Araştırmalar / Original Articles

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Araştırmalar / Original Articles"

Transkript

1 ISSN Araştırmalar / Original Articles Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Tanısı Alan Hastalarda Devamlı Pozitif Hava Yolu Basıncı (CPAP) Eğitiminin Cihaza Uyum ve Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi The Impact of Continuous Positive Airway Pressure (CPAP) Training on the Compliance of Device Usage and Quality of Life in Patients with Obstructive Sleep Apnea Syndrome Tülay Koyuncu 1, Ersin Günay 1, Sevinç Sarınç Ulaşlı 1, Olcay Akar 1, Şahin Ulu 2, Mehmet Ünlü 1 1 Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Afyonkarahisar 2 Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Kulak Burun Boğaz Anabilim Dalı, Afyonkarahisar Geliş Tarihi: 16 Eylül 2013 Kabul Tarihi: 21 Ekim 2013 Özet Giriş: Obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS) tanısı almış ve Devamlı Positive Hava Yolu Basıncı (CPAP) tedavisi planlanmış hastalara video destekli, görsel ağırlıklı bir eğitimin CPAP tedavisine uyum, yaşam kalitesi ve uyku kalitesi üzerine etkisinin araştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Yeni OUAS tanısı almış 103 hasta 83 ve 20 kişilik 2 gruba (grup 1 ve grup 2) randomize edildi. Grup 1 hastalara video destekli, görsel ağırlıklı eğitim öncesi ve 6 aylık tedavi sonunda, Grup 2 hastalara ise eğitim verilmeden Short Form-36, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Epworth uykululuk ölçeği uygulandı. 6 ay sonra tüm hastalara CPAP tedavisini kullanım durumları ve karşılaşılan yan etkilerin sorulduğu anket uygulandı. Bulgular: Her iki gruptaki hastaların demografik özellikleri ve polisomnografi verilerinde anlamlı fark saptanmadı. CPAP tedavilerini düzenli kullanma durumları açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (P<0,001). CPAP kullanımı sonrası gelişen en sık yan etki her iki grup için de ağız kuruluğu idi (grup 1 ve grup 2 için sırasıyla %12 ve %40). Grup 1 de yaşam kalitesi anketinde sosyal fonksiyon dışındaki alt parametrelerde istatis- Abstract Introduction: We aimed to investigate the effects of the video-aided, visual-based Continuous Positive Airway Pressure (CPAP) education applied to newly diagnosed obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) patients on adherence to therapy, the quality-of-life (QoL) and sleep-quality. Materials and Methods: 103 OSAS patients were randomized into 2 groups consisting of 83 (Group 1) and 20 (Group 2) patients. Short Form-36, Pittsburgh sleep quality index, Epworth sleepiness scale were applied to the patients in Group 1 (just before education and after 6 months of treatment) and group 2 (without education and after 6 months), Additionally, a questionnaire in which the conditions of the treatment usage and the side effects were included asked to all patients. Results: Demographic and polysomnography data were similar in both groups. There was a significant difference between groups in terms of proper CPAP usage (P<0.001). The most frequent side effect related to the CPAP treatment was xerostomia in both groups (12% and 40%, respectively). Although, there was a significant improvement in QoL of patients in Group 1, except social İletişim adresi: Tülay Koyuncu Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Afyon Tel.: ; Faks: ; Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tüm hakları saklıdır, tamamen ve kısmen tıpkıbasımı yasaktır

2 tiksel olarak anlamlı artış saptanırken (P<0,001), Grup 2 de fiziksel fonksiyon dışındaki alt parametrelerde anlamlı fark olmadığı görüldü (p>0,05). Grup 1 de tedavi sonrası uyku kalitesi anketinin tüm bileşenlerinde anlamlı iyileşme bulundu (P<0,05), Grup 2 de tedavi sonrası uyku latensi dışındaki bileşenlerde istatistiksel olarak anlamlı iyileşme saptanmadı. Sonuç: Sonuç olarak, video destekli, görsel ağırlıklı bir eğitimin CPAP tedavisini düzenli kullanma oranını anlamlı olarak artırdığı, hastaların yaşam kalitesi ve uyku kalitesini anlamlı olarak iyileştirdiği görülmüştür. Anahtar sözcükler: Eğitim, hasta uyumu, obstrüktif uyku apne sendromu, pozitif hava yolu basıncı function domain (P<0.001), no significant improvement was obtained in QoL of patients in Group 2 except physical function domain. In Group 1, significant improvement in all components of sleep-quality was present after treatment. However, in Group 2, no significant improvement was present in sleep-quality except in sleep latency component. Conclusion: In conclusion, it is shown that a video-aided, visual-based education increases the rate of regular use of CPAP therapy and improves the QoL and sleep-quality. Keywords: Education, patient adherence, obstructive sleep apnea syndrome, positive airway pressure Giriş Obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS), daha çok erkeklerde olmak üzere her iki cinste, tüm ırk, yaş, sosyoekonomik düzey ve etnik gruplarda görülebilen ve en sık karşılaşılan uyku bozukluklarından biridir. Uyku esnasında tekrar eden tam (apne) veya parsiyel (hipopne) üst solunum yolu obstrüksiyonu epizodları ve sıklıkla kan oksijen satürasyonunda azalma ile karakterli bir sendromdur. [1,2] Obstrüktif uyku apne sendromunun, kalp yetmezliği, atriyal fibrilasyon, koroner arter hastalığı, ateroskleroz inme, pulmoner ve sistemik hipertansiyon ile ilişkili olduğuna dair veriler mevcuttur. [3] OUAS hastalarında altın standart tanı yöntemi polisomnografidir. [4] Devamlı Pozitif Hava Yolu Basıncı (Continuous Positive Airway Pressure) (CPAP), pozitif basınç uygulanması, mekanik bir stent etkisi ve akciğer hacimlerini artırması ile uyku sırasında üst solunum yolunun açık tutulmasını sağlar. CPAP uyumu iyi olmayan OUAS lı hastalarda mortalitenin, CPAP uyumu iyi olan hastalara göre daha yüksek olduğu yapılan çalışmalarla ortaya konulmuştur. [3-6] Bu da hastaların CPAP a uyumunun önemini göstermektedir. Hastaların tedaviyi kabul etmelerini ve tedaviye uyumlarını artırmak amacıyla çeşitli desensitizasyon yöntemleri uygulama alanına sokulmuştur. Bu çalışmada OUAS tanısı almış ve CPAP tedavisi planlanmış hastalara video destekli, görsel ağırlıklı bir eğitimin CPAP tedavisine uyum, yaşam kalitesi ve uyku kalitesi üzerine etkisinin araştırılması amaçlandı. Hasta Seçimi Çalışmaya Şubat 2011 Haziran 2013 tarihleri arasında Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları kliniğine horlama, gece tanıklı apne, gündüz aşırı uyuklama hali ve geceleri uykudan sıkça uyanma şikayetlerinden bir veya birkaçı ile başvurup, kliniğimiz uykuda solunum bozuklukları laboratuvarında polisomnografi yapılıp OUAS tanısı alan ve CPAP tedavisi planlanan, 18 yaş üzeri olan 200 hastaya telefonla ulaşıldı. Elli hasta cihaz temin etmediği, 15 hasta farklı bir ilde olduğu, 10 hasta kontrollere gelemeyecek kadar düşkün olduğu, 10 hasta kontrollere gelmeyi reddettiği, 5 hasta farklı bir hastalıktan dolayı hastanede tedavi gördüğü için çalışmaya dahil edilmedi. Çalışmayı kabul eden toplam 110 hasta çalışmaya alındı (Şekil 1). Hastaların hepsinden gönüllü onam formları alındı. Antropometrik Özellikler Çalışmaya alınan tüm hastaların yaşı, boyu, vücut ağırlığı ve boyun çevresi ölçüldü ve kaydedildi. Vücut kitle indeksi (VKİ = BMI) = Hastanın ağırlığı (kg)/[boy (m)]² olarak hesaplandı. Hastaların Randomizasyonu ve Veri Toplama Hastalar kapalı zarf metodu ile 90 ve 20 kişilik 2 gruba (grup 1 ve grup 2) randomize edildi. Grup 1 de yeni OUAS tanısı almış, CPAP cihazını temin etmiş 90 hasta eğitim toplantılarına eşleri ile birlikte 10 kişilik gruplar şeklinde çağrıldı. Hastalara ilk toplantıda SF-36 yaşam kalitesi, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Epworth uykululuk ölçeği anketleri uygulandı. Anketler uygulandıktan sonra hastalara tarafımızca hazırlanan yaklaşık 30 dk süren video ve power point sunusu görsel ve işitsel olarak sunuldu. Sunu içeriğinde OUAS ın tanımı, nasıl tanı konduğu, tedavisi, komplikasyonları, CPAP tedavisi ve cihaz eğitimi yer aldı. Hastalar 6 ay sonra kontrole Gereç ve Yöntem Şekil 1: Obstrüktif uyku apne sendromu tanısı alan ve pozitif hava yolu basıncı tedavisi verilen, 18 yaş üzeri olan 103 hastaya ulaşım ve grupların randomizasyonu. Continuous positive airway pressure treatment in sleep apnea syndrome T. Koyuncu et al. 59

3 çağrıldı. Hastaların cihazla ilgili sorunları tartışılarak çözüm bulunmaya çalışıldı. Hastalar 6 ay sonra tekrar kontrole çağrıldı. Farklı ilde yaşayan 7 hasta kontrole gelmediği için çalışmadan çıkarıldı ve Grup 1 83 hasta ile tamamlandı (Şekil 1). Son kontrollerinde hastalara SF-36 yaşam kalitesi, PUKİ, CPAP kullanım durumları ve kullanım sırasında karşılaşılan yan etkilerin sorulduğu anket uygulandı. CPAP uyumu hastanın cihazı kullanmaya başladığı günden kontrole gelene kadar geçen süredeki gecelerin %70 i veya gecede ortalama en az beş saat kullanımı olarak tanımlanmıştır. Grup 2 deki hastalara (yeni OUAS tanısı almış, cihazını temin etmiş 20 hastaya) grup 1 de bahsedilen eğitim verilmeden ilk toplantıda SF-36 yaşam kalitesi, PUKİ, Epworth uykululuk ölçeği anketleri uygulandı. Hastalar 6 ay sonra tekrar kontrole çağrıldı. İkinci kontrollerinde hastalara SF-36 yaşam kalitesi, PUKİ, CPAP kullanım durumları ve kullanım sırasında karşılaşılan yan etkilerin sorulduğu anket uygulandı. Kullanılan Anketler ve Ölçekler Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (The Pittsburgh Sleep Quality Index), 1989 yılında Buysse ve arkadaşları tarafından, psikiyatri uygulamaları ve klinik araştırmalarda, uyku kalitesinin değerlendirilebilmesi için geliştirilmiştir. [7] PUKİ deki maddeler uyku bozukluğu olan hastaların klinik gözlemlerinden, uyku kalitesiyle ilgili literatürde belirtilmiş diğer ölçeklerden ve PUKİ ile ilgili 18 aylık bir klinik izlenim döneminden yararlanılarak düzenlenmiştir. PUKİ, iyi uykunun ve kötü uykunun tanımlanmasına yarayan uyku kalitesinin niceliksel bir ölçümünü verir. PUKİ global skorunun 5 den büyük oluşu, kötü uyku kalitesini gösterir. PUKİ son bir ay içerisindeki uyku kalitesini değerlendirir. PUKİ nin içerdiği toplam 24 sorunun 19 tanesi özbildirim sorusudur. Beş soru ise eş veya bir oda arkadaşı tarafından yanıtlanır. Eşlere/oda arkadaşlarına sorulan bu son 5 soru yalnızca klinik bilgi için kullanılır ve puanlamada kullanılmaz. Puanlamaya katılan 18 madde (item), 7 bileşen (component) şeklinde gruplandırılmıştır. Her bir madde 0-3 puan üzerinden değerlendirilir. 7 bileşen puanının toplamı, toplam PUKİ puanını verir. Toplam puanın yüksek oluşu uyku kalitesinin kötü oluşunu işaret eder. Bu ölçeğin ülkemiz için geçerlilik ve güvenirlilik çalışmaları, 1996 yılında Ağargun ve ark. [8] tarafından yapılmış, ölçeğin Cronbach s alfa güvenilirlik katsayısı 0,804 olarak bulunmuştur. PUKİ nin 7 bileşeni; öznel uyku kalitesi (bileşen 1), uyku latensi (bileşen 2), uyku süresi (bileşen 3), alışılmış uyku etkinliği (bileşen 4), uyku bozukluğu (bileşen 5), uyku ilacı kullanımı (bileşen 6) ve gündüz uyku işlev bozukluğudur (bileşen 7). SF-36 (Short Form 36) Yaşam kalitesi ölçekleri içinde jenerik ölçek özelliğine sahip ve geniş açılı ölçüm sağlayan Kısa Form 36; Rand Corporation tarafından 1992 yılında geliştirilmiş ve kullanıma sunulmuştur. [9] Ölçek 36 maddeden oluşmaktadır ve bunlar 8 boyutun ölçümünü sağlamaktadır; fiziksel fonksiyon (10 madde), sosyal fonksiyon (2 madde), fiziksel fonksiyonlara bağlı rol kısıtlılıkları (4 madde), emosyonel sorunlara bağlı rol kısıtlılıkları (3 madde), mental sağlık (5 madde), canlılık (4 madde), ağrı (2 madde) ve sağlığın genel algılanması (5 madde). Epworth Uykululuk Ölçeği Gündüz uyku halini göstermekte kullanılan bir testtir. Toplam 8 sorudan oluşur. Her soru hastanın kendisi tarafından 0-3 puan verilecek şekilde doldurulur. Bu ankette hastanın aşırı yorgun olmadığı sıradan bir günde, belli durumlarda uykuya dalma olasılığı sorgulanır. Tüm sorularda puanlama yöntemi aynı olup, uykuya dalma olasılığı hiç yoksa 0, uykuya dalması düşük olasılıklı ise 1, orta olasılıklı ise 2 ve yüksek olasılıklı ise 3 puan alır. Toplam puan 10 ve üzerinde ise gündüz aşırı uyku halinin varlığına işaret eder. [10] 2.5. İstatistiksel Analiz Çalışmada elde edilen bulgular istatistiksel olarak değerlendirilirken SPSS 20.0 programı (Statistical Package for the Social Sciences Inc, Chicago, IL, ABD) kullanıldı. Verilerin normal dağılım kontrolünde Kolmogorov Simirnov ve Shapiro-Wilk testi kullanıldı. Çalışma gruplarının cinsiyet dağılımları CPAP yan etkileri, CPAP düzenli kullanım durumları için frekans analizi yapıldı. Devamlı değişkenler normal dağılım durumlarına göre Ortalama ± Standart sapma veya Ortanca (Minimum-Maksimum) olarak belirtildi. Kategorik değişkenler için gruplar arasındaki fark analizi ki-kare testi ile yapıldı. Devamlı değişkenlerin gruplar arasındaki fark analizleri normal dağılım durumlarına göre Student-t testi veya Mann-Whitney U testi ile yapıldı. Grupların kendi içindeki tedavi öncesi ve sonrası analizler için normal dağılım durumlarına göre eşleştirmeli-t testi veya Wilcoxon testi kullanılarak yapıldı. P değerleri 0,05 ten küçük olan istatistiksel analizler anlamlı kabul edildi. Bulgular Çalışmamıza alınan 40 yaş üstü grup 1 toplam 83 hastanın yaş ortalaması 54,24±8,49 yıl olup hastaların 46 sı (%55,4) erkek iken kontrol grubuna (Grup 2) alınan toplam 20 hastanın yaş ortalaması 51,40±5,20 yıl olup 13 ü (% 65,0) erkek idi. Gruplar arasında cinsiyet dağılımı ve yaş ortalamaları bakımından anlamlı fark bulunmadı (yaş için P=0,156, cinsiyet için P=0,437). Grup 1 hastaların VKİ 31,14±5,47 kg/m 2, grup 2 hastaların VKİ 28,70±1,65 kg/m 2 olarak hesaplandı (P=0,052). Grup 1 hastaların ortalama Epworth uykululuk skoru 8 (1-24), grup 2 hastaların 10 (2-24) idi (P=0,738). Hastaların PSG verileri incelendiğinde, Grup 1 hastaların AHİ değeri 39,5 (8-101), grup 2 hastaların 48 (23-105) olarak bulundu (P=0,621). Gruplar arasında Epworth uykululuk skoru ve AHİ bakımından anlamlı fark bulunmadı. Çalışmaya alınan hastaların demografik ve PSG sonuçları Tablo 1 de ayrıntılı olarak verilmiştir. 60 Uyku apne sendromunda devamlı pozitif hava yolu basıncı tedavisi T. Koyuncu ve ark.

4 Çalışma sonunda grup 1 hastaların %85,5 i (n=71), grup 2 hastaların %35 i (n=7) CPAP tedavilerini düzenli kullanmıştı. CPAP tedavilerini düzenli kullanma açısından Grup 1 ile Grup 2 arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (P <0,001) (Tablo 2). Grup 1 de CPAP tedavisi kullanımı sonrası hastaların %27,7 sinde (n=23) şikayet görülmezken Grup 2 de bu oran %5 idi (P=0,038). Grup 1 ve Grup 2 hastaların belirttiği yan etkiler arasında ağız kuruluğu bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (P=0,003). Grupların CPAP tedavisi sonrası belirttikleri yan etki dağılımının grafiksel verileri Tablo 3 te verilmiştir. Grup 1 hastalarının verilen eğitim sonrası yaşam kalitesi verilerinden (SF-36) sosyal fonksiyon dışındaki alt parametrelerde istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu. Kontrol grubunda (grup 2) hastaların tedavi öncesi yaşam kalitesi verilerinden fiziksel fonksiyon (SF-PF) alt parametresi tedavi öncesinde 60 (35-100) iken tedavi sonrası 80 (30-100) olarak bulundu (P=0,02). Grup 2 deki hastaların SF-36 anketindeki diğer alt parametrelerde istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı görüldü. Grup 1 ve Grup 2 hastaların yaşam kalitesi verileri Tablo 4 te ayrıntılı verilmiştir. Grup 1 ve Grup 2 hastalar için çalışmanın başlangıcında ve bitiminde elde edilen uyku kalitesi verileri (PUKİ) Tablo 5 te verilmiştir. Grup 1 (eğitim verilen) hastaların eğitim sonrası 7 bileşende de istatistiksel olarak anlamlı iyileşme olduğu bulundu. Kontrol grubunda (Grup 2) ise uyku latensi dışındaki bileşenlerde istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Tablo 1 Hastaların demografik özellikleri ve polisomnografi (PSG) verileri GRUP I (n=83) GRUP II (n=20) Yaş (yıl) 54,24±8,50 51,40±5,20 0,156 Cinsiyet ( Erkek (%)) 46 (%55,4) 13 (%65,0) 0,437 Vücut Kitle İndeksi (VKİ) (kg/m 2 ) 31,14±5,47 28,70±1,65 0,052 Epworth uykululuk skoru 8 (1-24) 10 (2-24) 0,738 Uyku süresi ( saat) 300 ( ) 332 ( ) 0,414 Apne-hipopne indeksi (AHİ) 39,5 (8-101) 48 (23-105) 0,621 Desatürasyon İndeksi (Desatürasyon sayısı /uyku süresi) 44,5 (9-105) 33,8 (1-86) 0,229 P Tablo 2 Çalışma gruplarındaki hastaların CPAP tedavisini düzenli kullanıp kullanmadıkları Grup 1 Grup 2 P Düzenli kullanım 71 (85,5) 7 (35) Düzensiz kullanım 12 (14,5) 13 (65) < 0,001 Tablo 3 CPAP kullanımı sonrası gelişen yan etkiler CPAP yan etki GRUP I (n=83) GRUP II (n=20) Şikayet yok 23 (27,7) 1 (5) 0,038 Rahatsızlık hissi 10 (12) 2 (10) 0,798 Ciltte eritem 5 (6) 2 (10) 0,619 Klastrofobi 2 (2,4) 1 (5) 0,480 Nazal ülser 3 (3,6) 1 (5) 0,773 Nazal konjesyon 6 (7,2) 0 (0) 0,341 Kulak ağrısı 2 (2,4) 0 (0) 0,622 Ağız kuruluğu 10 (12) 8 (40) 0,003 Göz irritasyonu 4 (4,8) 0 (0) 1,00 Mide şişmesi 9 (10,8) 2 (10) 0,528 Hava kaçağı 9 (10,8) 3 (15) 0,698 P Continuous positive airway pressure treatment in sleep apnea syndrome T. Koyuncu et al. 61

5 Tablo 4 Grup 1 (OUAS Eğitim) ve Grup 2 (OUAS Kontrol) hastaların yaşam kalitesi verileri KISA FORM-36 GRUP 1 GRUP 2 Eğitim Öncesi Eğitim Sonrası P Eğitim Öncesi Eğitim Sonrası P SF-Fiziksel Fonksiyon (PF) 58,05±27,58 69,70±23,88 <0, (35-100) 80 (30-100) 0,02 SF-Fiziksel Rol Kısıtlama (RP) 25 (0-100) 50 (0-100) <0, (0-100) 50 (0-100) 0,26 SF-Vücut Ağrısı (BP) 49,62±27,12 62,93±26,00 <0, (0-100) 51 (41-84) 0,91 SF-Genel Sağlık(GH) 35 (0-92) 51 (0-100) <0, (35-70) 50 (35-72) 0,15 SF-Canlılık(VT) 40 (0-93) 55 (0-100) <0, (25-100) 50 (40-90) 0,16 SF-Sosyal Fonksiyon (SF) 62 (0-100) 75 (0-100) 0,23 75 (25-100) 75 (25-100) 0,89 SF-Emosyonel Rol Kısıtlama (RE) 33 (0-100) 36,5 (0-100) <0, (0-100) 66 (0-100) 0,18 SF-Mental Sağlık (MH) 56 (0-100) 60 (0-100) 0,01 56 (40-92) 60 (20-96) 0,80 SF-Fiziksel Komponent (PCS) 33 (0-67) 43 (0-89) <0, (30-58) 44 (33-56) 0,08 SF-Mental Komponent (MCS) 35 (0-67) 40 (0-90) 0,03 43 (28-53) 39 (28-67) 0,36 Tablo 5 Grup 1 (OUAS Görsel Eğitim) ve Grup 2 (OUAS Kontrol) hastaların uyku kalitesi verileri PUKİ GRUP 1 GRUP 2 Eğitim Öncesi Eğitim Sonrası P Eğitim Öncesi Eğitim Sonrası P Uyku kalitesi 3 (0-3) 1 (0-3) <0,001 2 (0-3) 1 (0-3) 0,10 Uyku latensi 2 (0-6) 1 (0-6) <0,001 2 (0-4) 2 (0-5) 0,03 Uyku süresi 2 (0-3) 1 (0-3) 0,04 2 (0-3) 0 (0-3) 0,51 Uyku etkinliği 64 (28-100) 85 (14-100) <0, (42-100) 75 (33-100) 1,00 Uyku bozukluğu 13 (2-23) 7 (0-18) <0, (3-18) 15 (8-19) 0,66 Uyku ilacı kullanımı 0 (0-3) 0 (0-3) 0,02 0 (0-2) 0 (0-11) 0,19 Uyku işlev bozukluğu 3 (0-6) 1 (0-6) <0,001 2 (0-5) 2 (0-3) 0,29 Tartışma Devamlı pozitif hava yolu basıncı (CPAP) cihazları, obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS) dahil olmak üzere, uyku ile ilişkili solunum bozukluğu (USB) olan hastaların tedavisinde kullanılmaktadır. CPAP tedavisi OUAS li hastaların altın standart tedavisidir. OUAS tedavi edilmezse gündüz aşırı uyku hali, yaşam kalitesinde azalma, nörolojik ve davranışsal problemlerin ortaya çıkması ve kardiyovasküler hastalık riskinde (hipertansiyon vb) artış gibi sonuçlara neden olabilir. [3,11] Çalışmamızda video destekli ve görsel ağırlıklı bir eğitimin OUAS olan hastalarda CPAP tedavisini kabul etme oranına, yaşam kalitesine ve uyku kalitesine katkısını araştırmak amaçlandı. Çalışmamızda tedavinin kabulünü artırmak açısından görsel ağırlıklı eğitimin etkileri 103 hasta üzerinde araştırıldı. Hastalar 2 gruba ayrılarak bir gruba video film desteği ile birlikte OUAS hastalığı ve sonuçları hakkında görsel ağırlıklı eğitim, diğer gruba ise standart eğitim uygulandı. Hastalar toplantılara eşleri ile birlikte alındı. Çalışmamızda, eğitim grubu ile kontrol grubu arasında yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi (VKİ), AHİ, desatürasyon indeksi ve Epworth uykululuk skalası değerleri açısından anlamlı fark izlenmedi. Bazı hastalar her gece CPAP kullanmayı tolere edemeyebilmekte veya kullanmayabilmektedir. CPAP uyumu ve düzenli kullanımı OUAS mortalitesini azaltabilir. CPAP kullanmayan hastaların mortalitesinin CPAP kullanan hastalara göre daha yüksek olduğu yapılan çalışmalarla gösterilmiştir ve bu da düzenli CPAP kullanmanın önemini göstermektedir. [5] Literatürde, yaş, cinsiyet, medeni hal ve sosyoekonomik durum gibi hasta özellikleri ile CPAP kullanımı arasında ilişkiler incelenmiştir. Scharf ve arkadaşlarının geniş retrospektif çalışmasında uzun dönem uyum ile ırk, VKİ ve cinsiyet arasında ilişki bulunmamıştır. [12] Haniffa ve arkadaşlarının çalışmasında tek başına eğitim, telefon görüşmeleri ve desteğin uyum üzerine etkisi olmadığı gösterilmiştir. [13] Jean Wiese ve arkadaşlarının çalışmasında araştırmacı tarafından geliştirilmiş, değişik etnik yapılardan hastalara yönelik, uyku apne konusundaki yanlış anlamaların ve kullanılacak tedavinin tartışıldığı bir video filminin CPAP kullanımına uyumu artırdığı gösterilmiştir. [14] Aynı çalışmada kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, uyku apne ve CPAP tedavisinin tartışıldığı 15 dakikalık video filmini izleyenlerde CPAP uyumu ve 1 ay sonraki klinik kontrole gelmelerinin anlamlı olarak daha fazla olduğu bulunmuştur. 62 Uyku apne sendromunda devamlı pozitif hava yolu basıncı tedavisi T. Koyuncu ve ark.

6 Sucena ve arkadaşlarının çalışmasında hastalar 5-12 yıl arasında izlenmiş ve CPAP kullanım süresi arttıkça zamanla cihaz uyumunun arttığı ve bu artışın 3. yıldan sonra istatistiksel olarak anlamlı hale geldiği bildirilmiştir. [15] Çalışmamızda hastaların takiplerinde grup 1 hastaların %85,5 i (n=71), grup 2 hastaların %35 inin (n=7) cihazı düzenli kullandığı gözlendi (P<0,001). Bu bulgular, CPAP tedavisinin ilk reçetelenmesi sırasında hasta bilgilendirmenin görsel olarak yapılmasının tedaviye uyumu artırabileceğini göstermektedir. CPAP tedavisine uyumu artırmak öncelikle hastalık ve sonuçlarıyla ilgili hastada bilinç düzeyinin artırılması ve yapılacak tedavinin öneminin vurgulanması ile başlar. Daha sonra hasta-hekim arasındaki yakın ilişki, hastanın özellikle yan etkiler açısından düzenli olarak izlenmesi tedaviye uyumun artırılmasında çok önemlidir. Çalışmamızda Grup 1 hastalara eğitim öncesinde ve sonrasında SF-36 yaşam kalitesi anketi uygulandı. Sosyal fonksiyon dışındaki alt parametrelerde eğitim grubunda eğitim sonrası istatistiksel olarak anlamlı iyileşme bulundu. Fakat kontrol grubunda tedavi sonrası Fiziksel Fonksiyon (PF) dışındaki alt parametrelerde anlamlı değişiklik olmadığı görüldü. Akashiba ve arkadaşlarının çalışmasında 60 ağır OUAS lı erkek hastada OUAS ile yaşam kalitesine bakılmış ve kontrol grubuna göre OUAS lı hastalarda daha kötü yaşam kalitesi olduğu saptanmıştır. [16] D Ambrosio ve arkadaşları 28 OUAS tanısı almış hastanın tedavi öncesi bazal yaşam kalitelerini ve 8 haftalık tedavi sonrası yaşam kalitelerini karşılaştırmıştır. [17] Canlılık, sosyal fonksiyon ve mental sağlık parametrelerinde anlamlı düzelme olduğu saptanmıştır. Parish ve arkadaşlarının çalışmasında 54 OUAS tanısı almış hastaya ve yatak partnerlerine CPAP tedavisi öncesi SF-36 uygulanmış, 6 haftalık CPAP tedavisi sonrası hastalara ve yatak partnerlerine SF-36 anketi tekrarlanmıştır. [18] CPAP tedavisi sonrası hastalarda fiziksel rol, canlılık, sosyal fonksiyon, emosyonel rol kısıtlaması ve mental sağlık parametrelerinde anlamlı düzelme olduğu görülmüştür. Hastaların yatak partnerlerinde CPAP tedavisi sonrası fiziksel rol kısıtlaması, canlılık, sosyal fonksiyon ve mental sağlıkta anlamlı düzelme olduğu görülmüştür. Çalışmamızın sonuçlarından da anlaşıldığı gibi hastaların hastalıkları ve tedavi olmama durumunda gelişebilecek sağlık sorunları hakkında görsel ve kapsamlı bir eğitim ile OUAS lu hastaların CPAP tedavisine uyumlarının, böyle bir eğitim almadan kullanan hastalara göre daha fazla arttığı ve düzenli CPAP tedavisini kullanmaları sonucunda da hastaların hem uyku kalitelerinin hem de SF-36 ile değerlendirilen yaşam kalitelerinin anlamlı derecede düzeldiği görülmüştür. CPAP tedavisi ile ilgili önceki çalışmalarda yan etkiler ve çıkabilecek sorunlar bildirilmiştir. Fırat Güven ve arkadaşları CPAP uyumunu güçleştiren ve vokal kord paralizisine neden olan akciğer kanseri olgusunu bildirmişlerdir. [19] Fidan ve arkadaşlarının çalışmasında en sık bildirilen yan etki ağız kuruluğu olup bunu maskenin verdiği rahatsızlık hissi ve burunda eritem takip etmektedir. [20] Bizim çalışmamızda da her iki grupta CPAP kullanımı sırasında karşılaşılan en sık yan etki ağız kuruluğu olarak bildirilmiştir. Sonuç olarak, OUAS ve sonuçlarında gelişebilecek hastalıkların sebep olduğu sağlık giderlerinin büyük bir sorun oluşturmaya devam ettiği günümüz şartlarında, obstrüktif uyku apne sendromu olan hastaların tanılarının erken konulması yanında hastaya uygun tedavi modalitesinin seçilmesi ve bu tedaviye uyum sağlanabilmesi için hasta eğitiminin verilmesi de önem kazanmaktadır. Obstrüktif uyku apne sendromunda, hastaya tedaviye başlamadan önce OUAS hastalığı, sonuçları ve tedavisi konusunda video (görsel) destekli kapsamlı bir eğitimin verilmesinin tedaviye uyumu artıracağı kanısındayız. Böylece hem hastalara yapılan tedavi giderleri azalacak, hem de iş gücü kaybı ve muhtemel kazalar engellenmiş olacaktır. Kaynaklar 1. Roffwarg HP and Sleep Disorders Classification Committee Diagnostic classification of sleep and arousal disorders. Association of Sleep Disorders Centers and the Association for the Psychophysiological Study of Sleep. Sleep 1979;2: Gordon P, Sanders MH. Sleep.7: positive airway pressure therapy for obstructive sleep apnoea/hypopnoea syndrome. Thorax 2005;60: Celen YT, Peker Y. Cardiovascular consequences of sleep apnea: I -epidemiology. Anadolu Kardiyol Derg 2010;10: Yosunkaya Ş. Tanımlar ve endikasyonlar. Solunum 2013;15(Supplement 2): Campos-Rodriguez F, Peña-Griñan N, Reyes-Nuñez N, et al. Mortality in obstructive sleep apnea-hypopnea patients treated with positive airway pressure. Chest 2005;128: Altıntaş N, Fırat H. Adherence problems during CPAP usage and solutions. Tuberk Toraks 2013;61: Buysse DJ, Reynolds CF, Monk TH, et al. The Pittsburgh Sleep Quality Index: a new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry Res 1989;28: Ağargun MY, Kara H, Anlar Ö ve ark. Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi'nin geçerlik ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi 1996;7: Ware JE Jr, Sherbourne CD. The MOS 36-item short-form health survey (SF-36). I. Conceptual framework and item selection. Med Care 1992;30: Izci B, Ardic S, Firat H, et al. Reliability and validity studies of the Turkish version of the Epworth Sleepiness Scale. Sleep Breath 2008;12: Yetkin O, Kunter E, Gunen H. CPAP compliance in patients with obstructive sleep apnea syndrome. Sleep Breath 2008;12: Scharf SM, Seiden L, DeMore J, et al. Racial differences in clinical presentation of patients with sleep-disordered breathing. Sleep Breath 2004;8: Haniffa M, Lasserson TJ, Smith I. Interventions to improve compliance with continuous positive airway pressure for obstructive sleep apnoea. Cochrane Database Syst Rev 2004;18(4):CD Jean Wiese H, Boethel C, Phillips B, et al. CPAP compliance: video education may help! Sleep Med 2005;6: Sucena M, Liistro G, Aubert G, et al. Continuous positive airway pressure treatment for sleep apnoea: compliance increases with time in continuing users. Eur Respir J 2006;27: Akashiba T, Kawahara S, Akahoshi T, et al. Relationship between quality of life and mood or depression in patients with severe obstructive sleep apnea syndrome. Chest 2002;122: D'Ambrosio C, Bowman T, Mohsenin V. Quality of life in patients with obstructive sleep apnea: effect of nasal continuous positive airway pressure a prospective study. Chest 1999;115: Parish JM, Lyng PJ. Quality of life in bed partners of patients with obstructive sleep apnea or hypopnea after treatment with continuous positive airway pressure. Chest 2003;124: Fırat Güven S, Çiftçi B, Günay E, ve ark. Obstrüktif uyku apne sendromunda (OSAS) pozitif hava yolu basıncı (PAP) tedavisine uyumu azaltan nadir bir sebep: Vokal kord paralizisi. Solunum Hastalıkları Dergisi 2010;21: Fidan F, Unlü M, Sezer M, ve ark. Compliance to CPAP treatment and effects of treatment on anxiety and depression in patients with obstructive sleep apnea syndrome. Tuberk Toraks 2007;55: Continuous positive airway pressure treatment in sleep apnea syndrome T. Koyuncu et al. 63

Uykuda Solunum Bozuklukları Merkezimize Başvuran Hastaların Demografik Özellikleri, Tedavi Yöntemleri ve Tedaviye Uyumları

Uykuda Solunum Bozuklukları Merkezimize Başvuran Hastaların Demografik Özellikleri, Tedavi Yöntemleri ve Tedaviye Uyumları Uykuda Solunum Bozuklukları Merkezimize Başvuran Hastaların Demografik Özellikleri, Tedavi Yöntemleri ve Tedaviye Uyumları E. Sevil Akkurt, Özlem D. Birben, Şerife S. Bozbaş, Elif Küpeli, Serdar Demirtaşoğlu,

Detaylı

İnvaziv olmayan mekanik ventilasyon tedavisinde klinik ve polisomnografik izlem: Basınç ayarı kontrolü rutin olarak yapılmalı mı?

İnvaziv olmayan mekanik ventilasyon tedavisinde klinik ve polisomnografik izlem: Basınç ayarı kontrolü rutin olarak yapılmalı mı? İnvaziv olmayan mekanik ventilasyon tedavisinde klinik ve polisomnografik izlem: Basınç ayarı kontrolü rutin olarak yapılmalı mı? Burcu Zeydan, Gülçin Benbir, Derya Karadeniz İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

Detaylı

UYKU. Üzerinde beni uyutan minder Yavaş yavaş girer ılık bir suya. Hind'e doğru yelken açar gemiler, Bir uyku âleminden doğar dünya...

UYKU. Üzerinde beni uyutan minder Yavaş yavaş girer ılık bir suya. Hind'e doğru yelken açar gemiler, Bir uyku âleminden doğar dünya... UYKU Üzerinde beni uyutan minder Yavaş yavaş girer ılık bir suya. Hind'e doğru yelken açar gemiler, Bir uyku âleminden doğar dünya... Sırça tastan sihirli su içilir, Keskin Sırat koç üstünde geçilir, Açılmayan

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

Tarihçe, CPAP Cihazının Teknik Özellikleri ve Aksesuarları. Dr. Hikmet Fırat SB Dışkapı Y.B Eğitim & Araştırma Hastanesi Uyku Bozuklukları Merkezi

Tarihçe, CPAP Cihazının Teknik Özellikleri ve Aksesuarları. Dr. Hikmet Fırat SB Dışkapı Y.B Eğitim & Araştırma Hastanesi Uyku Bozuklukları Merkezi Uykuda Solunum Bozukluklarında Pozitif Havayolu Basınç (PAP) Tedavisi Tarihçe, CPAP Cihazının Teknik Özellikleri ve Aksesuarları Dr. Hikmet Fırat SB Dışkapı Y.B Eğitim & Araştırma Hastanesi Uyku Bozuklukları

Detaylı

Uyku apne sendromlu hastalarda CPAP tedavisine uyum ve tedavinin anksiyete ve depresyon üzerine etkisi

Uyku apne sendromlu hastalarda CPAP tedavisine uyum ve tedavinin anksiyete ve depresyon üzerine etkisi Uyku apne sendromlu hastalarda CPAP tedavisine uyum ve tedavinin anksiyete ve depresyon üzerine etkisi Fatma FİDAN 1, Mehmet ÜNLÜ 1, Murat SEZER 1, Ömer GEÇİCİ 2, Ziya KARA 1 1 Afyon Kocatepe Üniversitesi

Detaylı

Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi. Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi

Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi. Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Giriş: Kaliteli yaşam; kişinin temel ihtiyaçlarını karşıladığı,

Detaylı

CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi Nöroloji Epilepsi ve Uyku Bozuklukları Birimi

CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi Nöroloji Epilepsi ve Uyku Bozuklukları Birimi CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi Nöroloji Epilepsi ve Uyku Bozuklukları Birimi Teknisyen : Evren SÖNMEZIŞIK CPAP OSAS tedavisinde birinci seçenektir.

Detaylı

1 Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji 2 FMC Türkiye 3 İzmir Katip Çelebi Üniversitesi

1 Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji 2 FMC Türkiye 3 İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Gülay Aşçı 1, Cenk Demirci 2, Zeki Soypaçacı 3, Özen Önen Sertöz 1, Serkan Kubilay Koç 2, Sinan Erten 2, Sıddig Momin Adam 2, Handan Öğünç 2, Gökçe Kaya 2, İrfan Hastürk 2, Emine Ünal 2, Ali Başçı 1, Ercan

Detaylı

Otomatik CPAP ların (APAP) Teknik Özellikleri ve Tedavi Endikasyonları

Otomatik CPAP ların (APAP) Teknik Özellikleri ve Tedavi Endikasyonları Otomatik CPAP ların (APAP) Teknik Özellikleri ve Tedavi Endikasyonları Dr. Selma FIRAT GÜVEN Atatürk Göğüs Hasalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ankara CPAP (Continious Positive

Detaylı

Titrasyonda hangisi tercih edilmeli? CPAP mı? APAP mı?

Titrasyonda hangisi tercih edilmeli? CPAP mı? APAP mı? Titrasyonda hangisi tercih edilmeli? CPAP mı? APAP mı? Dr. Selma FIRAT GÜVEN Atatürk Göğüs Hasalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ankara CPAP Yüksek devirli bir jeneratör Basıncı

Detaylı

BARİATRİK AMELİYATLARIN KİLO VERMENİN ÖTESİNDE 7 ÖNEMLİ YARARI

BARİATRİK AMELİYATLARIN KİLO VERMENİN ÖTESİNDE 7 ÖNEMLİ YARARI BARİATRİK AMELİYATLARIN KİLO VERMENİN ÖTESİNDE 7 ÖNEMLİ YARARI Bariatrik ameliyatlar sadece kilo kaybı sağlayarak fiziksel değişim sağlamazlar, asıl önemli olan kilo kaybı sonrası vücudumuz için bu 7 önemli

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR

HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR Feray Gökdoğan 1, Duygu Kes 2, Döndü Tuna 3, Gülay Turgay 4 1 British University of Nicosia, Hemşirelik Bölümü 2 Karabük

Detaylı

Genel Önlemler. Dr. Bülent Çiftçi Sanatoryum Hastanesi Keçiören-Ankara

Genel Önlemler. Dr. Bülent Çiftçi Sanatoryum Hastanesi Keçiören-Ankara Genel Önlemler Dr. Bülent Çiftçi Sanatoryum Hastanesi Keçiören-Ankara OSAS tedavisinde altın standart tedavi yöntemi PAP tedavisidir. Yaşam tarzı değişikliği Obezite Alkol Sigara Egzersiz(aşırı yorgunluk!!!)

Detaylı

Postmenopozal Kadınlarda Vücut Kitle İndeksinin Kemik Mineral Yoğunluğuna Etkisi

Postmenopozal Kadınlarda Vücut Kitle İndeksinin Kemik Mineral Yoğunluğuna Etkisi Özgün Araştırma / Original Investigation Postmenopozal Kadınlarda Vücut Kitle İndeksinin Kemik Mineral Yoğunluğuna Etkisi Effect of Body Mass Index on the Determination of Bone Mineral Density in Postmenopausal

Detaylı

Uykusuzluk Yakınması İle Gelen Hastaya Yaklaşım. Dr. Hakan KAYNAK

Uykusuzluk Yakınması İle Gelen Hastaya Yaklaşım. Dr. Hakan KAYNAK Uykusuzluk Yakınması İle Gelen Hastaya Yaklaşım Dr. Hakan KAYNAK Uykusuzluk Birçok kişi için = Uyku ilacı Uyku hekimi için =??? Kabus 1979 Sınıflaması Diagnostic Classification of Sleep and Arousal Disorders

Detaylı

Dr. Akın Kaya. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Solunum Yoğun Bakım Ünitesi

Dr. Akın Kaya. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Solunum Yoğun Bakım Ünitesi Dr. Akın Kaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Solunum Yoğun Bakım Ünitesi Yoğun Bakım Ünitesinde Obez Hastalar Günümüzde, toplumlarda; Obezite prevelansı yüksek ve artmaya devam ediyor.

Detaylı

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Dr. SiğnemÖZTEKİN, Psikolog Duygu KUZU, Dr. Güneş CAN, Prof. Dr. AyşenESEN DANACI Giriş: Ayrılma anksiyetesi bozukluğu,

Detaylı

Dr. Talha Müezzinoğlu

Dr. Talha Müezzinoğlu Kısa Form-36 (SF-36) Dr. Talha Müezzinoğlu Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD MANİSA Program: Genel Bilgi ve Tanım Puanlama SPSS e uyarlama Örnek hesaplaması Sorular & Tartışma Rand Corporation

Detaylı

CPAP KABULÜNDE-UYUMUNDA SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ

CPAP KABULÜNDE-UYUMUNDA SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ CPAP KABULÜNDE-UYUMUNDA SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ Doç. Dr. Mehmet Ünlü Afyon Kocatepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları AD. Nazal CPAP Normalde üst hava yollarını açık tutan güçler arasındaki

Detaylı

Hakkari İl Merkezi Kamu Çalışanları Arasında Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Semptom Prevalansı

Hakkari İl Merkezi Kamu Çalışanları Arasında Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Semptom Prevalansı T A D Hakkari İl Merkezi Kamu Çalışanları Arasında Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Semptom Prevalansı Symptom Prevalence of Obstructive Sleep Apnea Syndrome in State Employees in Hakkari Hüseyin Günizi Hakkari

Detaylı

Sunu planı. Solunum yetmezliği NON-İNVAZİV MEKANİK VENTİLASYON NIMV

Sunu planı. Solunum yetmezliği NON-İNVAZİV MEKANİK VENTİLASYON NIMV Sunu planı NON-İNVAZİV MEKANİK VENTİLASYON DOÇ. DR. HAKAN TOPAÇOĞLU İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Neden Endikasyonlar Kontrendikasyonlar Hasta seçilmesi Komplikasyonlar Solunum yetmezliği IMV

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARININ GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ, YETİ YİTİMİ, DEPRESYON VE KOMORBİDİTE YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

HEMODİYALİZ HASTALARININ GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ, YETİ YİTİMİ, DEPRESYON VE KOMORBİDİTE YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ HEMODİYALİZ HASTALARININ GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ, YETİ YİTİMİ, DEPRESYON VE KOMORBİDİTE YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ 22.10.2016 Gülay Turgay 1, Emre Tutal 2, Siren Sezer 3 1 Başkent Üniversitesi Sağlık

Detaylı

DİYALİZ HASTALARINDA YAŞAM KALİTESİNİ NASIL DEĞERLENDİRELİM?

DİYALİZ HASTALARINDA YAŞAM KALİTESİNİ NASIL DEĞERLENDİRELİM? DİYALİZ HASTALARINDA YAŞAM KALİTESİNİ NASIL DEĞERLENDİRELİM? Dr İbrahim GÜNEY Konya Eğt. ve Arş Hastanesi Nefroloji Kliniği TND-2012 Kasım 1. Yaşam Kalitesi Nedir? 2. Yaşam Kalitesi Neden Önemlidir? 3.

Detaylı

Obstruktif Uyku Apne Sendromlu Hastalarda Ek Hastalıklar ile Obezite İlişkisi

Obstruktif Uyku Apne Sendromlu Hastalarda Ek Hastalıklar ile Obezite İlişkisi Klinik Çalışma Uyku Apnesinde Ek Hastalıklar Van Tıp Dergisi: 22(4): 246-251, 2015 Obstruktif Uyku Apne Sendromlu Hastalarda Ek Hastalıklar ile Obezite İlişkisi Sema Saraç, Gülgün Çetintaş Afşar, Özlem

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

Başoğlu Ö K 1 Yürekli B S 2 Taşkıranlar P 1 Tunçel Ş 1 Yılmaz C 2. Özet

Başoğlu Ö K 1 Yürekli B S 2 Taşkıranlar P 1 Tunçel Ş 1 Yılmaz C 2. Özet Araştırma Makalesi / Research Paper Ege Tıp Dergisi / Ege Journal of Medicine 50 (2): 111-117, 2011 Ege Obez Hasta Okulu anket çalışması: obezite ile obstrüktif uyku apne sendromu semptomları ve gündüz

Detaylı

Kalp Yetmezliği ve Gece Sık Uyanmalar, Uykusuzluk Yakınması Olan Olgu

Kalp Yetmezliği ve Gece Sık Uyanmalar, Uykusuzluk Yakınması Olan Olgu OLGU OLGU 35 Kalp Yetmezliği ve Gece Sık Uyanmalar, Uykusuzluk Yakınması Olan Olgu 221 Kalp Yetmezliği ve Gece Sık Uyanmalar, Uykusuzluk Yakınması Olan Olgu Sibel Öktem Ayık, Galip Akhan Katip Çelebi Üniversitesi

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

HEMODİYALİZ VE PERİTON DİYALİZİ UYGULANAN HASTALARIN BEDEN İMAJI VE BENLİK SAYGISI ALGILARININ KARŞILAŞTIRILMASI

HEMODİYALİZ VE PERİTON DİYALİZİ UYGULANAN HASTALARIN BEDEN İMAJI VE BENLİK SAYGISI ALGILARININ KARŞILAŞTIRILMASI HEMODİYALİZ VE PERİTON DİYALİZİ UYGULANAN HASTALARIN BEDEN İMAJI VE BENLİK SAYGISI ALGILARININ KARŞILAŞTIRILMASI Burcu BAYRAK KAHRAMAN* Derya TÜLÜCE* Musa BALİ** Turgay ARINSOY** *Gazi Üniversitesi Sağlık

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

CPAP TEDAVİSİ. Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi. www.uykubozuklugu.com

CPAP TEDAVİSİ. Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi. www.uykubozuklugu.com CPAP TEDAVİSİ Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi www.uykubozuklugu.com UZUN DÖNEMDE Hipertansiyon Felç Aritmiler İnfarktüs KISA DÖNEMDE Yaşam Kalitesinde kötüleşme

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

PROF. DR. TÜLİN TANER

PROF. DR. TÜLİN TANER Uyku Apne Sendromunda Diş Hekimliği Uygulamaları PROF. DR. TÜLİN TANER Hacettepe Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Ortodonti AnaBilim Dalı TTD Okulu Uyku Bozuklukları Merkezi Kursu Ankara 26 27 Mart

Detaylı

Obez Çocuklarda Kan Basıncı Değişkenliği ve Subklinik Organ Hasarı Arasındaki İlişki

Obez Çocuklarda Kan Basıncı Değişkenliği ve Subklinik Organ Hasarı Arasındaki İlişki Obez Çocuklarda Kan Basıncı Değişkenliği ve Subklinik Organ Hasarı Arasındaki İlişki Ayşe Ağbaş 1, Emine Sönmez 1, Nur Canpolat 1, Özlem Balcı Ekmekçi 2, Lale Sever 1, Salim Çalışkan 1 1. İstanbul Üniversitesi,

Detaylı

DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları)

DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları) DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları) Şermin Yalın Sapmaz Manisa CBÜ Tıp Fakültesi Çocuk Ergen Ruh Sağlığı

Detaylı

Obstrüktif Uyku Apnesi Olan Hastalarda Hastalık Şiddetinin Uyku Algılaması Üzerine Etkisi

Obstrüktif Uyku Apnesi Olan Hastalarda Hastalık Şiddetinin Uyku Algılaması Üzerine Etkisi Obstrüktif Uyku Apnesi Olan Hastalarda Hastalık Şiddetinin Uyku Algılaması Üzerine Etkisi Burak Arpacı, Pınar Koç, Mustafa Çağrı Öcalan, Elif Sungur, B. Yüsra Şirin Danışman: Doç. Dr. Şerife Savaş Bozbaş

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuç: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT The Evaluation of Mental Workload in Nurses Objective: Method: Findings: Conclusion:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuç: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT The Evaluation of Mental Workload in Nurses Objective: Method: Findings: Conclusion: ÖZET Amaç: Yapılan bu çalışma ile Gülhane Askeri Tıp Fakültesi Eğitim Hastanesinde görevli hemşirelerin zihinsel iş yüklerinin değerlendirilmesi ve zihinsel iş yükünün hemşirelerin sosyo-kültürel özelliklerine

Detaylı

14 Aralık 2012, Antalya

14 Aralık 2012, Antalya Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı,

Detaylı

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department 71 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Yıl 9, Sayı 17, Haziran 2009, 71-76 Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Başarılarına Etki Eden Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Detaylı

Hızlı göz hareketleri ile ilişkili obstrüktif uyku apne sendromu: Antropometrik ve

Hızlı göz hareketleri ile ilişkili obstrüktif uyku apne sendromu: Antropometrik ve KLİNİK ÇALIŞMA/RESEARCH ARTICLE Tuberk Toraks 2012; 60(1): 13-19 Geliş Tarihi/Received: 10/06/2011 - Kabul Ediliş Tarihi/Accepted: 10/11/2011 Hızlı göz hareketleri ile ilişkili obstrüktif uyku apne sendromu:

Detaylı

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ BARAN E 1, KOCADAĞ S 1, AKDUR R 1, DEMİR N 2, NUMANOĞLU

Detaylı

Diyaliz Hastalarında Yaşam Kalitesi Belirleme Ve İyileştirme Stratejisi

Diyaliz Hastalarında Yaşam Kalitesi Belirleme Ve İyileştirme Stratejisi Diyaliz Hastalarında Yaşam Kalitesi Belirleme Ve İyileştirme Stratejisi Dr. Kübra Kaynar Öğrenim Hedefleri Yaşam kalitesini tanımlar Sağlık ilişkili yaşam kalitesi açıklar Diyaliz ilişkili yaşam kalitesinin

Detaylı

Atrial Fibrilasyon dan Gerçek Kesitler: WATER (Warfarin in Therapeutic Range) Registry den İlk Sonuçlar

Atrial Fibrilasyon dan Gerçek Kesitler: WATER (Warfarin in Therapeutic Range) Registry den İlk Sonuçlar Atrial Fibrilasyon dan Gerçek Kesitler: WATER (Warfarin in Therapeutic Range) Registry den İlk Sonuçlar 1. Ege Üniversitesi İlaç Geliştirme Ve Farmakokinetik Araştırma-Uygulama Merkezi (ARGEFAR) 2. Central

Detaylı

Psoriazis vulgarisli hastalarda kişilik özellikleri ve yaygın psikiyatrik tablolar

Psoriazis vulgarisli hastalarda kişilik özellikleri ve yaygın psikiyatrik tablolar Psoriazis vulgarisli hastalarda kişilik özellikleri ve yaygın psikiyatrik tablolar Emine Çölgeçen 1, Ali İrfan Gül 2, Kemal Özyurt 3, Murat Borlu 4 1 Bozok Üniversitesi Tıp Fakültesi, Dermatoloji Ana Bilim

Detaylı

UYKU APNE SENDROMUNUN KLİNİĞİ -Olgunun Değerlendirilmesi- Dr. Özen KAÇMAZ BAŞOĞLU 21 Mart 2009, Ankara TTD Uyku Bozuklukları Merkezi Kursu

UYKU APNE SENDROMUNUN KLİNİĞİ -Olgunun Değerlendirilmesi- Dr. Özen KAÇMAZ BAŞOĞLU 21 Mart 2009, Ankara TTD Uyku Bozuklukları Merkezi Kursu UYKU APNE SENDROMUNUN KLİNİĞİ -Olgunun Değerlendirilmesi- Dr. Özen KAÇMAZ BAŞOĞLU 21 Mart 2009, Ankara TTD Uyku Bozuklukları Merkezi Kursu 1 Sunum Planı OSAS tanım-prevalansı Klinik tanı - Risk faktörleri

Detaylı

Tüm Uyku Teknologları Derneği. Uyku laboratuarı Akretidasyon Formu.? Telefon:.? Faks:..? E-posta:.? Web Sayfası:.

Tüm Uyku Teknologları Derneği. Uyku laboratuarı Akretidasyon Formu.? Telefon:.? Faks:..? E-posta:.? Web Sayfası:. Tüm Uyku Teknologları Derneği Uyku laboratuarı Akretidasyon Formu Tarih: A) ÇALIŞANLAR 1. Uyku laboratuarının Adı:? Adres:? Telefon:.? Faks:..? E-posta:.? Web Sayfası:. 2. Uyku laboratuarı Yönetimi:? Uyku

Detaylı

TÜRK TORAKS DERNEĞİ OBSTRÜKTİF UYKU APNE SENDROMU TANI VE TEDAVİ UZLAŞI RAPORU. ISSN

TÜRK TORAKS DERNEĞİ OBSTRÜKTİF UYKU APNE SENDROMU TANI VE TEDAVİ UZLAŞI RAPORU.  ISSN ISSN 1302-7808 Türk Toraks Derneği Türk Toraks Derneği nin yayın organıdır. Official journal of the Cilt 13 Ek 1 Aralık 2012 Volume 13 Supplement 1 December 2012 TÜRK TORAKS DERNEĞİ OBSTRÜKTİF UYKU APNE

Detaylı

Dr. Hikmet FIRAT. SB Yıldırım Beyazıt Dışkapı Eğit & Araş Hast./ANKARA. Göğüs Hastalıkları Kliniği Uyku Bozuklukları Tanı & Tedavi Merkezi

Dr. Hikmet FIRAT. SB Yıldırım Beyazıt Dışkapı Eğit & Araş Hast./ANKARA. Göğüs Hastalıkları Kliniği Uyku Bozuklukları Tanı & Tedavi Merkezi Dr. Hikmet FIRAT SB Yıldırım Beyazıt Dışkapı Eğit & Araş Hast./ANKARA Göğüs Hastalıkları Kliniği Uyku Bozuklukları Tanı & Tedavi Merkezi USB Sınıflaması Karşılaşılan Sorunlar ve Çözümleri NIMV Çeşitleri

Detaylı

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde MetabolikSendrom (MetS) sıklığı genel popülasyona

Detaylı

Polisomnografi Raporunun Hazırlanması ve Yorumlanması

Polisomnografi Raporunun Hazırlanması ve Yorumlanması Polisomnografi Raporunun Hazırlanması ve Yorumlanması Dr. Hikmet FIRAT SB Yıldırım Beyazıt Dışkapı Eğit & Araş Hast. Göğüs Hastalıkları Kliniği Uyku Bozuklukları Tanı & Tedavi Merkezi ANKARA KONU AKIŞ

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

Obstrüktif uyku apne sendromlu hastaların psikiyatrik açıdan değerlendirilmesi

Obstrüktif uyku apne sendromlu hastaların psikiyatrik açıdan değerlendirilmesi KLİNİK ÇALIŞMA/RESEARCH ARTICLE Tuberk Toraks 2013; 61(3): 216-220 Geliş Tarihi/Received: 08/10/2012 - Kabul Ediliş Tarihi/Accepted: 14/07/2013 Obstrüktif uyku apne sendromlu hastaların psikiyatrik açıdan

Detaylı

TIP FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNDE GÜNDÜZ AŞIRI UYKULULUK HALİ VE DEPRESYON ŞÜPHESİ İLİŞKİSİ

TIP FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNDE GÜNDÜZ AŞIRI UYKULULUK HALİ VE DEPRESYON ŞÜPHESİ İLİŞKİSİ TIP FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNDE GÜNDÜZ AŞIRI UYKULULUK HALİ VE DEPRESYON ŞÜPHESİ İLİŞKİSİ Egemen Ünal*, Reşat Aydın*, Gülnur Tekgöl Uzuner**, Oğuz Osman Erdinç**, Selma Metintaş* *Eskişehir Osmangazi Üniversitesi

Detaylı

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI Hipertansiyon (HT) çağımızın en önemli sağlık sorunu olup mortalite ve morbidite nedenlerinin başında gelmektedir. Türkiye de de tüm

Detaylı

Uyku ile İlişkili Solunum Bozukluğu Olan Hastalarda Pozitif Hava Yolu Basıncı Tedavisine Uyumu Bozan Etkenler

Uyku ile İlişkili Solunum Bozukluğu Olan Hastalarda Pozitif Hava Yolu Basıncı Tedavisine Uyumu Bozan Etkenler ARAŞTIRMA Uyku ile İlişkili Solunum Bozukluğu Olan Hastalarda Pozitif Hava Yolu Basıncı Tedavisine Uyumu Bozan Etkenler Factors Effecting the Compliance of Positive Airway Pressure Therapy in Patients

Detaylı

Eskişehir Yunus Emre Devlet Hastanesi, Kulak Burun Boğaz Kliniği, Eskişehir 2. Eskişehir Devlet Hastanesi, Üroloji Kliniği, Eskişehir 3

Eskişehir Yunus Emre Devlet Hastanesi, Kulak Burun Boğaz Kliniği, Eskişehir 2. Eskişehir Devlet Hastanesi, Üroloji Kliniği, Eskişehir 3 Araştırmalar / Researches DOI: 10.5350/BTDMJB201410404 Obstruktif Uyku Apne Sendromu olan Erektil Disfonksiyonlu Erkek Hastalarda Polisomnografik Bulguların Analizi ve Nazal CPAP Tedavisinin Erektil Disfonksiyon

Detaylı

Uyku Hastalıklarında PAP Tedavisi. Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Bursa Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Uyku Hastalıklarında PAP Tedavisi. Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Bursa Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi Uyku Hastalıklarında PAP Tedavisi Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Bursa Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi UZUN DÖNEMDE Hipertansiyon Felç Aritmiler İnfarktüs KISA DÖNEMDE Yaşam Kalitesinde kötüleşme

Detaylı

Ölçüm Aletleri Çalışması ş Sonuçları. Hastalıkları Derneği

Ölçüm Aletleri Çalışması ş Sonuçları. Hastalıkları Derneği Türkiye 2012 Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması ş Sonuçları Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 25 Nisan 2013-Antalya Çalışmalar PATENT HINT SALTURK PATENT 2 SALTURK 2 Amaç (Patent 2)

Detaylı

Knee Injury and Osteoarthritis Outcome Score: Reliability and Validation of the Turkish Version

Knee Injury and Osteoarthritis Outcome Score: Reliability and Validation of the Turkish Version Knee injury and Osteoarthritis Outcome Score (KOOS), Turkish version LK.1.0 Knee Injury and Osteoarthritis Outcome Score: Reliability and Validation of the Turkish Version DİZ İNCİNME VE OSTEOARTRİT SONUÇ

Detaylı

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi DİYABET HASTALARININ HASTALIK ALGI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi Amaç: TURDEP-2

Detaylı

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması Tuncay Güçlü S.B. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Bölümü 16-18 Ekim 2014, Malatya GİRİŞ Kronik

Detaylı

Parkinson hastalığında Uyku yapısı Eşlik eden uyku bozuklukları Gündüz uykululuk Bektaş Korkmaz, Gülçin Benbir, Derya Karadeniz

Parkinson hastalığında Uyku yapısı Eşlik eden uyku bozuklukları Gündüz uykululuk Bektaş Korkmaz, Gülçin Benbir, Derya Karadeniz Parkinson hastalığında Uyku yapısı Eşlik eden uyku bozuklukları Gündüz uykululuk Bektaş Korkmaz, Gülçin Benbir, Derya Karadeniz İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Klinik

Detaylı

PAP TEDAVİSİ. Prof. Dr. Oğuz O. kları Anabilim Dalı Uyku Bozuklukları Merkezi

PAP TEDAVİSİ. Prof. Dr. Oğuz O. kları Anabilim Dalı Uyku Bozuklukları Merkezi PAP TEDAVİSİ Sorunlar ve Çözümleri Prof. Dr. Oğuz O KÖKTK KTÜRK Gazi Üniversitesi Tıp T p Fakültesi Göğüs s Hastalıklar kları Anabilim Dalı Uyku Bozuklukları Merkezi SLEEP APNEA SYNDROME SLEEP APNEA SYNDROME

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

LAPAROSKOPİK SLEEVE GASTREKTOMİ SONRASI METBOLİK VE HORMONAL DEĞİŞİKLİKLER

LAPAROSKOPİK SLEEVE GASTREKTOMİ SONRASI METBOLİK VE HORMONAL DEĞİŞİKLİKLER LAPAROSKOPİK SLEEVE GASTREKTOMİ SONRASI METBOLİK VE HORMONAL DEĞİŞİKLİKLER Varlık Erol, Cengiz Aydın, Levent Uğurlu, Emre Turgut, Hülya Yalçın*, Fatma Demet İnce* T.C.S.B. Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi,

Detaylı

OSAS IN FARKLI TİPLERİNDE TANI KRİTERLERİ VE TEDAVİ ALGORİTMASI

OSAS IN FARKLI TİPLERİNDE TANI KRİTERLERİ VE TEDAVİ ALGORİTMASI OSAS IN FARKLI TİPLERİNDE TANI KRİTERLERİ VE TEDAVİ ALGORİTMASI 36 Obstrüktif Uyku Apne Sendromu (OSAS); uluslararası uyku bozuklukları sınıflamasında (ICSD-2); 2. ana başlık olan uykuda solunum bozukluklarının

Detaylı

OBSTRÜKTİF UYKU APNE SENDROMU. Dr. M. Sezai Taşbakan Ege ÜTF Göğüs Hastalıkları A.D.

OBSTRÜKTİF UYKU APNE SENDROMU. Dr. M. Sezai Taşbakan Ege ÜTF Göğüs Hastalıkları A.D. OBSTRÜKTİF UYKU APNE SENDROMU Dr. M. Sezai Taşbakan Ege ÜTF Göğüs Hastalıkları A.D. 1 Sunum Planı Tanım - görülme sıklığı Klinik tanı - Risk faktörleri - Yakınma ve öykü - Fizik muayene Tanı yöntemleri

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

Bir Eğitim Hastanesine Başvuranlarda Horlama, Habitüel Horlama, Tanıklı Apne ve İlişkili Faktörlerin Değerlendirilmesi

Bir Eğitim Hastanesine Başvuranlarda Horlama, Habitüel Horlama, Tanıklı Apne ve İlişkili Faktörlerin Değerlendirilmesi ORIGINAL RESEARCH / ORİJİNAL ARAŞTIRMA 2015 Bir Eğitim Hastanesine Başvuranlarda Horlama, Habitüel Horlama, Tanıklı Apne ve İlişkili Faktörlerin Değerlendirilmesi Evaluation of Snoring, Habitual Snoring,

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARINDA VOLÜM DURUMUNUN VÜCUT KOMPOZİSYON MONİTÖRÜ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ VE DİĞER YÖNTEMLERLE KARŞILAŞTIRILMASI

HEMODİYALİZ HASTALARINDA VOLÜM DURUMUNUN VÜCUT KOMPOZİSYON MONİTÖRÜ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ VE DİĞER YÖNTEMLERLE KARŞILAŞTIRILMASI HEMODİYALİZ HASTALARINDA VOLÜM DURUMUNUN VÜCUT KOMPOZİSYON MONİTÖRÜ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ VE DİĞER YÖNTEMLERLE KARŞILAŞTIRILMASI SERKAN YILDIZ¹, REMZİ DÜNDAR², ÖMÜR KURU², FERCEM ERBAY², FATİH KILIDz,

Detaylı

TÜRK UYKU TIBBI DERNEĞİ YETERLİK KURULU UZMANLIK EĞİTİM PROGRAMI

TÜRK UYKU TIBBI DERNEĞİ YETERLİK KURULU UZMANLIK EĞİTİM PROGRAMI TÜRK UYKU TIBBI DERNEĞİ YETERLİK KURULU UZMANLIK EĞİTİM PROGRAMI Uyku tıbbı uzmanlığı kavramı XX. Yüzyılda Amerika Birleşik Devletleri nde ve kıta Avrupa sında ortaya çıkmıştır. Amerika Birleşik Devletleri

Detaylı

A) Solunumsal uyku hastalıklarında NĐMV cihazları verilme ilkeleri;

A) Solunumsal uyku hastalıklarında NĐMV cihazları verilme ilkeleri; 20.4.15. Non-invaziv mekanik ventilasyon cihazları (NĐMV) A) Solunumsal uyku hastalıklarında NĐMV cihazları verilme ilkeleri; 1. NĐMV cihazı verilecek hastalıklar; Uluslararası uyku bozuklukları sınıflamasına

Detaylı

Klinik Yaklaşım 1 OLGU

Klinik Yaklaşım 1 OLGU Hikmet FIRAT* * SSK Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Kliniği, ANKARA OLGU Elliyedi yaşında erkek hasta, geceleri ani nefes tıkanması hissi ile uyanma şikayetiyle başvurdu.

Detaylı

Obstrüktif Uyku Apne Sendromu ile Anksiyete ve Depresyon Arasındaki İlişki

Obstrüktif Uyku Apne Sendromu ile Anksiyete ve Depresyon Arasındaki İlişki ARAŞTIRMA / Original Article UYKU BOZUKLUKLARI / Sleep Disorders Toraks Dergisi 2006; 7(2): 125-129 Obstrüktif Uyku Apne Sendromu ile Anksiyete ve Depresyon Arasındaki İlişki Fatma Fidan 1, Mehmet Ünlü

Detaylı

Basın bülteni sanofi-aventis

Basın bülteni sanofi-aventis Basın bülteni sanofi-aventis 7 Kasım 2007 ULUSLARARASI DİYABET TEDAVİ PRATİKLERİ KAYIT ÇALIŞMASI NIN (IDMPS) TÜRKİYE SONUÇLARI HEDEF TEDAVİ KALİTESİNİ ARTIRMAK ÇALIŞMANIN AMACI ve YÖNTEMİ Uluslararası

Detaylı

Nöroloji Polikliniğine Başvuran Hastalarda Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Semptom Taraması

Nöroloji Polikliniğine Başvuran Hastalarda Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Semptom Taraması ORĐJĐNAL ARAŞTIRMA / ORIGINAL RESEARCH. Nöroloji Polikliniğine Başvuran Hastalarda Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Semptom Taraması OBSTRUCTIVE SLEEP APNEA SYNDROME SYMPTOMS IN PATIENTS WHO PRESENT TO NEUROLOGY

Detaylı

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI Gülseren PEHLİVAN, Nur CANPOLAT, Şennur ERKUT, Ayşe KESER, Salim ÇALIŞKAN, Lale SEVER İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı

Detaylı

Objective and Subjective Responses to PAP (Positive Airway Titration) in Moderate and Severe Obstructive Sleep Apnea Syndrome

Objective and Subjective Responses to PAP (Positive Airway Titration) in Moderate and Severe Obstructive Sleep Apnea Syndrome Orta ve Ağır Obstrüktif Uyku Apne Sendromu (OUAS) Olgularında PAP (Positive Airway Pressure) Titrasyonuna Objektif ve Subjektif Yanıtın Değerlendirilmesi Objective and Subjective Responses to PAP (Positive

Detaylı

Obstrüktif uyku apne sendromu ve fibromiyalji sendromu birlikteliği

Obstrüktif uyku apne sendromu ve fibromiyalji sendromu birlikteliği Cumhuriyet Medical Journal Cumhuriyet Med J 2010; 32:67-73 Obstrüktif uyku apne sendromu ve fibromiyalji sendromu birlikteliği Obstructive sleep apnea syndrome with fibromyalgia syndrome Evrim Çakmak,

Detaylı

CPAP ve BİPAP modları, cihaz özellikleri ve ekipmanları. Doç.Dr.Sedat Öktem Medipol Üniversite'si Tıp Fak. Çocuk Göğüs Hast. BD

CPAP ve BİPAP modları, cihaz özellikleri ve ekipmanları. Doç.Dr.Sedat Öktem Medipol Üniversite'si Tıp Fak. Çocuk Göğüs Hast. BD CPAP ve BİPAP modları, cihaz özellikleri ve ekipmanları Doç.Dr.Sedat Öktem Medipol Üniversite'si Tıp Fak. Çocuk Göğüs Hast. BD Ventilasyonun değisik modları Basıncın verilme yolu İnvaziv Noninvaziv Pozitif

Detaylı

DİYABET VE UYKU BOZUKLUKLARI

DİYABET VE UYKU BOZUKLUKLARI DİYABET VE UYKU BOZUKLUKLARI Prof. Dr. Yusuf ÖZKAN F.Ü. Tıp Fakültesi Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı, ELAZIĞ 49. Diyabet Kongresi, 18 Nisan 2013, ANTALYA Sunu planı Diyabet

Detaylı

Obstrüktif uyku apne sendromlu hastalarda enürezis ile uyku parametreleri arasındaki ilişki

Obstrüktif uyku apne sendromlu hastalarda enürezis ile uyku parametreleri arasındaki ilişki JCEI / Abakay ve ark. Uyku apne sendromunda enürezis ve uyku parametreleri 2013; 4 (3): 313-317 Journal of Clinical and Experimental Investigations doi: 10.5799/ahinjs.01.2013.03.0291 ÖZGÜN ARAŞTIRMA /

Detaylı

Tiroid Cerrahisinde Nöromonitorizasyonun Rekürren Laringeal Sinir Hasarı Oranına Etkisi

Tiroid Cerrahisinde Nöromonitorizasyonun Rekürren Laringeal Sinir Hasarı Oranına Etkisi Tiroid Cerrahisinde Nöromonitorizasyonun Rekürren Laringeal Sinir Hasarı Oranına Etkisi *Necati Şentürk, *Koray Öcal, *Ahmet Dağ, **İlter Helvacı, **Tamer Akça * M.E.Ü.T.F. Genel Cerrahi A.D. ** M.E.Ü.T.F.

Detaylı

Pulmoner Hipertansiyonlu Hastalarda Polisomnografi ile Saptanan Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Sıklığı

Pulmoner Hipertansiyonlu Hastalarda Polisomnografi ile Saptanan Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Sıklığı Pulmoner Hipertansiyonlu Hastalarda Polisomnografi ile Saptanan Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Sıklığı Aysel Sünnetçioğlu *, Bünyamin Sertoğullarından **, Hülya Günbatar **, Bülent Özbay ** Özet Amaç: Çalışmamızda

Detaylı

HEMŞİRE TARAFINDAN VERİLEN EĞİTİMİN BESLENME YÖNETİMİNE ETKİSİ

HEMŞİRE TARAFINDAN VERİLEN EĞİTİMİN BESLENME YÖNETİMİNE ETKİSİ HEMŞİRE TARAFINDAN VERİLEN EĞİTİMİN BESLENME YÖNETİMİNE ETKİSİ Özlem Bulantekin Düzalan*, Sezgi Çınar Pakyüz** * Çankırı Karatekin Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu ** Celal Bayar Üniversitesi Manisa Sağlık

Detaylı

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığında Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Sıklığı

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığında Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Sıklığı doi: 10.5505/abantmedj.2014.63634 Abant Medical Journal Orijinal Makale / Original Article Volume Cilt 3 Issue Sayı 2 Year Yıl 2014 Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığında Obstrüktif Uyku Apne Sendromu

Detaylı

Uyku Apne Sendromunda PAP Pozitif Hava yolu Basıncı Tedavisine Uyum ve İlişkili Faktörler

Uyku Apne Sendromunda PAP Pozitif Hava yolu Basıncı Tedavisine Uyum ve İlişkili Faktörler 192 Derleme Review Uyku Apne Sendromunda PAP Pozitif Hava yolu Basıncı Tedavisine Uyum ve İlişkili Faktörler Compliance and Related Factors for Positive Airway Pressure (PAP) Treatment in Sleep Apnea Syndrome

Detaylı

OBSTRUKTİF UYKU APNE SENDROMU HASTALARINDA NOKTÜRİ

OBSTRUKTİF UYKU APNE SENDROMU HASTALARINDA NOKTÜRİ KLİNİK ÇALIŞMA OBSTRUKTİF UYKU APNE SENDROMU HASTALARINDA NOKTÜRİ Dr. Bilal ÇETİN 1, Dr. Murat ERDEM 2, Dr. Sinan YETKİN 3, Dr. Fuat ÖZGEN 3 1 Sivas Asker Hastanesi, KBB Servisi, Sivas, Türkiye 2 Anıttepe

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

Doç. Dr. Tansu ULUKAVAK ÇİFTÇİ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları A.D.

Doç. Dr. Tansu ULUKAVAK ÇİFTÇİ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları A.D. Uykuda kayıt teknikleri: polisomnografi, portabl teknikler, laboratuvar standartları Doç. Dr. Tansu ULUKAVAK ÇİFTÇİ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları A.D. Polisomnografi: Tanım Uyku sırasında

Detaylı

STEROİDE DİRENÇLİ NEFROTİK SENDROM OLGULARINDA SİKLOSPORİN TEDAVİSİ: 12 AYLIK TAKİP

STEROİDE DİRENÇLİ NEFROTİK SENDROM OLGULARINDA SİKLOSPORİN TEDAVİSİ: 12 AYLIK TAKİP STEROİDE DİRENÇLİ NEFROTİK SENDROM OLGULARINDA SİKLOSPORİN TEDAVİSİ: 12 AYLIK TAKİP Dr. Murat Şakacı Ankara Eğitim E ve Araştırma rma Hastanesi Nefroloji Kliniği GİRİŞİŞ Steroide dirençli nefrotik sendrom

Detaylı

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp yetmezliği Ventrikülün dolumunu veya kanı pompalamasını önleyen yapısal veya işlevsel herhangi bir kalp bozukluğu nedeniyle oluşan karmaşık

Detaylı

PAP CİHAZLARI VE MODLARI. Dr. Banu Salepçi Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği

PAP CİHAZLARI VE MODLARI. Dr. Banu Salepçi Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği PAP CİHAZLARI VE MODLARI Dr. Banu Salepçi Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği Uyku İle İlişkili Solunum Bozuklukları Obstrüktif uyku apne Sendromu Santral Uyku

Detaylı

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK Hayatın erken döneminde ebeveyn kaybı veya ihmali gibi

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

Uyku Apne Sendromu, Çalışma Hayatı ve Trafik Kazaları

Uyku Apne Sendromu, Çalışma Hayatı ve Trafik Kazaları Derleme Review 245 Uyku Apne Sendromu, Çalışma Hayatı ve Trafik Kazaları Sleep Apnea Syndrome, Work Life and Traffic Accidents Dr. Muzaffer SARIAYDIN 1, Dr. Remzi ALTIN 2 1 Afyon Kocatepe Üniversitesi

Detaylı

Uykuda Solunumsal Olayların Skorlanması-Tanımlar

Uykuda Solunumsal Olayların Skorlanması-Tanımlar Uykuda Solunumsal Olayların Skorlanması-Tanımlar Doç. Dr. Mehmet Ünlü Afyon Kocatepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları AD. Uykuda solunum bozuklukları Uyku sırasında solunum şeklinde patolojik

Detaylı

BÖBREK NAKİLLİ ÇOCUKLARDA GEÇ DÖNEM AKUT REJEKSİYONUN GREFT SAĞKALIMI ÜZERİNE ETKİLERİ. Başkent Üniversitesi Çocuk Nefroloji Dr.

BÖBREK NAKİLLİ ÇOCUKLARDA GEÇ DÖNEM AKUT REJEKSİYONUN GREFT SAĞKALIMI ÜZERİNE ETKİLERİ. Başkent Üniversitesi Çocuk Nefroloji Dr. BÖBREK NAKİLLİ ÇOCUKLARDA GEÇ DÖNEM AKUT REJEKSİYONUN GREFT SAĞKALIMI ÜZERİNE ETKİLERİ Başkent Üniversitesi Çocuk Nefroloji Dr. Aslı KANTAR Akut rejeksiyon (AR), greft disfonksiyonu gelişmesinde major

Detaylı

Zeynep Eras, Özlem Konukseven, Fuat Emre Canpolat, Çiğdem Topçu, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen

Zeynep Eras, Özlem Konukseven, Fuat Emre Canpolat, Çiğdem Topçu, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen Zeynep Eras, Özlem Konukseven, Fuat Emre Canpolat, Çiğdem Topçu, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen ZTB Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gelişimsel Pediatri Ünitesi GİRİŞ ÇDDA / preterm doğum

Detaylı