Prostatın Cerrahi Hastalıkları

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Prostatın Cerrahi Hastalıkları"

Transkript

1 Kitap Bölümü DERMAN Prostatın Cerrahi Hastalıkları Adem Altunkol, Deniz Abat, Ercan Yeni 1. Prostat Kisti Prostatik kist yapıları yaygın olarak ultrasonografi (USG) de ince duvarlı anekoik ve posterior akustik gölgelenme olarak görülür. Konjenital prostatik kistler ya mülleryan (prostatik utrikul ve mülleryan kanal kisti) ya da wolf kanalı (ejekülatör kanal ve seminal vezikül kisti) yapılarından kaynaklanır. Lateral paraprostatik kistik yapılar seminal vezikül ve vazdeferensleri içerir. Transizyonel zondaki kazanılmış kistler benign prostat hiperplazisi (BPH) nodüllerindeki dejenerasyondan kaynaklanmasına karşın, prostatın dış glandlarından oluşan kistlerin etiyolojisi kanıtlanmamıştır. Konjenital veya kazanılmış olabilen bu kistlerin etiyolojisi ne olursa olsun nadiren klinik önem arz eder. 2. Prostat Apsesi Alt üriner sistem semptomu olan hastalarda, modern antibiyoterapinin yaygınlaşması prostat apsesinin görülme sıklığını azaltmıştır. Prostat apseleri için kalıcı üretral kateter, diyabetes mellitus, HIV ve diğer immünsüpresif hastalıklar predispozan olarak belirlenmiştir. Geçmişte primer etken Neisseria gonorrhoeae ve Staphylococcus iken günümüzde gram negatif bak- DOI: /DERMAN.3482 Received: Accepted: Published Online: Corresponding Author: Adem Altunkol, Üroloji Kliniği, Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Adana, Türkiye. GSM: Derman Tıbbi Yayıncılık 1

2 terilerden Escherichia coli dir. Oral ve/veya parenteral antibiyoterapi ile tedavi edilebilmesine rağmen, prostat apseleri için medikal tedavinin yetersizliği dolayısıyla sıklıkla cerrahi gerekmektedir. Açık perineal drenaj, TRUS eşliğinde iğne aspirasyonu ve transüretral rezeksiyon yöntemleri cerrahi seçeneklerdendir. Multiloküle, tekrarlayan veya rezidüel apseler ile mesane çıkım obstruksiyonu ile ilişkili apseler, sıklıkla transüretral rezeksiyon yöntemi ile tedavi edilmektedir. Henüz yeterli yayınlar olmamasına rağmen holmiyum lazer kullanımı da tariflenmiştir. 3. Benign Prostat Hiperplazisi Yaşlanan erkekte alt üriner sistem semptomlarının önemli nedenlerinden biri benign prostat hiperplazisi (BPH) dir. BPH etiyolojisini aydınlatmada, son 50 yıldır yoğun çabalar gösterilmesine rağmen henüz tatminkar düzeyde neden sonuç ilişkisi kurulamamıştır. BPH ın insidansı sürekli olarak artmış ve çok önemli bir sağlık problemi haline gelmiştir. Son çalışmalarda ve kılavuzlarda özellikle semptomların şiddeti ön planda değerlendirilmektedir. BPH için kullanılan semptom skorları hastalar için çok karmaşık olması nedeniyle, hastaların şikayetlerini doğru yansıtmayabilir. Hastaların semptomlarının farkındalığının yanı sıra, hayat kalitesi açısından hastaların bu semptomlardan nasıl ve ne kadar etkilendiğinin bilinmesi, gittikçe önem kazanan konular arasındadır. BPH nadiren yaşamı tehdit eden bir hastalık olması nedeniyle, hastaların semptomlarının azaltılması ve iyi bir hayat kalitesine ulaştırılması hedeflenmiştir BPH lı olgu sayısının 2018 yılında dünya genelinde 612 milyon olacağı tahmin edilmektedir. Japonya da prevalans %20, Hollanda da %30, Kore de %40 ve Birleşik Devletler de %50 olarak rapor edilmiştir. BPH prevalansı yaşla artmaktadır ve erkek nüfusun yarısından fazlasının, orta yaşa ulaştığında BPH olacağı ve maliyet yükünün küresel olarak artacağı tahmin edilmektedir. Birleşik Devletler de şu anda BPH ile ilişkili tıbbi Derman Tıbbi Yayıncılık 2

3 maliyetler yıllık 1,1 milyon dolardır ve bu miktarın giderek artacağı beklenmektedir. BPH gelişiminde inflamatuar mediatörler, hormonlar, diyetsel faktörler, inflamatuar genler ve oksidatif stresi içeren birçok parametrenin rol oynadığı düşünülmektedir. Fakat bu konuda tam bir fikir birliğine varılamamıştır. Bu güne kadar BPH nın progresyonunu önlemeye yönelik pek çok çalışma yapılmıştır. Son birkaç yılda BPH ile ilişkili alt üriner sistem semptomları ve prostatik inflamasyon arasında ilişki olduğu gösterilmiştir. Bugün henüz kronik inflamasyonun neden ve ne zaman oluştuğu tam olarak bilinmemektedir. İleri sürülen bir hipotezde; immün sistem aracılı inflamatuar hastalıkların ve inflamasyonun doğrudan prostat büyümesine katkıda bulunabildiği ifade edilmiştir. BPH, prostatın ağırlıklı olarak transizyonel zonu içerisindeki glandüler yapılar, düz kas ve bağ dokusu elamanlarının düzensiz proliferasyonu ile ilişkili histolojik bir tanıdır. Prostatik doku iki temel elemandan oluşmaktadır. İlki sekretuar kanallar ve asinilerden oluşan glandüler elemanlar; ikincisi düz kas ve primer kollajenden oluşan stromal elemanlardır. BPH da hücresel proliferasyon, prostat volümü ve stromal düz kas tonusu artışına yol açar. Mc Neal BPH progresyonunun iki fazını tanımlamıştır. İlk fazda periüretral zonda BPH nodüllerinin artışı olur. İkinci fazda ise glandüler nodüllerin boyutunda önemli derecede artış olur. 4. Benign Prostat Obstruksiyonunda Tedavi Yaklaşımları Benign prostat obstrüksiyonuna (BPO) bağlı alt üriner sistem şikâyetleri (AÜSŞ) erkek hastalarda yaşla birlikte artış göstermektedir. Medikal tedaviye yanıt alınamayan ve/veya komplike AÜSŞ ne neden olan BPO nun tedavisinde cerrahi girişim standart yaklaşımdır. Tekrarlayan hematüri veya idrar yolu enfeksiyonu ya da üriner retansiyon, böbrek fonksiyonlarında bozulma ve obstrüksiyona bağlı mesane taşı gelişmesi gibi durumlarda cerrahi girişim gereklidir. Hastanın beklenti ve Derman Tıbbi Yayıncılık 3

4 ihtiyaçları ile cerrahın imkan ve tercihlerine bağlı olarak günümüzde açık ve endoskopik yöntemler başlıkları altında onlarca cerrahi yöntem uygulanmaktadır Açık Prostatektomi Açık prostatektomi; 80 gramdan büyük prostatı olan, eş zamanlı mesane divertikülü ve/veya transüretral olarak tedavi edilemeyecek büyüklükte mesane taşı olan hastalarda endikedir. Ayrıca transüretral rezeksiyon için üretranın kullanılamadığı (üretral darlık, geçirilmiş hipospadias cerrahisi) ve hastalara litotomi pozisyonu verilemediği durumlarda da endikedir. Temel olarak retropubik ve suprapubik olmak üzere iki teknik tarif edilmiştir. Her iki yöntemde spinal veya epidural anestezi ile uygulanabilir. Rejyonel anestezi yapılamayan durumlarda genel anestezi de uygulanabilir. Operasyon öncesi sistoskopi rutin önerilmemektedir. Fakat hematürisi, üretral darlık şüphesi, mesane taşı veya divertikülü olan hastalarda yapılması önerilir Retropubik Prostatektomi Yöntemi İlk defa 1945 yılında Millin tarafından tarif edilen bu teknikte, uygun saha temizliğinin ardından hasta hafif Trendelenburg pozisyonuna alınır. Steril şartlarda 22 F üretral kateter yerleştirilir ve balonu 30 ml şişirildikten sonra, umblikustan simfizis pubise kadar orta hattan insize edilir. Linea alba orta hatta insize edilip rektus abdominis kasları laterale doğru retrakte edilir ve transvers fasya kesilerek Retzius boşluğuna girilir. Periton mesane üzerinden sefalik yönde mobilize edilir ve Balfour retraktörü yerleştirilir. Hemostazın sağlanması için, prostatın üzerindeki yağlı doku temizlendikten sonra, endopelvik fasya insize edilip derin dorsal ven kompleksi bağlanır. Ayrıca mesane boynu lateral pediküllleri de yine kanama kontrolü için bilateral bağlanır. Mesane boynuna baskı uygulanarak mesane posteriora doğru itildikten sonra, prostat kapsülü 1,5-2 cm transvers olarak insize edilip prostat adenom dokusuna ulaşılır. Parmakla künt diseksiyon ve makasla Derman Tıbbi Yayıncılık 4

5 da keskin diseksiyon yapılarak enükleasyon tamamlanır. Ardından kanama kontrolü sağlanır ve açılan kapsül 2/0 poliglaktik sütür ile onarılır. Mesaneye üretral kateter yerleştirilip mesane su sızdırmaz sütürlerle iki kat olarak onarılır. Daha sonra mesane lateral komşuluğuna dren yerleştirilerek katlar kapatılır Suprapubik Prostatektomi Yöntemi İlk defa Eugene Fuller tarafından 1894 te tarif edilen ve 1912 de Peter Freyer tarafından popülarize edilen bu teknikte, uygun saha temizliğinin ardından hasta hafif Trendelenburg pozisyonuna alınır. Steril şartlarda 22 F üretral kateter yerleştirilir ve mesane 250 cc serum fizyolojik ile doldurulup klemplenir. Daha sonra umblikustan simfizis pubise kadar cilt orta hattan insize edilir. Linea alba orta hatta insize edilip rektus abdominis kasları laterale doğru retrakte edilir ve transvers fasya kesilerek Retzius boşluğuna girilir. Periton mesane üzerinden sefalik yönde mobilize edilir ve Balfour retraktörü yerleştirilir. Mesanenin anterior duvarının orta hattının her iki tarafına iki adet 3/0 poliglaktik sütür yerleştirilir ve mesane koter ile yüzeyel olarak kesildikten sonra makas ile mesane boynuna 1 cm kalana kadar tam kat açılır. Sistotominin en kaudaline parmakla adenomun diseksiyonu sırasında insizyon hattının mesane boynuna doğru kontrolsüz genişlememesi için 1 adet 3/0 poliglaktik sütür yerleştirilir. Bilateral orifisler görüldükten sonra mesane boynu mukozası sirküler olarak koter ile insize edilir ve makas ile saat 6 hizasında prostat adenomu ve prostat kapsülü arasında bir plan oluşturulur. Ardından parmak ile kör diseksiyon yapılarak adenom dokusu enükleasyonu yapılır. Hemostaz için prostato-vezikal bileşkeye saat beş ve yedi hizasına 0 numara poliglaktik sütür yerleştirilir. Daha sonra 22 F üretral kateter yerleştirilir ve 30 ml şişirilir. Cerrahın tercihine göre mesaneye malekot suprapubik tüp yerleştirilebilir. Mesane su sızdırmaz sütürlerle iki kat olarak onarılır. Daha sonra mesane lateral komşuluğuna dren yerleştirilerek katlar ka- Derman Tıbbi Yayıncılık 5

6 patılır. Sondanın balonu, prostatik fossaya oturmayıp mesanenin içinde kalması için 50 ml ye kadar şişirilir. Operasyon sonrası yukarıdaki her iki teknikte kanama, üriner ektravazasyon, ani sıkışma hissi ve ani sıkışma hissiyle idrar kaçırma, akut sistit ve epididimit ve erektil disfonksiyon görülebilir Endoskopik Tedavi Yaklaşımları Açık prostatektomi, prostatı 80 ml. den büyük olan hastalarda günümüzde halen önerilmekle birlikte, bu operasyona bağlı komplikasyon oranlarının yüksek olması ve hastanede uzun süre yatış gerektirmesi nedeniyle alternatif minimal invaziv yöntemler geliştirilmiştir. Bu yöntemlerin bazılarında değişik enerji kaynakları kullanılarak prostat dokusu koagüle, rezeke, vaporize (buharlaştırma) veya enükle edilmektedir. Ya da çeşitli farmakolojik ajanlar kullanılarak apoptozis tetiklenmektedir. Ayrıca laparoskopik veya robot yardımlı basit prostatektomi de diğer minimal invaziv tedavi yöntemlerindendir. Mekanik olarak obstrüksiyonu gideren medikal aletler üzerine de son yıllarda araştırmalar yapılmaktadır. Bu yöntemlerden ayrıntılarıyla burada bahsedilecektir Prostatın Transüretral Rezeksiyonu (TURP) Monopolar TURP (M - TURP) Günümüzde ml prostatı olan hastalarda standart cerrahi girişim olarak önerilen M TURP ilk defa 1932 yılında McCarthy tarafından uygulanmıştır. Yıllar içinde, devamlı sıvı akışını sağlayan enstrümanların gelişimi, görüntüleme sistemlerinin kullanıma girmesi, özel rezektoskop uçlarının üretilmesi ve enerji kaynaklarındaki değişiklikler, TURP nin önemli oranda gelişimini sağlamıştır. M TURP elektrik akımının aktif elektroddan prostat dokusuna iletilmesi ve bu akımın hastanın cildine temas eden başka bir elektroddan çıkması esasına dayanarak çalışan bir sistemdir. Aktif elektroddan geçen akım sayesinde prostat dokusunda Derman Tıbbi Yayıncılık 6

7 kesme ve koagulasyon işlemleri gerçekleştirilir. Bu işlem sırasında glisin, sorbitol veya mannitol gibi hipoozmolar irrigasyon solusyonlarının kullanılması gerekmektedir. Bu solusyonların özelliği iletken özelliklerinin olmamasıdır. Ancak bu solusyonlar hastalarda TUR sendromu denen klinik tablonun gelişimine neden olabilirler. Yapılan çalışmalarda M TURP sırasında dakikada yaklaşık 20 ml sıvının absorbe edildiği tespit edilmiştir. Bu sıvı emilimine bağlı olarak hastada gelişen dilüsyonel hiponatremi mental konfüzyon, bulantı, kusma, hipertansiyon, bradikardi ve görme bulanıklığıyla karakterize TUR sendromuna neden olabilir. Başka bir görüş ise glisinin, glikolik asid ve amonyuma metabolize olması sonucunda açığa çıkan amonyumun intoksikasyonuna bağlı olduğunu savunmaktadır. Rezeksiyon süresinin 90 dakikanın üzerine çıktığı durumlarda TUR sendromu görülme riski artar. Ayrıca irrigasyon solusyonunun hastadan 60 cm yukarıda olacak şekilde asılması gerekmektedir. Bu seviyenin üzerinde olması sıvı emilimini arttırmakla birlikte bu seviyenin altında tutulması ise iyi görüntü elde edilmesini zorlaştırır. Tedavisinde %3 lük salin solusyonuyla birlikte furosemid gibi diüretik ajanlar kullanılır. Operasyon öncesi idrar yolu enfeksiyonu varsa mutlaka tedavi edilmelidir. Operasyon öncesi profilaktik antibiyotik uygulamasının ateş, bakteriüri ve sepsis gibi komplikasyonları azalttığı gösterilmiştir. TUR a bağlı olarak erken dönemde % 0,8 oranında TUR sendromu, % 2 oranında transfüzyon gerektiren kanama, % 4,1 oranında idrar yolu enfeksiyonu, % 4,5 oranında akut üriner retansiyon ve % 4,9 oranında kanamaya bağlı retansiyon görülebilmektedir. Operasyon sonunda kanama kontrolünün dikkatli yapılması kan transfüzyonu gerekliliğini ve kanamaya bağlı retansiyon riskini azaltacaktır. Operasyonun bitiminde arteryal kanama varsa tekrar rezektoskopla girilerek koagulasyon yapılması gereklidir. Venöz kanamalarda ise sonda balonunun şişirilerek bir süre traksiyonda tutulması yeterlidir. Derman Tıbbi Yayıncılık 7

8 Geç dönemde görülebilecek komplikasyonlar ise; üriner inkontinans (% 2,2), üretral darlık (% 3,8), mesane boynu darlığı (% 4,7), erektil disfonksiyon (% 6,5) ve retrograd ejekulasyondur (% 65). M TURP nin maksimum idrar akım hızını (Qmax) belirgin oranda arttırdığı ve Uluslararası prostat semptom skoru (IPSS) ve yaşam kalitesi skoru ile işeme sonrası rezidü (PVR) idrar miktarını belirgin olarak azalttığı gösterilmiştir. Günümüzde ml prostat boyutlarına sahip hastalarda standart tedavi yöntemidir Bipolar TURP (B TURP) Üroloji alanındaki son dönem güncel gelişmelerden biri de prostatın transüretral rezeksiyonunda kullanılan monopolar teknolojinin yerine bipolar teknolojinin kullanılmasına olanak sağlayan cihazların geliştirilmesidir. B TURP de M TURP den farklı olarak % 0,9 luk serum fizyolojik solusyonu kullanılarak rezeksiyon yapılır. Böylece hastalarda, M TURP de görülebilen TUR sendromu riski ortadan kalkmaktadır. Şimdiye kadar beş tip bipolar cihaz geliştirilmiş ve piyasaya sunulmuştur. Bunlar; Plazmakinetik sistem (Gyrus PK), Kontrollü doku kesme sistemi (ACMI, piyasadan çekilmiştir), Salin ile transüretral rezeksiyon sistemi (TURis, Olympus), Karl Storz bipolar sistem ve Richard Wolf bipolar sistemidir. B TURP de elektrik akımı rezektoskop üzerindeki aktif uçtan pasif uca doğru geçer ve böylece bipolar akım döngüsü rezeksiyon alanında sınırlı kalır. M TURP deki gibi akım hastanın vücudundan geçmez. Bundan dolayı hastaya temas eden elektrod plağı kullanmaya da gerek yoktur. Dokunun rezeke edilme işlemi M TURP deki gibidir. Ancak B TURP de daha az enerji kullanılması yeterli olmaktadır. B TURP nin etkinliği ve güvenliği pek çok çalışmada değerlendirilmiştir. M TURP ve B TURP yapılan hastalar operasyon anı ve erken dönem komplikasyonlar açısından karşılaştırıldığında operasyon süresi bakımından farklılık saptanmamakla birlikte bipolar tek- Derman Tıbbi Yayıncılık 8

9 nikle opere edilen hastalarda kateterizasyon ve hastanede kalış sürelerinin daha kısa olduğu görülmüştür. Kan transfüzyonu gerekliliği ve pıhtı retansiyonu B TURP yapılan hastalarda daha az olmuştur. Üretral darlık, sonda çekildikten sonra akut retansiyon, ikinci işlem gerekliliği ve idrar yolu enfeksiyonu gibi komplikasyonlar açısından ise farklılık saptanmamıştır. M TURP ve B TURP yapılan hastalar IPSS ve yaşam kalitesi skorlaması, PVR idrar miktarı ve prostat volümleri açısından karşılaştırıldığında ise anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Sadece B TURP uygulanan hastaların Qmax değeri biraz daha yüksek bulunmuştur. Sonuç olarak M TURP ve B TURP nin klinik etkinlik açısından birbirlerine üstünlüğü görülmemekle birlikte, B TURP yan etkiler açısından biraz daha avantajlı durmaktadır. M TURP halen prostat boyutu ml olan hastalarda standart yaklaşım olarak kabul edilmekle birlikte B TURP alternatif bir tedavi yöntemi olarak değerlendirilebilir Transüretral Prostat İnsizyonu (TUIP) İlk defa 1969 da Orandi tarafından tanımlanan bu teknikte; doku rezeke edilmeden mesane boynuna yapılan insizyonlarla mesane çıkım obstrüksiyonu olan hastaların tedavisi yapılmaktadır. Prostatın orta lobu olmaksızın mesane çıkım obstrüksiyonu olan ve prostat boyutu 30 ml nin altında olan hastalarda uygulanması önerilmektedir. Bu teknikte kanamanın önemsiz düzeyde olması, TUR sendromunun görülmemesi gibi erken dönemde görülebilecek komplikasyonların az olması ve uzun dönem sonuçlarının TURP yapılan hastalarla benzer olması nedeniyle uygun hastalarda yapılması tavsiye edilmektedir Prostatın Lazerle Tedavisi Lazerin keşfinden sonra tıp alanında kullanılmaya başlanması ile birlikte, lazer BPO tedavisinde de yerini almıştır. Lazer enerjisi dokuya uygulandığında oluşan ısı- Derman Tıbbi Yayıncılık 9

10 ya bağlı olarak dokuda çeşitli değişiklikler olur. Dokuda, C a kadar ısındığında kuruma, C a kadar ısındığında geri dönüşümsüz koagulasyon ve ısı 100 C yi geçtiğinde ise karbonizasyon ve vaporizasyon meydana gelir. Lazer enerjisinin gücünü, lazerin dalga boyu ve fiber tipi belirler. Her lazerin farklı dalga boyları vardır. İnsan dokusundaki su, hemoglobin gibi komponentler farklı dalga boyundaki lazer enerjisini absorbe ederler. Örneğin Holmium: Yttrium Aluminium-Garnet (Ho:YAG) lazer 2140 nm dalga boyuna sahiptir ve su tarafından çok iyi absorbe edilir. Bu özelliği sayesinde, doku ile lazer probu arasında bulunan su damlacıklarına aktarılan yüksek enerji, su damlacığının aniden ısınıp patlamasına yol açar. Bu patlamanın etkisiyle doku yırtılır. Ayrıca dokunun içinde bulunan su moleküllerinin enerjiyi absorbe etmelerine bağlı olarak aniden ısınıp buharlaşması, dokununda vaporizasyonuna neden olur. Dalga boyu 1064 nm olan Neodymium: Yttrium Aluminium-Garnet (Nd:YAG) lazerden türetilen Potasyum Titanil Fosfat (KTP) lazerinde dalga boyu 532 nm olup, su tarafından absorbe edilmezken oksi hemoglobin tarafından neredeyse tamama yakın şekilde absorbe edilir. Böylece prostat dokusu gibi oksi hemoglobinden zengin dokuya uygulandığında etkili biçimde koagulasyon ve vaporizasyon görülür. Ayrıca her lazerin dokuya penetrasyon derinliği farklıdır. Örneğin, Ho:YAG lazerin doku penetrasyon derinliği 0,4 mm, KTP lazerin 0,8 mm, CO2 lazerin ise 0,02 mm dir. Penetrasyon derinliğine göre lazerlerin kullanım alanlarıda farklılık gösterir. Lazer enerjisi kullanılarak yapılan BPO tedavisi üç temel tekniğe dayanır. i. dokunun vaporizasyonu yani buharlaştırma yoluyla yok edilmesi, ii. küçük parçalara ayırarak mesaneden yıkama yoluyla alındığı rezeksiyon ve iii. adenomun cerrahi kapsülden diseke edilerek ayırılıp morselatörle mesane içinden çıkartıldığı enükleasyon yöntemidir. Günümüzde prostat tedavisinde kullanılan lazer tipleri dört tanedir; Ho:YAG lazer, KTP lazer, Derman Tıbbi Yayıncılık 10

11 Thulium (Tm:YAG) lazer ve Diode lazer Holmium: Yttrium Aluminium-Garnet (Ho:YAG) Lazer Bu lazerin dalga boyu 2140 nm olup su tarafından absorbe edilir ve doku penetrasyon derinliği 0,4 mm dir. Doku üzerinde asıl etkisini vaporizasyon şeklinde göstermekle birlikte, ısının artışı koagulasyonu da sağlar. Ho:YAG lazer prostat tedavisinde ilk olarak 1994 yılında kısaca HoLAP olarak adlandırılan prostatın Ho:YAG lazerle ablazyonu şeklinde uygulanmıştır. Yandan ateşlemeli fiberler ile uygulanan bu teknik, oldukça yavaş olmasından dolayı, uçtan ateşlemeli fiberlerinde kullanıma girmesiyle birlikte yerini prostatın Ho:YAG lazerle rezeksiyonu (HoLRP) tekniğine bırakmıştır. Bu teknikte geliştirilerek ilk defa 1998 de tanımlanan şekliyle prostatın Ho:YAG lazerle enükleasyonu (HoLEP) metodu kullanılmaya başlanmıştır. Bu teknikte prostatın adenom dokusu prostatik kapsüle kadar lazerle diseke edildikten sonra mesane içine bırakılır. Ardından yerleştirilen bir morselatör aracılığıyla mesane içinden parçalanarak çıkarılır. Esasında teknik olarak yapılan işlem açık prostatektomi operasyonunda yapılanın endoskopik karşılığıdır. Bu teknikler içinde üzerinde en fazla klinik çalışma yapılan HoLEP tekniğidir. TURP ile HoLEP in karşılaştırıldığı çalışmalarda Ho- LEP tekniğinde operasyon süresinin daha uzun olduğu ancak kateterizasyon ve hastanede kalış süresinin daha kısa olduğu gösterilmiştir. Operasyon sonrası kan transfüzyonu gerekliliği HoLEP yapılan hastalarda daha az olurken, akut idrar retansiyonu, yeniden kateterizasyon veya tekrar operasyon gerekliliği, idrar yolu enfeksiyonu, idrarın depolanmasıyla ilişkili semptomlar ve üretral darlık gibi erken ve geç dönem komplikasyonlar açısından iki tekniğin benzer olduğu bulunmuştur. Bir yıllık takip sonrası IPSS, Qmax ve PVR parametreleri açısından HoLEP in TURP den üstün olduğu gösterilmiştir. Daha uzun takip sürelerinde de HoLEP daha Derman Tıbbi Yayıncılık 11

12 avantajlıdır. Açık prostatektomi ile karşılaştırıldığında da HoLEP tekniğinde operasyon süresinin anlamlı şekilde uzun olduğu görülmüştür. Bunun yanında HoLEP uygulanan hastaların kateterizasyon ve hastanede kalış sürelerinin daha kısa ve erken dönem komplikasyon oranlarının daha düşük olduğu gösterilmiştir. Etkinlik açısından iki teknikte benzer sonuçlar göstermekle birlikte, tekrar operasyon gerekliliği, üretral darlık ve inkontinans gibi uzun dönem komplikasyon oranlarıda benzerdir. Sonuç olarak, artık günümüzde memnun edici orta dönem sonuçları ve düşük komplikasyon oranlarıyla HoLEP in standart enükleasyon tekniği olduğu bildirilmiştir Potasyum Titanil Fosfat (KTP) ve Lityum Tri Borat (LBO) Lazerler Dalga boyu 532 nm olan bu lazer, 1064 nm dalga boyunda olan Neodymium:yttrium aluminyum garnet (Nd:YAG) lazerden bir kristal yardımıyla elde edilir. Kullanılan kristaller KTP veya LBO yapısında olabilir. Daha önceden KTP kristallerin kullanıldığı 80 W gücünde lazerler mevcutken, daha sonradan LBO kristallerin kullanıldığı 120W ve 180W gücünde lazerler üretilmiştir. Bu lazere, yeşil renkte görünür ışık yaymasından dolayı GreenLight lazer de denmektedir. Bu lazerin dalga boyundan dolayı enerjisinin çoğu hemoglobin tarafından absorbe edilmektedir. Bu da uygulanan lazer enerjisinin kanlanmadan zengin prostat dokusu tarafından büyük oranda absorbe edilmesine neden olur. Bu yüzden bu lazerle yapılan işleme prostatın fotoselektif vaporizasyonu (ingilizce baş harflerinin kısaltması ile: PVP ) da denir. Bu potansiyel avantajından dolayı antikoagulan veya antiagregan kullanan hastalar tedavi kesilmeden de opere edilebilmektedirler. PVP nin TURP ye göre dezavantajı uzun operasyon süresidir. Ayrıca doku vaporize edildiğinden patolojik inceleme için doku elde edilememesi bir diğer dezavantajıdır. Derman Tıbbi Yayıncılık 12

13 İlk olarak 80 W KTP lazer sistemi kullanılmaya başlandıktan sonra 120 W gücünde lazer sistemi 2006 yılında tanımlanmıştır. Ardından da 180 W gücünde lazer üretilmiştir. Randomize kontrollü çalışmalarda 80 W ve 120 W gücünde PVP ile TURP yapılan hastalar karşılaştırılmış ve operasyon sırasında kan transfüzyon ihtiyacının, PVP yapılan hastalarda düşük olduğu saptanmıştır. Ayrıca yine PVP uygulanan hastalarda operasyon sonrası kateterizasyon ve hastanede kalış süresinin daha kısa olduğu görülmüştür. Operasyon sonrası gelişebilecek akut idrar retansiyonu ve idrar yolu enfeksiyonu riski oranlarının da benzer olduğu tespit edilmiştir. Fonksiyonel sonuçlar açısından da aylık takiplerde gruplar arasında fark olmadığı görülmüştür. Üretral darlık ve mesane boynu darlığı açısından girişim gerekliliğide her iki grupta benzer bulunmuştur. Ayrıca 120 W gücünde lazerle enükleasyon tekniğide tarif edilmiştir. Ancak bununla ilgili daha fazla sayıda klinik çalışmaya ihtiyaç vardır. Sonuç olarak, PVP prostat volümü 100 ml den küçük olan hastalarda ve/veya kanama veya komplikasyon riski yüksek olan hastalarda da uygulanabildiği bildirilmiştir Thulium: Yttrium Aluminium-Garnet (Tm:YAG) Lazer Tm:YAG lazerin 2013 nm ve 1940 nm olmak üzere iki farklı dalga boyu mevcut olup, su molekülleri tarafından iyi absorbe edilir. Doku penetrasyon derinliği 0,2 mm dir. Dört farklı tipte teknik tanımlanmıştır; Prostatın Tm:YAG lazer ile vaporizasyonu (ThuVaP), Tm:YAG lazer ile vaporezeksiyonu (ThuVaRP), Tm:YAG lazer ile vapoenükleasyonu (ThuVEP) ve Tm:YAG lazer ile enükleasyonu (ThuLEP). Randomize kontrollü çalışmalarda Tm:YAG lazerle prostatektomi operasyonunun büyük prostatı olan ve antikoagulan alan hastalarda da güvenilir bir şekilde uygulanabileceği gösterilmiştir. Derman Tıbbi Yayıncılık 13

14 TURP yapılan hastalarla karşılaştırıldığında Tm:YAG lazer ile opere edilen hastalarda kateterizasyon süresinin, hastanede kalış süresinin ve kan kaybı miktarının belirgin şekilde az olduğu görülmüştür. Randomize kontrollü bir çalışmada HoLEP ile ThuLEP tekniğinin 18 aylık takipte benzer klinik etkinlikte olduğu gösterilmiştir. Ancak ThuLEP tekniğinde operasyon süresi daha uzun bulunmuştur. Tm:YAG lazerle prostat tedavisi konusunda daha fazla sayıda klinik çalışmaya ihtiyaç olduğu bildirilmiştir Diode Lazer Diode lazerlerin 940 nm, 980 nm, 1318 nm ve 1470 nm gibi değişik dalga boyları mevcuttur. Prostatın vaporizasyonu veya enükleasyonu bu lazerle mümkündür. Diode lazerle TURP nin karşılaştırıldığı çalışmalar mevcut değildir. Diode lazerle 120 W KTP lazerin karşılaştırıldığı bir çalışmada operasyon sırasında kanama riskinin diode lazerle daha düşük olduğu gösterilmiştir. Klinik etkinliğinin de benzer olduğu bildirilmiştir. Ancak operasyon sonrası epididimit ve irritatif semptomların diode lazerle opere edilen grupta daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Günümüzde henüz standart tedavi yöntemi olarak önerilmemektedir Transüretral Mikro Dalga Tedavisi Transüretral Mikro Dalga Tedavisi (TUMT) nde üretraya yerleştirilen bir cihaz aracılığıyla prostat dokusuna uygulanan mikrodalga enerjisiyle, prostat dokusunda 45 C nin üzerinde ısı artışı sağlanır. Bu ısı artışı prostat dokusunda koagulasyon nekrozuna, apoptozise ve α adrenerjik reseptörlerde harabiyete neden olur. Böylece alt üriner sistem şikayeti olan hastaların şikayetlerinde düzelme beklenmektedir. Yapılan çalışmalarda yüksek enerjili TUMT cihazlarının düşük enerjili olanlara göre daha iyi sonuç verdiği gösterilmiştir. Her ne kadar işeme parametreleri üzerine TURP kadar etkili olmasa da, komplikasyon oranlarının Derman Tıbbi Yayıncılık 14

15 düşük olması ve lokal anestezi ya da sedasyon altında uygulanabilir olması nedeniyle, genel anestezi açısından yüksek riskli olan özellikle yaşlı hastalar için tedavi seçeneklerinden biridir Transüretral İğne Ablazyonu İngilizce baş harflerinde türetilen ve kısaca TUNA (Trans Urethral Needle Ablation) denilen yöntemde, yaklaşık 490 khz lik düşük seviyeli monopolar radyofrekans enerjisiyle prostat dokusunda koagulasyon nekrozu oluşturarak, obstrüksiyonun giderilmesi amaçlanır. Ucunda iki adet iğnesi olan özel bir kateter aracılığıyla işlem sistoskop eşliğinde, direk görüş altında uygulanır. İğneler prostat dokusuna batırılır ve radyofrekans enerjisi iki iğne ucu arasında kalan dokuya uygulanır. Yöntem 60 ml den büyük prostatı veya median lobu olan hastalarda önerilmemektedir. En sık gözlenen komplikasyon operasyon sonrası idrar retansiyonudur. Operasyon sonrası erken dönemde ayrıca irritatif üriner semptomlarda görülebilir. Bu işlem lokal anestezi altında uygulanabilir. Yan etkileri TURP ile karşılaştırıldığında düşüktür, ancak semptomları gidermede TURP daha etkilidir. Uzun dönem sonuçlarının değerlendirildiği daha çok sayıda klinik çalışmaya ihtiyaç olduğu bildirilmiştir Laparoskopik ve Robotik Basit Prostatektomi Prostat hacmi 80 ml ve üzerinde olan hastalarda günümüzde açık prostatektomi etkili bir yöntem olmasından dolayı önerilmekle birlikte, minimal invaziv yöntemlere göre hastanede kalış ve kateterizasyon süresi daha uzun ve kan transfüzyonu gerektiren kanama riski daha fazladır. Laparoskopik cerrahinin açık cerrahiye göre avantajlarının olması, ürolojik cerrahi işlemlerde yaygın olarak kullanılmasına neden olmuştur. Daha sonra ortaya çıkan robotik cerrahinin üroloji alanında kullanımı günümüzde artarak devam etmektedir. İlk defa 2002 yılında Mariano ve arkadaşları tarafından laparoskopik basit Derman Tıbbi Yayıncılık 15

16 prostatektomi uygulandıktan sonra, 2008 yılında Sotelo ve arkadaşları ilk robot yardımlı basit prostatektomiyi tanımlamışlardır. Yapılan çok merkezli çalışmaların sonuçlarına göre, laparoskopik ve robotik yaklaşım, transperitoneal veya ekstraperitoneal yaklaşımla uygulanabilmektedir. Ancak çalışmalarda laparoskopik yaklaşımın daha çok ekstraperitoneal, robotik yaklaşımın ise daha çok transperitoneal yolla yapıldığı tespit edilmiştir. Açık prostatektomi ve laparoskopik basit prostatektominin karşılaştırıldığı bir çalışmada laparoskopik yaklaşımın daha az kan kaybına neden olduğu ve kateterizasyon ve hastanede kalış süresini kısalttığı bildirilmiştir. Ancak operasyon süresi laparoskopik teknikte daha uzun olmaktadır. Laparoskopik ve robot yardımlı basit prostatektominin birlikte değerlendirildiği çok merkezli bir çalışmada ise operasyon süresinin özellikle robotik teknikte, Holmium lazer enükleasyonu ve açık prostatektomiye göre daha uzun olduğu gösterilmiştir. Kan kaybının ise açık prostatektomiye göre daha az olduğu tespit edilmiştir. Hastanede kalış süresi açık prostatektomiye göre daha kısa olmakla birlikte, lazer ve bipolar uygulanan hastalara göre daha uzun olduğu görülmüştür. Komplikasyon oranlarının açık prostatektomiye göre düşük olduğu ve IPSS ve Qmax gibi parametrelerle değerlendirildiğinde operasyon sonrası sonuçların ise benzer olduğu gözlenmiştir. Sonuç olarak laparoskopik veya robot yardımlı basit prostatektomi, açık tekniğe göre daha güvenilir ve benzer etkinlikte yöntem olarak rapor edilmekle birlikte bu konuda daha fazla sayıda klinik çalışma yapılması önerilmektedir Prostatik Üretra Açıcı (Urolift) BPO tedavisinde uygulanan minimal invaziv yöntemlerden biriside prostatik üretranın mekanik yolla açık tutulmasıdır. İlk defa 2005 yılında rapor edilen bu yöntemde, prostatın lateral lobları kapsüle doğru, uygu- Derman Tıbbi Yayıncılık 16

17 lama aletiyle yerleştirilen gergin sütürlerle traksiyona alınarak üretral lümenin açık tutulması hedeflenir. İşlem litotomi pozisyonunda, lokal anestezi altında ve günübirlik olarak uygulanabilmektedir. Bu yüzden daha invaziv girişimlere uygun olmayan hastalar için bir tedavi seçeneği olabilir. Yöntem lateral loblara uygulanabildiğinden median lobu olan hastalarda etkinliği düşük olacaktır. Bu yöntemin başarısı alternatif tedavi yöntemlerinden olan TUNA ve TUMT a göre IPSS skorları açısından değerlendirildiğinde, 12 aylık takiplerde benzerlik göstermekle birlikte, TURP ve prostatın lazerle vaporize edildiği durumlara göre düşüktür. Ayrıca işemenin fonksiyonel düzelmesi açısından Qmax ile değerlendirildiğinde, TURP ve prostatın lazerle vaporize edildiği durumlara göre başarısı daha düşüktür. Uygulama sonrası üç aylık dönemde hastalarda en sık görülen komplikasyonlar; dizüri, hematüri, pelvik ağrı, ani sıkışma hissi, geçici inkontinans ve idrar yolu enfeksiyonudur. Oniki aylık takiplerde uygun yerleştirilen implantlarda enkrüstasyon görülmezken, bazı implantların mesaneye bakan taraflarında enkrüstasyon saptanmış ve semptomatik olanlar çıkarılmıştır. Komplikasyon oranlarının düşük olması, ejekulasyonu ve erektil fonksiyonu etkilememesi ve işlem sonrası kateterizasyona gerek duyulmaması avantajlarıdır. Sonuç olarak, fonksiyonel işemeyi değerlendirdiğimiz parametreler üzerine etkisi zayıf olmakla birlikte, medikal tedaviye yanıt alınamayan ve cerrahi girişimlere uygun olmayan hastalarda lokal anestezi altında uygulanabilirliği ve düşük yan etki profili nedeniyle alternatif bir tedavi yöntemi olarak önerilmektedir. Ancak bu yöntemle ilgili daha fazla klinik çalışmaya ihtiyaç olduğu rapor edilmiştir. Bu yöntemin dışında üretrayı mekanik olarak açık tutan kalıcı ve geçici üretral stentler mevcuttur. Kalıcı stentler doku uyumludur ve epitelize olup üretraya gömülürler. Geçici stentler ise epitelize olmazlar. Cerrahiye uygun olmayan hastalarda geçici rahatlama sağlamak için kullanılırlar. Başlıca rastlanan yan etkiler; di- Derman Tıbbi Yayıncılık 17

18 züri, sık idrara gitme ve perineal ağrıdır. Ayrıca stentin migrasyonu, enkrüste olması veya geçici stentlerin epitele gömülmesi görülen diğer komplikasyonlardandır. Sonuç olarak, yan etkileri ve migrasyon riski gözönüne alındığında stentler cerrahi açıdan yüksek risk taşıyan hastalarda alternatif bir tedavi olarak önerilmektedir Prostatın İçine Madde Enjeksiyonları Botulinum Toksini Enjeksiyonu Onabotulinum toksin A nın transperineal, transüretral veya transrektal yolla prostatın içine enjekte edildiği bu yöntemde amaç, prostat hücrelerinde apoptozisin tetiklenmesi, prostatın boyutunun azaltılması, prostatın duyusal nöronlarının inhibisyonu ve prostat parankimindeki düz kas hücrelerinin relaksasyonudur. Böylece alt üriner sistem şikayetlerinin giderilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmalarda değişik dozlar kullanılmakla birlikte prostat boyutuna göre doz ayarlaması öneren yazarlar mevcuttur. En çok rapor edilen yan etkiler; dizüri, hematüri, epididimit ve prostatit olup ciddi yan etkiler bildirilmemiştir. IPSS skoru, Qmax, prostat volümü, idrara gitme sayısı ve noktüri üzerine olumlu etkileri bildirilmekle birlikte henüz rutin klinik kullanıma girmemiştir ve daha fazla klinik çalışmaya ihtiyaç olduğu bildirilmiştir Etanol Enjeksiyonu Saf etanolün (% 95 98) prostata enjeksiyonu ile koagulasyon nekrozu meydana gelmekte ve prostat dokusunda atrofi ve ablazyon olmaktadır. Enjeksiyon transperineal, transüretral ya da transrektal yolla yapılabilmekle birlikte en çok transüretral yol tercih edilmektedir. İşlem sonrası hastalara sonda konulması gerekmektedir. En sık görülen komplikasyonlar hematüri, perineal ve abdominal ağrı, üriner retansiyon ve idrar yolu enfeksiyonudur. Ciddi komplikasyon olarak sistektomi ve üriner diversiyon gerektiren mesane duvarının nekrozu rapor edilmiştir. Yaşam kalitesi, IPSS, Qmax, Derman Tıbbi Yayıncılık 18

19 işeme sonrası rezidü parametreleri üzerine olumlu etkileri bildirilmekle birlikte bu konuyla ilgili daha geniş hasta serileri içeren klinik çalışmalara ihtiyaç olduğu bildirilmiştir Diğer Ajanlar NX 1207 ve PRX302 adlı ajanların intraprostatik enjeksiyonu ile ilgili yayınlar da mevcuttur. NX 1207 prostatik dokuda proapoptotik özelliğiyle fokal hücre kaybına sebep olarak prostat hacmini azaltmaktadır. Lokal anestezi altında uygulanabilmektedir. Ancak henüz deneme aşamasındadır. Diğer bir ajan PRX302 (topsalysin) de prostat hacmini azaltarak etki göstermektedir. Ancak bu ajanla da ilgili çalışmalar devam etmektedir. Bunların dışında, henüz deneysel çalışmaları yapılan hidrotripsi ve aqua ablazyon yöntemleri mevcuttur. 5. Prostat Kanseri 5.1. Prostat Kanseri Epidemiyolojisi Prostat kanseri erkeklerde en sık teşhis edilen, hayatı tehdit eden ve akciğer kanserinden sonra en sık ölüme sebebiyet veren kanserdir yılında Birleşik Devletlerde tahmini olarak 241,740 yeni tanı konulmuş ve ölüm bildirilmiştir. Elli yaşından daha genç erkeklerde prostat kanseri daha nadir görülmesiyle birlikte, bu durum tüm vakaların sadece % 2 sini oluşturmaktadır. Ortalama tanı koyma yaşı 68 dir ve tanıların çoğu 65 yaş sonrası konulmaktadır. Genel popülasyonda yaşlı (>70 yaş) erkeklerin büyük bir çoğunluğu ile birlikte özellikle gelişmiş ülkelerde önemli bir halk sağlığı sorunudur. Avrupa nın doğusu ve güneyinde insidansı sürekli bir artış göstermektedir. Kuzeyinde ve batısında ise insidansı 100,000 de 200 den fazla olarak bildirilmiştir. Genel olarak son dekatta, prostat kanserinde beş yıllık yaşam beklentisi yüzdesi, de % 73,4 ten yılında %83,4 e doğru giden sürekli bir artış göstermiştir. Erkeklerin ortalama yaşam süresi arttıkça prostat kan- Derman Tıbbi Yayıncılık 19

20 seri insidansında da artış beklenmektedir. Aynı zamanda Avrupa da hastalığın mali yükünde de önemli ölçüde artışlar olmuş ve Avrupa da prostat kanserinin ekonomik maliyeti 8,43 milyon yu aşmıştır. Bu maliyeti büyük oranda prostat kanseri tanısı konulduktan sonraki ilk yılda ortaya çıkan prostat kanseri takibi ve bakımı oluşturmaktadır. Mevcut eldeki verilerle Avrupa ülkelerinde (İngiltere, Almanya, Fransa, İtalya, İspanya ve Hollanda) 2006 yılında bütün prostat kanserli hastaların tanısı için harcanan para 106,7-179 milyon değerinde bir maliyet yükü ortaya çıkarmıştır Prostat Kanseri Etiyolojisi Prostat kanseri risk faktörleri Prostat kanseri gelişimine neden olan risk faktörlerinin birkaçı, belirlenmiş ve tanımlanmış olmasına rağmen hala tam olarak açıklığa kavuşturulamamıştır. Prostat kanseri için artan yaş, etnik köken ve genetik olmak üzere sadece kesin üç risk faktörü tanımlanmıştır. Eğer birinci derece akraba olarak bir kişi etkilenmişse risk en az iki katına çıkmaktadır. Eğer birinci derece akrabalarda iki veya daha çok kişi etkilenmişse risk 5-11 kat artmaktadır. Prostat kanserli bireylerin yaklaşık % 9 luk popülasyonu gerçek kalıtsal prostat kanseridir. Bu üç veya daha çok etkilenmiş akrabalar veya erken başlangıçlı hastalık gelişen en az iki akraba olarak tanımlanır. Kalıtsal prostat kanserli hastalar genellikle spontan hastalıktan 6-7 yıl önce tanı almasına rağmen, gelişim yolları diğerlerinden farklı değildir. Prostat kanserinin olası risk faktörleri ise diyetle alınan yağ ve hormonlardır. Bununla birlikte potansiyel risk faktörleri olarak vazektomi, kadmium, A vitamini ve D vitamini sayılabilir Prostat Kanseri Patolojisi Prostat ortalama 20 gr ağırlığındadır ve embriyolojik olarak 5α-dihidrotestosteron prostatın oluşumunda önemli rol oynamaktadır. Yetişkin bir insanda prostat, %70 i glandüler ve %30 u fibromüsküler dokudan olu- Derman Tıbbi Yayıncılık 20

21 şur. Prostat kanserlerinin birçok tipi olmasına rağmen en sık görüleni adenokarsinomdur Adenokarsinom Adenokarsinomlar prostat karsinomlarının çok yüksek bir oranını oluşturmaktadır. Prostat kanserinin % 68 inin periferik zondan köken aldığı ve TUR ile tespit edilen karsinomların çok yüksek bir oranda transizyonel zondan geliştiği gösterilmiştir. Belirgin nükleol içeren iyi diferansiye adenokarsinomların lümeni kaplayan hücrelerinde bazal tabaka yoktur. Aynı zamanda mikroasiner yapılarda proliferasyon vardır. Nükleolun görülüp tespit edilmesine gerek kalmadan hücrede hiperkromazi atipi görülmesi tanı konabilmesi için yeterlidir. Metastatik kanserin primer odağını tespit etmek amacıyla PSA nın immünohistokimyasal olarak boyanması kesin tanı konulabilmesine yardımcı olmakla bereber, nöroendokrin tümörlerinde bu boyayı tutması karışıklığa yol açabilir Müsinöz adenokarsinom Prostat kanserlerinin %0,4 gibi küçük bir kısmını oluşturuyorken, adenokarsinomların diğer tiplerinden ayrılmasında PSA, CEA ve PAP boyaları kullanıldığı bildirilmiştir Prostatik Duktal Adenokarsinom Papiller ve villoglandüler yapısı ile endometriyum adenokarsinomlarına benzerlik gösteren bu tipi prostat kanserlerinin % 0,4-0,8 lik bir kısmından sorumludur Saf Küçük Hücreli Karsinom Tek başına çok az görülen ve vakaların yaklaşık yarısında prostatın küçük hücreli karsinomu ile adenokarsinom birlikte görülür Skuamöz ve Adenoskuamöz Kanserler Osteolitik metastaz yapan bu tümörler östrojen tedavisine yanıtsızdırlar. Bununla birlikte yaşamı tehdit Derman Tıbbi Yayıncılık 21

22 eden ve prostat kanserlerinin yaklaşık % 0,2 sini oluşturan bu prostat kanseri türünde hastaların yaşamı çok kısadır Sarkomatoid Karsinom Çok nadir görülen ve hiçbir tedaviye cevap vermeyen bu tümör çok yüksek dereceli adenokarsinomatöz ve sarkomatöz alanlar içerir Transizyonel Hücreli Kanser Prostat kanserlerinin % 1-5 i gibi küçük bir kısmını oluşturan, mesane boynuna ve yumuşak dokuya yayılma eğilimi olan bu kanser türünde, hastaların yaklaşık %20 sinde kemik, akciğer ve karaciğer gibi uzak organ metastazı görülebilir Malign Mezenkimal Tümör Prostat tümörlerinin yaklaşık % 0,1-0,2 lik çok küçük bir oranını oluşturan bu tümör, rabdomyosarkom ve leimyosarkom tiplerini içerir. Prostatın en sık görülen mezenkimal tümörü rabdomyosarkomdur ve çoğunlukla çocukluk çağında rastlanır. Leimyosarkom ise yetişkinlerde en sık görülen sarkom türüdür Prostatik İntraepitelyal Neoplazi (PİN) Prostatik intraepitelyal neoplazi (PİN) önceden varolan benign prostatik asinüs ve duktusların içinde epitelyal hücrelerin neoplastik büyümesi olarak tanımlanan bir durumdur. Düşük dereceli ve yüksek dereceli olarak sınıflandırılır. PİN pre-malign bir durum olarak tüm özellikleri karşılaması dolayısıyla, yüksek dereceli PİN yaygın olarak prostat kanserinin prekürsörü olarak kabul edilir. Düşük dereceli PİN saptanan hastaların daha sonraki biyopsilerinde kanser saptama riski BPH ile karşılaştırıldığında, yüksek olmadığı bildirilmiştir. Bununla birlikte patologların düşük dereceli PİN ile BPH ı çoğunlukla ayırt edemediklerinden dolayı patoloji raporlarında yorumlanmasına gerek yoktur. Buna karşın iğne biyopsisi ile saptanmış takipli en az 50 yük- Derman Tıbbi Yayıncılık 22

23 sek dereceli PİN olgusunun dahil edildiği 11 çalışmada % 26,4 kanser riski tespit edilmiş olması yüksek dereceli PİN in prostat kanseri öncülü olduğunu gösteren kanıtlardır Atipik Küçük Asiner Proliferasyon (ASAP) ASAP patolojik olarak tanımlanır ve bir hastalık değildir. ASAP şüpheli epitelyumla döşeli birkaç bezden oluşan çok küçük bir bölgedir. İzole olabilir veya yüksek dereceli PİN veya adenokarsinomla ilişkili olabilir. Başlangıç biyopsisi ASAP olarak tespit edilmiş hastalarda, tekrarlayan biyopsilerde prostat kanseri tespit etme riski yüksek olduğu rapor edilmiştir. ASAP tanısı konulmuş hastaların biyopsi örnekleri, hem klinik önemsiz, hemde klinik olarak önemli prostat kanserini barındırabilirler. Bu nedenle hastalara danışmanlık yapılıp, bilgilendirilmesi önerilmektedir Gleason skor Prostat adenokarsinomları için çok sayıda derecelendirme sistemi vardır. Bunlar arasında yaygın olarak kullanılan ve uluslararası kabul görmüş olanı Gleason derecelendirme sistemidir. Gleason sistemi, mikroskopik değerlendirme esnasında izlenen tümöral bezlerin, yapısal özelliklerine göre değerlendirilir. Tümörün evrelendirilmesinde sitolojik özellikler rol oynamaz. Hem primer (baskın), hemde sekonder (2. sıklıkta) gözlenen yapısal paternler ayırt edilip belirlenir. Derece 1 en iyi diferansiye, derece 5 en az diferansiye olmak üzere Gleason derecelendirme sistemi 1 den 5 e kadar sıralanan derecelerden oluşur ve iki alanın skoru toplanarak Gleason skoru olarak rapor edilir Uluslararası Patoloji Birliği Modifiye Gleason Sistemi Patern 1 Sınırlı yakın dizilmiş ama ayrı nodüller; birbirine benzer, yuvarlak, orta büyüklükteki bez yapılar (patern 3 ten daha büyük bezler) Derman Tıbbi Yayıncılık 23

24 Patern 2 Patern 1 e benzer hafif sınırlı, tümör nodülü sınırında minimal infiltrasyon. Bezler daha gevşek yapıda ve çoğu patern 1 deki kadar birbirine benzer değil. Patern 3 Ayrık bez üniteleri mevcut. Gleason patern 1 ve 2 ye göre tipik olarak daha küçük bezler. Kanser olmayan bezler arasına infiltre, farklı boyut ve şekillerde. Patern 4 Birbirine kaynaşmış küçük bezler. Patern 3 teki tanımlanmış lümen yapısı bozulmuş bezler. Geniş kribriform bezler. Patern 5 Genellikle bez farklılaşması yok solid odaklar ve tek hücreler mevcut. Merkezi nekrozlu papiller yapı ile çevrili komedokarsinom, kribriform veya solid kitleler Prostat Kanserinde Tanı Yöntemleri Parmakla Rektal Muayene (PRM) PRM esasen prostatın palpe edilip değerlendirilmesinin yanında diğer benign veya malign anal patolojilerin değerlendirilmesine de imkân sağlar. Rektal tonus, üriner sfinkter ve detrüsör tonusu hakkında fikir verebilir. Prostat muayenesi için dört değişik pozisyon tanımlanmıştır. Picker pozisyonu, hastanın ayakta ve önündeki masaya doğru eğilerek muayene edildiği yöntemdir. Sims poziyonu ise hasta muayene masasında bir dizini karnına çekip yan pozisyonda yatarak muayene edildiği biçimdir. Üçüncüsü hastanın diz dirsek pozisyonunda muayene edildiği biçimdir. Sonuncusu ise hasta sırtüstü yatarak yapılan litotomi pozisyonudur Prostat Kanseri Taraması Son zamanlarda Amerikada ki azalmış mortalite sıklıkla geniş kabul görmüş agresif tarama politikasına bağlanmakta, fakat hala PSA taramasının prostat kanserine bağlı mortaliteyi azalttığına dair kesin bir kanıt bulunamamaktadır. Çalışmalarda PSA taramasının litera- Derman Tıbbi Yayıncılık 24

25 türdeki bulguların ana özeti; a) Taramanın prostat kanserinin artmış tanısıyla ilşkili olduğu, b) Tarama daha çok lokalize hastalıkla ve daha az ilerlemiş hastalıkla ilişkili olduğu c) 5 randomize kontrollü çalışma sonucunda prostat kanserine özgü sağ kalım faydası gözlenmediği d) 4 randomize kontrollü çalışmanın sonucunda hiçbir sağ kalıma faydası gözlenmediği bildirilmiştir Prostat Kanseri Tümör Belirteçleri Tümör belirteçlerinin bulunuşu ve klinik kullanımının yaygınlaşması ile erken tanı ve küratif tedavi oranlarında artış görülmüştür. Prostat kanseri için önemli bir tanı belirteci olan PSA, 1979 da keşfedilmiş ve 1980 lerin sonundan itibaren klinik kullanımına girmiştir. PSA prostat kanseri tanı, evreleme ve takibinde önemli bir yer tutmuştur. Moleküler onkolojideki gelişmelere paralel olarak yeni belirteçler bulunmuş ve sadece hastalığın tespiti değil aynı zamanda agresif seyirli hastalık ile yavaş seyirli hastalık ayrımında ilerleme kaydedilmiştir. Bunlar doku belirteçleri, kan ve idrar belirteçleri ve hücresel belirteçler olarak üç ana grupta değerlendirilmiştir Doku belirteçleri a- GSTP1 b- Gen füzyonları (TMPRSS2 ve ETS transkripsiyonfaktör füzyonları) c- Gen ve androjen reseptör polimorfizmleri Kan ve idrar belirteçleri a- Prostat spesifik membran antijeni: Glikoprotein olan prostat spesifik membran antijeni tüm prostatik epitel hücreleri içinde gömülü bulunan bir hidrolazdır. b- Human kallikrein gen ailesi: Human kallikrein gen ailesi üç tane bilinen ve birbirleri ile ilişkili protein kodlamaktadır. Doku ya da pankreatik/böbrek kallikrein (hkl1), glandüler kallikrein (hkl2) ve PSA (hkl3). Bunlar Derman Tıbbi Yayıncılık 25

26 19. kromozom üzerinde lokalize serin proteazın multigen ailesinin üyeleridir. Diğer kallikrein genleri KLK4, KLK11, KLK14, KLK15 tir. c-endoglin: Diğer ismi CD105 olarak bilinen bir transmembran glikoproteinidir Hücresel Belirteçler PSA (hk3) Kallikrein ailesi içinde çok önemli bir belirleyici olan hk3, PSA olarak ta bilinmektedir. PSA seminal vezikülün likefaksiyonundan sorumludur ve seminal vezikül içinde yüksek konsantrasyonda bulunmasına karşın, normalde serumda düşük konsantrasyonda bulunur. Serumda mevcut olan PSA serbest veya bağlı formlarda bulunabilir. Serum içindeki PSA nın çoğunluğu α1-proteaz inhibitörü (APİ), α1- antikimotripsin (ACT) ve α2-makroglobulin (A2M) ne bağlıdır ya da onlarla komplex oluşturur. PSA nın moleküler türevleri Tablo 1 de gösterilmiştir. Tablo 1. Prostat spesifik antijenin moleküler türevleri PSA Tipi Serumdaki yüzdesi (%) Kompleks PSA PSA-ACT PSA-API 1-5 PSA-A2M Serbest PSA 5-40 PSA: Prostat spesifik antijen ACT: α1- antikimotripsin API: α1-proteaz inhibitörü A2M: α2-makroglobulin Serumdan komplex PSA nın atılımının karaciğer (KC) tarafından gerçekleştirildiği düşünülmektedir. Çünkü komlex PSA nın boyutları glomerullerden filtre olamayacak kadar büyüktür ve diğer proteaz kompleksleride KC tarafından elimine edilir Derman Tıbbi Yayıncılık 26

27 Serum PSA düzeyini etkileyen durumlar Prostat kanserinin olmadığı durumlarda serum PSA seviyesi yaşla, ırkla ve prostat volümü ile değişmektedir. Serum PSA daki artış PSA nın prostat dokusu içine difüzyonunu sağlayan, prostat yapısının bozularak normal yapısını kaybetmesinin bir sonucu olarak ortaya çıkabilmekte ve PSA nın dolaşıma katılmasına neden olmaktadır. Bu prostat hastalıklarında (BPH, prostatit, prostat kanseri) ve prostat manüplasyonlarında (prostat masajı, prostat biyopsisi) ortaya çıkabilmektedir Prostat Kanser Antijen 3 (PCA3) PCA3 prostat masajı sonrası elde edilen idrar örneğinde tespit edilmiş prostat spesifik kodlanmayan mrna biyomarkırıdır Dokuzuncu kromozomda, kodlanmayan RNA üreten ve ilk tanımlandığında DD3 olarak da adlandırılmış bir gendir. Bu PCA3 geninin ürettiği kodlanmayan m-rna lar malign dokularda, kat daha fazla üretildiği çalışmalarda gösterilmiştir. PCA3 bir idrar testidir. Bu testin günümüzdeki ana endikasyonu başlangıç negatif biyopsi sonuçlarından sonra tekrar biyopsiye ihtiyaç olup olmadığının belirleyebilmesidir. PCA3 üzerinde çok çalışılan yeni bir belirteçtir. Bu test, PCA3 testi (Progensa PCA3 (Gen-Probe, San Diego, Ca) olarak günlük kullanıma da girmiştir. Parmakla rektal muayene sonrası alınan ilk idrar örneğinin RT-PCR yöntemi ile incelenmesi sonucu, PCA3 geninin kodlanmayan m-rna ları, prostat kanserli olguların neredeyse % 90 nına varan oranında gösterilebilmektedir. Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi( FDA), PCA3 skorunun eşik değerini 25 olarak açıklamasına rağmen, eşik değeri 35 veya daha üstü bir değer sonraki biyopsinin pozitif olma olasılığını arttırmaktadır. PCA3 skoru serum PSA düzeyleri ile karşılaştırıldığında prostat kanseri için büyük oranda özgüldür. Serum PSA düzeyleri 5α-redüktaz inhibitörü ilaç kullanımı, doku hacmi, enflamasyon, travma ve yaştan etki- Derman Tıbbi Yayıncılık 27

28 lenirken, son çalışmalarda elde edilen verilerle PCA3 skorunun bu durumlardan etkilenmediği düşünülmektedir. PCA3 ün idrardaki seviyelerinin, prostat boyutunun artmasına rağmen artmadığı, ancak tümör hacmi ile korele olduğu bildirilmiştir Yüksek prostat kanseri riski olan erkeklerde erken PSA tarama testi: a) Yaşı 50 nin üzerindeki erkeklerde, b) 45 yaşın üzerinde ve ailesel prostat kanseri öyküsü olanlarda, c) Afrika kökenli Amerikalılarda, d) 40 yaşında PSA sı >1 ng/ml olanlarda, e) 60 yaşında PSA sı >2 ng/ml olanlarda yapılmalıdır. Başlangıç PSA seviyesine göre risk bağımlı olarak değerlendirilebilir. Başlangıçta risk varsa her iki yılda bir bakılmalı veya başlangıçta risk yoksa 8 yıla kadar ertelenebilir. Prostat kanseri erken tanısı risk bağımlı olarak hastanın yaşam beklentisi ve performans durumundan etkilenir. Buna istinaden 15 yıldan az yaşam beklentisi olan erkeklerde olasılıkla yararlı değildir Transrektal Ultrason eşliğinde Prostat biyopsisi (TRUS-B) Yükselmiş PSA seviyesi ve/veya şüpheli PRM olması durumunda prostat iğne biyopsisi yapılmalıdır. Hastanın yaşı ve eşlik eden hastalıklar (ASA skoru ve Charlson komorbidite indeksi) biyopsi öncesi gözönünde bulundurulmalıdır. Riskin belirlenmesi için kullanılan araçlar ve risk hesaplayıcıları gereksiz prostat biyopsilerini azaltabilmektedir. Üretral kateterizasyon, sistoskopi veya transüretral rezeksiyon gibi manipülasyonların uygulanması ve ejekülasyon gibi durumlar PSA seviyesini yükselteceğinden dolayı hemen biyopsi yapılmamalı, birkaç hafta sonra tekrar PSA seviyeleri değerlendirilip karar verilmelidir. Ultrason klavuzluğunda yapılan prostat iğne biyopsileri standart olarak kabul edilmektedir. Çoğu prostat biyopsisi için transrektal yaklaşım tercih edilmesine rağmen bazı ürologlar Derman Tıbbi Yayıncılık 28

Prostatın Cerrahi Hastalıkları

Prostatın Cerrahi Hastalıkları Prostatın Cerrahi Hastalıkları Editör Adem Altunkol NİSAN 2015 Copyright 2014 ISBN : 978-605-5121-20-4 Eser Editör : Prostatın Cerrahi Hastalıkları : Adem Altunkol Editör İletişim Bilgileri : Üroloji Kliniği,

Detaylı

PROSTAT ANATOMİSİ PROSTAT FİZYOLOJİSİ AMELİYAT TÜRLERİ

PROSTAT ANATOMİSİ PROSTAT FİZYOLOJİSİ AMELİYAT TÜRLERİ PROSTAT ANATOMİSİ PROSTAT FİZYOLOJİSİ AMELİYAT TÜRLERİ Prof. Dr. Özkan POLAT Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Ulusal Bilinçle Güncel Üroloji 9-10 Mayıs 2009, Sarıkamış/Kars Prostat

Detaylı

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ Prostat her erkekte doğumdan itibaren bulunan, idrar torbasının hemen altında yer alan bir organdır. Yaklaşık 20 gr ağırlığındadır ve idrar torbasındaki idrarı

Detaylı

Prostat anatomisi, fizyolojisi ve ameliyatları. Dr. Tayfun Şahinkanat Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD

Prostat anatomisi, fizyolojisi ve ameliyatları. Dr. Tayfun Şahinkanat Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD Prostat anatomisi, fizyolojisi ve ameliyatları Dr. Tayfun Şahinkanat Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD Prostatın anatomik yapısı Prostat symphysis pubis`in inferior kollarının

Detaylı

Prostat Kanseri Tanısında PSA yı Nasıl Kullanalım

Prostat Kanseri Tanısında PSA yı Nasıl Kullanalım Prostat Kanseri Tanısında PSA yı Nasıl Kullanalım Dr. Ö. Levent ÖZDAL Türkiye Yüksek İhtisas Hastanesi Üroloji Kliniği, Ankara Tarihçe 1979 da Wang ve ark. Prostat dokusunda PSA yı pürifiye ettiler Serumda

Detaylı

Üroonkoloji Derneği. Prostat Spesifik Antijen. Günümüzdeki Gelişmeler. 2 Nisan 2005,Mudanya

Üroonkoloji Derneği. Prostat Spesifik Antijen. Günümüzdeki Gelişmeler. 2 Nisan 2005,Mudanya Prostat Spesifik Antijen ve Günümüzdeki Gelişmeler Prostat Kanseri 2004 yılı öngörüleri Yeni tanı 230.110 Ölüm 29.900 Jemal A, CA Cancer J Clin 2004 Kanserler arasında görülme sıklığı #1 Tümöre bağlı ölüm

Detaylı

Prostat bezi erkeğin üreme sisteminin önemli bir parçasıdır. Mesanenin. altında, rektumun (makat) önünde yerleşmiş ceviz büyüklüğünde bir bezdir.

Prostat bezi erkeğin üreme sisteminin önemli bir parçasıdır. Mesanenin. altında, rektumun (makat) önünde yerleşmiş ceviz büyüklüğünde bir bezdir. Prostat nedir? Ne işe yarar? Prostat kanseri nedir? Prostat kanserinin nedenleri nelerdir? Kimler risk altındadır? Prostat kanserinin belirtileri nelerdir? Erken teşhis mümkün müdür? Teşhis nasıl koyulur?

Detaylı

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Dr. Ayşegül Örs Zümrütdal Başkent Üniversitesi-Nefroloji Bilim Dalı 20/05/2011-ANTALYA Böbrek kistleri Genetik ya da genetik olmayan nedenlere bağlı olarak, Değişik

Detaylı

PROSTAT AMELİYATI SIRASI BAKIM. Prof. Dr. NEVİN KANAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ FLORENCE NIGHTINGALE HEMŞİRELİK YÜKSEKOKULU

PROSTAT AMELİYATI SIRASI BAKIM. Prof. Dr. NEVİN KANAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ FLORENCE NIGHTINGALE HEMŞİRELİK YÜKSEKOKULU PROSTAT AMELİYATI SIRASI BAKIM Prof. Dr. NEVİN KANAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ FLORENCE NIGHTINGALE HEMŞİRELİK YÜKSEKOKULU Ürolojik cerrahi daha kompleks ve oldukça fazla mükemmeli hedefleme yolunda gelişmesini

Detaylı

ERKEK AÜSS OLGU SUNUMLARI DR.CÜNEYD ÖZKÜRKCÜGİL DR.EMRE AKKUŞ DR.ABDULLAH GEDİK DR.FATİH TARHAN

ERKEK AÜSS OLGU SUNUMLARI DR.CÜNEYD ÖZKÜRKCÜGİL DR.EMRE AKKUŞ DR.ABDULLAH GEDİK DR.FATİH TARHAN ERKEK AÜSS OLGU SUNUMLARI DR.CÜNEYD ÖZKÜRKCÜGİL DR.EMRE AKKUŞ DR.ABDULLAH GEDİK DR.FATİH TARHAN ANTALYA, EKİM 2015 GEÇMİŞTEN BUGÜNE AÜSS TE KONUŞULANLAR BPH ETYOPATOGENEZ: hormonal faktörler, büyüme faktörleri/

Detaylı

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır.

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır. Erkek üreme sisteminin önemli bir üyesi olan prostatta görülen malign (kötü huylu)değişikliklerdir.erkeklerde en sık görülen kanser tiplerindendir. Amerika'da her 5 erkekten birinde görüldüğü tespit edilmiştir.yine

Detaylı

PROSTAT HASTALIKLARI. Doç.Dr.Cevdet Kaya. Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2.Üroloji Kliniği, İstanbul

PROSTAT HASTALIKLARI. Doç.Dr.Cevdet Kaya. Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2.Üroloji Kliniği, İstanbul PROSTAT HASTALIKLARI Doç.Dr.Cevdet Kaya Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2.Üroloji Kliniği, İstanbul Sunum Planı 1. Prostat nedir? 2. İyi huylu prostat büyümesi / Tedavisi 3. Prostat kanseri

Detaylı

Üroonkoloji Derneği. SELİM PROSTAT BÜYÜMESİ (Benign Prostat Hiperplazisi= BPH)

Üroonkoloji Derneği. SELİM PROSTAT BÜYÜMESİ (Benign Prostat Hiperplazisi= BPH) SELİM PROSTAT BÜYÜMESİ (Benign Prostat Hiperplazisi= BPH) Erkeklerde ellili yaşların başından itibaren prostat büyümesi görülmekte ve bu büyüme beraberinde bazı sorunlar getirmektedir. Bu kitapçık, sizi

Detaylı

ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU

ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU Op.Dr.Hakan YETİMALAR Doç.Dr.İncim BEZİRCİOĞLU Dr. Gonca Gül GÜLBAŞ TANRISEVER İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştıma Hastanesi GİRİŞ

Detaylı

MEZUNİYET SONRASI EĞİTİM PROGRAMI

MEZUNİYET SONRASI EĞİTİM PROGRAMI İstanbul Tıp Fakültesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalları 26-27 Şubat 2016 26 Şubat 2016 - Benign Prostat Hastalıkları / 27 Şubat 2016 - Prostat ve Mesane Kanserleri İstanbul Tıp Fakültesi

Detaylı

Güncel Verilerle Prostat Kanseri Taranmalı mı? Dr. Bülent Akdoğan Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı

Güncel Verilerle Prostat Kanseri Taranmalı mı? Dr. Bülent Akdoğan Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Güncel Verilerle Prostat Kanseri Taranmalı mı? Dr. Bülent Akdoğan Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı 4 Nisan 2014 TESTOSTERON ETKĠSĠ PCa erken tanısı Şüpheli rektal muayene ve/veya

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

İnvaziv Mesane Kanserinde Radikal Sistektomi + Lenfadenektomi, Neoadjuvan ve Adjuvan Kemoterapi. Dr. Öztuğ Adsan

İnvaziv Mesane Kanserinde Radikal Sistektomi + Lenfadenektomi, Neoadjuvan ve Adjuvan Kemoterapi. Dr. Öztuğ Adsan İnvaziv Mesane Kanserinde Radikal Sistektomi + Lenfadenektomi, Neoadjuvan ve Adjuvan Kemoterapi Dr. Öztuğ Adsan Radikal Sistektomi Radikal sistektomi pelvik lenfadenektomi ile birlikte kasa invaze ve

Detaylı

BENİGN PROSTAT HİPERPLAZİSİ. Dr. Necmettin PENBEGÜL

BENİGN PROSTAT HİPERPLAZİSİ. Dr. Necmettin PENBEGÜL BENİGN PROSTAT HİPERPLAZİSİ Dr. Necmettin PENBEGÜL Prostat Mesane tabanı ile üretranın birleşim yerinin etrafını sarar. Seminal sıvının bir kısmını üreten bir seks bezidir. Esas olarak epitelyal ve stromal

Detaylı

EAU kılavuzu NCCN Dr. Şeref Başal GATA Üroloji AD

EAU kılavuzu NCCN Dr. Şeref Başal GATA Üroloji AD KILAVUZLAR NE DİYOR D? EAU kılavuzu NCCN Dr. Şeref Başal GATA Üroloji AD EAU KılavuzuK Radikal prostatektomi (RP) Endikasyonları Düşük ve orta riskli lokalize prostat kanserli hastalar (ctb-t2 ve Gleason

Detaylı

Radikal Prostatektomi. Üroonkoloji Derneği. Prof.Dr.Bülent Soyupak. 2005 Diyarbakır

Radikal Prostatektomi. Üroonkoloji Derneği. Prof.Dr.Bülent Soyupak. 2005 Diyarbakır Radikal Prostatektomi Prof.Dr.Bülent Soyupak 2005 Diyarbakır Tarihçe İlk perineal radikal prostatektomi: 1867, Theodore Billroth Standardize perineal yaklaşım: 1900-1904, Hugh Hampton Young Retropubik

Detaylı

Gerçek şilöz asit: yüksek trigliserid oranlarına sahip sıvı.

Gerçek şilöz asit: yüksek trigliserid oranlarına sahip sıvı. GİRİŞ Süt rengi Şilus un peritoneal kaviyete ekstravazasyonudur. Oldukça nadir görülen bir durumdur. Asit sıvısındaki trigliserid seviyesi 110 mg/dl nin üzerindedir. Lenfatik sistemin devamlılığında sorun

Detaylı

Prostat nedir? Prostat kanseri kimlerde görülür? Prostat kanserinin nedenleri nelerdir? Yaş: 2. Genetik yatkınlık: 3. Irk:

Prostat nedir? Prostat kanseri kimlerde görülür? Prostat kanserinin nedenleri nelerdir? Yaş: 2. Genetik yatkınlık: 3. Irk: Prostat nedir? Prostat erkeklerde mesanenin (idrar torbası) altında rektumun önünde yer alan ve yardımcı üreme organı olarak görev yapan, normalde ceviz büyüklüğünde bir salgı bezidir. Mesaneden idrarı

Detaylı

TİROİD NODÜLLERİNE YAKLAŞIM

TİROİD NODÜLLERİNE YAKLAŞIM NE YAKLAŞIM Prof. Dr. Sibel Güldiken TÜTF, İç Hastalıkları AD, Endokrinoloji BD PREVALANSI Palpasyon ile %3-8 Otopsi serilerinde %50 US ile incelemelerde %30-70 Yaş ilerledikçe sıklık artmakta Kadınlarda

Detaylı

Cerrahi ne zaman gerekli. Mini-slingler Periuretral enjeksiyonlar. Mini-slingler. Mid-slingler. MiniArc MUS yerleştirme. MiniArc MUS yerleştirme

Cerrahi ne zaman gerekli. Mini-slingler Periuretral enjeksiyonlar. Mini-slingler. Mid-slingler. MiniArc MUS yerleştirme. MiniArc MUS yerleştirme Cerrahi ne zaman gerekli Mini-slingler Periuretral enjeksiyonlar Dr Tevfik Yoldemir Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. Konservatif veya medikal tedavi faydalı olmazsa Urodinamik

Detaylı

BPH;BPB; İyi Huylu Prostat Büyümesi; Benign Prostat Hipertrofisi; Prostatizm;

BPH;BPB; İyi Huylu Prostat Büyümesi; Benign Prostat Hipertrofisi; Prostatizm; PROSTAT BPH;BPB; İyi Huylu Prostat Büyümesi; Benign Prostat Hipertrofisi; Prostatizm; İyi huylu prostat büyümesi prostat bezinin iyi huylu büyümesi sonucu ortaya çıkan şikayetlerdir. Prostat bezi mesane

Detaylı

Dev Karaciğer Metastazlı Gastrointestinal Stromal Tümör Olgusu ve Cerrahi Tedavi Serüveni

Dev Karaciğer Metastazlı Gastrointestinal Stromal Tümör Olgusu ve Cerrahi Tedavi Serüveni Dev Karaciğer Metastazlı Gastrointestinal Stromal Tümör Olgusu ve Cerrahi Tedavi Serüveni Dr. Koray TOPGÜL Medical Park Samsun Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü/ SAMSUN 35 yaşında erkek hasta, İlk kez 2007

Detaylı

Prostat Rezeksiyon Yöntemleri ve Endikasyonları

Prostat Rezeksiyon Yöntemleri ve Endikasyonları Prostat Rezeksiyon Yöntemleri ve Endikasyonları Editörler Nevzat Can Şener Kürşad Zengin Nisan 2015 Copyright 2014 ISBN : 978-605-5121-13-6 Eser Editörler : Prostat Rezeksiyon Yöntemleri ve Endikasyonları

Detaylı

her hakki saklidir onderyaman.com

her hakki saklidir onderyaman.com PROSTAT NEDİR? Prostat, sadece erkeklerde bulunan ve idrar yolu çevreleyen bir salgı bezidir. Prostat, salgıladığı sıvıyla meniye sperm fonksiyonunda önemli rol oynayan bazı maddeleri ekler. Çocukluk çağında

Detaylı

Prostat kanserine karşı erken teşhis için

Prostat kanserine karşı erken teşhis için Prostat kanserine karşı erken teşhis için Prostat Erkeğin hassas noktasi Sayın Erkekler, Almanya da her yıl 40.000 den fazla erkek yeniden prostat kanserinden hastalanıyor. Ancak tüm erkeklerin % 15 ile

Detaylı

LAPAROSKOPİK KOLOREKTAL KANSER CERRAHİSİNİN ERKEN DÖNEM SONUÇLARI:251 OLGU

LAPAROSKOPİK KOLOREKTAL KANSER CERRAHİSİNİN ERKEN DÖNEM SONUÇLARI:251 OLGU LAPAROSKOPİK KOLOREKTAL KANSER CERRAHİSİNİN ERKEN DÖNEM SONUÇLARI:251 OLGU TÜRKİYE YÜKSEK İHTİSAS HASTANESİ GASTROENTEROLOJİ CERRAHİSİ KLİNİĞİ DR.TAHSİN DALGIÇ GİRİŞ Laparoskopik kolorektal cerrahi son

Detaylı

Dr. A. Nimet Karadayı. Hastanesi, Patoloji Kliniği

Dr. A. Nimet Karadayı. Hastanesi, Patoloji Kliniği Dr. A. Nimet Karadayı Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Patoloji Kliniği MEME TÜMÖRLERİNDE PATOLOJİ RAPORLARINDA STANDARDİZASYON Amaç, hasta

Detaylı

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Dr. Handan Onur XXI. Düzen Klinik Laboratuvar Günleri, Ankara, 23 Ekim 2011 MEME KANSERİ Meme Kanseri Sıklıkla meme başına

Detaylı

Tanı: Metastatik hastalık için patognomonik bir radyolojik. Tek veya muitipl nodüller iyi sınırlı veya difüz. Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak

Tanı: Metastatik hastalık için patognomonik bir radyolojik. Tek veya muitipl nodüller iyi sınırlı veya difüz. Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak Göğüs Cerrahisi Metastatik Akciğer Tümörleri Giriş İzole akciğer metastazlarına tedavi edilemez gözüyle bakılmamalıdır Tümör tipine

Detaylı

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı Görüntüleme Birimi Meme Kanserinde Tanı Yöntemleri 1. Fizik muayene 2. Serolojik Testler 3. Görüntüleme 4. Biyopsi Patolojik

Detaylı

GÖREV ANALİZİ 2. YAZILMA ÖĞRENİM HEDEFİ. Mesane ve üreterin normal ve patolojik özelliklerini belirler

GÖREV ANALİZİ 2. YAZILMA ÖĞRENİM HEDEFİ. Mesane ve üreterin normal ve patolojik özelliklerini belirler GÖREV Mesane ve üreter hastalıklarınd a GÖREV ANALİZİ 1. YAZILMA DÜZEYİ ulaştırılmasında kritik danışmanlık. GÖREV ANALİZİ 2. YAZILMA DÜZEYİ Mesane ve üreterin normal ve Makroskopik inceleme ve örnekleme.

Detaylı

Aşağıdaki 3 kriterin birlikte olması durumunda derin cerrahi alan enfeksiyonu tanısı konulur.

Aşağıdaki 3 kriterin birlikte olması durumunda derin cerrahi alan enfeksiyonu tanısı konulur. TYBD SEPSİS ÇALIŞMASI ENFEKSİYON TANIMLARI Derin Cerrahi Alan Enfeksiyonu(DCAE) Aşağıdaki 3 kriterin birlikte olması durumunda derin cerrahi alan enfeksiyonu tanısı konulur. 1.Cerrahi girişimden sonraki

Detaylı

RADİKAL PROSTATEKTOMİ AYDINLATILMIŞ ONAM FORMU

RADİKAL PROSTATEKTOMİ AYDINLATILMIŞ ONAM FORMU RADİKAL PROSTATEKTOMİ AYDINLATILMIŞ ONAM FORMU Hastanın Adı, Soyadı: TC Kimlik No: Tanı: İşlem/Girişim: Tarih/Saat: Hasta, veli veya vasinin onamı açıklaması: Doktorum bana sağlık durumum ve hastalığımın

Detaylı

NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ

NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ Dinç Süren 1, Mustafa Yıldırım 2, Vildan Kaya 3, Ruksan Elal 1, Ömer Tarık Selçuk 4, Üstün Osma 4, Mustafa Yıldız 5, Cem

Detaylı

DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR?

DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR? DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR? Tuvalet eğitimi döneminde, nörolojik olarak normal bazı çocuklarda yanlış edinilmiş işeme alışkanlıkları neticesinde ortaya çıkan işeme fazındaki

Detaylı

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE):

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE): Pulmoner Emboli Profilaksisi Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD m Pulmoneremboli(PE): Bir pulmonerartere kan pıhtısının yerleşmesi Distaldeki akciğer parankimine kan sağlanaması Giriş Tipik

Detaylı

Genitoüriner Sistem Tümörlerinde Radyoloji Dr.Oğuz Dicle

Genitoüriner Sistem Tümörlerinde Radyoloji Dr.Oğuz Dicle Genitoüriner Sistem Tümörlerinde Radyoloji Dr.Oğuz Dicle III.Tıbbi Onkoloji Kongresi Onkolojik Görüntüleme Kursu 24 Mart 2010,Antalya Böbrek Mesane Prostat Böbrek Mesane Testis Radyolojiye Sorular Tümör

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

Toraks Travmalarında Hasar Kontrol Cerrahisi Teknikleri

Toraks Travmalarında Hasar Kontrol Cerrahisi Teknikleri Doç. Dr. Onur POLAT Toraks Travmalarında Temel kuralın tanı ve tedavinin aynı anda başlaması olduğu gerçeği hiçbir zaman unutulmamalıdır. Havayolu erken entübasyon ile sağlanmalı, eğer entübasyonda zorluk

Detaylı

Dr. Mert Altınel Türkiye Yüksek İhtisas EA Hastanesi ÜST ÜRİNER SİSTEM ÜROTELYAL KARSİNOMUNDA LAPAROSKOPIK TEDAVİ

Dr. Mert Altınel Türkiye Yüksek İhtisas EA Hastanesi ÜST ÜRİNER SİSTEM ÜROTELYAL KARSİNOMUNDA LAPAROSKOPIK TEDAVİ Dr. Mert Altınel Türkiye Yüksek İhtisas EA Hastanesi ÜST ÜRİNER SİSTEM ÜROTELYAL KARSİNOMUNDA LAPAROSKOPIK TEDAVİ ÜST ÜRINER SISTEM ÜROTELYAL KARSINOMU Tüm renal tümörlerin %4-%9 u Tüm ürotelyal tümörlerin

Detaylı

Diferansiye Tiroid Kanserlerinde tiroid beze yönelik cerrahi, boyutları, üst ve alt laringeal sinire ve paratiroid bezlere yaklaşım. Dr.

Diferansiye Tiroid Kanserlerinde tiroid beze yönelik cerrahi, boyutları, üst ve alt laringeal sinire ve paratiroid bezlere yaklaşım. Dr. Diferansiye Tiroid Kanserlerinde tiroid beze yönelik cerrahi, boyutları, üst ve alt laringeal sinire ve paratiroid bezlere yaklaşım Dr. Alper CEYLAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi KBB Anabilim Dalı Tiroid

Detaylı

SAKRAL NÖROMODÜLASYON

SAKRAL NÖROMODÜLASYON SAKRAL NÖROMODÜLASYON Dr. Ali Ergen Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Refrakter Aşırı Aktif Mesane Alternatif tedavilerin uygun zamanda kullanılması için RAAM nin daha spesifik

Detaylı

ERKEN EVRE OVER KANSERİ VE BORDERLİNE OVER TÜMÖRLERİ. Dr. Derin KÖSEBAY

ERKEN EVRE OVER KANSERİ VE BORDERLİNE OVER TÜMÖRLERİ. Dr. Derin KÖSEBAY ERKEN EVRE OVER KANSERİ VE BORDERLİNE OVER TÜMÖRLERİ Dr. Derin KÖSEBAY OVER KANSERİ Over kanseri tanısı koyulduktan sonra ortalama 5 yıllık yaşam oranı %35 civarındadır. Evre I olgularında 5 yıllık yaşam

Detaylı

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları ABD, Medikal Onkoloji BD Güldal Esendağlı

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları ABD, Medikal Onkoloji BD Güldal Esendağlı Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı Aydın Aytekin Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı Rafiye Çiftçiler Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları

Detaylı

Prostat kanserinin gerçek sebebi bilinmemektedir. Yapılan çalışmalar aşağıdaki faktörlerin prostat kanseri gelişiminde önemli olduğunu göstermiştir:

Prostat kanserinin gerçek sebebi bilinmemektedir. Yapılan çalışmalar aşağıdaki faktörlerin prostat kanseri gelişiminde önemli olduğunu göstermiştir: PROPSTAT KANSERİ Prostatik kasrisnom; Prostat karsinomu; Prostat kanseri erkeklerde kansere bağlı ölümlerin en büyük sebebidir. Erken teşhis prostat kanserinde hayat kurtarır. Prostat ceviz büyüklüğünde,

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii Ulusal Tanı ve Tedavi Kılavuzu Çalışma Grupları... iv Kısaltmalar... vii Tablolar Listesi... xiii Şekiller Listesi...

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii Ulusal Tanı ve Tedavi Kılavuzu Çalışma Grupları... iv Kısaltmalar... vii Tablolar Listesi... xiii Şekiller Listesi... HEMOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU İÇİNDEKİLER Önsöz... iii Ulusal Tanı ve Tedavi Kılavuzu Çalışma Grupları... iv Kısaltmalar... vii Tablolar Listesi... xiii Şekiller Listesi... xiii I. BÖLÜM HEMOFİLİ TANI

Detaylı

Üst Üriner Sistem Kanserleri

Üst Üriner Sistem Kanserleri Üst Üriner Sistem Kanserleri Sitopatolojinin Önemi Kutsal Yörükoğlu Dokuz Eylül ÜTF Patoloji ABD ÜROTELYUM Urogenital sinus Mezonefrik duktus KARSİNOGENEZ Klonal gelişim teorisi Alan teorisi İntraluminal

Detaylı

TÜRK ÜROLOJİ DERNEĞİ KUZEY MARMARA ŞUBESİ AYLIK BİLİMSEL TOPLANTI OLGU SUNUMU

TÜRK ÜROLOJİ DERNEĞİ KUZEY MARMARA ŞUBESİ AYLIK BİLİMSEL TOPLANTI OLGU SUNUMU TÜRK ÜROLOJİ DERNEĞİ KUZEY MARMARA ŞUBESİ AYLIK BİLİMSEL TOPLANTI OLGU SUNUMU Üroonkoloji Konseyi Olgu sunusu eşliğinde algoritmanın gözden geçirilmesi S.A. 57 y erkek hasta Sol yan ağrısı Sağ Nefrolithiasis

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı Göğüs Cerrahisi Akciğer Kanserinde Anamnez ve Fizik Muayene Bulguları Giriş Akciğer kanseri ülkemizde 11.5/100.000 görülme sıklığına

Detaylı

MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ

MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ Mine SERİN 1, Ali CANSU 1, Serpil ÇELEBİ 2, Nezir ÖZGÜN 1, Sibel KUL 3, F.Müjgan SÖNMEZ 1, Ayşe AKSOY 4, Ayşegül

Detaylı

AAM de ikinci düzey tedavi

AAM de ikinci düzey tedavi Hasta Bilgilendirme Formu Türkçe 35 AAM de ikinci düzey tedavi Altı çizili terimler sözlükte listelenmiştir. Bazen reçete edilen ilaçlar semptomlarınızı gidermez. Bu vakalarda diğer tedavi opsiyonları

Detaylı

MESANE KORUYUCU YAKLAŞIM. Dr. Deniz Yalman Ege Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi A.D.

MESANE KORUYUCU YAKLAŞIM. Dr. Deniz Yalman Ege Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi A.D. MESANE KORUYUCU YAKLAŞIM Dr. Deniz Yalman Ege Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi A.D. Kanser tedavisinde multidisipliner organ koruyucu yaklaşım: Meme kanseri Anal kanal kanseri Larinks kanseri Prostat kanseri

Detaylı

Multipl Endokrin Neoplaziler. Dr. Tuba T. Duman-2012

Multipl Endokrin Neoplaziler. Dr. Tuba T. Duman-2012 Multipl Endokrin Neoplaziler Dr. Tuba T. Duman-2012 Multipl Endokrin Neoplaziler Klinik gözlemlerle, endokrin bezleri içeren neoplastik sendromlar tanımlanmıştır. Paratiroid, hipofiz, adrenal,tiroid ve

Detaylı

RENAL HÜCRELİ KARSİNOM VE CERRAHİ TEDAVİSİ

RENAL HÜCRELİ KARSİNOM VE CERRAHİ TEDAVİSİ RENAL HÜCRELİ KARSİNOM VE CERRAHİ TEDAVİSİ Editör M. Ahmet Tunçkıran TEMMUZ 2015 Copyright 2014 ISBN : 978-605-5121-24-2 Eser Editör Editör İletişim Bilgileri Dizgi Düzenleme : Renal Hücreli Karsinom ve

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

Basit Guatr. Yrd.Doç.Dr. Okan BAKINER

Basit Guatr. Yrd.Doç.Dr. Okan BAKINER Basit Guatr Yrd.Doç.Dr. Okan BAKINER Amaç Basit (nontoksik) diffüz ve nodüler guatrı öğrenmek, tanı ve takip prensiplerini irdelemek. Öğrenim hedefleri 1.Tanım 2.Epidemiyoloji 3.Etiyoloji ve patogenez

Detaylı

Derin İnfiltratif Endometriozis. Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Derin İnfiltratif Endometriozis. Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Derin İnfiltratif Endometriozis Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endometriozis Peritoneal Ovarian Derin infiltratif Anterior Mesane Posterior P1-Uterosakral ligament P2-Vajinal

Detaylı

MEME KANSERİ TARAMASI

MEME KANSERİ TARAMASI MEME KANSERİ TARAMASI Meme Kanseri Taramanızı Yaptırdınız Mı? MEME KANSERİ TARAMASI NE DEMEKTİR? Kadınlarda görülen kanserlerin %33 ü ve kansere bağlı ölümlerin de %20 si meme kanserine bağlıdır. Meme

Detaylı

SPONDİLODİSKİTLER. Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR

SPONDİLODİSKİTLER. Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR SPONDİLODİSKİTLER Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR Vertebra Bir dizi omurdan oluşur Vücudun eksenini oluşturur Spinal kordu korur Kaslar, bağlar ve iç organların yapışacağı sabit bir yapı sağlar. SPONDİLODİSKİT

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Sedat Gürkok. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Sedat Gürkok. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Soliter Pulmoner Nodül Tanım: Genel bir tanımı olmasa da 3 cm den küçük, akciğer parankimi ile çevrili, beraberinde herhangi patolojinin eşlik

Detaylı

Gebelik ve Trombositopeni

Gebelik ve Trombositopeni Gebelik ve Trombositopeni Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Kadın Hast. ve Doğum AD Gebelik ve Trombositopeni Kemik iliğinde megakaryosit hücrelerinde üretilir. Günde 35.000-50.000 /ml üretilir. Yaşam süresi

Detaylı

TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ DERNEĞİ ANALKANS

TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ DERNEĞİ ANALKANS TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ Sİ DERNEĞİ ANALKANS ER TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHĠSĠ DERNEĞĠ ANAL KANSER NEDİR? Vücudumuzdaki normal hücrelerin çoğalması sırasındaki kontrol mekanizmalarının değişmesi (genetik

Detaylı

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ Cem Sezer 1, Mustafa Yıldırım 2, Mustafa Yıldız 2, Arsenal Sezgin Alikanoğlu 1,Utku Dönem Dilli 1, Sevil Göktaş 1, Nurullah Bülbüller

Detaylı

Üriner inkontinans terimleri sözlüğü

Üriner inkontinans terimleri sözlüğü Hasta Bilgilendirme Formu Türkçe Üriner inkontinans terimleri sözlüğü Açık cerrahi Organlara doğrudan ulaşabilmek için cerrahın cildi ve dokuları kestiği bir cerrahi işlemdir. Anestezi (genel, spinal veya

Detaylı

SPİNA BİFİDA VE NÖROJEN MESANE TANILI HASTALARDA MESANE İÇİ HYALURONİK ASİD UYGULAMASI

SPİNA BİFİDA VE NÖROJEN MESANE TANILI HASTALARDA MESANE İÇİ HYALURONİK ASİD UYGULAMASI SPİNA BİFİDA VE NÖROJEN MESANE TANILI HASTALARDA MESANE İÇİ HYALURONİK ASİD UYGULAMASI Harika Alpay, Nurdan Yıldız, Neslihan Çiçek Deniz, İbrahim Gökce Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi

Detaylı

ANEMİYE YAKLAŞIM. Dr Sim Kutlay

ANEMİYE YAKLAŞIM. Dr Sim Kutlay ANEMİYE YAKLAŞIM Dr Sim Kutlay KBH da Demir Eksikliği Nedenleri Gıda ile yetersiz demir alımı Üremiye bağlı anoreksi,düşük proteinli (özellikle hayvansal) diyetler Artmış demir kullanımı Eritropoez stimule

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GÖĞÜS CERRAHİSİ ANABİLİM DALI 2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM-V DERS PROGRAMI

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GÖĞÜS CERRAHİSİ ANABİLİM DALI 2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM-V DERS PROGRAMI DÖNEM-V DERS PROGRAMI TEORİK DERSLER: 1- Toraksın cerrahi anatomisi (Yrd.Doç.Dr.Rasih YAZKAN) 2- Göğüs cerrahisinde invaziv tanı yöntemleri (Yrd.Doç.Dr.Rasih YAZKAN) 3- VATS (Video yardımlı torakoskopik

Detaylı

EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU I. BÖLÜM TROMBOTİK TROMBOSİTOPENİK PURPURA TANI VE TEDAVİ KILAVUZU...

EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU I. BÖLÜM TROMBOTİK TROMBOSİTOPENİK PURPURA TANI VE TEDAVİ KILAVUZU... EDİNSEL KANAMA BOZUKLUKLARI VE KALITSAL TROMBOFİLİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU İÇİNDEKİLER Önsöz...iii Ulusal Tanı ve Tedavi Kılavuzu Çalışma Grupları... iv Kısaltmalar... vii Tablolar Listesi... xv Şekiller

Detaylı

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 1 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 2 Prospektüs 3 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) Steril,apirojen Formülü Beher Zoladex LA Subkütan implant, enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

Adneksiyel Kitlelerde Maligniteyi Predikte Eden Faktörler

Adneksiyel Kitlelerde Maligniteyi Predikte Eden Faktörler Adneksiyel Kitlelerde Maligniteyi Predikte Eden Faktörler Dr. M. Murat Naki Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi BD Epidemiyoloji ABD de 300

Detaylı

29 yaşında erkek aktif şikayeti yok. sağ sürrenal lojda yaklaşık 3 cm lik solid kitlesel lezyon saptanması. üzerine hasta polikliniğimize başvurdu

29 yaşında erkek aktif şikayeti yok. sağ sürrenal lojda yaklaşık 3 cm lik solid kitlesel lezyon saptanması. üzerine hasta polikliniğimize başvurdu 29 yaşında erkek aktif şikayeti yok Dış merkezde yapılan üriner sistem ultrasonografisinde insidental olarak sağ sürrenal lojda yaklaşık 3 cm lik solid kitlesel lezyon saptanması üzerine hasta polikliniğimize

Detaylı

Polipte Kanser. Dr.Cem Terzi. Dokuz Eylül Üniversitesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Kolorektal Cerrahi Birimi

Polipte Kanser. Dr.Cem Terzi. Dokuz Eylül Üniversitesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Kolorektal Cerrahi Birimi Polipte Kanser Dr.Cem Terzi Dokuz Eylül Üniversitesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Kolorektal Cerrahi Birimi Polip ve polipoid karsinoma POLİP Epitelyal yüzeyden kaynaklanan çıkıntı HİSTOLOJİK POLİP TİPLERİ

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

Dr. Mehmet İnan Genel Cerrahi Uzmanı

Dr. Mehmet İnan Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Mehmet İnan Genel Cerrahi Uzmanı 1 Ameliyat Yapılmadan İlgilendiği Konular: Sıvı ve Elektrolit tedavisi Şok Yanık tedavisi 2 Travma Hastaları Kesici karın travmaları: Karın bölgesini içine alan kurşunlanma,

Detaylı

LOKAL ILERI REKTUM TÜMÖRLERINDE

LOKAL ILERI REKTUM TÜMÖRLERINDE LOKAL ILERI REKTUM TÜMÖRLERINDE NEOADJUVAN KıSA DÖNEM VE UZUN DÖNEM KEMORADYOTERAPI SONRASı HAYAT KALITESI DEĞERLENDIRILMESI SORUMLU ARAŞTIRMACI: Prof.Dr.ESRA SAĞLAM YARDIMCI ARAŞTIRMACI: Dr. ŞÜKRAN ŞENYÜREK

Detaylı

DİFERANSİYE TİROİD KANSERİ

DİFERANSİYE TİROİD KANSERİ DİFERANSİYE TİROİD KANSERİ RİSK GRUPLARINA GÖRE TEDAVİ-TAKİP Dr.Nuri ÇAKIR Gazi Ü Tıp Fak Endokrinoloji ve Metabolizma B.D 35.Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıKongresi 15-19 Mayıs 2013-Antalya

Detaylı

Malignite ve Transplantasyon. Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı

Malignite ve Transplantasyon. Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Malignite ve Transplantasyon Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Sunum Planı -Pretransplant malignitesi olan alıcı -Pretransplant malignitesi olan donör -Posttransplant de

Detaylı

TÜMÖR MARKIRLARI. Dr. Ömer DİZDAR. Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü, Prevantif Onkoloji Anabilim Dalı

TÜMÖR MARKIRLARI. Dr. Ömer DİZDAR. Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü, Prevantif Onkoloji Anabilim Dalı TÜMÖR MARKIRLARI Dr. Ömer DİZDAR Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü, Prevantif Onkoloji Anabilim Dalı TÜMÖR MARKIRLARI Tümör markırları kanserli hastaların dokularında, serumda, idrarda ya da diğer

Detaylı

BATIN BT (10/11/2009 ): Transvers kolon orta kesiminde kolonda düzensiz duvar kalınlaşması ile komşuluğunda yaklaşık 5 cm çapta nekrotik düzensiz

BATIN BT (10/11/2009 ): Transvers kolon orta kesiminde kolonda düzensiz duvar kalınlaşması ile komşuluğunda yaklaşık 5 cm çapta nekrotik düzensiz Olgu Sunumu Olgu: 60y, E 2 ayda 5 kilo zayıflama ve karın ağrısı şikayeti ile başvurmuş. (Kasım 2009) Ailede kanser öyküsü yok. BATIN USG: *Karaciğerde en büyüğü VIII. segmentte 61.2x53.1 mm boyutunda

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

MEME KANSERİ ve ERKEN TEŞHİS. Dr.Koray Öcal Mersin Tıp Fak.Genel Cerrahi AD.Meme-Endokrin Cerrahisi Grubu

MEME KANSERİ ve ERKEN TEŞHİS. Dr.Koray Öcal Mersin Tıp Fak.Genel Cerrahi AD.Meme-Endokrin Cerrahisi Grubu MEME KANSERİ ve ERKEN TEŞHİS Dr.Koray Öcal Mersin Tıp Fak.Genel Cerrahi AD.Meme-Endokrin Cerrahisi Grubu MEME KANSERİ NEDİR? Meme süt bezleri ve burada üretilen sütü meme başına taşıyan kanallardan oluşan

Detaylı

OPU Komplikasyonlarına Yaklaşım. Doç. Dr. Gamze Sinem Çağlar Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD.

OPU Komplikasyonlarına Yaklaşım. Doç. Dr. Gamze Sinem Çağlar Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD. OPU Komplikasyonlarına Yaklaşım Doç. Dr. Gamze Sinem Çağlar Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD. IVF e bağlı mortalite 100,000 canlı doğumda 6 OPU IVF ilk 10 yılında Laparoskopi ile

Detaylı

ERKEK GENİTAL SİSTEMİ. Webmaster tarafından yazıldı. Pazartesi, 12 Ocak 2009 11:39 - Son Güncelleme Perşembe, 15 Ocak 2009 09:19

ERKEK GENİTAL SİSTEMİ. Webmaster tarafından yazıldı. Pazartesi, 12 Ocak 2009 11:39 - Son Güncelleme Perşembe, 15 Ocak 2009 09:19 1) Çocuklarda en sık görülen testis tümörü aşağıdakilerden hangisidir? (1998 NİSAN) a) Klasik seminom b) Teratom c) Yolk sak tümörü d) Kariokarsinom e) Spermatositik seminom Testisde en sık görülen tümör

Detaylı

Derleme. Perkütan nefrolitotomi sonrası drenaj stratejisi

Derleme. Perkütan nefrolitotomi sonrası drenaj stratejisi Derleme Perkütan nefrolitotomi sonrası drenaj stratejisi Burak Turna, Rashad Mammadov, Oktay Nazlı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Giriş Perkütan nefrolitotomi (PNL) büyük ve kompleks

Detaylı

Rejyonel Anestezi Sonrası Düşük Ayak

Rejyonel Anestezi Sonrası Düşük Ayak Rejyonel Anestezi Sonrası Düşük Ayak Zeliha Korkmaz Dişli 1, Necla Tokgöz 2, Fatma Ceyda Akın Öçalan 3, Mehmet Fa>h Korkmaz 4, Ramazan Bıyıklıoğlu 2 1 Anesteziyoloji Bölümü, Malatya Devlet Hastanesi 2

Detaylı

FEN kurs 2009 risk değerlendirmesi

FEN kurs 2009 risk değerlendirmesi FEN kurs 2009 risk değerlendirmesi Prof. Dr. Volkan Korten Marmara Üniversitesi Tıp T p Fakültesi İnfeksiyon Hastalıklar kları ve Klinik Mikro. ABD. Risk? Başlangıç tedavisine yanıtsızlık değil. Ciddi

Detaylı

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN Kalite Yönetim Direktörü

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN Kalite Yönetim Direktörü Doküman No: ENF.TL.11 Yayın Tarihi:19.11.2008 Revizyon Tarihi: 27.03.2013 Revizyon No: 02 Sayfa: 1 / 9 GENEL İLKELER : Cerrahide profilaktik antibiyotik kullanımının genel kabul gören bazı temel prensipleri

Detaylı

Kronik Pankreatit. Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ

Kronik Pankreatit. Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ Kronik Pankreatit Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ Tanım Pankreasın endokrin ve ekzokrin yapılarının hasarı, fibröz doku gelişimi ile karakterize inflamatuvar bir olay Olay histolojik

Detaylı

Ameliyat Öncesi Tanı / Nodüler Hastalıkta Kalsitonin Yeri

Ameliyat Öncesi Tanı / Nodüler Hastalıkta Kalsitonin Yeri Ameliyat Öncesi Tanı / Nodüler Hastalıkta Kalsitonin Yeri Dr. M. Umit UGURLU Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Ad. Meme ve Endokrin Cerrahi Ünitesi Tiroid kanserleri tüm kanser vakalarının

Detaylı

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

Kanser Hastalarında Dental Yaklaşım. Dr.Kıvanç Bektaş-Kayhan İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş, Çene Cerrahisi Anabilim Dalı

Kanser Hastalarında Dental Yaklaşım. Dr.Kıvanç Bektaş-Kayhan İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş, Çene Cerrahisi Anabilim Dalı Kanser Hastalarında Dental Yaklaşım Dr.Kıvanç Bektaş-Kayhan İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş, Çene Cerrahisi Anabilim Dalı İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi- İstanbul

Detaylı