OSTEOSARKOMDA TELOMERAZ VE K -67 EKSPRESYONU (35 VAKADA KL N KOPATOLOJ K NCELEME)

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "OSTEOSARKOMDA TELOMERAZ VE K -67 EKSPRESYONU (35 VAKADA KL N KOPATOLOJ K NCELEME)"

Transkript

1 TÜRK PATOLOJ DERG S 19 (1-2): (2003) 17 OSTEOSARKOMDA TELOMERAZ VE K -67 EKSPRESYONU (35 VAKADA KL N KOPATOLOJ K NCELEME) Dr. Bilge B LG Ç ÖZET: Osteosarkom, osteoid yap m ile karakterize yüksek gradl bir sarkomdur. Kemik tümörleri içinde, çocukluk ça ve genç eriflkinlerde en s k görülen malign kemik tümörüdür. Medikal onkolojideki ilerlemelerle 5 y ll k sa kal m %70 lerdedir. Osteosarkomlarda patogenez ve prognoza fl k tutmak amac yla birçok çal flma yap lmaktad r. Süpresör gen, onkogen, adhezyon molekülleri, ilaç direnci ile ilgili çal flmalar bunlardan baz lar d r. Bu çal flmada, prognostik bilgileri ve parafin bloklar çal flmaya uygun 35 vaka seçilmifltir. Bunlar n 19 u kad n, 16 s erkektir. Ortalama yafl 19 dur. En s k yerleflim yeri distal femurdur. Vakalar n 20 sinde akci er metastaz bulunmufltur. Akci er metastaz bulunan vakalarda sa kal m anlaml flekilde azalmaktad r. mmünhistokimyasal inceleme ilk tan için gönderilen, dekalsifikasyon uygulanmam fl materyalde yap lm flt r. Ki-67 proliferasyon h z ortalama %17.5 bulunmufltur. Ki-67 indeksi ve sa kal m iliflkisi anlaml bulunmam flt r. Ayr ca kemoterapi sonras nekroz ve sa kal m iliflkisi de yine istatistiksel olarak anlaml de ildir. Telomeraz aktivitesi 10 vakada negatiftir ve tüm vakalarda ortalama %7.23 dür. Ancak bu de erler de Ki-67 de oldu u gibi oldukça genifl bir spektrumda da l m göstermektedir. Telomeraz aktivitesi ve sa kal m iliflkisi anlaml bulunmam flt r. Nekroz ve sa kal m etkileyen birçok faktör bulunmas, tek bafl na Ki-67 ve telomeraz ekspresyonlar n n anlaml olmamas n aç klayabilir. Telomeraz ekspresyonunun 10 vakada saptanmam fl olmas teknik nedenleri de akla getirmelidir. ANAHTAR KEL MELER: Osteosarkom, telomeraz, Ki-67, nekroz, prognoz SUMMARY: TELOMERASE ACTIVITY AND Ki-67 EXPRESSION IN OSTEOSARCOMA(CLINICOPATHOLOGICAL ANALYSIS IN 35 CASES) Osteosarcoma is defined as a high grade sarcoma with osteoid production. It is the most common sarcoma arising from bone in children and young adults. Five year survival of osteosarcoma is about 70% thanks to the improvements in medical oncology. Many studies were performed, about the role of suppressor gens, oncogenes, adhesion molecules, multi-drug resistance gens on prognosis and pathogenesis of osteosarcoma. This study includes 35 patients, having prognostic data and adequate material for the immunohistochemical analysis. Nineteen patients were female. The mean age was 19. The most affected site was distal femur. In 20 patients lung metastases developed. The survival was lower in metastatic cases, significantly. For the immunohistochemical method, primary tru-cut or incisional biopsies without decalcification were used. Mean Ki-67 index was 17.5%. There was no significant relation between the survival and the proliferation index, the relation between the histologic response and survival was also insignificant. Telomerase activity was absent in 10 cases and the mean activity in remaining cases was 7.23%, showing a wide range as in Ki-67. There was no significant correlation between survival and telomerase activity. Many factors may have influence on necrosis and prognosis. According to our results telomerase activity and Ki-67 don t seem to have a primary role on the survival. The absence of telomerase activity in 10 cases, let us think about possible technical problems in demonstrating this enzymatic activity immunohistochemically. KEY WORDS: Osteosarcoma, telomerase, Ki-67, necrosis, prognosis G R fi stanbul Üniversitesi, stanbul T p Fakültesi, Patoloji Anabilim Dal, stanbul Osteosarkom, osteoid yap m ile karakterize yüksek gradl bir sarkomdur. Genifl serilerde, plazma hücreli myelom d fl nda en s k görülen malign kemik tümörüdür. Osteosarkomda etyoloji bilinmemekle birlikte, her ikisi de birer süpresör gen olan retinoblastom geni ve p53 genindeki mutasyonlarla iliflki oldu u düflünülmektedir (1). Uzun kemik metafiz bölgesi, klasik yerleflim yeridir. En s k diz bölgesinde yer al r. Sekonder olarak Paget kemik hastal nda veya radyasyon sonras nda görülebilir. Çok nadir olarak yumuflak dokudan da ç kabilir (1,3). Osteosarkomda tan genellikle tru-cut biyopsi ile konur. Rezeksiyon öncesi 3 kür, rezeksiyonu takiben yine 3 kür kemoterapi uygulan r. Rezeksiyon piyesindeki nekroz oran n n %90 dan fazla olmas iyi prognostik faktörler aras nda say lmaktad r. Nekrozun daha az olmas halinde kemoterapi ajanlar de ifltirilebilir. Osteosarkomda 5 y ll k sa kal m 1967 de %20 lerden, 2000 li y llar n bafl nda %65-70 lere ulaflm flt r (1,4). Osteosarkomda patogenez ve prognoza yönelik birçok çal flma yap lmaktad r. Süpresör ve onkogenler, adhezyon molekülleri, p-glikoprotein ekspresyonlar n n araflt r lmas bu araflt rmalara örnek gösterilebilir. P-glikoprotein ekspresyonu nüks ve kötü sa kal m ile (5), CD44 overekspresyonu artm fl metastaz oran ile (6), c-myc ve c-fos onkogenlerinin birlikte ekspresyonlar metastatik potansiyelin artmas (7), p53 ile kemoterapiye direnç (8), c-erbb2 ekspresyonu histolojik kötü cevap ile iliflkili bulunmufltur (9). Ki-67, 395 kilodalton a rl nda nonhiston bir proteindir. Ki-67 proteininin hücre bölünmesi s ras nda, ribozom sentezinde gerekli bir faktör oldu una inan lmaktad r. Ki-67 ço alan hücrelerde bulunan, dinlenme halindeki hücrelerde görülmeyen nükleer bir antijen ile etkileflime girer. G0 d fl nda tüm dönemlerde bulunur. Birçok tümör tipinde Ki-67 ekspresyonu ile büyüme oranlar ve baz tümörlerde prognoz ile iliflkili bulunmufltur (10). Telomerler, ökaryotik hücre kromozom kollar n n son k s mlar ndaki spesifik DNA protein kompleksleridir. Telomeraz ise, DNA replikasyonunun her seferinde ortaya ç kan kayb kompanse etmek için alt l nükleotid tekrarlar n ekleyen bir enzimdir. Genel olarak nonneoplastik dokuda telomeraz aktivitesi yok veya düflük düzeyde, malign tümörde yüksektir (11,12). Bu çal flmada, 8 y ll k bir dönemde Anabilim Dal m - za ulaflan, klinik ve takip bilgileri elimizde olan 35 hastada yafl, yerleflim, histolojik tip, nekroz ve metastaz özellikleri bildirilmifl, ayr ca Ki-67 proliferasyon indeksi ve telomeraz aktivitesi immünhistokimyasal yöntemle araflt r lm fl ve bu de erlerin prognozla iliflkisi de erlendirilmifltir. MATERYAL VE METOD y llar aras nda Patoloji Anabilim Dal na gelen 155 osteosarkom biyopsi materyalinden, uygun parafin blok ve klinik/ prognoz bilgisine sahip olan 35 vaka çal flma kapsam na al nm flt r. Parosteal osteosarkom tedavi ve prognoz aç s ndan farkl bir grupta yer almakta-

2 TÜRK PATOLOJ DERG S 19 (1-2) Resim 1: Osteoblastik tipte osteosarkomda osteoid yap m ve tümöral hücreler (HE x 310) d r; çal flmaya al nan 1 hastada ilk tan parosteal osteosarkomdur, ancak nükslerle dediferansiyasyon sonucu klasik osteosarkoma dönüflüm mevcut oldu undan, bu çal flma grubuna al nm flt r. Kemoterapi preoperatif 3 kür, postoperatif 3 kür fleklinde verilmifltir. Çocukluk ça ndaki hastalarda sisplatin, ifosfamid, epirubisin; eriflkinlerde adriablastin/ sisplatin, adriablastin/ifosfamid veya metotreksat kullan lm flt r. Her vakaya ait preparatlar tekrar de- erlendirilmifl, kemoterapi öncesi biyopsilerden uygun olan bloklar seçilmifltir. Biyopsi örnekleri %10 formalin veya Holland fiksatifinde fikse edilmifltir. mmünhistokimyasal çal flmay etkileyebilece i düflünülerek dekalsifiye edilmemifl materyal kullan lm flt r. Haz rlanan parafin kesitlere, deparafinizasyonu takiben antijen retrieval ifllemi sitrat tamponunda bas nç uygulanarak gerçeklefltirilmifltir. Endojen peroksidaz aktivitesi %3 lük hidrojen peroksit çözeltisi ile bloke edilmifltir. Nonspesifik ba lanmalar engellemek için 15 dakika blokaj (Lab Vision corp, Ultra V block, Fremont CA, USA) uygulanm flt r. Primer antikorlar: monoklonal mouse anti- Ki-67 antikoru (klon: MB67; Neomarkers, cat no: MS-1006-A1, Fremont, CA, USA); dilüsyon oran : 1/100; inkübasyon süresi: 60 dakika monoklonal mouse anti-telomerase (catalitic unit, clon: 44F12, Novocastra, cat no: NCL-h-TERT, Newcastle, Resim 2: Yüksek Ki-67 oran n gösteren nükleer boyanma (Ki-67 x 310) Resim 3: Yüksek telomeraz aktivitesi ve nükleer noktasal boyanma paterni (Telomeraz x 500) UK; dilüsyon:1/25, inkübasyon süresi: 120 dakika. Sekonder antikor olarak Biotinylated Goat anti-mouse 20 dakika süreyle(lab Vision, cat no: TM-125BN, Fremont, CA, USA) kullan lm flt r. Label olarak streptavidin-hrp çözeltisi (Lab Vision, cat no: TS-125-HR), AEC kromojen sistemi (Lab Vision, cat no: TA-125-HA) kullan lm flt r. Mayer-hematoksilen ile 10 dakika z t boya yap lm flt r. Ki- 67 indeksi ve telomeraz aktivitesi için eflik de eri %10 kabul edilmifltir. Her iki antijen için de nükleer boyanma pozitif kabul edilmifltir. Pozitif kontrol olarak meme karsinomu kullan lm flt r. statistiksel de erlendirme için SPSS 7.5 (Standard package) ve Fischer in ki-kare testi kullan lm flt r; p<0.05 al nm flt r. BULGULAR Çal flma grubunu oluflturan hasta say s 35 dir. Bunlar n 19 u kad n, 16 s erkektir. Ortalama yafl 19.51, medyan yafl 17 dir. Hasta grubunda en küçük yafl 10, en büyük yafl 60 d r. En s k yerleflim yeri, 15 hastada distal femurdur. Tibia proksimali 11 hasta ile bunu izlemektedir. Bu iki bölge vakalar n %74 ünü oluflturmaktad r. Daha az say da tutulan di er bölgeler humerus (5), pelvis (2), fibula(1) ve kostad r. Histolojik alt tip 23 vakada osteoblastik (Resim 1), 8 inde fibroblastik, 2 sinde kondroblastik, birer vakada telenjiektatik ve parosteal osteosarkomdur. Parosteal osteosarkom vakas n n dediferansiyasyon gösterdikten sonraki tümör dokusu çal flmaya al nm flt r. On dokuz vakada nekroz %90 ve üstüdür. Ortalama nekroz oran %70.53, medyan %77.50 dir.yirmi vakada akci er metastaz saptanm flt r. Tan s ras nda metastaz iki hastada vard r. Hastalar n 16 s tan dan 8-56 ay, metastazdan 7-33 ay aras nda de iflen süreler sonunda ile kaybedilmifltir. Hastalar 1-6 y l de iflen sürelerle izlenmifltir. Sa kal m en düflük 8, en yüksek 88 ayd r. Bir hasta tan - dan 8 ay sonra kemoterapinin komplikasyonlar sonucu, di er bir hasta da 1.5 y l sonra sekonder malignite (AML- M4) geliflimi nedeniyle kaybedilmifltir. Ki-67 indeksi ortalama %17.5, medyan %15 dir. Ki-67 de erleri oldukça genifl bir aral kta yer almaktad r (%2-50) (Resim 2). Telomeraz aktivitesi ortalama %7.23, medyan de er%3 dür; da l m yine genifl bir aral kta yer almakta-

3 OSTEOSARKOMDA TELOMERAZ VE Ki-67 EKSPRESYONU (36 VAKADA KL N K PATOLOJ K NCELEME) 19 d r (0-50 ) (Resim 3). On vakada telomeraz aktivitesi saptanmam flt r. statistiksel analizde, metastaz n olmas sa kal m n k salmas ile anlaml derecede iliflkili bulunmufltur (p=0.027). Nekroz ve sa kal m aras nda anlaml bir iliflki saptanmam flt r (p=0.99). Ki-67 indeksi artt kça, sa kal mda da artma e ilimi görülse de, bu iliflki istatistiksel olarak anlaml de ildir (p=0.34). Telomeraz aktivitesi ve sa kal m iliflkisi anlams z bulunmufltur (p=0.76). TARTIfiMA Osteosarkom, genç yafl grubunda s k görülen, myelom d fl nda kemik maligniteleri içinde birinci s rada yer alan yüksek gradl bir sarkomdur. Erkeklerde 1.5 kat daha fazla görülmektedir. En s k yafllar aras ndad r. Karakteristik yerleflim yeri uzun kemik metafiz bölgesi olup, vakalar n %60-70 i diz bölgesindedir (1,3). Vakalar - m zda kad n hastalar n oran %54.3 dür. Ortalama yafl dir. Serimizde femur alt uç ve tibia üst uç, literatürle de uyumlu olarak %74 ile en s k tutulan bölgedir. Osteosarkomlarda en s k görülen histolojik alt tip osteoblastik tiptir (2,13). Otuz befl vakan n %65 i osteoblastik, %22 si fibroblastik tip, %8 i kondroblastik tiptir. Bir vaka telenjektatik tip olarak s n fland r lm flt r. Bir vaka ise bafllang çta parosteal osteosarkomdur; ancak nüks sonras dediferansiye olarak klasik osteosarkoma dönüflmüfltür ve çal flma grubuna al nm flt r. Histolojik alt tip ve prognoz iliflkisi hakk nda farkl sonuçlar vard r. Son çal flmalardan birisinde kondroblastik osteosarkomda cevab n kötü oldu- u, telenjektatik ve fibroblastik tipte daha iyi nekroz cevab oldu u bildirilmektedir (13). Hauben ve ark. osteoblastik tipte orta derecede cevap, kondroblastik tipte kötü cevap bulmakla birlikte, histolojik alt tip ve prognozu iliflkisiz bulmufllard r (14). Osteosarkomlarda prognoz için çeflitli faktörler kullan lmaktad r. Bu konuda yeni aray fllar devam etmektedir. Kemoterapi sonras görülen nekroz oran n n %90 dan fazla olmas iyi prognostik faktör olarak belirtilse de, prognoz ve nekrozun iliflkisiz oldu unu bulan araflt r c lar da mevcuttur (13). Bielack ve ark., histolojik iyi cevap oldu unda sa kal m %73.4, kötü cevapta %47.2 bulmufllard r (15). Baflka bir çal flmada ise, hastal ks z sa kal m, yafl, cins, histolojik tip, yer ve çap kemoterapiye cevap ile iliflkisiz bulunmufltur (16). Vakalar m zda nekroz ortalamas %70.53 (median 77.50); %90 n üzeri iyi cevap %42, %100 tam cevap %5 oran nda bulunmufltur. Nekroz ve sa kal m iliflkisi de erlendirildi inde istatistiksel olarak anlaml bulunmam flt r (p=0.99). Scotlandi ve ark. preoperatif kemoterapiye cevap ve hastal ks z sa kal m aras nda iliflki saptamam fllard r (17). Ayn flekilde Ulaner ve ark da nekroz sa kal m iliflkisini anlaml bulmam fllard r (18). Nekroz oran birçok faktöre ba l olabilir. laç rezistans gibi tümöre ait moleküler mekanizmalar veya hastalara çeflitli nedenlerle istenilen dozun verilemeyifli bunlar n bafl nda yer al r. Ulafl lmak istenen doz sosyal, ekonomik veya ilaca ba l komplikasyonlar nedeniyle verilemeyebilmekte ve tedavi standart gibi gözükse de baz hastalarda farkl dozlar uygulanabilmektedir. Buna ba l olarak da istenilen yarar sa lanamamaktad r. Nekroz oranlar m z n kaynaklara göre biraz daha düflük olmas buna ba lanabilir. Nekroz ve sa kal m iliflkisi de k smen bununla, k smen de hasta grubunun heterojen olmas ile aç klanabilir. Osteosarkomda metastaz genellikle hematojen yolla olur ve en s k akci erde görülür. Daha nadir olarak beyin ve lenf ganglionu metastaz görülebilir. lk geliflte metastaz 2 vakam zda mevcuttur. Vakalar m z n 20 sinde (%57) akci er metastaz geliflmifltir. Bir seride metastaz oran %47.4 dür (19). Osteosarkomda lokal kontrol vakalar - m zda oldu u gibi sa lanabilmekte, ancak uzak metastaz vakalar n yaklafl k yar s nda görülmektedir. Akci er metastazlar n n tedavisi esas olarak metastazektomidir. Tan s ras nda metastaz oldu unda prognoz daha kötüdür. Kager ve ark n n çal flmas nda ilk tan s ras nda metastaz varsa 5 y ll k sa kal m %29, 10 y ll k sa kal m %24 bulunmufltur (20). Baflka bir çal flmada pulmoner metastazlar n ç kar lmas ndan sonra 3 y ll k sa kal m %30.4, 5 y ll k sa kal m %12.2 bulunmufltur (21).Vakalar m zda metastaz ve prognoz iliflkisi araflt r ld nda, metastaz n prognozu olumsuz yönde anlaml olarak etkiledi i bulunmufltur (p=0.027). ki vakam zda akci er metastaz na ek olarak hastal n son dönemlerinde paraözefageal ve pankreas metastaz saptanm fl, her iki hasta da bir süre sonra kaybedilmifltir. Osteosarkomda de iflik prognostik faktör aray fl devam etmektedir; bu konuda klinik, immünhistokimyasal ve moleküler birçok çal flma yap lmaktad r. Ki-67, G0 d fl ndaki tüm aflamalarda prolifere hücreleri gösteren bir belirleyicidir. Birçok tümörde malign/benign tümör ay r m nda yol gösterici, santral sinir sistemi tümörlerinde de rutinde kullan lan bir immünhistokimyasal yöntemdir. Ki-67 indeksi osteosarkomu kapsayan birçok seride araflt r lm flt r. Altm fl yedi vakal k bir osteosarkom grubunda ortalama Ki- 67 indeksi %35.5 bulunmufl, rekürren osteosarkomlarda primere göre çok daha yüksek oran saptanm fl ve Ki-67 oran n n artmas n n büyüme ve lokal invazyon ile iliflkili oldu u bulunmufltur (6). Di er bir çal flmada 38 osteosarkom vakas içinde, Ki-67 indeksi yüksek olan 17 vakan n 15 inde akci er metastaz saptanm flt r (19). Daha h zl prolifere olan hücrelerin kemoterapiye de duyarl l daha fazla olur düflüncesinden hareketle, Ki-67 indeksi ve nekroz aras nda iliflki olup olmad araflt r lm flt r. Goto ve ark. bu iki parametre aras nda anlaml bir iliflki bulamam fllard r (22). Lidang ve ark. %24 den az Ki-67 indeksine sahip olan vakalar n daha uzun sa kal ma sahip oldu unu ileri sürmüfllerdir; bu çal flmada Ki-67 ile histolojik alt tip, tümör çap, p53 ve prognoz aras nda iliflki saptanmam flt r (23). Stenzel ve ark. malign kemik tümörlerindeki proliferasyon indeksini, benign tümörlerden belirgin olarak farkl bulmufllar, ayr ca ilginç olarak benign reaktif bir olay olan myozitis ossifikans n da osteosarkoma yak n proliferasyona sahip oldu unu belirtmifllerdir (24). Park ve ark. 34 osteosarkomun 22 sinde Ki-67 oran n %10 un alt nda bulmufl ve Ki-67 indeksinin di er klinik ve patolojik parametrelerle korele olmad n saptam fllard r (25). Görüldü ü gibi, Ki-67 indeksi osteosarkomlar kapsayan çeflitli çal flmalarda farkl oranlarda (%10-35) bulunmufltur. van Oijen proliferasyonu in vitro koflullarda durdurulmufl hücrelerde de Ki-67 varl n saptam fl ve p53 ve p21 overekspresyonu gösteren hücrelerde Ki-67 pozitivitesinin do ruyu yans tmayabilece ini ileri sürmüfltür (26). Ki-67 indeksindeki farkl l klar çeflitli moleküler mekanizmalar, fiksasyon veya laboratuar koflullar na ba l olabilir. Oda ve ark. n n çal flmas nda, prostaglandin derived growth factor (+) osteosarkomlarda Ki-67 oran % 20, negatif olanlarda ise orta-

4 TÜRK PATOLOJ DERG S 19 (1-2) lama %6.5 bulunmufltur (27). Vakalar m zda Ki-67 oran ortalama %17.21 (median %15) bulunmufltur. De erler oldukça genifl bir spektrumda yer almaktad r (2-50). Vaka serisinin çok genifl olmay fl bu gibi uç de erleri ortalamaya yans tmaktad r. Baz dokular n çok küçük tru-cut materyali olmas, k smen nekrotik ve hücreden fakir matriks alanlar içermesi, Ki-67 nin düflük ç kmas na neden olmufl olabilir. Vakalar m zda Ki-67 yükseldikçe sa kal m düflme e iliminde olmakla birlikte, bu iliflki istatistiksel olarak anlaml de ildir (p=0.34). Bu sonuca göre, Ki-67 indeksi sa kal m primer olarak etkileyen bir faktör de ildir. Telomer/telomeraz aktivitesi son zamanlarda kanser araflt rmalar nda s kl kla yer alan bir konudur. Telomeraz aktivitesinin somatik hücrelerde bulunmay fl, sadece germ hücrelerinde ve kök hücrelerinde saptanmas, proliferasyonun devam n sa lamak aç s ndan malign tümörlerde de yüksek telomeraz aktvitesi olabilece ini düflündürmüfltür. Gerçekten de birçok organa ait normal doku, tümör ve tümör d fl patolojilerde telomeraz aktivitesi araflt r ld nda malign dokularda en yüksek oranlarda saptanm flt r (11,12,28,30). Bir seride 26 osteosarkomdan 22 sinde aktivite gösterilmifltir (11). skelet sisteminin primer malign tümörlerini kapsayan bir çal flmada ise osteosarkomda telomeraz aktivitesi saptanmam flt r (31). Vakalar m z n 10 unda telomeraz aktivitesi negatiftir. Gelen dokular genellikle tru-cut materyeli olup, hemen fikse edilmifllerdir. Fiksasyon için formalin veya Holland solüsyonlar kullan lm flt r. Negatif sonucun fiksasyon ile iliflkili olmad düflünülmektedir; negatif vakalar n fiksasyonunda her iki fiksatif de kullan lm flt r. Tüm vakalarda ayn gün ve koflullarda immünhistokimyasal yöntem uygulanm flt r. Eldeki verilerle bu negatifli i aç klamak mümkün olmam flt r. Telomeraz aktivitesi ortalama %7.23 bulunmufltur. Negatif saptanan 10 vakan n bu ortalamay düflürdü ü ve sa kal mla iliflkiyi de etkiledi i aç kt r. Telomeraz aktivitesi ve sa kal mla anlaml bir iliflki saptanmam flt r (p=0.76). Sonuç olarak yafl ortalamas, yerleflim, metastaz ve nekroz oranlar aç s ndan kaynaklarla genellikle uyumlu 35 vakal k bir osteosarkom serisi sunulmaktad r. Metastaz cerrahi olarak ç kar lsa da, prognozu anlaml olarak kötü etkilemektedir. Ki-67 oran ndaki yükselme ve ölüm oran ndaki art fl paralellik göstermekle birlikte, istatistiksel olark anlaml bir sonuç bulunmam flt r. Telomeraz aktivitesi, oldukça güncel bir konu olup, henüz birçok karanl k nokta içermektedir ve bu konuda genifl standart serilere ve di er yöntemlerle immünhistokimyasal yöntemlerin birlikte uygulanmas na ihtiyaç vard r. Telomeraz aktivitesinin, gelifliminde etkili oldu u bilinen tümörlerin tedavisinde telomeraz inhibisyonu araflt r lan bir sonraki aflama olacakt r. KAYNAKLAR 1. Vigorita VJ. Orthopaedic Pathology, Chapter 9, Bone Tumors, Lippincott Williams and Wilkins 1999; Unni KK. Dahlin Bone Tumors, Chapter 11, Osteosarcoma, Lippincott Raven, fifth ed. 1996; Fechner RE, Mills SE. Atlas of Tumor Pathology, Third Series, Fascicle 8 ed. J Rosai, AFIP Washington DC, 1992; Smeland S, Müller C, Alvegard TA, Wiklund T, Wiebe T, Björk O, et al. Scandinavian Sarcoma Group Osteosarcoma Study SSGVIII. Prognostic factors for outcome and the role of replacement salvage chemotherapy for poor histological responders. Eur J Cancer 2002; 39(4): Serra M, Scotlandi K, Reverter-Branchat G, Ferrari S, Manara MC, et al. Value of p-glycoprotein and clinicopathologic factors as the basis for new treatment strategies in high-grade osteosarcoma of the extremities. J Clin Oncol 2003; 21(3): Peng TS, Qui JS, Wu HX, Liang HZ, Luo CQ. Expressions of CD44, MMP-9, Ki-67: possible association with invasion, metastasis, and recurrence of osteosarcoma. Ai Zheng 2002, 21(7): Gamberi G, Benassi MS, Bohling T, Ragazzini B, Molendini L, Sollazo MR et al. C-myc and c-fos in osteosarcoma, prognostic value of mrna and protein expression.oncology 1998; 55(6): Papai Z, Feja CN, Hanna EN, Sztan M, Olah E, Szendroi M. P 53 overexpression as an indicator of overall survival and response to treatment in osteosarcomas. Pathol Oncol Res 1997; 3(1): Gorlick R, Huvos AG, Helles G, Aledo A, Beardsley GP, Healey JH et al. Expression of HER2/ erbb-2 correlates with survival in osteosarcoma. J Clin Oncol 1999; 17(9): Brown DC, Gatter KC. Ki-67 protein: the immaculate deception?. Histopathology 2002, 40: Dhaene K, van Marck E, Parwaresch R. Telomeres, telomerase and cancer: an up-date. Virchows Archiv 2000; 437(1): Kim NW, Piatyszek MA, Prowse KR. Specific association of human telomerase activity with immortal cells and cancer. Science 1994; 266: Bacci G, Bertoni F, Longhi A, Ferrari S, Forni C, Biagini R. Neoadjuvant chemotherapy for high grade osteosarcoma of the extremity. Histologic response to preoperative chemotherapy. Cancer 2003; 97(12): Hauben EI, Weeden S, Pringle J, van Marck, EA, Hogendoorn PCW. Does the histological subtype of high-grade central osteosarcoma influence the response to treatment with chemotherapy and does it affect overall survival? A study on 570 patients of two consecutive trials of the European Osteosarcoma Intergroup. Eur J Cancer 2002; 38: Bielack SS, Bielack BK, Delling G, Exner U, Flege S, Helmke K, et al. Prognostic factors in high grade osteosarcoma of the extremities or trunk: An analysis of 1702 patients treated on neoadjuvant cooperative osteosarcoma study group protocols. J Clin Oncol 2002; 20(3): Bacci G, Ferrari S, Longhi A, Forni C, Giacomini S, Lari S, et al. Relationship between dose-intensity of treatment and outcome for patients with osteosarcoma of the extremity treated with neoadjuvant chemotherapy. Oncol Rep 2001; 8(4): Scotlandi K, Serra M, Manara MC, Maurici D, Benini S, Nini M, et al Clinical relevance of Ki-67 expression in bone tumors. Cancer 1995, 75(3): Ulaner GA, Huang HY, Otero J, ZHao Z, Ben-PoratL, Sadagopan JM, Gorlick R, et al. Absence of a telomer maintenance mechanism as a favorable prognostic factor in patients with osteosarcoma. Cancer Res. 2003, 63(8): Hernandez-Rodriguez NA, Correa E, Sotelo R, Contreras-Paredes A, Gomez-Ruiz C, et al. Ki-67: a proliferative marker that may predict pulmonary metastases and mortality of primary osteosarcoma. Cancer Detect Prev 2001, 25(2): Kager L, Zoubek A, Potschger U, Kastner U, Flege S, Kempf-Bielack B. Primary metastatic osteosarcoma: presentation and outcome of patients treated on neoadjuvant Cooperative Osteosarcoma Study Group protocols. J Clin Oncol 2003; 21(10): Inoue K, Yamamoto R, Nishiyama N, Hori T, Miyamoto Y, Takehara S. Examination of prognostic factors after resect,ion of pulmonary metastasis of osteosarcoma by multivariate analysis. Osaka City Med J.1998; 44(1): Goto A, Kanda H, Ishikawa Y, Matsumoto S, Kawaguchi N, Machinami R, et al. Association of loss of heterozygosity at the p53 locus with chemoresistance in osteosarcomas. Jpn J Cancer Res 1998; 89(5): Lidang Jensen M, Schumacher B, SleeN Nielsen O, Keller J. Extraskeletal osteosarcomas: a clinicopathologic study of 25 cases. Am J Surg Pathol 1998; 22(5): Stenzel I, Posl M, Ritzel H, Hentz M, Werner M, Delling G. Cell proliferation in bone tumors. Immunohistologic study of Ki-67 expression. Pathologe 1996; 17(1): Park HR, Park YK. Expression of p53 protein, PCNA, and Ki-67 in osteosarcomas of bone. J Korean Med Sci 1995, 10(5): van Oijen MG, Medema RH, Slootweg PJ, Rijksen G. Positivity of the proliferation marker Ki-67 in noncycling cells. Am J Clin Pathol 1998, 110(1): Oda Y, Wehrmann B, Radig K, Walter H, Rose I, Neumann W, Roessner A. Expression of growth factors and their receptors in human osteosarcomas. Immunohistochemical detection of epidermal growth factor, platelet-derived growth factor and their receptors: its correlation with proliferating activities and p53 expression. Gen Diagn Pathol

5 OSTEOSARKOMDA TELOMERAZ VE Ki-67 EKSPRESYONU (36 VAKADA KL N K PATOLOJ K NCELEME) , 141(2): Nakatani K, Yoshimi N, Mori H, Yoshimura S, Sakai H, Shinoda J, et al. The significant role of telomerase activity in human brain tumors. Cancer 1997; 80: Murakami J, Nagai N, Ohama K, Tahara H, Ide T. Telomerase activity in ovarian tumors. Cancer 1997; 80: Sangiorgi L, Gobbi GA, Lucarelli E, Sartorio SM, Mordenti M, Ghedini I, et al. Presence of telomerase activity in different musculoskeletal tumor histotypes and correlation with aggressiveness. Int J Cancer 2001, 95(3): Aue G, Muralidhar B, Schwartz HS, Butler MG. Telomerase activity in skeletal sarcomas. Ann Surg Oncol 1998; 5(7):

Osteosarkomlu hastalarda dirençle ilişkili proteinlerin prognoz ve sağkalım üzerine etkisi: İmmünhistokimyasal analiz

Osteosarkomlu hastalarda dirençle ilişkili proteinlerin prognoz ve sağkalım üzerine etkisi: İmmünhistokimyasal analiz ACTA ORTHOPAEDICA et TRAUMATOLOGICA TURCICA Acta Orthop Traumatol Turc 2009;43(1):28-34 doi:10.3944/aott.2009.028 Osteosarkomlu hastalarda dirençle ilişkili proteinlerin prognoz ve sağkalım üzerine etkisi:

Detaylı

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ Cem Sezer 1, Mustafa Yıldırım 2, Mustafa Yıldız 2, Arsenal Sezgin Alikanoğlu 1,Utku Dönem Dilli 1, Sevil Göktaş 1, Nurullah Bülbüller

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ

ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ DR GÜRHAN SAKMAN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GENEL CERRAHİ ANABİLİM DALI ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ DR GÜRHAN

Detaylı

AZ DİFERANSİYE TİROİD KANSERLERİ. Prof. Dr. Müfide Nuran AKÇAY Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı ERZURUM

AZ DİFERANSİYE TİROİD KANSERLERİ. Prof. Dr. Müfide Nuran AKÇAY Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı ERZURUM AZ DİFERANSİYE TİROİD KANSERLERİ Prof. Dr. Müfide Nuran AKÇAY Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı ERZURUM Tanım Az diferansiye tiroid karsinomları, iyi diferansiye ve anaplastik

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ

MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ Aslı ÇAKIR 1, Özgür EKİNCİ 2, İpek IŞIK GÖNÜL 2, Bülent ÇETİN 3, Mustafa BENEKLİ 3, Ömer ULUOĞLU 2 1 Çorlu Devlet Hastanesi

Detaylı

GÖREV ANALİZİ 2. YAZILMA ÖĞRENİM HEDEFİ. Mesane ve üreterin normal ve patolojik özelliklerini belirler

GÖREV ANALİZİ 2. YAZILMA ÖĞRENİM HEDEFİ. Mesane ve üreterin normal ve patolojik özelliklerini belirler GÖREV Mesane ve üreter hastalıklarınd a GÖREV ANALİZİ 1. YAZILMA DÜZEYİ ulaştırılmasında kritik danışmanlık. GÖREV ANALİZİ 2. YAZILMA DÜZEYİ Mesane ve üreterin normal ve Makroskopik inceleme ve örnekleme.

Detaylı

NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ

NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ Dinç Süren 1, Mustafa Yıldırım 2, Vildan Kaya 3, Ruksan Elal 1, Ömer Tarık Selçuk 4, Üstün Osma 4, Mustafa Yıldız 5, Cem

Detaylı

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER:

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER: YASAL TEMERRÜT FA Z ORHAN YILMAZ (*) A- G R fi: Bilindi i üzere, gerek yasal kapital faizi ve gerekse yasal temerrüt faizi yönünden uygulanmas gereken hükümler, 19.12.1984 gün ve 18610 say l Resmi Gazete

Detaylı

Primeri Bilinmeyen Aksiller Metastazda Cerrahi Yaklaşım. Dr. Ali İlker Filiz GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Genel Cerrahi Servisi

Primeri Bilinmeyen Aksiller Metastazda Cerrahi Yaklaşım. Dr. Ali İlker Filiz GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Genel Cerrahi Servisi Primeri Bilinmeyen Aksiller Metastazda Cerrahi Yaklaşım Dr. Ali İlker Filiz GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Genel Cerrahi Servisi okült (gizli, saklı, bilinmeyen, anlaşılmaz) okült + kanser primeri bilinmeyen

Detaylı

OVER N PR MER VE METASTAT K KARS NOMLARININ AYIRICI TANISINDA MMUNH STOK MYANIN DE ER

OVER N PR MER VE METASTAT K KARS NOMLARININ AYIRICI TANISINDA MMUNH STOK MYANIN DE ER TÜRK PATOLOJ DRG 18 (1-2) : 15-19 (2002) 15 OVR N PR MR V MTATAT K KAR NOMLARININ AYIRICI TANIINDA MMUNH TOK MYANIN D R Dr. krem YAVUZ*, Dr. Ça lar ÇAKIR*, Dr. Nimet AKBAfi*, Dr. tk TUZLALI*, Dr. Faruk

Detaylı

KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ

KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ Ruksan ELAL 1, Arsenal SEZGİN ALİKANOĞLU 2, Dinç SÜREN 2, Mustafa YILDIRIM 3, Nurullah BÜLBÜLLER 4, Cem SEZER 2

Detaylı

Spinal Tumors. Başar Atalay M.D. Yeditepe University Faculty of Medicine Department of Neurosurgery. Tuesday, April 3, 12

Spinal Tumors. Başar Atalay M.D. Yeditepe University Faculty of Medicine Department of Neurosurgery. Tuesday, April 3, 12 Spinal Tumors Başar Atalay M.D. Yeditepe University Faculty of Medicine Department of Neurosurgery Spinal tumor localisation Extradural Intradural extramedullary Intradural intramedullary Age By aging

Detaylı

PROSTAT ADENOKARSİNOMLARINDA MAMMALIAN TARGET OF RAPAMYCIN (mtor) YOLAĞININ PROGNOZA ETKİSİ

PROSTAT ADENOKARSİNOMLARINDA MAMMALIAN TARGET OF RAPAMYCIN (mtor) YOLAĞININ PROGNOZA ETKİSİ PROSTAT ADENOKARSİNOMLARINDA MAMMALIAN TARGET OF RAPAMYCIN (mtor) YOLAĞININ PROGNOZA ETKİSİ Uzm. Dr. Nilhan KAYA* Prof. Dr. Kutsal YÖRÜKOĞLU* *Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji Anabilim

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

Tanı: Metastatik hastalık için patognomonik bir radyolojik. Tek veya muitipl nodüller iyi sınırlı veya difüz. Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak

Tanı: Metastatik hastalık için patognomonik bir radyolojik. Tek veya muitipl nodüller iyi sınırlı veya difüz. Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak Göğüs Cerrahisi Metastatik Akciğer Tümörleri Giriş İzole akciğer metastazlarına tedavi edilemez gözüyle bakılmamalıdır Tümör tipine

Detaylı

GERM HÜCRELİ OVER TÜMÖRLERİNDE CERRAHİ EVRELEME GEREKLİ MİDİR?

GERM HÜCRELİ OVER TÜMÖRLERİNDE CERRAHİ EVRELEME GEREKLİ MİDİR? P.O. Number Terms Rep Ship Via F.O.B. Project Quantity Item Code Description Price Each Amount GERM HÜCRELİ OVER TÜMÖRLERİNDE CERRAHİ EVRELEME GEREKLİ MİDİR? Dr.Aytekin Altıntaş Total GERM HÜCRELİ TÜMÖRLER

Detaylı

XVII. ULUSAL KANSER KONGRESİ

XVII. ULUSAL KANSER KONGRESİ XVII. ULUSAL KANSER KONGRESİ İnteraktif Olgu Sunumu KEMİK TÜMÖRLERİ . 17 yaşında bayan hasta. 2.5 yıldır sol bacakda yürürken ağrı Enfeksiyon ve dolaşım bozukluğu tedavisi uygulanmış. Son 6 aydır ağrı

Detaylı

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D Vitamin D ve İmmün Sistem İnsülin Sekresyonuna Etkisi Besinlerde D Vitamini Makaleler Vitamin D, normal bir kemik gelişimi ve kalsiyum-fosfor homeostazisi için elzem

Detaylı

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ Sait Murat Doğan, A. Pınar Erçetin, Zekiye Altun, Duygu Dursun, Safiye Aktaş Dokuz Eylül Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü, İzmir Slayt 1 / 14 Meme Kanseri

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

Coğrafi temel yaklaşım farklılıkları

Coğrafi temel yaklaşım farklılıkları Coğrafi temel yaklaşım farklılıkları Doğu Asya Cerrahi D2 sonrası oral floropirimidin bazlı adjuvan tedavi Avrupa Perioperatif kemoterapi (neoadjuvan ve adjuvan) Amerika Adjuvan kemoradyoterapi Surg Oncol

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

KOLOREKTAL KARSİNOMA VE ÖNCÜ LEZYONLARINDA MİKROSATELLİT İNSTABİLİTESİNİN İMMÜNHİSTOKİMYASAL OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ

KOLOREKTAL KARSİNOMA VE ÖNCÜ LEZYONLARINDA MİKROSATELLİT İNSTABİLİTESİNİN İMMÜNHİSTOKİMYASAL OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ KOLOREKTAL KARSİNOMA VE ÖNCÜ LEZYONLARINDA MİKROSATELLİT İNSTABİLİTESİNİN İMMÜNHİSTOKİMYASAL OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ Seher YÜKSEL 1, Berna SAVAŞ 2, Elçin KADAN 3, Arzu ENSARİ 2, Nazmiye KURŞUN 4 1 Gümüşhane

Detaylı

Adrenokortikal Karsinom Tek merkezin 10 yıllık deneyimi

Adrenokortikal Karsinom Tek merkezin 10 yıllık deneyimi Adrenokortikal Karsinom Tek merkezin 10 yıllık deneyimi Erman Alçı, Özer Makay, Adnan Şimşir*, Yeşim Ertan**, Ayşegül Aktaş, Timur Köse***, Gökhan İçöz, Mahir Akyıldız Ege Üniversitesi Hastanesi, Genel

Detaylı

Dev Karaciğer Metastazlı Gastrointestinal Stromal Tümör Olgusu ve Cerrahi Tedavi Serüveni

Dev Karaciğer Metastazlı Gastrointestinal Stromal Tümör Olgusu ve Cerrahi Tedavi Serüveni Dev Karaciğer Metastazlı Gastrointestinal Stromal Tümör Olgusu ve Cerrahi Tedavi Serüveni Dr. Koray TOPGÜL Medical Park Samsun Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü/ SAMSUN 35 yaşında erkek hasta, İlk kez 2007

Detaylı

Renin-Angiotensin System Blockers May Prolong Survival of Metastatic Non-Small Cell Lung Cancer Patients Receiving Erlotinib

Renin-Angiotensin System Blockers May Prolong Survival of Metastatic Non-Small Cell Lung Cancer Patients Receiving Erlotinib Medicine (Baltimore). 2015 Jun;94(22):e887. doi: 10.1097/MD.0000000000000887. Renin-Angiotensin System Blockers May Prolong Survival of Metastatic Non-Small Cell Lung Cancer Patients Receiving Erlotinib

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

Dr.Bahar Müezzinoğlu Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi

Dr.Bahar Müezzinoğlu Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Dr.Bahar Müezzinoğlu Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Gleason Derecelendirme Sistemi 1960 lar Dr Gleason 1920-2008 40 yılda Prostat kanserinde neler değişti? serum PSA (tarama programları) Tümörler lokal

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi Hepatit C olgu sunumu Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi BİLECİK DEVLET HASTANESİ 1957 2015 N.E. 36 yaşında, kadın hasta Kadın Doğum polikliniği 16.07.2013 Anti-HCV: pozitif ve lökositoz

Detaylı

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ Klinik ve patolojik özellikler Neslihan KURTULMUŞ,, Mete DÜREN, D Serdar GİRAY, G Ümit İNCE, Önder PEKER, Özlem AYDIN, M.Cengiz

Detaylı

TTOD MEME KANSERİ GÜNCELLEME KURSU 13-14 HAZİRAN 2015 İSTANBUL 08:25-08:30 Açılış 08:00-08:30 Pratiği değiştiren çalışmalar. (salonda kahvaltı ile)

TTOD MEME KANSERİ GÜNCELLEME KURSU 13-14 HAZİRAN 2015 İSTANBUL 08:25-08:30 Açılış 08:00-08:30 Pratiği değiştiren çalışmalar. (salonda kahvaltı ile) TTOD MEME KANSERİ GÜNCELLEME KURSU 13-14 HAZİRAN 2015 İSTANBUL 08:25-08:30 Açılış 08:00-08:30 Pratiği değiştiren çalışmalar. (salonda kahvaltı ile) 1. Gün 1. Oturum: Meme kanserine giriş, Patoloji ve Alt

Detaylı

ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S

ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S Doç.Dr. Kemal TAHAO LU Süreyyapafla Gö üs Hastal klar ve Gö üs Cerrahisi Merkezi, STANBUL Çok laca Dirençli Tüberküloz (Ç D TB) ile ilgili gerek ülkemizde

Detaylı

Yediyüzyetmişiki Akciğer Kanseri Olgusunda Cilt Metastazı: 5 Yıllık Deneyimin Analizi

Yediyüzyetmişiki Akciğer Kanseri Olgusunda Cilt Metastazı: 5 Yıllık Deneyimin Analizi Yediyüzyetmişiki Akciğer Kanseri Olgusunda Cilt Metastazı: 5 Yıllık Deneyimin Analizi Emine AKSOY, Güliz ATAÇ, Emin MADEN, Nil TOKER, Tülin SEVİM S.B. İstanbul Süreyyapaşa Göğüs Kalp ve Damar Hastalıkları

Detaylı

KÜRATİF TEDAVİ SONRASI PSA YÜKSELMESİNE NASIL YAKLAŞALIM? Doç. Dr. Bülent Akduman Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.D.

KÜRATİF TEDAVİ SONRASI PSA YÜKSELMESİNE NASIL YAKLAŞALIM? Doç. Dr. Bülent Akduman Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.D. KÜRATİF TEDAVİ SONRASI PSA YÜKSELMESİNE NASIL YAKLAŞALIM? Doç. Dr. Bülent Akduman Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.D. PSA nın tanımı Prostate Specific Antigen PSA yı hasta nasıl

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

MESANE TÜMÖRLERİNİN DOĞAL SEYRİ

MESANE TÜMÖRLERİNİN DOĞAL SEYRİ MESANE TÜMÖRLERİNİN DOĞAL SEYRİ ve MOLEKÜLER PROGNOSTİK FAKTÖRLER Prof. Dr. Levent Türkeri Üroloji Anabilim Dalı Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mesane Tümörü (Transizyonel Hücreli Karsinom) Yüzeyel

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Sedat Gürkok. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Sedat Gürkok. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Soliter Pulmoner Nodül Tanım: Genel bir tanımı olmasa da 3 cm den küçük, akciğer parankimi ile çevrili, beraberinde herhangi patolojinin eşlik

Detaylı

OSTEOSARKOM. Mehmet KANTAR* Tablo 1. Yaflam n ilk 20 y l nda s k görülen kemik tümörleri (Dahlin, MayoKlinik)

OSTEOSARKOM. Mehmet KANTAR* Tablo 1. Yaflam n ilk 20 y l nda s k görülen kemik tümörleri (Dahlin, MayoKlinik) OSTEOSARKOM Mehmet KANTAR* Osteosarkom, osteokondrom ve Ewing ailesi tümörleri ile birlikte 20 yafl alt nda görülen en s k 3 tümördür (Tablo 1). Bunlar içinde en s k görüleni osteosarkomdur. Osteokondrom

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

DİFFÜZ GASTRİK KANSER TEDAVİSİNDE CERRAHİ TEDAVİ YETERLİ MİDİR? Dr. İlter Özer. Türkiye Yüksek İhtisas Hastanesi Gastroenteroloji Cerrahisi Kliniği

DİFFÜZ GASTRİK KANSER TEDAVİSİNDE CERRAHİ TEDAVİ YETERLİ MİDİR? Dr. İlter Özer. Türkiye Yüksek İhtisas Hastanesi Gastroenteroloji Cerrahisi Kliniği DİFFÜZ GASTRİK KANSER TEDAVİSİNDE CERRAHİ TEDAVİ YETERLİ MİDİR? Dr. İlter Özer Türkiye Yüksek İhtisas Hastanesi Gastroenteroloji Cerrahisi Kliniği Lauren Sınıflaması İntestinal tip Diffüz tip Dünya Sağlık

Detaylı

HABİS KEMİK TÜMÖRLERİNDE ORTOPEDİK CERRAHİ YAKLAŞIM. Prof.Dr.Murat HIZ İ.Ü.Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji A.B.D.

HABİS KEMİK TÜMÖRLERİNDE ORTOPEDİK CERRAHİ YAKLAŞIM. Prof.Dr.Murat HIZ İ.Ü.Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji A.B.D. HABİS KEMİK TÜMÖRLERİNDE ORTOPEDİK CERRAHİ YAKLAŞIM Prof.Dr.Murat HIZ İ.Ü.Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji A.B.D. Habis Kemik Tümörleri Nadir görülen tümörler olmasına rağmen ( tüm kanserlerin

Detaylı

Erken Evre Mide Kanserine Yaklaşım. Adjuvan Kemoterapi. Prof. Dr. N. Faruk AYKAN İstanbul 2004

Erken Evre Mide Kanserine Yaklaşım. Adjuvan Kemoterapi. Prof. Dr. N. Faruk AYKAN İstanbul 2004 Erken Evre Mide Kanserine Yaklaşım Adjuvan Kemoterapi Prof. Dr. N. Faruk AYKAN İstanbul 2004 Rudolph Carl Virchow 13/10/1821-5/9/1902 Adjuvan Tedaviye İhtiyacı Olan Mide Kanserleri D1 veya D2, ama mutlaka

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

HER2 POZİTİF HASTALIĞA YAKLAŞIM

HER2 POZİTİF HASTALIĞA YAKLAŞIM HER2 POZİTİF HASTALIĞA YAKLAŞIM Dr.Merih Güray Durak DEÜTF Patoloji ABD 9.Ekim.2014 İzmir Meme Hastalıkları Derneği Bilimsel Toplantısı Meme Kanserinde HER2 HER2 (human epidermal growth factor receptor

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

CROSSMATCH (ÇAPRAZ KARŞILAŞTIRMA TESTİ)

CROSSMATCH (ÇAPRAZ KARŞILAŞTIRMA TESTİ) CROSSMATCH (ÇAPRAZ KARŞILAŞTIRMA TESTİ) Dr. İhsan Karadoğan V. Ulusal Kan Merkezleri ve Transfüzyon Tıbbı Kongresi 18-22 Kasım 2012 Antalya 1111 1111 1111 1111 UYGULAMA BASİT YORUM SON DERECE KARMAŞIK

Detaylı

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI UZMANLIK

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA VENÖZ İNVAZYON SAPTANMASINDA MORFOLOJİK BULGULARIN ve EVG nin ROLÜ

KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA VENÖZ İNVAZYON SAPTANMASINDA MORFOLOJİK BULGULARIN ve EVG nin ROLÜ KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA VENÖZ İNVAZYON SAPTANMASINDA MORFOLOJİK BULGULARIN ve EVG nin ROLÜ Saime Sezgin Ramadan, Burcu Saka, İlknur Türkmen Çetinaslan, Aslı Ünlü Akhan, Gülbin Oran, Aslı Çakır, Elif Çakır,

Detaylı

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma)

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma) .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Kanama ve Tromboza E ilim Sempozyum Dizisi No: 36 Kas m 2003; s. 185-189 Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil

Detaylı

Santral Disseksiyon. Dr. İbrahim Ali ÖZEMİR. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Kliniği

Santral Disseksiyon. Dr. İbrahim Ali ÖZEMİR. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Kliniği Dr. İbrahim Ali ÖZEMİR İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Kliniği 7. Endokrin Cerrahi Kongresi Antalya,2015 Profilaktik Santral Disseksiyon; Preoperatif

Detaylı

ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU

ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU Op.Dr.Hakan YETİMALAR Doç.Dr.İncim BEZİRCİOĞLU Dr. Gonca Gül GÜLBAŞ TANRISEVER İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştıma Hastanesi GİRİŞ

Detaylı

Onkolojide Sık Kullanılan Terimler. Yrd.Doç.Dr.Ümmügül Üyetürk 2013

Onkolojide Sık Kullanılan Terimler. Yrd.Doç.Dr.Ümmügül Üyetürk 2013 Onkolojide Sık Kullanılan Terimler Yrd.Doç.Dr.Ümmügül Üyetürk 2013 Kanser Hücrelerin aşırı kontrolsüz üretiminin, bu üretime uygun hücre kaybıyla dengelenemediği, giderek artan hücre kütlelerinin birikimi..

Detaylı

Santral Sinir Sistemi Rabdoid Teratoid Tümörü Radyoterapisi. Dr. Ayşe Hiçsönmez AÜTF Radyasyon Onkolojisi Nisan 2013

Santral Sinir Sistemi Rabdoid Teratoid Tümörü Radyoterapisi. Dr. Ayşe Hiçsönmez AÜTF Radyasyon Onkolojisi Nisan 2013 Santral Sinir Sistemi Rabdoid Teratoid Tümörü Radyoterapisi Dr. Ayşe Hiçsönmez AÜTF Radyasyon Onkolojisi Nisan 2013 RT nin yeri varmı? RT endike ise doz ve volüm? Hangi teknik? Kurtarma tedavisinde RT?

Detaylı

Böbrek Tümörlerinin Prognostik Kategorizasyonu

Böbrek Tümörlerinin Prognostik Kategorizasyonu Böbrek Tümörlerinin Prognostik Kategorizasyonu Dr. Özgür Yaycıoğlu Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.D Adana Uygulama ve Araştırma Merkezi Ürolojik Cerrahi Derneği Böbrek Tümörü ve BPH Toplantısı,

Detaylı

TÜMÖR ANJiYOGENEZİ TUMOR ANGIOGENESIS. Reha Aydın. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

TÜMÖR ANJiYOGENEZİ TUMOR ANGIOGENESIS. Reha Aydın. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi TÜMÖR ANJiYOGENEZİ TUMOR ANGIOGENESIS Reha Aydın İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi TÜMÖR ANJiYOGENEZİ TUMOR ANGIOGENESIS Reha Aydın, İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Türkçe

Detaylı

MEME RADYOLOJİSİ DEĞERLENDİRME Kabul Şekli 1 (Bildiri ID: 39)/Meme Kanserinin Mide Metastazı Poster Bildiri KABUL POSTER BİLDİRİ

MEME RADYOLOJİSİ DEĞERLENDİRME Kabul Şekli 1 (Bildiri ID: 39)/Meme Kanserinin Mide Metastazı Poster Bildiri KABUL POSTER BİLDİRİ MEME RADYOLOJİSİ DEĞERLENDİRME Kabul Şekli 1 ( ID: 39)/Meme Kanserinin Mide Metastazı Poster 2 ( ID: 63)/lenfomalı iki olguda meme tutulumu Poster 4 ( ID: 87)/Olgu Sunumu: Meme Amfizemi Poster 6 ( ID:

Detaylı

TRİPLE NEGATİF MEME KANSERİNE YAKLAŞIM RADYOTERAPİ

TRİPLE NEGATİF MEME KANSERİNE YAKLAŞIM RADYOTERAPİ TRİPLE NEGATİF MEME KANSERİNE YAKLAŞIM RADYOTERAPİ Dr. Zümre ARICAN ALICIKUŞ Dokuz Eylül Üniversitesi Radyasyon Onkolojisi AD Mart 2014 Sunum Planı: Meme Kanserinde Radyoterapinin Yeri Triple Negatif Meme

Detaylı

MEME KANSERİNDE TIBBİ TEDAVİ PRENSİPLERİ. Prof.Dr.Evin Büyükünal İç Hastalıkları Medikal Onkoloji Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

MEME KANSERİNDE TIBBİ TEDAVİ PRENSİPLERİ. Prof.Dr.Evin Büyükünal İç Hastalıkları Medikal Onkoloji Cerrahpaşa Tıp Fakültesi MEME KANSERİNDE TIBBİ TEDAVİ PRENSİPLERİ Prof.Dr.Evin Büyükünal İç Hastalıkları Medikal Onkoloji Cerrahpaşa Tıp Fakültesi A.B.D İstatistiklerine Göre 180.000 MEME KANSERİ VAKASI MEVCUT İLK TEDAVİDEN SONRA

Detaylı

AKCİĞERİN NÖROENDOKRİN TÜMÖRLERİ. Doç. Dr. Mutlu DEMİRAY Bursa Medical Park Hastanesi

AKCİĞERİN NÖROENDOKRİN TÜMÖRLERİ. Doç. Dr. Mutlu DEMİRAY Bursa Medical Park Hastanesi AKCİĞERİN NÖROENDOKRİN TÜMÖRLERİ Doç. Dr. Mutlu DEMİRAY Bursa Medical Park Hastanesi Nöroendokrin tümörlerde 2004 WHO sınıflaması Tümör Tipi Tipik Karsinoid Atipik Karsinoid Büyük Hücreli nöroendokrin

Detaylı

Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu

Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı Dr. Asım Armağan Aydın Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı Dr. Asım Armağan Aydın Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu antalya EAH Çalışmaya Katılan

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

Hasta Rehberi Say 11. ÇO UL H POF Z HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 11. ÇO UL H POF Z HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 11 ÇO UL H POF Z HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Ço ul Hipofiz Hormonu Eksikli i - Say 11 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

Sigara çenlerde ve çmeyenlerde Akci er Kanseri: Genel Özelliklerde Farkl l k Var m?

Sigara çenlerde ve çmeyenlerde Akci er Kanseri: Genel Özelliklerde Farkl l k Var m? ULUSLARARASı HEMATOLOJI-ONKOLOJI DERGISI MAKALE / ARTICLE International Journal of Hematology and Oncology Sigara çenlerde ve çmeyenlerde Akci er Kanseri: Genel Özelliklerde Farkl l k Var m? Ahmet E. ERBAYCU

Detaylı

Radyasyon Koliti Oluşturulmuş Sıçanlarda Ghrelinin Barsak Anastomozu Üzerine Etkisi Dr. Ebubekir Gündeş

Radyasyon Koliti Oluşturulmuş Sıçanlarda Ghrelinin Barsak Anastomozu Üzerine Etkisi Dr. Ebubekir Gündeş Radyasyon Koliti Oluşturulmuş Sıçanlarda Ghrelinin Barsak Anastomozu Üzerine Etkisi Dr. Ebubekir Gündeş Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji Cerrahisi Kliniği Giriş

Detaylı

KEMOTERAPİ NEOADJUVANT VE ADJUVANT UYGULAMALAR. Doç.. Dr. Murat BOZLU Üroloji Anabilim Dalı 8 MART 2008 - ANTAKYA

KEMOTERAPİ NEOADJUVANT VE ADJUVANT UYGULAMALAR. Doç.. Dr. Murat BOZLU Üroloji Anabilim Dalı 8 MART 2008 - ANTAKYA İNVAZİF F MESANE TÜMÖRÜNDET KEMOTERAPİ NEOADJUVANT VE ADJUVANT UYGULAMALAR Doç.. Dr. Murat BOZLU Mersin Üniversitesi Tıp T p Fakültesi, Üroloji Anabilim Dalı 8 MART 2008 - ANTAKYA MESANE TÜMÖRÜT SIKLIĞI

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

Dr Ahmet Midi Maltepe Üniversitesi Patoloji

Dr Ahmet Midi Maltepe Üniversitesi Patoloji Dr Ahmet Midi Maltepe Üniversitesi Patoloji Genel bilgiler Tümör hücreleri, Subkapsüler sinüzoid İntraparankimal sinüzoid Histiositlerde burada bulunur Genel bilgiler Kanser hücreleri genellikle grup oluşturur

Detaylı

Onkolojik Cerrahinin Temel lkeleri

Onkolojik Cerrahinin Temel lkeleri Tıp Eğitimi Etkinlikleri.Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Gastrointestinal Sistem Hastal klar Sempozyumu 11-12 Ocak 2001, stanbul, s. 235-239 Sürekli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

Detaylı

Küçük Hücreli Dışı Akciğer Karsinomlarının EGFR Mutasyon Analizinde Real-Time PCR Yöntemi ile Mutasyona Spesifik İmmünohistokimyanın Karşılaştırılması

Küçük Hücreli Dışı Akciğer Karsinomlarının EGFR Mutasyon Analizinde Real-Time PCR Yöntemi ile Mutasyona Spesifik İmmünohistokimyanın Karşılaştırılması Küçük Hücreli Dışı Akciğer Karsinomlarının EGFR Mutasyon Analizinde Real-Time PCR Yöntemi ile Mutasyona Spesifik nın Karşılaştırılması Dr.M.Çisel Aydın, Doç.Dr.Sevgen Önder, Prof.Dr.Gaye Güler Tezel Hacettepe

Detaylı

Patoloji Arşivindeki 10 Yıllık Kanser (1991-2000) Olgularının Genel Değerlendirilmesi

Patoloji Arşivindeki 10 Yıllık Kanser (1991-2000) Olgularının Genel Değerlendirilmesi Dicle Tıp Dergisi, 2007 Cilt: 34, Sayı:3, (164-169) Patoloji Arşivindeki 10 Yıllık Kanser (1991-2000) Olgularının Genel Değerlendirilmesi Selver Özekinci ÖZET Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji

Detaylı

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA 1. vaka S.P ERKEK 1982 DOĞUMLU YUTMA GÜÇLÜĞÜ ŞİKAYETİ MEVCUT DIŞ MERKEZDE YAPILAN ÖGD SONUCU SQUAMOZ HÜCRELİ CA TANISI ALMIŞ TEKRARLANAN

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm)

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm) 3. KANAL KONSTRÜKS YONU Türk Standart ve fiartnamelerinde kanal konstrüksiyonu üzerinde fazla durulmam flt r. Bay nd rl k Bakanl fiartnamesine göre, bas nç s - n fland rmas na ve takviye durumuna bak lmaks

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

MEME KANSERLERİNDE, TÜMÖR KÖK HÜCRE BELİRTEÇLERİNİN (ALDH1, SOX2) PROGNOZ ve DİĞER PROGNOSTİK PARAMETRELER ile İLİŞKİSİ

MEME KANSERLERİNDE, TÜMÖR KÖK HÜCRE BELİRTEÇLERİNİN (ALDH1, SOX2) PROGNOZ ve DİĞER PROGNOSTİK PARAMETRELER ile İLİŞKİSİ MEME KANSERLERİNDE, TÜMÖR KÖK HÜCRE BELİRTEÇLERİNİN (ALDH1, SOX2) PROGNOZ ve DİĞER PROGNOSTİK PARAMETRELER ile İLİŞKİSİ Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı Dr.Tülay KOÇ Dr. Şahande

Detaylı

LOKOREJYONAL REKÜREN ve UZAK METASTAZ SONRASI SİSTEMİK TEDAVİ Dr.Mehmet Aliustaoğlu Lokal nüks: Aynı taraf göğüs duvarında hastalığın görülmesi Bölgesel nüks: Genellikle aksiler veya supraklivikular ve

Detaylı

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur.

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur. Mevcut Kaynaklar Kullan lmas na Ra men 2020 li Y llarda Türkiye de Elektrik Enerjisi Aç Olabilir mi? H. Atilla ÖZGENER* I. Türkiye nin Elektrik Enerjisi Durumunun Saptanmas Türkiye nin elektrik enerjisi

Detaylı

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları ABD, Medikal Onkoloji BD Güldal Esendağlı

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları ABD, Medikal Onkoloji BD Güldal Esendağlı Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı Aydın Aytekin Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı Rafiye Çiftçiler Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

YEM Ödülleri 2008 YEM M MARIN LK YAPISI ÖDÜLÜ ALTIN ÇEKÜL YAPI ÜRÜN ÖDÜLÜ YEM MEDYA ONUR ÖDÜLÜ YEM M MAR TASARIM ÖDÜLLER www.yemodul.com YEM Ödülleri 2008 YEM M MARIN LK YAPISI ÖDÜLÜ ALTIN ÇEKÜL YAPI ÜRÜN

Detaylı

ÖZET. Anahtar Kelimeler: HCV-HBV koinfeksiyonu, viral interferans Nobel Med 2010; 6(3): 34-38. Bulgular: De erlendirmeye al nan olgulardan 13'ü

ÖZET. Anahtar Kelimeler: HCV-HBV koinfeksiyonu, viral interferans Nobel Med 2010; 6(3): 34-38. Bulgular: De erlendirmeye al nan olgulardan 13'ü ÖZET Amaç: HCV-HBV koinfeksiyonlu olgularda viral replikasyon durumunun kesitsel de erlendirmesi ve koinfeksiyonlu olgularla kronik HBV infeksiyonlu olgular n HBV replikasyonu aç s ndan karfl laflt r lmas.

Detaylı

PANKREAS KANSERLERİNDE

PANKREAS KANSERLERİNDE PANKREAS KANSERLERİNDE NDE ADJUVAN TEDAVİ GEREKLİDİR 10. ULUSAL RADYASYON ONKOLOJİSİ KONGRESİ 19-23 Nisan 2012 Zafer Koçak Trakya Üniversitesi Tıp T p Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı Sunum

Detaylı

Tiroid Patolojisi Slayt Semineri

Tiroid Patolojisi Slayt Semineri Tiroid Patolojisi Slayt Semineri PROF. DR. SUNA ERKıLıÇ GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESI PATOLOJI AD 25. Ulusal Patoloji Kongresi Bursa 14-17 Ekim 2015 OLGU 2 OLGU 1 OLGU 3 OLGU 1 OLGU 2 OLGU 3 OLGU

Detaylı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

Karaci er Metastaz Olan Kolorektal Kanserli Hastalarda Sa kal ma Etkili Faktörler

Karaci er Metastaz Olan Kolorektal Kanserli Hastalarda Sa kal ma Etkili Faktörler ÖZGÜN MAKALE & Hastal klar Dergisi Journal of Diseases of the Colon and Rectum Karaci er Metastaz Olan Kolorektal Kanserli Hastalarda Sa kal ma Etkili Faktörler Factors Effecting Survival of Colorectal

Detaylı

Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu

Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı(UKAA), 17 Ekim 2013 tarihinde, hava kirliliğinin

Detaylı

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, sarkopeni nin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde sarkopeni,

Detaylı

ONKOLOJİDE SIK KULLANILAN İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLER VE SAĞKALIM EĞRİLERİ

ONKOLOJİDE SIK KULLANILAN İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLER VE SAĞKALIM EĞRİLERİ ONKOLOJİDE SIK KULLANILAN İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLER VE SAĞKALIM EĞRİLERİ HESAPLAMA VE DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ Prof. Dr. M. Özşahin Radyasyon Onkolojisi Bölümü, Lozan Üniversitesi Hastanesi, İsviçre mahmut.ozsahin@chuv.ch

Detaylı

5. Türk Tıbbi Onkoloji Kongresi

5. Türk Tıbbi Onkoloji Kongresi Bilimsel Program - 20 Mart 2014, Perşembe UĞUR DERMAN SALONU SEÇİLMİŞ VAKA SUNUMLARI - Peritoneal Kanserlerde HIPEC in Yeri HIPEC Nasıl Yapılır? Kolon Kanseri Mezotelyoma KONFERANS - Onkolojide Nereden

Detaylı

Hastane nfeksiyonlar n n Sürveyans ve Amerika Ulusal Nozokomiyal nfeksiyon Sürveyans Sistemi: II

Hastane nfeksiyonlar n n Sürveyans ve Amerika Ulusal Nozokomiyal nfeksiyon Sürveyans Sistemi: II Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2002; 6: 107-124 Hastane İnfeksiyonları Amerika Ulusal Nozokomiyal nfeksiyon Sürveyans Sistemi: II [National Nosocomial Infection Surveillance System (NNIS)] Dr. Gül Ruhsar

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

ERKEN EVRE SEMİNOM OLGUSU

ERKEN EVRE SEMİNOM OLGUSU ERKEN EVRE SEMİNOM OLGUSU Dr. Mustafa ERMAN Hacettepe Kanser Enstitüsü İzmir, Kasım 2014 36 y, E Aralık 2009 da sol orşiektomi Markerlar ve CT normal Patoloji: Klasik seminom, tm 2,5 cm. Tm testis içine

Detaylı

Multipl Myeloma da PET/BT. Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD

Multipl Myeloma da PET/BT. Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD Multipl Myeloma da PET/BT Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD İskelet sisteminin en sık görülen primer neoplazmı Radyolojik olarak iskelette çok sayıda destrüktif lezyon ve yaygın

Detaylı