T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROJE ÇALIŞMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROJE ÇALIŞMASI"

Transkript

1 2 T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROJE ÇALIŞMASI İLKÖĞRETİM OKULU MÜDÜRLERİNİN OKULLARINA FİNANSAL KAYNAK BULMADA KARŞILAŞTIKLARI GÜÇLÜKLER VE BU GÜÇLÜKLERİN OKULA ETKİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ GÜRCAN BORAZAN PROJE DANIŞMANI YRD. DOÇ. DR. TUNCER BÜLBÜL Edirne 2010

2 i ÖNSÖZ Bu çalışmanın, okullarımızdaki eğitim, öğretim ve yönetim sürecine katkı sağlamasını diler; araştırmanın planlamasından, raporlaştırılmasına değin birçok kişinin katkısı olmuştur. Bu kişilerden araştırma sürecinin her aşamasında yardımcı olan, gerekli düzeltmelerin yapılması, eksik noktaların giderilmesi, kaynakların edinimi noktasında yardımlarını esirgemeyen ve değerli önerilerde bulunan danışmanım Yrd. Doç. Dr. Tuncer BÜLBÜL e en içten saygı ve teşekkürlerimi sunarım. Araştırma grubunda yer alan yöneticilere, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü çalışanlarına ve adını sayamadığım emeği geçen herkese teşekkür ederim. Ve son olarak beni sürekli destekleyen, bana güvenen ve sabır gösteren sevgili eşim Funda BORAZAN a sonsuz teşekkürlerimi sunarım. Edirne, 2010 Gürcan BORAZAN

3 ii Projenin Adı Hazırlayan : İlköğretim Okulu Müdürlerinin Okullarına Finansal Kaynak Bulmada Karşılaştıkları Güçlükler ve Bu Güçlüklerin Okula Etkilerinin Değerlendirilmesi : Gürcan BORAZAN ÖZET Bu çalışmanın amacı, ilköğretim okulu müdürlerinin okullarına finansal kaynak bulmada karşılaştıkları güçlükler ve bu güçlüklerin okula etkilerinin değerlendirmesini ortaya koymaktır. Bu amaçla, Çanakkale il merkezindeki resmi ilköğretim okullarında görev yapan yirmi ilköğretim okulu müdürünün görüşleri alınmıştır. Veriler, yarı-yapılandırılmış görüşmelerle toplanmış ve içerik çözümlemesi tekniğiyle çözümlenmiştir. Ulaşılan verilere göre, ilköğretim okullarının önemli bir kısmının gelir sağlamada yetersiz kaldıkları, bu nedenle okulda eğitim için uygun bir ortam sağlayamadıkları belirlenmiştir. Okul müdürleri rolleri arasında yer almasına karşın çok fazla zamanlarını alan böyle bir işlevi yerine getirmelerinden dolayı, temel görevlerini yapamadıklarını ifade etmişlerdir. Okul müdürlerinin çoğu, gelir kaynaklarını bağışlar, kantin kira gelirleri, ana sınıfı ücretleri, olarak göstermektedir. Okula finansal kaynak sağlamada okul müdürlerinin en çok üst yöneticilerle sorunlar yaşadıkları anlaşılmaktadır. Okulların gereksinimlerini karşılamak amacıyla para toplanması, eğitim-öğretim sürecini olumsuz etkilemektedir. Okulların gereksinimlerini karşılamak amacıyla para toplanmasında karşılaşılan en önemli güçlüklerden biri de okul yöneticilerine olan güvensizliktir. Eğitim, herkesin parasız yararlanması gereken temel bir insan hakkıdır. Özellikle ilköğretimin "zorunlu ve devlet okullarında parasız" olması ilkesinin gereği olarak, bu okulların gereksinimlerinin kamu kaynaklarıyla karşılanması zorunludur. Dolayısıyla okullar özel gelir kaynakları yaratmak zorunda bırakılmamalıdır. Anahtar Kelimeler: İlköğretim, Okulların Finansmanı

4 iii Name of Project Prepared by : Elementary School Principal of the school they encounter difficulties in finding financial resources and the difficulty of the School Impact Assessment : Gürcan BORAZAN ABSTRACT The purpose of this study, elementary school principals' difficulties in finding financial resources to schools and to evaluate the effects of these difficulties is to reveal the school. For this purpose, in the heart of Canakkale province who work in public school in view of elementary school principals were twenty. Data were collected in semi-structured interviews were analyzed using content analysis techniques. According to the data achieved, a significant proportion of primary schools were inadequate to provide income and therefore can not provide a suitable environment for education in schools was identified. Between the role of school principals to take place, but a lot of time to fulfill such a function due to the area, have said they can not perform basic tasks. Most of the school principal, income sources, "donation", "canteen rental income," "main class wages", as is shown. In providing financial resources to school principals in most top managers understood their problems. In order to meet the needs of the school to collect the money, the education process negatively. Schools in order to meet the needs of the most important difficulties encountered in collecting the money of the insecurity which is the school administrator. Education, everyone is free to enjoy the basic human right. Especially primary education "compulsory and available free of charge in public schools" as required by that principle, the needs of these schools must be funded with public resources. Therefore schools' special revenue sources "should not be forced to create. Keywords: Primary Education, School Finance

5 iv İÇİNDEKİLER Sayfa No ÖNSÖZ.. ÖZET. ABSTRACT... İÇİNDEKİLER.. TABLOLAR.. EKLER... İ ii iii iv viii ix BÖLÜM I GİRİŞ 1.1. Problem Araştırmanın Amacı Alt Amaçlar Araştırmanın Önemi Sayıltılar Sınırlılıklar Tanımlar İlgili Araştırmalar BÖLÜM II İLGİLİ ALAN YAZIN Eğitimde Finansman Kavramı Ve Önemi Eğitim Sisteminin Finansmanı

6 v Sayfa No Dünya da Eğitim Kademelerine Göre Finansman Türkiye de Eğitim Kademelerine Göre Finansman Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim in Finansmanı Genel Ortaöğretim İle Mesleki ve Teknik Ortaöğretimin Finansmanı Yükseköğretimin Finansmanı Yaygın Eğitimin Finansmanı Okul Bütçesi Kavramı Okul Merkezli Bütçe Anlayışı Okul Merkezli Bütçe Anlayışının Avantajları ve Dezavantajları Türk Eğitim Sisteminde Okul Merkezli Bütçe Anlayışının Gerçekleşme Düzeyi İlköğretimde Kaynak Sorunu Kaynak Sorununun Okula Etkileri Milli Eğitim Bakanlığı Bütçesinin Dağılımı Türkiye de Okullaşma Oranları Okul, Derslik ve Öğretmen Sayısı Bütçeden Eğitime Ayrılan Pay MEB Bütçesinden Yatırıma Ayrılan Pay BÖLÜM III YÖNTEM.. 42

7 vi Sayfa No 3.1. Araştırma Modeli Çalışma Grubu Verilerin Toplanması 3.4. Verilerin Çözümü ve Yorumlanması BÖLÜM IV BULGULAR VE YORUM Okul Müdürleriyle Görüşmelerden Elde Edilen Bulgular Okul Müdürlerinin Okullarına Finansal Kaynak Bulmada Yaşadığı Güçlükler Okul Müdürlerinin Okullarına Finansal Kaynak Sağlama Çalışmalarının Okullarına Etkileri Okul Müdürlerinin Devletin Eğitime Yeteri Kadar Finansman Ayırmaması ve Velilerden Karşılanan Kaynaklara Karşı Olmasına Yönelik Görüşleri Okul Müdürlerinin Okullarına Finansman Sağlarken, Bu Kaynakları Nerelerden Temin Etmektedirler Okul Müdürlerinin Okullarına Finansman Arayışı Sırasında Harcadıkları Zamanın, Yönetici Olarak Yapması Gereken Görevlerine Etkileri.. 55

8 vii Sayfa No BÖLÜM V SONUÇ VE ÖNERİLER Sonuç 5.2. Öneriler. KAYNAKÇA... EKLER.. Ek-1: Görüşme Formu. Ek-2: Özgeçmiş

9 viii TABLOLAR Sayfa No Tablo 1 : Görüşme Yapılan Okul Müdürlerinin Yöneticilik Süresi. Tablo 2 : Milli Eğitim Bakanlığı Bütçesinin Dağılımı. Tablo 3 : Öğretim Yılı ve Eğitim Seviyesine Göre Net Okullaşma Oranları... Tablo 4 : 2008 Yılında Okul, Derslik, Öğrenci ve Öğretmen Sayıları Tablo 5 : İlköğretimde Yıllar İtibariyle Okul, Derslik ve Öğretmen Sayıları.. 36 Tablo 6 : Ortaöğretimde Yıllar İtibariyle Okul, Öğrenci ve Öğretmen Sayıları. Tablo 7 : MEB Bütçe Payı ve GSMH ye Oranı... Tablo 8 : MEB Bütçesi ve Eğitim Yatırımına Ayrılan Pay.. Tablo 9 : Eğitim Kademelerine Göre Öğrenci Başına Yapılan Harcama

10 ix EKLER Sayfa No Ek 1 : Görüşme Formu.. Ek 2 : Özgeçmiş

11 1 BÖLÜM I GİRİŞ Bu bölümde problem durumu, amaç, alt amaçlar, önem, sayıtlılar, sınırlılıklar, tanımlar ve ilgili araştırmalar yer almaktadır Problem Ülkemizde ilköğretim zorunlu ve devlet tarafından parasız olarak sunulur. Fakat ilköğretim okullarının kendilerinden beklenilen eğitim hizmetlerini sunabilmeleri için gerekli olan parasal sağlanmasında ciddi problemler yaşanmaktadır. İlköğretim okullarının gelir kaynakları ve fırsatları birbirinden farklılık göstermektedir. Okulların gelir durumuna etki eden en önemli faktör, okulun bulunduğu bölgenin ve dolayısıyla velilerin sosyo-ekonomik durumlarıdır. İlköğretim okul müdürleri okullarının ihtiyaçlarını karşılayabilmek için bulundukları koşullara göre farklı yollar denemektedirler. Her yıl okullara öğrenci kayıtlarının başladığı dönemlerde gündeme gelen ve çok tartışılan konu; velilerin okullara kayıt parası verip vermeyeceği veya okul yöneticilerinin velilerden kayıt parası alıp almayacağıdır. Okul idarecileri neden veliden para almak zorunda veya devlet bu okullara yeterli miktarda kaynak aktarabiliyor mu? Yöneticiler velilerden tahsil edilen paraları nerede kullanmaktadırlar? Kamu kesiminin, gerek yasalarda öngörülen miktarda ödeneği ayırmaması ve gerekse eğitime taleple oranlı parasal kaynak aktaramamasıyla ciddi bir finansman sorunu yaşanır olmuştur (Tural, 2002). Velilerden para tahsil etmenin Türk toplumunda rasyonellik açısından felsefesi tam olarak anlaşılamamıştır. Çünkü tarım toplumu gelenek ve değerlerinin baskın olduğu bir toplumda devletin her şeyden sorumlu olduğu gibi vatandaşlarına eğitim hizmeti sunması da onun temel görevi olarak algılanmaktadır. Hatta okul yöneticileri ve öğretmenlerin öğrencinin velisine kitap, ( öğretim yılında devlet ilköğretim okulunda okuyan bütün öğrencilerin kitapları parasız olarak Milli Eğitim Bakanlığı tarafından karşılanmıştır) defter

12 2 gibi araç gereç temin etmeleri istenildiğinde velilerin tepkileri; biz çocukların okula gitmesine izin veriyoruz kalanını da devlet yapsın diyebilmektedirler. Genel olarak toplumumuzda, sağlık ve eğitim gibi insanın yaşamı ve gelişmesindeki iki temel faktörün önemi tam ve doğru olarak algılanıp buna göre karar verildiği söylenemez. Toplum veya bireyin eğitime yaptığı yatırımla gelecekteki kazançları doğru orantılıdır. Eğitime yapılan yatırımın kazançları sadece toplumun ekonomik gelişmesine değil, aynı zamanda fakirlik, hırsızlık, insan istismarı, cinayet gibi sosyal problemlerin azalmasına da neden olmaktadır (Burrup, Brimley, Garfield, 1993). İlköğretim okullarının nasıl finansman edileceği konusu sadece ülkemizde değil gelişmiş ülkelerde de tartışma konusudur. Özellikle okulların ekonomik durumlarının hizmet verdikleri bölgenin sosyo-ekonomik durumu ile ilişkili olması, eğitimde eşitliği ve hakkaniyeti gündeme getirmiştir. Hatta okullar arası rekabeti artırmak için kupon (Voucher) sistemi denenmektedir (Cohn, Geske, 1990). Bu yaklaşımda her öğrencinin devlete maliyeti karşılığında çekini alıp istediği okulda hizmet almasıdır. Eğer okulun fiyatı yüksek ise geri kalanının aile kendisi karşılamak zorundadır. Türk Milli Eğitim Sisteminde ilköğretim dönemi özel bir konuma sahiptir. Çünkü okul çağındaki tüm Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının eğitiminin devlet tarafından sağlaması anayasal bir zorunluluktur. Diğer yandan, ülkemiz nüfusun büyük bir kısmının almış olduğu örgün eğitim sadece bu dönem ile sınırlıdır. Buna rağmen, ülkemizde ilköğretim okullarının finansmanı konusunda ciddi problemler yaşanmaktadır. Kavak, Ekinci, Gökçe (1997) tarafından yapılan araştırmaya göre; şehir merkezindeki okullar 27 çeşit kaynaktan gelir elde ederken, köy okullarının gelirleri 20 çeşit kaynaktan sağlanmaktadır (Kavak, Ekinci, Gökçe, 1997). İlköğretim okullarının finansmanı 222 Sayılı ilköğretim kanununa göre şöyle açıklanmaktadır: a) Her yıl devlet gelirlerinin % 3 'ünden az olmamak üzere devlet bütçesinden yapılacak yardımlar, b) Özel idare bütçelerine yıllık gelirlerinin en az % 20' si oranında konulacak ödenekler, c) Köy okullarında, gelir sağlamak üzere tahsis edilen arazi ve okul bahçesinden elde edilen gelirlerle birlikte köy bütçesine her yıl genel gelirlerinin en az % 10'u oranında konulacak ödenekler,

13 3 d) Okulun parası varsa bunun faiz gelirleri, e) Okulda hurdaya ayrılan malların satışında elde edilen gelirler, f) Vakıf gelirlerinden ayrılacak hisseler de ilköğretimin gelir kaynakları arasındadır. Fakat bu gelir kaynakları ile ilgili hükümler hayata geçirilememiştir. İlköğretimin Türk Milli Eğitim Sisteminde zorunlu ve finansmanı devlet tarafından karşılanması öngörülmesine rağmen, uygulamada hiçte öyle olmadığı görülmektedir. Karşılarına gelen öğrenci kitlesi ile okul günlük yaşamını sürdürmek zorunda olan okullar, bu durumda özel finansman kaynaklarını yaratmışlardır (Tural, 2002). Bu çalışma hazırlanırken ilköğretim okullarının yöneticileriyle okulların gelir ve finansman durumu ile ilgili görüşmeler yapılmıştır. İlköğretim okullarının müdür veya müdür yardımcıları okullarının gelirleriyle ilgili açıklamalarında ilköğretim okullarının finansmanındaki farklılığı ortaya koymaktadırlar. İlköğretim okullarının mali kaynak problemlerini çözmede en çok kullandıkları yaklaşım; öğrenci velilerinden alman kayıt parasıdır. Veli ile okul- aile birliğinden bir kişi muhatap olmakta ve velinin ekonomik durumuna göre gönüllü makbuz karşılığından bağış alınmaktadır. Eğer veli çocuğunu ikamet ettiği sınırların dışında başka bir okula göndermek isterse bu kayıt parasının miktarı yükselmektedir. Çünkü, okul idaresi çocuğun kaydını kabul etmek zorunda değildir. Aslında velilerin rağbet ettiği okullar ekonomik problemler yaşamamaktadırlar. Çünkü bu okullar o bölgenin en çok tercih edilen okulu oldukları için genelde yardım kaynakları oldukça farklı ve çoktur. Finans problemini en çok yaşayan okullar ise velilerin sosyo-ekonomik düzeylerinin düşük olduğu bölgelerdeki okullardadır. Diğer yandan, sosyo-ekonomik düzeyi iyi olan aileler ikamet ettikleri yerlere bakılmaksızın çocuklarını belli gözde okullara göndermektedirler. Böylece, bu okulların gelirlerini artırmada yardımcı olmaktadırlar. Diğer yandan velilerin sosyo-ekonomik düzeyinin düşük olduğu okullarda, okul aile işbirliği istenilen düzeyde gelişmediğinden, okulun sosyal ve ekonomik problemlerin çözümüne velilerin katkıları sınırlı olmaktadır. Bu okulların ekonomik problemlerinin yanında öğrencilerin bazı ihtiyaçlarının karşılanmasında bile sorumluluğu idareciler ve öğretmenler üstlenmektedirler. Aileler veli toplantısına gelmekte imtina ederler, özellikle babalar daha da ilgisizdirler. Veliler çocuğunun kırtasiye ihtiyaçlarım karşılamakta duyarsızdırlar. Hatta, bazı kenar

14 4 mahallelerde okulu bir gelir kaynağı gibi görüp; bunları neden okul vermiyor diye serzenişte bulunabilmektedirler. Bu durum Kurul (2002) tarafından da ortaya konulmuştur. İlköğretim okullarının özel finansman okul bölgesinin sosyo-ekonomik düzeyine göre büyük ölçüde farklılaşmasıyla, okullar arasında önemli düzeyde olanak eşitsizlikleri gözlenmiştir. Gerçekten gecekondu bölgesindeki okullarda katkı payları ya da bunun dışındaki gelirleri toplayamazken, görece daha varsıl olan okullar, daha rahat harcama yapmaktadırlar. Velilerden sağlanan gelirlerden bir başkası ise Eğitime katkı payıdır. Bunlar resmi olarak makbuz karşılığı her dönem için 10 milyon (2003 yılı için) olmak üzere toplam 20 milyon liradır. İlk defa 1997 yılının başında uygulamaya konulan eğitime katkı payı ile velilerden para Milli Eğitim Bakanlığı, Milli Eğitim Vakfı Genel Müdürlüğünün makbuzları karşılığından alınmaktadır. Bu bağışlarda velilerin gönüllülüğü esastır ve velinin ekonomik durumu uygun ise katkı payı alınmaktadır. Birden fazla çocuğu ayın okula giden veliler sadece biri için ödeme yaparlar. Köy okullarında ve kırsal kesimde uygulanmamaktadır. Katkı payı uygulamasının ilk başladığında paranın dağıtım oranı söyle idi; Vakfın genel merkez payı % 25, İl milli eğitim müdürlüğünün payı % 5, İlçe milli eğitim müdürlüğünün payı % 5 ve Paraların toplandığı okulun payı % 65 tir. Daha sonra Vakıf merkez yönetim kurulunun 3 Ekim 1997 tarihli toplantısında bu oranların miktarı, Vakfın genel merkez payı % 15, İl milli eğitim müdürlüğünün payı % 5, İlçe milli eğitim müdürlüğünün payı % 5 ve Paraların toplandığı okulun payı % 75 olarak değiştirilmiştir. Paraların toplandığı okulun payı % 65 ten % 75' e çıkarılmasına rağmen, okul idarecileri toplanan paraların okul dışına gönderilmesini velilere anlatmakta güçlük çektiklerini ifade etmişlerdir. Okulun kaynak sorununun olduğu kritik zamanlar özellikle kış aylarıdır. Okulun ısınma problemi olduğunda, okul idaresi öğrenci velilerinden ekonomik durumu iyi olanlarla irtibata geçerek okula yakıt aldırmakta veya para toplayarak bu sorunu gidermeye çalışmaktadır. Devletin okullara verdiği yıllık yakıt miktarı çoğu okullarda, okulların tükettiği

15 5 yakıt miktarının üçte biri civarındadır. Diğer 2/3 sini ise okul aile birlikleri sağlanmaktadır. Yine burada ailelerin sosyo-ekonomik durumu etkili olmaktadır. Okulların diğer bir gelir kaynağı ise okulun kullandığı kitap ve dergilerden okula belli bir yüzdelik verilmesi. Yayın evi temsilcilerinin okula nakit paradan ziyade okulun herhangi bir ihtiyacının (sözgelimi okula bilgisayar alımı, öğretmenler odasının düzenlenmesi gibi) gidermesidir. Diğer bir promosyon geliri ise bankalardan sağlanmaktadır. Okul idarecilerinin bir banka ile anlaşarak öğretmenlerin maaşlarının bu bankalar kanalı ile ödenmesi sağlanır. Bu durumda yine bankalar okulların kendileriyle çalışması için okul idarecilerine, okulun herhangi bir ihtiyacım giderme gibi değişik tekliflerle gelmektedirler. Okulun personel açısından büyüklüğü bankadan alacağı promosyonla pozitif ilişkilidir. Okullardaki kantinlerden sağlanan kira gelirleri de okula mali bir kaynak oluşturmaktadır. Bununla birlikte bazı okullarda 'okul kooperatifi' işletilerek okula gelir sağlanmış olmaktadırlar. Ayrıca bazı okullar, okula ait arma, kravat, rozet, tişört, eşofman gibi malzemeleri satarak okula gelir elde etmektedirler. Hatta bazen okullar belli mağazalar ile anlaşarak okul kıyafetlerinin satışlarında okula belli miktarda bağış veya okulun ihtiyacım gidermeye çalışmaktadırlar. Okulda spor kulübü için senede bir defaya mahsus olmak üzere velilerden para toplanmaktadır. Bunun miktarı okul idaresi tarafından tespit edilmektedir. Diğer yanda, okullar belli miktarlarda parayı, öğrencilerden karne ve diploma parası almaktadırlar. Okullardaki ana sınıflarının geliri yine okulun bir başka gelir kaynağım oluşturmaktadır. Okulun bulunduğu çevrenin sosyo-ekonomik durumu bunu olumlu etkilemektedir. Bazı bölgelerdeki anaokulların sınıf sayısı en az iki olurken, bazılarında ise veliler masraflı oluyor diye çocuklarını anaokuluna göndermemektedirler. Sosyo-ekonomik durumu iyi olan çevredeki okullar ana sınıfa gelen her çocuk için 20 lira ile 60 lira arası aylık aidat toplamaktadırlar. Toplanan paraların bir kısmı ana sınıfının giderlerini (temizlikçi eleman gibi) karşılamakta ve geriye kalanı okula gelir olmaktadır. Yine okulun bulunduğu konum ve imkanları ile ilgili diğer gelir kaynakları ise; okulun bahçesinin okul saatleri dışında otopark olarak kullanılması, okuldaki spor salonunun nişan,

16 6 düğün ve diğer etkinliklere kiralanarak okula gelir elde edilmeye çalışılmaktadır. Çevrede bulunan değişik dernekler ve vakıflarla (Yardımseverler, Çağdaş Yaşamı Destekleme dernekleri gibi) irtibat kurularak okulun ihtiyaçları giderilmeye çalışılmaktadır. Okul adına okul aile birliğinin düzenlediği kermes ve gecelerde elde edilen paralar okulun bir başka gelir kaynağını oluşturmaktadır. Eğitim, evrensel bir olgu olarak, insanların sahip oldukları temel bir hak ve bir kamu hizmetidir. Bu anlamda eğitim hizmetini sunma, pek çok uluslararası ve ulusal belgede devletin temel görevleri arasında sayılmaktadır. Altunya nın (1999) da belirttiği gibi "Çağdaş devletin eğitim özgürlüğünü tanıması yeterli değildir; onun olanaklarını yaratması ve eğitim özgürlüğünü bir hak durumuna getirmesi gerekir." Türkiye de eğitime ayrılan kamusal kaynakların yetersizliği, eğitim hizmetinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesine engel oluşturmaktadır. Bu durum toplumda bir tartışma konusu olarak varlığını sürdürürken, eğitim yöneticilerini de çeşitli arayışlara yöneltmektedir. Hatta devlet, okul yöneticilerini, okulun gereksinimlerini karşılamak için, özel finansman kaynakları araştırmaya zorlamaktadır. Bu fiili durum karşısında, okul yöneticileri, çeşitli yöntemler geliştirerek okulun gereksinimlerini karşılamaya çalışırken öğretmenlerden, velilerden ve üst yöneticilerden kaynaklanan çeşitli güçlüklerle karşılaşmaktadırlar. Bazı okul yöneticileri gereksinimlerini rahatlıkla karşılayacak oranda kaynak sağlarken; özellikle sosyo-ekonomik düzeyi düşük kesimlerdeki okulların yöneticileri en temel gereksinimlerini bile karşılamakta güçlük çekmektedirler. Uluğ un (1998: 159) belirttiği gibi, okulun iyi işlememesi, sonuçta tüm eğitim sisteminin yetersiz kalmasına neden olmaktadır. İşgörenlerin niteliklerini geliştirme, yer, donanım ve teknolojileri işe koşma olanağından yoksun olan ya da bu konuda çevresinden yeterince yararlanamayan okulun etkili olmasını beklemek boşunadır. Okul yönetiminin görevi okulu amaçlarına uygun olarak yaşatmaktır. Bu görevin yerine getirilebilmesi, okuldaki insan ve madde kaynaklarının verimli biçimde kullanılmasıyla olanaklıdır (Bursalıoğlu, 1999: 6). Ancak tüm okulların kaynaklarının yeterli olduğunu söylemek olası görülmemektedir.

17 7 Günümüzde Türkiye de eğitime ayrılan kamusal kaynaklar, artan eğitim talebini karşılamaya yetmemekte ve eğitim sistemi önemli parasal güçlüklerle karşılaşmaktadır. Okul müdürü, okulun her türlü kaynağını sağlama, planlama ve kullanılmasından sorumlu tutulmaktadır. Bu bağlamda okul müdürleri kaynak sağlamayı etkili öğretim için gerekli görmekte ve söz konusu parasal yetersizlikler nedeniyle özel finansal kaynaklar bulmaya itilmektedir. Bu kaynak arayışı eğitim etkinliği, fırsat ve olanak eşitliği açılarından tartışmalı durumlar yaratmaktadır (Tural, 2002: 321). Herkese eşit eğitim olanakları sunmak, herkese "yeterli" eğitim hakkı sunmak anlamına gelmezken, eğitim olanaklarının oluşturulmasını öğrencilere bırakmak da bu haktan "yeterince" yararlanmayı sağlayamaz. Bireyin toplumsallaştırılması ve iyi yurttaş olarak yetiştirilmesi ilköğretimin işlevleri arasındadır. İlköğretimin zorunlu ve devlet okullarında "parasız" olması, söz konusu işlevlerini yerine getirmesi bakımdan önemlidir. Gelir dağılımının eşitsiz olduğu toplumlarda, eğitim koşullarının düzenlenmesi ailelerin katkı ve olanaklarına bırakılırsa, varolan eşitsiz toplumsal yapı yeniden üretilmiş olur. Bu yüzden, eğitimden yararlanma koşullarındaki eşitliğin devlet tarafından sağlanması, toplumsal yapıdaki eşitsizlikleri azaltıcı rol oynayacaktır. Buna karşın, ilköğretim düzeyindeki koşulların eşitsiz olması, bu eğitim kurumlarına devam eden öğrencilerin hedeflenen davranışlara ulaşmasını engelleyecektir. Bu, eğitim hizmetlerindeki niteliğin göz ardı edilmesi olarak da değerlendirilebilir. Zorunlu eğitim düzeyinde bile eşitliği sağlayamayan devlet, bu eşitliği ilköğretim okullarının giderlerine "karışmayarak" sağlamaya çalışmaktadır. Devletin, okullara gerekli kaynağı ayırmayarak özel kesime eğitim yatırımları için çeşitli desteklerde bulunması, katkı payını veremeyen kesimlerin çocuklarını özel okullarda okutmalarını mı sağlayacaktır? Oysa, Ercan ın (1999: 35-36) belirttiği gibi, Türkiye de okula devam etmeyen 12 ve daha yukarı yaştaki nüfusun % 47,7 si eğitimi ekonomik nedenlerle yarıda bırakmıştır. Bu ekonomik nedenler arasında ilk sırayı okul masraflarının yüksek olması, hane halkının gelirine ve ekonomik etkinliğine katkıda bulunma zorunluluğu gibi nedenler yer almaktadır. Soruna bu açıdan bakıldığında, eğitimin özelleştirilmesinin geniş kesimlerin eğitim hizmetinden yararlanamamaları anlamına geleceği açıktır.

18 Araştırmanın Amacı Bu araştırmanın temel amacı; ilköğretim okulu müdürlerinin okulun giderlerini karşılama çabaları ve bunun sonuçlarına ilişkin kendi görüşlerini ortaya koymaktır Alt amaçlar 1. Okul müdürlerinin okullarına finansal kaynak bulmada yaşadığı güçlüklere ilişkin görüşleri nelerdir? 2. Okul müdürlerinin okullarına finansal kaynak sağlama etkinliklerinin, okullarını nasıl etkilediğine ilişkin görüşleri nelerdir? 3. Okul müdürlerinin devletin eğitime yeteri kadar finansman ayırmaması ve velilerden karşılanan kaynaklara karşı olmasına yönelik görüşlerine ilişkin görüşleri nelerdir? 4. Okul müdürlerinin okullarına finansman sağlarken, bu kaynakları nerelerden temin ettiklerine ilişkin görüşleri nelerdir? 5. Okul müdürlerinin okullarına finansman arayışı sırasında harcadıkları zamanın, yönetici olarak yapması gereken görevlerini aksatıp aksatmadığına ilişkin görüşleri nelerdir? 1.4.Araştırmanın Önemi Bu araştırmada toplanacak olan veriler doğrultusunda, ilköğretim okulu müdürlerinin okullarına finansal kaynak sağlama sürecinde ve okul yönetiminde ne gibi sorunlarla karşılaştıklarının belirlenmesi ve bu sorunların nedenleri üzerinde değerlendirmelerin yapılması mümkün olacaktır. Araştırma ilköğretim okullarında müdürlük yapan ya da yeni müdürlüğe başlayacak yöneticilerimize yol gösterici olacağı gibi, bu konuda yapılacak araştırmalarda da katkı sağlayabilir. Bunların dışında Milli Eğitim Bakanlığı nca yürütülen çalışmalarda yardımcı veri olarak kullanılabilir.

19 Sayıltılar Hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formundaki sorulara, yöneticilerin, içtenlikle yanıt verdikleri varsayılmıştır Sınırlılıklar Araştırma Çanakkale il merkezindeki okulların bulunduğu çevrenin sosyo-ekonomik düzeyleri dikkate alınarak seçilmiş 20 ilköğretim okulu ile sınırlıdır Tanımlar İlköğretim : Zorunlu öğrenim yaş grubundaki çocukları kapsayan, onların bedensel, zihinsel, ahlaki gelişmelerine ve yetişmelerine hizmet eden, sekiz yıllık zorunlu temel eğitim ve öğretim okulu. ( Eğitim Yönetimi ve Denetimi Sözlüğü, 2002 : 78 ). Okulların Finansmanı : Eğitim-Öğretim hizmetlerinin sürdürülebilmesi için gerekli nakdi ve ayni kaynakların sağlanması sürecidir ( Karatürk, 2006 ) İlgili Araştırmalar Aşağıda bu çalışmayla ilgili olduğu düşünülen ilköğretim okullarında kaynak ve finansman konularıyla ilgili 2 araştırmaya yer verilmiştir. Korkmaz (2005), İlköğretim Okullarının Karşılaştıkları Finansman Sorunları isimli bir çalışmayla okul müdürlerinin görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiştir. Ülkemizde ilköğretim zorunlu ve devlet tarafından parasız olarak sunulur. Fakat ilköğretim okullarının kendilerinden beklenilen eğitim hizmetlerini sunabilmeleri için gerekli olan parasal sağlanmasında ciddi problemler yaşanmaktadır. İlköğretim okullarının gelir kaynakları ve fırsatları birbirinden farklılık göstermektedir. Okulların gelir durumuna etki eden en önemli faktör, okulun bulunduğu bölgenin ve dolayısıyla velilerin sosyo-ekonomik

20 10 durumlarıdır. İlköğretim okul müdürleri okullarının gelirlerini artırmak için içindeki bulundukları koşullara göre farklı yollar denemektedirler. İlköğretim okullarının finansmanında karşılaştıkları problemlerin çözümünde gerçekçi olmak zorundayız. Ailelere durumu anlatmalıyız ve onların desteğiyle bu sorunun çözüleceğini açıklamalıyız. Velilerimiz ekonomik durumları elverdiği ölçüde okullarımıza yardım etmelidirler. Çünkü, bu hizmetin içindeki kendi çocuklarıdır. Bu sorunun, idareciler kimseden para almayacak açıklamaları yapmakla çözülmediğini anlayacak yeterli tecrübeye sahibiz. Bir veli okula 10 milyon eğitime katkı payı vermek istemiyor fakat çocuğunu dershaneye gönderip yüz milyonları harcayabiliyor, bunun nedenini sorgulamalıyız. Okulun gelirini artırmanın bir başka yolu ise okulun imkanlarını daha çok halka sunmaktır. Sözgelimi spor salonunun okul dışı zamanlarda ücretli olarak halka açılması gibi. Okullarda halka açık sosyal faaliyetler sunularak (değişik beceri kursları ve sınava hazırlık gibi) maddi kaynak yaratılabilir. Bu sorunun çözümünde en etkili ve sistematik yaklaşımlardan biride, mahalli idarelerin aldıkları vergilerden belli bir düzenleme ile bir miktarlarım o bölgenin eğitim kurumlarına verilmesi yoluyla okullara mali kaynak sağlanabilir. Zoraloğlu, Şahin, Fırat (2004), İlköğretim Okullarında Kaynak Sorunu isimli bir çalışmayla, okul müdürlerinin görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiştir. Bu araştırmanın sonuçlarına göre, okula kaynak sağlama etkinlikleri, okul yöneticilerinin eğitim-öğretimle ilgilenememesi sonucunu doğurmaktadır. Okul yöneticileri zaman ve enerjilerinin önemli bir kısmını kaynak arayışları için harcamak durumundadırlar. Hatta bu arayışlar sırasında zaman zaman onur kırıcı davranışlar ve soruşturmalarla karşılaşmaktadırlar. Basın yayın organlarında sıklıkla çıkan haberler bile okul yöneticilerinin bu konuda ne denli sıkıntılı olduğunu göstermektedir. Bu durum, yöneticilerin moral düzeyini düşürürken, stres kaynaklarını artırmakta ve çevresindeki insanlarla olumsuz ilişkiler yaşamasına neden olmaktadır. Kaynak arayışlarının en önemli olumsuz etkileri, öğretimin gerçekleştirildiği sınıf ortamında olup bitenlerdir. Sınıf ortamının düzenleyicisi ve yürütücüsü olan öğretmen,

21 11 öğretim için ayrılmış olan zamanın bir kısmını, sınıf içinde para toplama veya bu konuda çeşitli duyurular yapmakla harcamaktadır. İlköğretim okullarının giderleri büyük ölçüde özel gelir kaynaklarıyla karşılanmaya çalışılmaktadır. Devlet; okulların yakıt, elektrik ve su gibi temel gereksinimlerini bile yeterince karşılamamaktadır. Okul müdürlerinin ifadelerine göre yakıt giderlerinin yarıya yakın bir kısmı kamu tarafından karşılanırken, elektrik ve su giderlerinin karşılanması düzenlilik göstermemektedir. Özel gelir kaynaklarıyla karşılanan giderler ise boya, badana, tamirat ve temizlik giderleri, eğitimle ilgili araç gereç ve kırtasiye gideri, telefon giderleri, bilgisayar ve fotokopi makinelerinin bakım ve onarımı ile sosyal etkinlik giderleri, okulun sigortalanması gideri, yardımcı personel ücretleri ve zaman zaman İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerine yapılan ödemeler biçiminde sıralanmaktadır. Milli Eğitim Müdürlüklerinin, bu giderlerini karşılayabilmeleri için okullara kaynak aktarmaları gerekirken, bazı adlar altında okul yönetimlerinden para istemesi veya okulun sağladığı bazı gelirlerden pay almaları oldukça düşündürücüdür. İlköğretim okullarında, gelir büyüklüğü bakımından ilk üç sırada gösterilen özel gelir kaynakları arasında bağışlar ilk sırayı alırken, ikinci sırada kantin kira gelirleri üçüncü sırada ise anasınıfı ücretleri yer almaktadır. Devlet okullarında parasız olması gereken ilköğretimin büyük ölçüde bağışlar yoluyla ayakta kalmaya çalışılması dikkat çekicidir. Milli Eğitim Vakfı aracılığıyla kiraya verilen kantinlerin kira gelirleri okullar için önemli bir gelir kaynağıdır. Yasal metinlerce yasaklanmış olmasına karşın birçok okul müdürü, zorunlu olarak okulun diğer gereksinimlerini karşılamada anasınıfı ücretlerini kullanmaktadırlar. İlköğretim okullarının özel gelir kaynakları, gereksinimlerini karşılamada yetersiz kalmaktadır. Okul müdürlerinin büyük çoğunluğu, elde ettikleri gelirlerinin yetersizliği nedeniyle sağlıklı bir fiziksel ortam oluşturamadıklarını; bu bağlamda gereksinim duydukları öğretim araç-gereçlerini yeterince sağlayamadıklarını, yeterli sayıda hizmetli çalıştıramadıklarını, bu nedenle okulun temizlik ve diğer bazı hizmetlerinin aksadığını, okulun gereksinimi olan bakım-onarımlarının gerçekleştirilemediğini, kış mevsiminde zaman zaman ısınma sorunları bile yaşadıklarını ifade etmektedirler. Okul müdürlerinin çoğu, yine kaynak yetersizliği yüzünden okulda gerçekleştirmek istedikleri birtakım sosyo-kültürel

22 12 etkinlikleri gerçekleştiremediklerini, bazıları ise amaç dışı olarak, bu etkinlikleri okula gelir sağlamada araç olarak kullandıklarını belirtmektedirler.

23 13 BÖLÜM II İLGİLİ ALAN YAZIN Bu bölümde araştırmanın kavramsal çerçevesini oluşturan konular başlıklar halinde ele alınmıştır Eğitimde Finansman Kavramı Ve Önemi Eğitim hizmeti, dünyanın hiçbir ülkesinde ve ekonomik maliyeti baz alınarak sunulmamaktadır. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde uygulanan eğitimdeki finansal politikalar, belirgin farklılıklar içermektedir. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) nde ise yükseköğretimdeki öğrenci katkısının payı son yıllarda azalmaya başlamıştır. Ancak, gelişmiş bazı ülkelerde (Hollanda % 100, İsveç % 98,4, Kanada % 97,3, Danimarka % 97,1 ve Fransa % 93,3) kamusal finansman ağırlıklı bir yer tutarken; Japonya (% 24) ve ABD (% 22,6) de ise özel finansmanın oransal yüksekliği dikkati çekmektedir (Adem, 1993: 183 ; Ünal, 1996: 317). Gelişmekte olan ülkeler ile geri kalmış ülkeler ise temel eğitim sorunlarını henüz çözemedikleri gibi, bu ülkeler için nüfus baskısı ve artan finansal sorunlar önemli boyutlar kazanmıştır. Eğitim ekonomistlerinin çalışma alanları; eğitim ve kalkınma, eğitimin ekonomik sonuçları, eğitim finansmanı, eğitimin verimliliği, eğitimin tüketim ve yatırım özelliği, eğitimin arz talep özellikleri, eğitimde fayda ve maliyet analizi, eğitim, insan gücü ve istihdam olarak saptanmıştır (Adem, 1993: 87). Eğitimin finansmanı, genel anlamda eğitim için fon sağlamak ve sağlanan bu fonları en etkin bir şekilde kullanmaktır. Ayrıca, eğitim sisteminin finansmanı, eğitimin tüm boyutlarını etkileyen ve diğer çalışma alanlarıyla iç içe olan bir çabayı gerektirir. Bu nedenle, eğitimin finansmanı, eğitim sektörünün mevcut sorunlarının temel nedenlerinden birisi olduğu gibi, öngörülen hedeflerin gerçekleşme olanaklarını da sınırlayan bir faktördür. Eğitim hizmetlerinin iyileştirilmesi ve yaygınlaştırılmasında, öncelikle devletin kendisine düşen

24 14 görevi gereğince yerine getirme zorunluluğu vardır. Bu, aynı zamanda eğitimin en öncelikli sektör olarak kabul edilmesinin de doğal sonucudur (MEB, 1996: 401) Eğitim Sisteminin Finansmanı Günümüzde, ilköğretimden yüksek öğretime kadar tüm tür ve düzeylerde eğitimin finansmanı önemli bir tartışma konusunu oluşturmaktadır. Finansman sorununu, sadece talep artışlarına bağlamak doğru değildir. Eğitimin finansmanının eğitim maliyetlerinde artış, öğretim kadrosuzluğunun verimsizliği, öğrenci başarısızlıkları, bursların artması ve kaynak kullanımı ile ilgili yetersizliklere bağlı içsel nedenler ile talep değişimleri, dış borçların artışı, eğitim dışı alanlara yönelik harcamaların artması, kamu gelirlerinin artırılamaması, işsizliğin yüksek olması ve istihdam koşullarına bağlı olarak yeniden eğitim gereksinimine neden olan dışsal nedenler çerçevesinde ele alınması gerekmektedir lerden itibaren ve tüm dünyada eğitimin finansmanı için yeni enstrüman arayışları (özellikle yükseköğretimde özel fon kullanımı) öne çıkmıştır. Bircan ın aktardığına göre Eicher, eğitimin finansmanının gelişmiş ülkelerde aile ve firmalara, gelişmekte olan ülkelerde ise yeni vergiler konulması ve özel okulların teşvik edilmesine doğru yöneldiğini ortaya koymaktadır (Eicher, Akt: Bircan, 1993: 39). Eğitim, kişisel ve toplumsal özellik gösteren bir çeşit karma maldır. Çeşitli tür ve düzeylerde üretilen eğitim hizmetlerinin toplumsallık derecesi ise birbirinden farklıdır. Eğitimin finansmanında, kamu fonları yanında, öğrenci harçları, sınav ve kayıt harçları ile kitap ve diğer malzemeler için yapılan özel eğitim harcamaları, özel fon gibi kullanılmaktadır. Bir toplumda, eğitimi finanse etmek için kullanılan finansman modeli üç şekilde değerlendirilmektedir. Birincisi, eğitim olanaklarının ne ölçüde sunulabildiği, ikincisi eğitim için ayrılan kaynakların etkin dağıtımı ve üçüncüsü ise eğitim için ayrılan kaynakların eşitlikçi ve hakkaniyete uygun olarak dağıtımıdır. Başarılı bir finansman modeli, bu ölçütlerin sonuçlarına göre alınan bir tablo ortaya koymalıdır. Eğitim olanaklarının sağlanma miktarı, eğitim için yaratılan kaynakların Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) içindeki payı, bütçeden

25 15 eğitim için ayrılan pay gibi veya alınan sonuca göre; çeşitli eğitim düzeylerinde okullaşma oranları, okullaşan çağ nüfusunun cinsiyete göre dağılımı bakımından saptanması olanaklıdır. Etkin kaynak kullanımının göstergelerini elde edebilmek için, maliyet-fayda ve maliyet-etkililik analizlerinin yapılması gerekir. Eğitimin finansmanıyla ilgili çeşitlenme eğilimi ile birlikte, kamu harcamalarının ağırlığı da sürmektedir. Devletin yaptığı, eğitim harcamaları eğitim hizmetinden ne beklediği kadar, devlet anlayışına ve kamu politikasına bağlıdır li yıllarda eğitime ayrılan kaynaklar, ülkelerin GSMH larının ortalama olarak % 10 una varan bir bölümünü oluşturmakta iken, 1992 hesaplamalarında ve tüm eğitim kademeleri için ABD de % 7.0, Federal Almanya da % 4.9, Danimarka da % 6.7, Finlandiya da % 7.9, Fransa da % 5.9, İspanya da % 5.2, İsveç te % 6.8, Japonya da % 4.8, Kanada da % 7.4 ve Türkiye de 2002 itibariyle % 2.65 tir ( Ünal, 1996: ; MEB, 2001: 338 ). Devletin eğitim harcaması, sabit sermaye yatırımı ve işletme giderlerinin karşılanmasıyla sınırlı olmayıp; öğrenci ve ailelere kredi, vergi indirimi, yardım gibi katkılar ve öğrenciler için barınma harcamalarını da içermektedir. Eğitimin uluslar arası finansmanı ise uluslar arası finans kuruluşları (Dünya Bankası, BM Kalkınma Programı ile ABD gibi) ve gelişmiş ülke hükümetlerince verilen kredilerden oluşmaktadır. Bu yöntem, devletin dış borç yükünü artırması ve geleceğe yönelik yük getirici özelliği ve amaç dışı kullanım nedeniyle beklenen yararı sağlayamamaktadır. OECD ülkelerinin eğitimdeki finansman stratejileri; finansal çeşitlilik (Eğitim hizmetlerinin özelleştirilmesi, kamu dışı örgüt bağışları, hükümet dışı ve maliyetin paylaşımı), var olan kaynakların etkili kullanımı ( yönetimsel önlemler ve zamanın bölüşümü ) ve maliyetlerin azaltılması (program hedeflerinin indirgenmesi, kısa süreli öğretmen yetiştirme programları ve zorunlu eğitim süresinin kısaltılması ) üç kategoriden oluşmaktadır (Heyneman, 1993: 16-17).

26 Dünya da Eğitim Kademelerine Göre Finansman İlköğretim, eğitimin toplumsal özelliğinin en çok ağırlık kazandığı eğitim düzeyidir. Çünkü ilköğretim bireylere yaşamları boyunca toplumun her kesiminde geçerli olan temel becerileri ve yurttaşlık özelliklerini kazandırmaktadır. Devlet, eğitim yatırımlarını en yaygın biçimde ilköğretim düzeyinde gerçekleştirmektedir (Ünal, 1996: 326). Genel ortaöğretim, isteğe bağlı olmakla birlikte; fiyatı düşük bir eğitim düzeyi olarak görülebilir. İlk ve ortaöğretimin topluma sağladığı kazançlar, bir genel değerler setini, bilgiyi, standart bir dili, becerileri, bilimsel ve kültürel amaçların gerçekleştirilmesini içermektedir. Bireysel ve toplumsal yaşama katkısı nedeniyle ilk ve ortaöğretimin devletçe desteklenmesi gerektiği savunulmakta, 1984 rakamları ile Dünya da ilkokulların % 87 sinin ve ortaöğretim okullarının %79 unun devlet okulu olduğu tahmini yapılmıştır (Levin, 1995: ). Mesleki eğitim ve yetiştirme, örgün mesleki eğitim düzeyini ve bu düzey okullardaki programlara karşılık gelen meslek kategorileri için piyasada sunulan yetiştirme olanaklarıdır. Mesleki eğitim ve yetiştirme hem devlet hem de işverenlerce finanse edilen bir eğitim türü olup, genel eğitime göre daha pahalıdır. Çıraklık eğitimi ise bu tür içinde özel bir öneme sahiptir ve kolektif finansman uygulanan (işverenler ve işçi sendikalarınca oluşturulan fona gönüllü katılım) bir alandır (Ünal, 1996: ) Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde son 20 yılda gerçekleştirilen üniversite reformları ve ilgili politika değişikliklerinin odağını da finansman düzenlemeleri oluşturmuştur. Geçen yüzyılın özellikle son çeyreğinde, yüksek öğretime sosyal talep hızla artmış ve eğitime bütçeden ayrılan kaynakların aynı düzeyde artmaması, bu düzenlemelerin temel nedeni olarak görülmüştür. Devlet, yüksek öğretimdeki finansman kaynağının Japonya da % 40 ını Kanada ve Almanya da ise % 50 den daha az kısmını katkı olarak sağlamaktadır. Yükseköğretim finansmanın önemli bir unsurunu da harçlar oluşturmaktadır.

27 17 Harçların finansman içindeki ağırlığı; ülkelere göre değişmekte olup, Avustralya da %20 ve ABD de ise % 25 tir. Dünya daki uygulamalara bakıldığında, yükseköğretim devlet kontrollü tümü özel fon (harç) larla ve devletçe yönetilip kamu ve öğrenci harçları ile finanse edilmektedir. Diğer bir enstrüman ise öğrenci kredileri ve yardım programları (doğrudan öğretim maliyetlerini kapsayan ve kurumlara yapılan ödemeler öğrencilere doğrudan yapılan koşulsuz yardımlar, öğrenciye yönelik burs ve yardımlar, sıfır veya düşük faizli krediler, banka ve özel kurumların devlet garantili kredileri, yarı zamanlı çalışmalar için yapılan ödemeler, yiyecek, barınma ve yolculuk indirimleri ile vergi ayrıcalıkları) dır (Woodhall, 1987). Üçüncü finansman türü üniversitelerin yarattığı fonlardır. Üniversitelerin araştırma işlevleri fon ve teknoloji alanında işletmelerin ihtiyaç duyduğu konularda bilgi üretmeleri ve bu yolla fon oluşturmalarına olanak sağlamaktadır. Ancak, bu yöntemle fon elde etmenin, üniversiteleri piyasa güdümlü hale getireceği görüşü ileri sürülmekte ve otoriter bir yönetsel yapının oluşmasına neden olacağı endişesi dile getirilmektedir. (Buchbinder, 1993; Williams, 1991) Türkiye de Eğitim Kademelerine Göre Finansman Türkiye de eğitimin finansmanı, büyük ölçüde kamu kaynaklıdır. Her düzey eğitimde özel kurumlar bulunmakla birlikte; bunların oranı çok düşüktür. Başta nüfus artışına bağlı eğitim talebi, sabit sermaye yatırımlarının sınırlılığı ve öğretmen yetiştirme sistemine bağlı tıkanıklıklar, eğitim sistemini sürdürülemez hale getirmiştir. Devlet finansmanına dayanan eğitimin, bu alandaki görünen yüzü ödenek yetersizliği ile açıklanmaya çalışılmaktadır. Bu durum, eğitim kurumlarını kendi başlarının çaresine bakmaya itmiştir. Görünürde ise parasız olan eğitimin, bazı kademe ve ortamlarda özel finansman ile ayakta durduğunu göstermektedir. Eğitim sisteminin hızla gelişen ekonominin nitelikli insan gücü gereksinimi ile halkın eğitim isteminin tam olarak karşılanması ve herkese yetenekleri ölçüsünde eğitim verilebilmesi, sosyal ve hukuk devleti gereklerine uygun yeni finansal yaklaşımları zorunlu kılmaktadır.

28 Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim in Finansmanı Okul Öncesi eğitim 0-6 yaş kümesindeki nüfusun bakımı ve yetiştirilmesidir. Bu alandaki hizmetler, MEB başta olmak üzere değişik bakanlık ve kuruluşlarca bakım ya da eğitim amaçlı olarak yerine getirilmektedir. Bu alanda 10 yasa, 2 tüzük ve 10 yönetmelik geçerli olup, MEB tarafından açılan ana okulu, anasınıfı, uygulama sınıfları ile diğer kurum ve kuruluşlarca açılan kreş, yuva, gündüz bakımevi, çocuk bakım evi, ve çocuk bakım yurtlarındaki hizmetlerle yürütülmektedir öğretim yılında okul öncesi öğretim kurumunda ( Erkek ve Kız) öğrenci ve öğretmen bulunmaktadır. Bu eğitim kurumlarının % 92 si, öğrencilerin % 93 ü ve öğretmenlerin % 87 si resmi niteliktedir. Bölgeler arası dağılım bakımından ilk sırayı Kurumla Marmara, Son iki sırayı ise 904 Kurum ile Doğu Anadolu ve 600 Kurumla Güneydoğu Anadolu Bölgesi oluşturmaktadır MEB, 2001: 130). X. Milli Eğitim Şurasında 2002 yılından itibaren okulöncesi eğitimin zorunlu olacağı öngörülmüştür. İlk yasa 1961 deki 222 sayılı ilköğretim ve eğitim yasası ile 1973 deki 1739 sayılı Mili Eğitim Temel Yasası dır sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Yasası 1475 sayılı İş Yasası ile 1997 deki 4306 sayılı 8 yıllık Kesintisiz Zorunlu İlköğretim Yasası, ilköğretim kurumlarını yeniden düzenlemiş ve okul öncesi eğitim isteğe bağlı eğitim olarak ifade edilmiştir. Tüm kalkınma planlarında yer almakla birlikte, 5. Beş Yıllık Kalkınma Planı ( ) nda bu konuda çok kapsamlı ve belirgin hedefler yer almıştır. İlk kez bu plan döneminde toplam eğitim yatırımlarının, % 6.1 i kadar okul öncesi eğitim için yatırım ödeneği öngörülmüştür (Adem, 1993: 172). Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (SBYKP) nda MEB ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca verilen okul öncesi eğitim hizmetlerinin bütüncül yaklaşımla yürütülmesi için düzenleme yapılacağı ifade edilmiştir (DPT 2000: 85). Okul öncesi eğitim alanındaki kurumlar arasındaki eşgüdümsüzlük ve denetimsizlik ortadan kalkmalı ve yapılacak düzenlemede bu sorunlara çözüm bulunması gerekmektedir. İlköğretim okulları dışında yapılan okul öncesi eğitimdeki finansal kaynaklar özel amaçlı olup, kamu katkısı yetersiz kalmaktadır.

29 19 İlköğretim okulu kavramı ise ilk kez 1739 sayılı Yasanın 22. maddesinde ve son olarak 222 sayılı ilköğretim yasasının da bazı maddelerini değiştiren ve köklü düzenlemeler içeren 4306 sayılı yasa ile yeniden tanımlanmıştır. İlköğretim, 6-14 yaş grubundaki kız ve erkek tüm öğrenciler için zorunlu olup, devlet okullarında parasızdır. (MEB, 2001: 130). İlköğretim sisteminin büyüklüğü ve nüfus artışı ile birlikte temel sorunların çözümlenememesi, sekiz yıllık uygulamanın başarılı olmasındaki önemli engellerden birisidir. Anayasa ve tüm temel eğitim yasaları (222, 1739 ve 4306) özellikle ilköğretimin zorunlu ve parasız olduğunu vurgulamıştır. İlköğretimin finansmanı, MEB bütçesi, yerel idare (Özel idare) ler ve son düzenleme ile çeşitli kaynaklardan toplanacak eğitime katkı payları, yardım, bağış ve uluslar arası kredi desteği şeklindeki finansal kaynaklardan oluşmaktadır Genel Ortaöğretim İle Mesleki ve Teknik Ortaöğretimin Finansmanı Ortaöğretim, ilköğretime dayalı en az üç yıllık öğrenim veren genel, mesleki ve teknik öğretim kurumlarının tümünü içermektedir. Ortaöğretimin amacı; öğrencilere asgari ortak bir genel kültür vermek, birey ve toplum sorunlarını tanıtmak ve çözüm yolları aramak, ülkenin sosyo-ekonomik ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunacak bilinci kazandırarak; öğrencileri ilgi, yeti ve yetenekleri doğrultusunda yükseköğretime, mesleki hayata ve iş alanlarına hazırlamaktır. Genel ortaöğretim, ilköğretim üzerine en az üç yıl öğrenim veren ve yaş grubu çocukların eğitimini kapsamaktadır. Bu grup, Liseler, Anadolu Liseleri, Fen Liseleri, Anadolu Öğretmen Liseleri ve Anadolu Güzel Sanatlar Liselerinden oluşmaktadır. Mesleki ve teknik ortaöğretim; öğrencileri genel ortaöğretimin amaçları ile birlikte onları iş ve meslek alanlarına insan gücü olarak yetiştiren ve yükseköğretime hazırlayan öğretim kurumlarından oluşmaktadır. Başlıca okul türleri; Teknik, Kız Teknik, Ticaret ve Turizm ve Din Öğretim Okulları, Çok Programlı Liseler, Özel Eğitim ve Öğretim Okulları ile Sağlık Eğitimi Okulları dır.

30 20 Genel ortaöğretim, zorunlu bir eğitim düzeyi olmamakla birlikte, fiyatı düşük bir eğitim düzeyi olarak görülmektedir. Fiyatın düşük olması nedeniyle, bireysel getirisi yüksek olan ilk ve genel ortaöğretim, sağladığı toplumsal kazançlar açısından da sosyolojik özelliği yüksek olan eğitim düzeyleridir (Ünal, l996: 327). Mesleki eğitim ve yetiştirme ise hem devlet hem de işverenlerce finanse edilmektedir. Okulda sürdürülen bölümü tümüyle devletçe finanse edilse bile, mesleki yetiştirmenin istihdam sırasında sağlanan kısmı işgören ve işverenlerce finanse edildiği için, bir ülkede bu amaçla yapılan toplam harcamaları hesaplayabilmek çok güçtür. Devletin yaklaşımı, mesleki ve teknik eğitimin ekonomiye insan gücü yetiştirdiği ve bu nedenle tüm ekonomi için yarar sağladığı yönündedir (Ünal, l996: 329). Mesleki eğitim ve yetiştirme, genel eğitime göre daha pahalı bir yatırımdır. Bu amaçla devlet, çeşitli araçları kullanarak, söz konusu eğitim etkinliklerine katılır. Çeşitli ülkelerde, işverenlere yönelik bordro vergisi, istihdam vergisi, yetiştirme vergisi ve çıraklık vergisi uygulamaları, bu alandaki eğitimin finansmanında kullanılmaktadır (Woodhall, l987). Mesleki ve teknik eğitimin finansmanı konusunda devlet ve özel finansmanın ağırlığı, ekonomik, politik ve kurumsal etkenlere dayanmaktadır. Ancak, l980 den sonra bu konudaki politikaların temelini, işverenin yönlendirdiği yetiştirme oluşturmaya başlamıştır (Chapman, l993: 102). Ortaöğretimin önemli sorunları içinde; okullaşma oranının halen düşük düzeyde olması, ortaöğretim kurumlarının çeşitliliği ve işlevselliğin yitirilmesi sayılabilir sayılı Yasa başta olmak üzere; 2547 sayılı YÖK, 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi, 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri, 4306 sayılı Sekiz Yıllık Kesintisiz Eğitim ve 3418 sayılı Eğitim, Gençlik ve Spor Hizmetleri Vergisi Yasalarını değiştiren tarihi 4702 sayılı Yasa, genel ve mesleki-teknik ortaöğretimin başlıca finansal kaynaklarıdır. Söz konusu yasa 4306 sayılı Yasa nın C,D,E,F ve G fıkralarını Sekiz Yıllık Kesintisiz İlköğretim ve Ortaöğretim olarak değiştirmiş ve uygulama süresini tarihine kadar uzatmıştır. Finansal açıdan Konsolide Bütçe, İl Özel İdareleri, Döner Sermaye, Kişi ve Kuruluş Bağış ve Yardımları, Milli Eğitim Vakfı katkıları ile Dernek gelirleri başlıca kaynaklardır. 15. ve 16. Milli Eğitim Şuralarında alınan kararlar çerçevesinde, mesleki ve

31 21 teknik eğitimin finansmanına ilişkin öncelikler ortaya konulmuştur (MEB, 2001: l ). Ayrıca, Gelir ve Kurumlar Vergisi ( % l ), 5590 sayılı Yasa ile Odaların eğitime ayırdıkları payın % 50 si, 507 sayılı Yasa çerçevesinde ve aynı amaçlı % 50 lik pay, İşçi Sendika ve Konfederasyonlarınca ayrılan % 25, İşveren Sendika ve Konfederasyonlarının bir önceki yıl aidat gelirlerinin % 5 i bu tür eğitimin finansman kaynakları arasında yer almaktadır (Ünal, l996: 346) Yükseköğretimin Finansmanı Yükseköğretim; ortaöğretime dayalı, en az iki yıllık yükseköğrenim veren her kademe (Üniversite, Fakülte, Enstitü, Yüksek Okullar, Meslek Yüksek Okulları ve Konservatuarlar ile Uygulama ve Araştırma Merkezleri) eğitim kurumlarının tümünü kapsar öğretim yılında 53 ü Devlet ve 23 ü Vakıf Üniversitesi olmak üzere 76 üniversite bulunmaktadır. Bu dönemde Devlet ve Vakıf Üniversiteleri nde öğrenci ( i ön lisans, sı lisans ve açık öğretim dahil) ve öğretim elemanı görevli olup, üniversite öğrencilerinin % 95.5 i devlet üniversitesine devam etmektedir (MEB, 2001: ). Öte yandan üniversitelerin en başta gelen işlevlerinden biri de, bilimsel araştırma yapmak ve yeni teknoloji üretmektir. Günümüzde bu işlevin gerçekleştirilmesine dönük parasal ve fiziksel kaynaklar ile örgütsel yapı ve moral gücün olmadığı 20 yıldan beri yapılan YÖK tartışmalarından anlaşılmaktadır (Adem, 1993: ). Yüksek öğretim sistemi ağırlıklı olarak devletçe finanse edilmektedir. YÖK bütçesinin GSMH içindeki payı ise 1998 de % 0.84, 1999 da % 0.84, 2000 de % 0.83, 2001 de % 0.73 ve 2002 de % 0.88 dir öğretim yılında öğrenci harçları ve de cari hizmet maliyetlerine öğrenci katkısı adını alan uygulamalar doğrudan finansman özelliği taşımaktadır. Diğer önemli bir sorunda, özel yüksek öğretim kurumlarını bile devletin finanse etmesidir (Ünal, 1996: 349).

İLKÖĞRETİM OKULLARININ KARŞILAŞTIKLARI FİNANSMAN SORUNLARI

İLKÖĞRETİM OKULLARININ KARŞILAŞTIKLARI FİNANSMAN SORUNLARI İLKÖĞRETİM OKULLARININ KARŞILAŞTIKLARI FİNANSMAN SORUNLARI İsa KORKMAZ * ÖZET Ülkemizde ilköğretim zorunlu ve devlet tarafından parasız olarak sunulur. Fakat ilköğretim okullarının kendilerinden beklenilen

Detaylı

EĞİTİM SİSTEMİNİN FİNANSMANI Hakan KOÇ 1

EĞİTİM SİSTEMİNİN FİNANSMANI Hakan KOÇ 1 39 2007 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:20, s.39-50 ÖZET EĞİTİM SİSTEMİNİN FİNANSMANI Hakan KOÇ 1 Eğitim hizmeti, dünyanın hiçbir ülkesinde ve ekonomik maliyeti baz

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com Özel okul anlayışı, tüm dünyada olduğu gibi Avrupa Birliği ülkelerinde de farklı uygulamalar olmakla birlikte vardır ve yaygınlık

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU

KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU TEMMUZ - 2015 SUNUŞ... 4 I-OCAK HAZİRAN 2015 DÖNEMİ BÜTÇE UYGULAMA SONUÇLARI... 5 A. Bütçe Giderleri... 5 01. Personel Giderleri... 7 02. Sosyal Güvenlik Kurumlarına

Detaylı

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış 2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış Prof. Dr. Yüksel KAVAK Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi TÜSİAD / UNFPA İstanbul, 5 Kasım 2010 1 Ana tema: Nüfusbilim ve Yönetim Çalışmanın

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Küresel İzleme Raporu 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Raporu bir orta dönem değerlendirmesidir. 2000 yılından bu yana gerçekleşen önemli gelişmeler 1999-2005 yılları

Detaylı

28.02.2011 1. Çocuk Hakları Kongresi, 25-27 Şubat 2011, Istanbul

28.02.2011 1. Çocuk Hakları Kongresi, 25-27 Şubat 2011, Istanbul Okulöncesi Eğitimde Fırsat Eşitliği Uzm. Dilek EROL SAHĐLLĐOĞLU MEB Öğretmenim Anaokulu Müdür Yardımcısı 1 Sunu Planı Okulöncesi Eğitimin Tanımı Okulöncesi Eğitimin Önemi Eğitim Hakkı Sayılarla Okulöncesi

Detaylı

Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM

Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM HAZIRLAYANLAR: Md. Yrd. Şinasi BAYRAKTAR Baş Öğretmen Dr. Ayşegül GÜLTEKİN TOROSLU Uzman Öğretmen Menevşe SARAÇOĞLU Öğretmen Sevgi SÜREK 15 Kasım

Detaylı

2012 yılı merkezi yönetim bütçesine bakış

2012 yılı merkezi yönetim bütçesine bakış Değişmeyen yapısal sorunlar ışığında 2012 yılı merkezi yönetim bütçesine bakış GİRİŞ Bütçe, öncelikle yürütme organının kamunun ihtiyaçlarını belirlemesi ve bunların karşılanması için halktan toplanacak

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

ENGELLİLERE YÖNELİK SOSYAL POLİTİKALAR

ENGELLİLERE YÖNELİK SOSYAL POLİTİKALAR ENGELLİLERE YÖNELİK SOSYAL POLİTİKALAR III. Sınıf Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü Risk Gruplarına Yönelik Sosyal Politikalar Dersi Notları-VI Doç. Dr. Şenay GÖKBAYRAK İçerik Engellilere

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

BARTIN ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Bartın Üniversitesinden: BARTIN ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Bartın Üniversitesi

Detaylı

tepav Yeni Milli Eğitim Kanun Tasarısı Bütçesi: Nicelik mi, Nitelik mi? Mart2012 N201217 POLİTİKA NOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Yeni Milli Eğitim Kanun Tasarısı Bütçesi: Nicelik mi, Nitelik mi? Mart2012 N201217 POLİTİKA NOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKA NOTU Mart2012 N201217 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Bengisu ÖZENÇ 1 Analist, Ekonomi Etütleri Selin ARSLANHAN MEMİŞ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Yeni Milli Eğitim Kanun

Detaylı

Eğitim Örgütlerinde Değişim Yönetimi

Eğitim Örgütlerinde Değişim Yönetimi ÖN SÖZ İçinde bulunduğumuz çağ bilgi çağı olarak nitelendirilmektedir. Bilginin geçmiş dönemlere göre çok hızlı artışı ve teknolojik gelişmeler toplumların sosyokültürel, ekonomik, siyasal yapılarını da

Detaylı

Yeni Göç Yasas Tecrübeleri

Yeni Göç Yasas Tecrübeleri Eflref Ar kan Bildiğiniz gibi Almanya aile birleşiminin gerçekleşmesi konusunda göç yasasında bazı değişiklikler yapmıştır. Bu değişiklikleri eleştirenler ve olumlu görenler bulunmaktadır. Ben göç yasasının

Detaylı

1: YÖNETİM-YERİNDEN YÖNETİME İLİŞKİN KAVRAMSAL ÇERÇEVE...1

1: YÖNETİM-YERİNDEN YÖNETİME İLİŞKİN KAVRAMSAL ÇERÇEVE...1 bölüm 1: YÖNETİM-YERİNDEN YÖNETİME İLİŞKİN KAVRAMSAL ÇERÇEVE...1 1. Kavramsal Çerçeve: Yönetim-Yerinden Yönetim...2 1.1. Yönetim Kavramı...2 1.2. Yerinden Yönetim...4 2. Yerel Yönetimlerin Önemi ve Varlık

Detaylı

YÖNT 101 İŞLETMEYE GİRİŞ I

YÖNT 101 İŞLETMEYE GİRİŞ I YÖNT 101 İŞLETMEYE GİRİŞ I İŞLETME BİRİMİ VE İŞLETMEYİ TANIYALIM YONT 101- İŞLETMEYE GİRİŞ I 1 İŞLETME VE İLİŞKİLİ KAVRAMLAR ÖRGÜT KAVRAMI: Örgüt bir grup insanın faaliyetlerini bilinçli bir şekilde, ortak

Detaylı

2011 YILI Gazi Üniversitesi Maliye Meslek Yüksekokulu Birim Faaliyet Raporu

2011 YILI Gazi Üniversitesi Maliye Meslek Yüksekokulu Birim Faaliyet Raporu 2011 YILI Gazi Üniversitesi Maliye Meslek Yüksekokulu Birim Faaliyet Raporu 1 İÇİNDEKİLER ÜST YÖNETİCİ SUNUŞU I- GENEL BİLGİLER A- Misyon ve Vizyon.. B- Yetki, Görev ve Sorumluluklar... C- İdareye İlişkin

Detaylı

MUKAYESELİ HUKUK VE TÜRK HUKUKUNDA İŞSİZLİK SİGORTASI İÇİNDEKİLER ÖZET KISALTMALAR TABLO LİSTESİ ŞEKİL LİSTESİ BÖLÜM I İŞSİZLİK

MUKAYESELİ HUKUK VE TÜRK HUKUKUNDA İŞSİZLİK SİGORTASI İÇİNDEKİLER ÖZET KISALTMALAR TABLO LİSTESİ ŞEKİL LİSTESİ BÖLÜM I İŞSİZLİK MUKAYESELİ HUKUK VE TÜRK HUKUKUNDA İŞSİZLİK SİGORTASI İÇİNDEKİLER ÖZET ABSTRACT İÇİNDEKİLER KISALTMALAR TABLO LİSTESİ ŞEKİL LİSTESİ GİRİŞ v vii ix xvii xviii xx xxi BÖLÜM I İŞSİZLİK A. İŞSİZLİĞİN TANIMI

Detaylı

DÜNYADA DİN EĞİTİMİ UYGULAMALARI

DÜNYADA DİN EĞİTİMİ UYGULAMALARI HOŞGELDİNİZ DÜNYADA DİN EĞİTİMİ UYGULAMALARI Prof. Dr. Mehmet Zeki AYDIN Marmara Üniversitesi EMAİL:mza@mehmetzekiaydin.com TEL:0506.3446620 Problem Türkiye de din eğitimi sorunu, yaygın olarak tartışılmakta

Detaylı

TÜRKİYE DE MESLEKİ EĞİTİM

TÜRKİYE DE MESLEKİ EĞİTİM Uzman Melisa KORKMAZ TÜRKİYE DE MESLEKİ EĞİTİM Eğitimde Genel Görünüm Günümüz küresel rekabet ortamında bilgi ve bilgi teknolojileri giderek önem kazanmakta, ülkeler her geçen gün hızla gelişen teknoloji

Detaylı

3/7/2010. ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ ve ÖNEMİ EĞİTİM EĞİTİM ANLAYIŞLARI EĞİTİM

3/7/2010. ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ ve ÖNEMİ EĞİTİM EĞİTİM ANLAYIŞLARI EĞİTİM EĞİTİM REHBERLİK ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK NİN YERİ ve ÖNEMİ Eğitim? İnsana en iyi olgunluğu vermektir (Eflatun). İnsana tabiatında bulunan gizli bütün kabiliyetlerin geliştirilmesidir (Kant). Bireyin

Detaylı

FIRAT ÜNİVERSİTESİ PROJE KOORDİNASYON VE DANIŞMANLIK OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

FIRAT ÜNİVERSİTESİ PROJE KOORDİNASYON VE DANIŞMANLIK OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar FIRAT ÜNİVERSİTESİ PROJE KOORDİNASYON VE DANIŞMANLIK OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönergenin amacı; Fırat Üniversitesine bağlı olarak kurulan Proje

Detaylı

T.C. ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

T.C. ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ T.C. ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ 2016 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU Temmuz / 2016 - ANKARA SUNUŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 30 ncu maddesinde,

Detaylı

ALMANYA DA SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ SEÇKİN KESGİN

ALMANYA DA SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ SEÇKİN KESGİN ALMANYA DA SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ SEÇKİN KESGİN Almanya; Orta Avrupa da bir ülkedir. Kuzeyinde Kuzey denizi, Danimarka, ve Baltık denizi; doğusunda Polonya ve Çek cumhuriyeti; güneyinde Avusturya ve İsviçre;

Detaylı

SUNUŞ. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu; mali yönetim ve kontrol

SUNUŞ. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu; mali yönetim ve kontrol SUNUŞ 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu; mali yönetim ve kontrol sistemimizi uluslararası standartlar ve Avrupa Birliği uygulamalarıyla uyumlu olarak yeniden yapılandırarak; kalkınma planları

Detaylı

ÖZEL EĞİTİM HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME

ÖZEL EĞİTİM HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME 857 ÖZEL EĞİTİM HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME Kanun Hükmünde Kar.nin Tarihi : 30/5/1997, No: 573 Yetki Kanununun Tarihi : 3/12/1996, No: 4216 Yayımlandığı R.G.Tarihi : 6/6/1997, No: 23011 (Mük.) V.Tertip

Detaylı

Türkiye de Erken Çocukluk Eğitimi. Temel Eği)m Genel Müdürlüğü. Funda KOCABIYIK Genel Müdür

Türkiye de Erken Çocukluk Eğitimi. Temel Eği)m Genel Müdürlüğü. Funda KOCABIYIK Genel Müdür Türkiye de Erken Çocukluk Eğitimi Temel Eği)m Genel Müdürlüğü Funda KOCABIYIK Genel Müdür 2013 I. Türkiye de Geçmişten Günümüze Erken Çocukluk Eğitimi II. Türkiye de Erken Çocukluk Eğitiminin Yapısı III.

Detaylı

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ HAZIRLAYAN 21.05.2014 RAPOR Doç. Dr. Binhan Elif YILMAZ Araş.Gör. Sinan ATAER 1. KAMU FİNANSMANI Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi, 2013 yılı sonunda 18.849 milyon TL açık

Detaylı

Toplumsal ve Ekonomik Kalkınma için i in Erken itimi. Ayla Göksel Göçer, AÇEV 17 Mart 2006

Toplumsal ve Ekonomik Kalkınma için i in Erken itimi. Ayla Göksel Göçer, AÇEV 17 Mart 2006 7 Çok Geç!: Toplumsal ve Ekonomik Kalkınma için i in Erken Çocukluk EğitimiE itimi Ayla Göksel Göçer, AÇEV 17 Mart 2006 ERKEN ÇOCUKLUK EĞİTİMİ TANIMI VE ÖNEMİ 0-6 yaşları arasını kapsar; Yaşama, büyüme,

Detaylı

Ocak Haziran Dönemi Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu 2015

Ocak Haziran Dönemi Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu 2015 2015 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU Kamuda stratejik yönetim anlayışının temelini oluşturan kaynakların etkili ve verimli bir şekilde kullanılması ilkesi çerçevesinde,

Detaylı

KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU

KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU 0 MALİ HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ BÜTÇE VE AYNİYAT ŞEFLİĞİ KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU İçindekiler KAHRAMANMARAŞ

Detaylı

EVDE EĞİTİM. Evde eğitime ihtiyaç duyan zorunlu eğitim çağındaki öğrencinin velisi tarafından rehberlik ve araştırma merkezlerine başvuruda bulunulur.

EVDE EĞİTİM. Evde eğitime ihtiyaç duyan zorunlu eğitim çağındaki öğrencinin velisi tarafından rehberlik ve araştırma merkezlerine başvuruda bulunulur. EVDE EĞİTİM 1. Evde eğitim nedir? Zorunlu öğrenim çağındaki özel eğitime ihtiyacı olan bireylerden sağlık problemi nedeniyle okul öncesi, ilköğretim veya özel eğitim programlarından herhangi birini uygulayan

Detaylı

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEKOKULU PAYDAŞ ANALİZİ ANKETİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEKOKULU PAYDAŞ ANALİZİ ANKETİ Hiç yeterli değil Yeterli değil Kararsızım Oldukça yeterli Tamamen yeterli KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEKOKULU PAYDAŞ ANALİZİ ANKETİ AKADEMİK PERSONEL Aşağıdaki ifadeler

Detaylı

Ankara Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı

Ankara Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı 12.02.2009 Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği olarak, toplumsal sorunlara yaklaşımımız sorunların değil çözümün bir parçası olmaktır. Bu nedenle, ülke sorunlarının çözümüne yönelik somut projeler oluşturarak

Detaylı

1. İŞLETMELERDE KAYNAK BULMANIN ÖNEM NEMİ VE KAYNAK SAĞLAMA SİSTEM STEMİ OLARAK FİNANSMAN 1.1. İşletmelerde Kaynak Bulmanın Önemi ve Likidite Kavramı Bütün işletmeler amaçlarını gerçekleştirmek için temel

Detaylı

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD, hükümetlerin sınır (gümrük dahil) prosedürlerini geliştirmeleri, ticaret maliyetlerini azaltmaları, ticareti artırmaları ve böylece uluslar

Detaylı

Belediyenin gelirleri

Belediyenin gelirleri Belediyenin gelirleri a) Kanunlarla gösterilen belediye vergi, resim, harç ve katılma payları. b) Genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan pay. c) Genel ve özel bütçeli idarelerden yapılacak ödemeler. d)

Detaylı

BİLGİ TOPLUMU İSTATİSTİKLERİ 2010

BİLGİ TOPLUMU İSTATİSTİKLERİ 2010 BİLGİ TOPLUMU İSTATİSTİKLERİ 2010 ÖZET DEĞERLENDİRME Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Bilgi Toplumu Dairesi tarafından 2010 yılında ikincisi yayımlanan Bilgi Toplumu İstatistikleri yayını Türkiye nin bilgi

Detaylı

MALİ HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ 2008 YILI FAALİYET RAPORU

MALİ HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ 2008 YILI FAALİYET RAPORU MALİ HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ 2008 YILI FAALİYET RAPORU MALİ HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ 2008 YILI FALİYET RAPORU 2004 Yılında Belediyemiz birimleri günü geçmiş birbirinden bağımsız bilgisayar teknolojisiyle hizmetini

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ. 573 Sayılı Özel Eğitim Hakkında KHK

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ. 573 Sayılı Özel Eğitim Hakkında KHK T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ 573 Sayılı Özel Eğitim Hakkında KHK Amaç Madde 1-Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı; özel eğitim gerektiren bireylerin, Türk Millî Eğitiminin

Detaylı

EĞİTİM YÖNETİMİ BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ

EĞİTİM YÖNETİMİ BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ EĞİTİM YÖNETİMİ BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ Bu ders kapsamında Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme Alanında kullanılan nicel ve nitel araştırma

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ 2016 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU. Temmuz 2016 KAYSERİ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ 2016 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU. Temmuz 2016 KAYSERİ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ 2016 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU Temmuz 2016 KAYSERİ SUNUŞ 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 30 uncu maddesinde, genel yönetim kapsamındaki idarelerin,

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU ESNEK GÜVENCE BAĞLAMINDA TÜRKİYE DE SOSYAL GÜVENCE Yasemin KARA Ağustos 2009 İÇERİK GİRİŞ TÜRKİYE HOLLANDA SONUÇ ve DEĞERLENDİRME 2 GİRİŞ 3 Matra Projesinin Temelleri Bu çalışma

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Sayın Veliler, Şartlı Nakit Transferi(ŞNT), yani halk arasında bilinen ismiyle Öğrenci Parası ya da Çocuk Parası ekonomik güçlükler nedeniyle temel sağlık ve eğitim hizmetlerinden yararlanamayan; herhangi

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BAKANLIĞIMIZCA YÜRÜTÜLEN AR-GE VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI

T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BAKANLIĞIMIZCA YÜRÜTÜLEN AR-GE VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BAKANLIĞIMIZCA YÜRÜTÜLEN AR-GE VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğünce Yürütülen Ar-Ge Destek Programları

Detaylı

TÜRK TEKSTİL VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN ARA KADEME İNSANGÜCÜ İHTİYACI VE ORTAÖĞRETİM DÜZEYİNDE TEKSTİL EĞİTİMİ ARAŞTIRMASI

TÜRK TEKSTİL VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN ARA KADEME İNSANGÜCÜ İHTİYACI VE ORTAÖĞRETİM DÜZEYİNDE TEKSTİL EĞİTİMİ ARAŞTIRMASI T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Mesleki ve Teknik Eğitim Araştırma ve Geliştirme Merkezi Başkanlığı (METARGEM) TÜRK TEKSTİL VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN ARA KADEME İNSANGÜCÜ İHTİYACI VE ORTAÖĞRETİM DÜZEYİNDE

Detaylı

GSYH

GSYH İÇİNDEKİLER GENEL EKONOMİK HEDEFLER Sayfa: TABLO 1: Makroekonomik Büyüklüklerdeki Gelişmeler 3 TABLO 2: Kaynaklar-Harcamalar Dengesi (Cari Fiyatlarla) 4 TABLO 3: Kaynaklar-Harcamalar Dengesi (1998 Fiyatlarıyla)

Detaylı

KAMU ÖZEL ORTAKLIĞI PROJE FİNANSMAN SİSTEMİNE FİNANS SEKTÖRÜNÜN BAKIŞI

KAMU ÖZEL ORTAKLIĞI PROJE FİNANSMAN SİSTEMİNE FİNANS SEKTÖRÜNÜN BAKIŞI KAMU ÖZEL ORTAKLIĞI PROJE FİNANSMAN SİSTEMİNE FİNANS SEKTÖRÜNÜN BAKIŞI Proje Finansmanı Ekonomik amacı bir varlığın elde edilmesi ya da finansmanı ve tek geri ödeme kaynağı projenin/işin yarattığı nakit

Detaylı

TÜRKİYE'DE EĞİTİM HİZMETLERİNİN YERELLEŞMESİ

TÜRKİYE'DE EĞİTİM HİZMETLERİNİN YERELLEŞMESİ kış 1998 TÜRKİYE'DE EĞİTİM HİZMETLERİNİN YERELLEŞMESİ -Bir Model Önerisi- Dr. Kemal KOKSAL Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Elemanı Çağdaş yönetim kuramları 21. yüzyılda merkezi yönetim odaklı

Detaylı

SORU VE CEVAPLARLA EVDE EĞĠTĠM

SORU VE CEVAPLARLA EVDE EĞĠTĠM BAġAKġEHĠR REHBERLĠK VE ARAġTIRMA MERKEZĠ SORU VE CEVAPLARLA EVDE EĞĠTĠM Bu kılavuz, evde eğitim konusunda okul yöneticilerini, öğretmenleri ve velileri bilgilendirmek amacıyla hazırlanılmıştır. NOT: Bu

Detaylı

ÖZET. Ağustos 2016 Dönemi Bütçe Gerçekleşmeleri

ÖZET. Ağustos 2016 Dönemi Bütçe Gerçekleşmeleri 2016 AĞUSTOS ÖZET 2016 Dönemi Gerçekleşmeleri 2015 yılı ayında 5,2 milyar TL fazla veren bütçe, 2016 yılı ayında 3,6 milyar TL fazla vermiştir. 2015 yılı ayında 8,9 milyar TL faiz dışı fazla verilmiş iken

Detaylı

Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme

Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikalarıaraştırmaenstitüsü Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme Yönetişim Etütleri Programı uğur mumcu caddesi 80/3 g.o.p ankara türkiye tel: +90 312

Detaylı

BELGESİ. YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21

BELGESİ. YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21 TÜRKİYE HAYAT BOYU ÖĞRENME STRATEJİ BELGESİ YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21 Dr. Mustafa AKSOY Hayat Boyu Öğrenmenin Geliştirilmesi Operasyon Koordinatörü mustafaaksoy@meb.gov.tr

Detaylı

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ Genellikle profesyoneller tarafından oluşturulan Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı sistemi genç, dinamik, hızlı büyüme ve yüksek karlılık potansiyeli olan

Detaylı

T.C. KUZEY ANADOLU KALKINMA AJANSI 2014 YILI BÜTÇESİ

T.C. KUZEY ANADOLU KALKINMA AJANSI 2014 YILI BÜTÇESİ T.C. KUZEY ANADOLU KALKINMA AJANSI 24 YILI BÜTÇESİ 0 İçindekiler 1. GİRİŞ... 1 2. BÜTÇE... 2 2.1. Gelir Bütçesi... 2 2.1.1. Merkezi Yönetim Bütçesinden Aktarılan Paylar... 2 2.1.2. İl Özel İdarelerinden

Detaylı

IV. YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLARI TOPLANTISI. Fatma KÖKSAL Strateji Geliştirme Daire Başkanı

IV. YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLARI TOPLANTISI. Fatma KÖKSAL Strateji Geliştirme Daire Başkanı IV. YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLARI TOPLANTISI Öz Gelir Karşılığı Ödenek Uygulaması, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Fatma KÖKSAL Strateji Geliştirme Daire Başkanı ÖZ GELİRLER

Detaylı

Okul-Aile Birliği (School Council) özet bilgi: eğitim programı

Okul-Aile Birliği (School Council) özet bilgi: eğitim programı Okul-Aile Birliği (School Council) özet bilgi: eğitim programı Okul-Aile Birliği nedir? Bir okulun izleyeceği ana yolu belirleme yetkisi verilmiş hukuki bir yapıdır Bir okulun ana idare organıdır Okulun

Detaylı

1 Temmuz 2015 [MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU] 2015 YILI MALİ DURUM VE BEKLENTiLER RAPORU

1 Temmuz 2015 [MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU] 2015 YILI MALİ DURUM VE BEKLENTiLER RAPORU 2015 YILI MALİ DURUM VE BEKLENTiLER RAPORU 1 İçindekiler ÜST YÖNETİCİ SUNUŞU... 3 2015 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ BÜTÇE UYGULAMA SONUÇLARI... 4 A. BÜTÇE GİDERLERİ... 4 01. Personel Giderleri... 6 02. Sosyal

Detaylı

Günümüzde Türkiye de Özel Eğitim Hizmetleri

Günümüzde Türkiye de Özel Eğitim Hizmetleri Günümüzde Türkiye de Özel Eğitim Hizmetleri Aile Sunusu Doç. Dr. Şerife Yücesoy Özkan Arş. Gör. Gülefşan Özge Akbey Anadolu Üniversitesi Engelli Öğrenciler Birimi Dünya Engelliler Günü Özel Eğitim Bağımsız

Detaylı

Öğrenci Paneli Bildiri Çizelgesi. Bildiri Metni

Öğrenci Paneli Bildiri Çizelgesi. Bildiri Metni Bildirinin Bildiriyi Hazırlayan Ek-1 Öğrenci Paneli Bildiri Çizelgesi Sunum Yapan Konusu Başlığı Özeti Bildiri Metni 1 / 2 Ek-1 2 / 2 DİN ÖĞRETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Genç Fikirler İmam Hatip Öğrenci Paneli

Detaylı

Ö RENME GERÇEKLEŞMİYOR!

Ö RENME GERÇEKLEŞMİYOR! E T M SİSTEMİNDE Türkiye eğitim sistemi, sistemdeki değişiklik ve iyileştirmelere rağmen, öğrencilere şam becerileri kazandırmada yetersiz kalıyor. Uluslararası testlere göre, 15 şındakilerin önemli bir

Detaylı

EFA 2009 Küresel İzleme Raporu. Eşitsizliklerin Üstesinden Gelmek: Yönetişim. EFA Hedeflerindeki İlerleme ve Önemli Noktalar

EFA 2009 Küresel İzleme Raporu. Eşitsizliklerin Üstesinden Gelmek: Yönetişim. EFA Hedeflerindeki İlerleme ve Önemli Noktalar EFA 2009 Küresel İzleme Raporu Eşitsizliklerin Üstesinden Gelmek: Yönetişim EFA Hedeflerindeki İlerleme ve Önemli Noktalar EFA 2009 Raporu na göre; iyi bir yönetişim ile okula kayıt oranları artabilir,

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

EK 8: AKADEMİK PERSONEL MEMNUNİYET ANKETİ

EK 8: AKADEMİK PERSONEL MEMNUNİYET ANKETİ EK 8: AKADEMİK PERSONEL MEMNUNİYET ANKETİ T. C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ EĞİTİMDE KALİTE ÇALIŞMALARI KOORDİNATÖRLÜĞÜ KALİTE GÜVENCESİ ÇALIŞMALARI: AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI Maltepe

Detaylı

ÖZET. Kasım 2016 Dönemi Bütçe Gerçekleşmeleri

ÖZET. Kasım 2016 Dönemi Bütçe Gerçekleşmeleri 216 KASIM ÖZET 216 Dönemi Gerçekleşmeleri 215 yılı ayında 798 milyon TL fazla veren bütçe, 216 yılı ayında 1 milyar TL fazla vermiştir. 215 yılı ayında 4,7 milyar TL faiz dışı fazla verilmiş iken 216 yılı

Detaylı

ZİHİN ENGELLİLER SINIF ÖĞRETMENİ

ZİHİN ENGELLİLER SINIF ÖĞRETMENİ TANIM Çalıştığı eğitim kurumunda zihinsel engelli öğrencilere çeşitli bilgi, beceri ve tutumları kazandırmak üzere eğitim veren kişidir. A- GÖREVLER Zihin Engelliler Sınıf Öğretmeninin, zihin engelli öğrencilere

Detaylı

KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ

KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ Karınca Dergisi, Ekim 2014, Sayı:934 KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ 1. GİRİŞ Kooperatifler, ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılamak

Detaylı

İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İSTANBUL MENTEŞE BELEDİYESİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 2014 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU 2016 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU Mali Mali Hizmetler Daire Müdürlüğü Başkanlığı

Detaylı

8.0 PLANLAMA UYGULAMA ARAÇLARI

8.0 PLANLAMA UYGULAMA ARAÇLARI 8.0 PLANLAMA UYGULAMA ARAÇLARI 8.1 EKONOMİK VE MALİ YÖNLER 364 8.1 EKONOMİK VE MALİ YÖNLER 8.1 EKONOMİK VE MALİ YÖNLER 365 8.1 EKONOMİK VE MALİ YÖNLER 8.1.1 Giriş Kent gelişiminin planlaması farklı ülkelerde

Detaylı

STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI

STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI T.C AKSARAY ÜNİVERSİTESİ 215 Yılı Mali Durum ve Beklentiler Raporu STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI Temmuz 215 www.aksaray.edu.tr T.C AKSARAY ÜNİVERSİTESİ 215 Yılı Mali Durum ve Beklentiler Raporu

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

ÖZET. Eylül 2016 Dönemi Bütçe Gerçekleşmeleri

ÖZET. Eylül 2016 Dönemi Bütçe Gerçekleşmeleri 216 EYLÜL ÖZET 216 Dönemi Gerçekleşmeleri 215 yılı ayında 14,1 milyar TL açık veren bütçe, 216 yılı ayında 16,9 milyar TL açık vermiştir. 215 yılı ayında 7,7 milyar TL faiz dışı açık verilmiş iken 216

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM... 1 KAYIT DIŞI İSTİHDAM... 1 I. KAYIT DIŞI EKONOMİ...

BİRİNCİ BÖLÜM... 1 KAYIT DIŞI İSTİHDAM... 1 I. KAYIT DIŞI EKONOMİ... İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM... 1 KAYIT DIŞI İSTİHDAM... 1 I. KAYIT DIŞI EKONOMİ... 1 A. Kayıt Dışı Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 B. Kayıt Dışı Ekonominin Nedenleri... 4 C. Kayıt Dışı Ekonominin Büyüklüğü...

Detaylı

ÖZET. Ekim 2016 Dönemi Bütçe Gerçekleşmeleri

ÖZET. Ekim 2016 Dönemi Bütçe Gerçekleşmeleri 216 EKİM ÖZET 216 Dönemi Gerçekleşmeleri 215 yılı ayında 7,2 milyar TL fazla veren bütçe, 216 yılı ayında 14 milyon TL açık vermiştir. 215 yılı ayında 9,9 milyar TL faiz dışı fazla verilmiş iken 216 yılı

Detaylı

İTALYA DA ZORUNLU EĞİTİM, GENEL VE MESLEKİ ORTA ÖĞRETİM, TEMEL MESLEKİ EĞİTİM VE YETİŞKİN EĞİTİMİ

İTALYA DA ZORUNLU EĞİTİM, GENEL VE MESLEKİ ORTA ÖĞRETİM, TEMEL MESLEKİ EĞİTİM VE YETİŞKİN EĞİTİMİ İTALYA DA ZORUNLU EĞİTİM, GENEL VE MESLEKİ ORTA ÖĞRETİM, TEMEL MESLEKİ EĞİTİM VE YETİŞKİN EĞİTİMİ İLKÖĞRETİM İtalya eğitim sisteminde ilköğretim ile orta öğretimin 1. yılı* zorunludur ve 9 yıl sürer. a)

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SPK 7. ARAMA KONFERANSI NDA YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 ARALIK

Detaylı

TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU 2013 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU (TEMMUZ 2013)

TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU 2013 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU (TEMMUZ 2013) TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU 2013 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU (TEMMUZ 2013) Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu -16- İÇİNDEKİLER GİRİŞ 2 I - OCAK-HAZİRAN

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ 2015 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ 2015 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ 2015 I KURUMSAL DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU I. OCAK HAZİRAN DÖNEMİ BÜTÇE UYGULAMA SONUÇLARI A) BÜTÇE 6583 sayılı 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile Dumlupınar Üniversitesi

Detaylı

Girdiler: Kaynaklar ve İlişkiler Öğrenci niteliğindeki düzey Bu soruyu; ilgili olduğunuz bölüm veya programlara yerleştirilen öğrenci niteliğini

Girdiler: Kaynaklar ve İlişkiler Öğrenci niteliğindeki düzey Bu soruyu; ilgili olduğunuz bölüm veya programlara yerleştirilen öğrenci niteliğini Girdiler: Kaynaklar ve İlişkiler Öğrenci niteliğindeki düzey Bu soruyu; ilgili olduğunuz bölüm veya programlara yerleştirilen öğrenci niteliğini (üniversiteye giriş puanlarını ve yüzdelik dilimlerini)

Detaylı

TÜRK HUKUKUNDA BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ VE VERGİLENDİRİLMESİ

TÜRK HUKUKUNDA BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ VE VERGİLENDİRİLMESİ Dr. SERKAN ACUNER Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Ardeşen Meslek Yüksek Okulu Öğretim Elemanı TÜRK HUKUKUNDA BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ VE VERGİLENDİRİLMESİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX

Detaylı

Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları. Bilgilendirme Toplantıları

Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları. Bilgilendirme Toplantıları Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Bilgilendirme Toplantıları Ulusal Ajans olarak da bilinen AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı, Avrupa Komisyonu tarafından yürütülen Eğitim

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 25.08.1999 tarih ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu nda Değişiklik Yapılması ve Ek Madde Eklenmesine Dair Kanun Teklifi ve gerekçesi ilişikte sunulmuştur.

Detaylı

DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI YENİ TEŞVİK MEVZUATI HAKKINDA EKONOMİ BAKANINA HAZIRLANAN RAPOR 2012

DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI YENİ TEŞVİK MEVZUATI HAKKINDA EKONOMİ BAKANINA HAZIRLANAN RAPOR 2012 DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI YENİ TEŞVİK MEVZUATI HAKKINDA EKONOMİ BAKANINA HAZIRLANAN RAPOR 2012 1 1. Giriş Bölgesel kalkınma veya bölgesel gelişmeler son yıllarda hepimizin üstünde tartıştığı bir

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ KADIN ARAŞTIRMALARI VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ KADIN ARAŞTIRMALARI VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ KADIN ARAŞTIRMALARI VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Uludağ Üniversitesi Kadın Araştırmaları

Detaylı

T.C. BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ 2016 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU

T.C. BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ 2016 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU T.C. BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ 2016 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU BİNGÖL Temmuz 2016 11 SUNUġ 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 30 uncu maddesinde, genel yönetim kapsamındaki

Detaylı

YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 12 Eylül 2013 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28763 Namık Kemal Üniversitesinden: YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

SAN-TEZ PROJE DESTEKLERİ VE SANAYİ-ÜNİVERSİTE İŞBİRLİĞİNE KATKILARI

SAN-TEZ PROJE DESTEKLERİ VE SANAYİ-ÜNİVERSİTE İŞBİRLİĞİNE KATKILARI SAN-TEZ PROJE DESTEKLERİ VE SANAYİ-ÜNİVERSİTE İŞBİRLİĞİNE KATKILARI Doç. Dr. Metin TANOĞLU Makina Mühendisliği Bölümü "İnovasyon ve Ar-Ge nin önemini kavramış kendi teknolojisini üreten ve satan, rekabet

Detaylı

KARTAL BELEDİYE BAŞKANLIĞI

KARTAL BELEDİYE BAŞKANLIĞI 214 KARTAL BELEDİYE BAŞKANLIĞI 214 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU TEMMUZ 214 / KARTAL 214 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU İÇİNDEKİLER GİRİŞ 3 I-OCAK HAZİRAN 214 DÖNEMİ BÜTÇE

Detaylı

REHBER ÖĞRETMEN (PSİKOLOJİK DANIŞMAN)

REHBER ÖĞRETMEN (PSİKOLOJİK DANIŞMAN) TANIM Çalıştığı eğitim kurum ya da kuruluşunda; öğrencilerin ilgi, yetenek ve kişilik özelliklerini gerçekçi ve ayrıntılı olarak tanımalarına, kendilerine açık eğitim, meslek ve iş olanakları hakkında

Detaylı

MATBAA ÖĞRETMENİ TANIM. Çalıştığı eğitim kurum ya da kuruluşunda; öğrencilere ya da yetişkinlere, matbaa meslek alanı ile ilgili eğitim veren kişidir.

MATBAA ÖĞRETMENİ TANIM. Çalıştığı eğitim kurum ya da kuruluşunda; öğrencilere ya da yetişkinlere, matbaa meslek alanı ile ilgili eğitim veren kişidir. TANIM Çalıştığı eğitim kurum ya da kuruluşunda; öğrencilere ya da yetişkinlere, matbaa meslek alanı ile ilgili eğitim veren kişidir. A- GÖREVLER Matbaa meslek alanı ile ilgili hangi bilgi, beceri, tutum

Detaylı

MUHASEBE VE FİNANSMAN KOOPERATİFÇİLİK GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

MUHASEBE VE FİNANSMAN KOOPERATİFÇİLİK GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü MUHASEBE VE FİNANSMAN KOOPERATİFÇİLİK GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2014 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi Madde 23: Çalışma Hakkı

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi Madde 23: Çalışma Hakkı İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi Madde 23: Çalışma Hakkı Gülşah Özcanalp Göktekin Uzman Sosyolog / İş ve Meslek Danışmanı Liderlik Enstitüsü Eğitim ve İstihdam Hizmetleri Çalışma Evrensel Bir Haktır İnsan

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim, Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim, Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim, Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü AFYONKARAHİSAR REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ 1 MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA

Detaylı