desteğin Belirleyicileri

Türkiye'de Dumansız Hava Sahası Yasağına Verilen Desteğin Belirleyicileri Türkiye'de Dumansız Hava Sahası Yasağına Verilen Desteğin Belirleyicileri Prof. Dr. Mutlu Hayran, MD, PhD Prevantif Onkoloji Anabilim Dalı Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Ana Navas-Acien, MD, PhD

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

Hava Kirliliği ve Kanser

Hava Kirliliği ve Kanser Hava Kirliliği ve Kanser Dr. Hasan Bayram Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı E-posta: bayram@gantep.edu.tr Ulusal Kanser Haftası Sempozyumu, Ankara, 2-4 Nisan 2014 İçerik

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar AKCİĞER KANSERİ Doç.Dr.Filiz Koşar Akciğer Kanseri Nedir? Kanserler genellikle ilk ortaya çıktığı dokuya göre adlandırılır. Akciğer kanseri ilk önce akciğerde başlar Akciğerler göğüs boşluğumuzun büyük

Detaylı

Çocuktan Erişkine Astımın Doğal Seyri

Çocuktan Erişkine Astımın Doğal Seyri Çocuktan Erişkine Astımın Doğal Seyri Prof. Dr. İpek Türktaş Gazi Tıp Fakültesi, Ankara 6 Yaşı şına gelene kadar ~ %50 sinde en az 1 vizing atağı olacaktır Tekrarlıyan Bronşiolitler (Hışıltılı Bebekler)

Detaylı

Ekspire Edilen Havadaki Nitrik Oksit Düzeyinin Sigara İçimi ile İlişkisi #

Ekspire Edilen Havadaki Nitrik Oksit Düzeyinin Sigara İçimi ile İlişkisi # Ekspire Edilen Havadaki Nitrik Oksit Düzeyinin Sigara İçimi ile İlişkisi # Ahmet Selim YURDAKUL, Sema CANBAKAN, Fatih NADİRLER, Yılmaz BAŞER Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Merkezi, ANKARA

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı Göğüs Cerrahisi Akciğer Kanserinde Anamnez ve Fizik Muayene Bulguları Giriş Akciğer kanseri ülkemizde 11.5/100.000 görülme sıklığına

Detaylı

BİR SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE BEBEKLERİN UYKU POZİSYONLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER*

BİR SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE BEBEKLERİN UYKU POZİSYONLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER* BİR SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE BEBEKLERİN UYKU POZİSYONLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER* Emine BARAN 1, M. Esin OCAKTAN 2, Sabahattin KOCADAĞ 1, Ayşe YILDIZ 3, Recep AKDUR 4 1 Araş. Gör. Dr. Ankara Üniversitesi

Detaylı

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığında Yaşam Kalitesi ve Solunum Fonksiyon Testi ile İlişkisi #

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığında Yaşam Kalitesi ve Solunum Fonksiyon Testi ile İlişkisi # Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığında Yaşam Kalitesi ve Solunum Fonksiyon Testi ile İlişkisi # Serkan AKBAY*, Bahar KURT*, Arzu ERTÜRK*, Meral GÜLHAN*, Nermin ÇAPAN* * Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs

Detaylı

2015 2016 ÖĞRETİM YILI GÖĞÜS HASTALIKLARI STAJI DERS PROGRAMI. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Görevli Öğretim Üyeleri: Prof. Dr.

2015 2016 ÖĞRETİM YILI GÖĞÜS HASTALIKLARI STAJI DERS PROGRAMI. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Görevli Öğretim Üyeleri: Prof. Dr. 2015 2016 ÖĞRETİM YILI GÖĞÜS HASTALIKLARI STAJI DERS PROGRAMI Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Görevli Öğretim Üyeleri: Prof. Dr. Ahmet Akkaya Prof. Dr Münire Çakır Doç.Dr. Ahmet Bircan Doç Dr. Önder Öztürk

Detaylı

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Olan Olgularda Tiroid Fonksiyonları

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Olan Olgularda Tiroid Fonksiyonları Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Olan Olgularda Tiroid Fonksiyonları Aydanur EKİCİ*, Hatice KELEŞ**, Mehmet EKİCİ*, A. Füsun KALPAKLIOĞLU*, Emel BULCUN*, Ali KARLIDAĞ*, Volkan ALTINKAYA* * Kırıkkale

Detaylı

Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi

Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi Zeynep Önder Giriş Türkiye dünyadaki en büyük sigara tüketici ülkelerden biridir. A.B.D. Tarım Bakanlığı verilerine göre, 199-1999 yılları arasında dünyadaki

Detaylı

Solunum Sistemi Mikrobiyotası. Dr. Haluk Türktaş Gazi Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Ankara

Solunum Sistemi Mikrobiyotası. Dr. Haluk Türktaş Gazi Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Ankara Solunum Sistemi Mikrobiyotası Dr. Haluk Türktaş Gazi Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Ankara NIH Human Microbiome Project (2007) Microbial communities in healthy controls and asthmatic airways

Detaylı

KKTC YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

KKTC YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KKTC YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI TANISI ALAN HASTALARDA UYKU KALİTESİ VE YORGUNLUĞUN BELİRLENMESİ Burcu DOĞAN Hemşirelik Programı YÜKSEK LİSANS

Detaylı

HOŞGELDİNİZ. Diaverum

HOŞGELDİNİZ. Diaverum HOŞGELDİNİZ 1 HEMODİYALİZ HASTALARININ DİYALİZ KLİNİKLERİNDEN BEKLENTİLERİ Gizem AKYOL¹, Nergiz TEKYİĞİT¹,Ayşegül TEMİZKAN KIRKAYAK¹,Fatma KABAN²,Filiz AKDENİZ²,Tevfik ECDER²,Asiye AKYOL³ 1-Diaverum Özel

Detaylı

Özgün Problem Çözme Becerileri

Özgün Problem Çözme Becerileri Özgün Problem Çözme Becerileri Research Agenda for General Practice / Family Medicine and Primary Health Care in Europe; Specific Problem Solving Skills ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ

Detaylı

İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Geleceğimizi tehdit eden çevre problemlerinin özellikle çocuklara erken yaşlarda verilmesi ve böylece çevre duyarlılığı,

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski

Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski Koray Ömer Erdurak 1, Pınar Erbay Dündar 2, Beyhan Cengiz Özyurt 2, Eva Negri 3, Carlo La Vecchia 3, Ziya Tay 1 1 Manisa

Detaylı

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ HASTANELERİNDE YATAN HASTALARIN HASTANE HİZMET KALİTESİNİ DEĞERLENDİRMELERİ Bilim Uzmanı İbrahim BARIN Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri AMAÇ Hasta memnuniyeti verilen

Detaylı

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığının Akut Atağında Reversibl Hiperkapni

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığının Akut Atağında Reversibl Hiperkapni Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığının Akut Atağında Reversibl Hiperkapni Özkan KIZKIN*, Süleyman Savaş HACIEVLİYAGİL*, Hakan GÜNEN*, Saim YOLOĞLU** * İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları

Detaylı

Üniversiteye Yeni Başlayan Öğrencilerde Astım ve Allerjik Rinit Prevalansı: Dört Yıllık Kohort Çalışması İlk Sonuçları #

Üniversiteye Yeni Başlayan Öğrencilerde Astım ve Allerjik Rinit Prevalansı: Dört Yıllık Kohort Çalışması İlk Sonuçları # Üniversiteye Yeni Başlayan Öğrencilerde Astım ve Allerjik Rinit Prevalansı: Dört Yıllık Kohort Çalışması İlk Sonuçları # Necla ÖZDEMİR*, Selma METİNTAŞ**, İrfan UÇGUN*, Mustafa KOLSUZ*, Muzaffer METİNTAŞ*,

Detaylı

Hışıltılı Çocuk. Ne zaman astım diyelim?

Hışıltılı Çocuk. Ne zaman astım diyelim? Pediatrik Astım Hışıltılı Çocuk Ne zaman astım diyelim? Prof. Dr. Hasan YÜKSEL 2. Puader Kongresi 2013, Antalya Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Allerji Bilim Dalı ve Solunum Birimi hyukselefe@hotmail.com

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. ...(Pejman Golabi)...Göğüs Hastalıkları Uzmanı. : Acıbadem Maslak hastanesi, Büyükdere Caddesi No:40 Maslak Sarıyer İstanbul

ÖZGEÇMİŞ. ...(Pejman Golabi)...Göğüs Hastalıkları Uzmanı. : Acıbadem Maslak hastanesi, Büyükdere Caddesi No:40 Maslak Sarıyer İstanbul ÖZGEÇMİŞ...(Pejman Golabi)......Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doğum Tarihi : 05.05.1974 Doğum Yeri İş Adresi : Tahran-İran : Acıbadem Maslak hastanesi, Büyükdere Caddesi No:40 Maslak Sarıyer İstanbul Telefon:

Detaylı

AŞILANMA VE ÇOCUK SAĞLIĞI 11

AŞILANMA VE ÇOCUK SAĞLIĞI 11 AŞILANMA VE ÇOCUK SAĞLIĞI 11 Sabahat Tezcan ve Elif Kurtuluş Yiğit Bu bölümde 12-23 aylık çocukların aşılanması, beş yaş altı çocuklarda akut solunum yolu enfeksiyonunun varlığı ve evlenmiş kadınların

Detaylı

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI Alzheimer hastalığı (AH) ilk kez, yaklaşık 100 yıl önce tanımlanmıştır. İlerleyici zihinsel işlev bozukluğu ve davranış değişikliği yakınmaları ile hastaneye yatırılıp beş yıl

Detaylı

ÇOCUKLARDA SİGARAYA MARUZİYETİN ETKİLERİ. Dr.Fazilet Karakoç Marmara Üniversitesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı

ÇOCUKLARDA SİGARAYA MARUZİYETİN ETKİLERİ. Dr.Fazilet Karakoç Marmara Üniversitesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı ÇOCUKLARDA SİGARAYA MARUZİYETİN ETKİLERİ Dr.Fazilet Karakoç Marmara Üniversitesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı PASİF SİGARAYA MARUZİYET Çocuklar zamanlarının %60-80 kadarını iç ortamlarda Türkiye

Detaylı

rasgele değişkeninin olasılık yoğunluk fonksiyonu,

rasgele değişkeninin olasılık yoğunluk fonksiyonu, 3.6. Bazı Sürekli Dağılımlar 3.6.1 Normal Dağılım Normal dağılım hem uygulamalı hem de teorik istatistikte kullanılan oldukça önemli bir dağılımdır. Normal dağılımın istatistikte önemli bir yerinin olmasının

Detaylı

Bir Hastada Astım Hastalığı İle Karıştırılan Yabancı Cisim Aspirasyonunda Röntgen Grafisinin Önemi: Ne Umduk,Ne Bulduk?'

Bir Hastada Astım Hastalığı İle Karıştırılan Yabancı Cisim Aspirasyonunda Röntgen Grafisinin Önemi: Ne Umduk,Ne Bulduk?' Bir Hastada Astım Hastalığı İle Karıştırılan Yabancı Cisim Aspirasyonunda Röntgen Grafisinin Önemi: Ne Umduk,Ne Bulduk?' Serdar Sedat IŞIK 1,2 1 T.C.Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü

Detaylı

SİGARA BIRAKMA POLİKLİNİKLERİ ALT YAPISI, ANKETLER

SİGARA BIRAKMA POLİKLİNİKLERİ ALT YAPISI, ANKETLER SİGARA BIRAKMA POLİKLİNİKLERİ ALT YAPISI, ANKETLER Doç. Dr. Şule Akçay Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD 8 Nisan 2009 Hastasının sigarayı bırakmasını sağlamak her hekimin görevi

Detaylı

KOAH lı olgularda pulmoner hemodinamik ve spirometrik parametrelerin değerlendirilmesi Özkan YETKİN, Gülseren KARABIYIKOĞLU Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Ankara.

Detaylı

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığında C ve E Vitaminlerinin Serum Düzeyleri #

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığında C ve E Vitaminlerinin Serum Düzeyleri # Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığında C ve E Vitaminlerinin Serum Düzeyleri # Ali ÖCAL*, Aydan ÇAKAN*, Ayşe ÖZSÖZ*, Şevket DERELİ*, Güzin GÜLERÇE*, Füsun ERCİYES** * İzmir Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi

Detaylı

Diyaliz hastalarında morbidite ve mortalite oranı genel populasyondan kat daha yüksektir.*

Diyaliz hastalarında morbidite ve mortalite oranı genel populasyondan kat daha yüksektir.* GİRİŞ Diyaliz hastalarında morbidite ve mortalite oranı genel populasyondan 10-20 kat daha yüksektir.* Çok sayıda çalışmada hemodiyaliz dozu ile morbidite ve mortalite arasında anlamlı ilişki saptanmıştır.

Detaylı

KANSER İSTATİSTİKLERİ

KANSER İSTATİSTİKLERİ 1 KANSER İSTATİSTİKLERİ Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından biridir. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk sağlığı sorunudur. Tanı olanaklarının gelişmesi ve

Detaylı

KESİTSEL ARAŞTIRMALAR

KESİTSEL ARAŞTIRMALAR KESİTSEL RŞTIRMLR KESİTSEL RŞTIRMLR PREVLNS RŞTIRMSI DURUM SPTM RŞTIRMSI ROSSSETIONL STUDY ROSSSETIONL SURVEY PREVLNE STUDY BSELINE SURVEY 1 2 Kesitsel çalışmalar, belirli bir populasyonda, belirli bir

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

2013 2014 ÖĞRETİM YILI GÖĞÜS HASTALIKLARI STAJI DERS PROGRAMI (D GRUBU 2. Eylül. 2013 20. Eylül. 2013)

2013 2014 ÖĞRETİM YILI GÖĞÜS HASTALIKLARI STAJI DERS PROGRAMI (D GRUBU 2. Eylül. 2013 20. Eylül. 2013) 2013 2014 ÖĞRETİM YILI GÖĞÜS HASTALIKLARI STAJI DERS PROGRAMI (D GRUBU 2. Eylül. 2013 20. Eylül. 2013) 2. Eylül. 2013. Pazartesi 8.30 9.20 Staj konusunda bilgilenme Dr. Şule Kaya 9.30 10.20 Göğüs hastalıklarında

Detaylı

5A 5R KAVRAMLARI. Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

5A 5R KAVRAMLARI. Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı 5A 5R KAVRAMLARI Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Genel İlkeler Tütün bağımlılığı kronik bir hastalıktır. Genellikle birkaç denemeden sonra bırakılır. Her

Detaylı

İŞÇİLERİN KOAH RİSK FAKTÖRLERİ YÖNÜNDEN İNCELENMESİ

İŞÇİLERİN KOAH RİSK FAKTÖRLERİ YÖNÜNDEN İNCELENMESİ Dr. Mukadder MOLLAOĞLU Doç., Cumhuriyet Üniv. Sağlık Bimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü İç Hastalıkları Hemşireliği AD. Fatma ÖZKAN TUNCAY Arş. Gör. Cumhuriyet Üniv. Sağlık Bimleri Fakültesi Hemşirelik

Detaylı