DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN ANALİZİ VE GELİR İLİŞKİSİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER ÖRNEĞİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN ANALİZİ VE GELİR İLİŞKİSİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER ÖRNEĞİ"

Transkript

1 AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Bahar 2013, Cilt:13, Yıl:13, Sayı:1, 13:17-36 DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN ANALİZİ VE GELİR İLİŞKİSİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER ÖRNEĞİ Ece EROL * Serkan ÇINAR ** RELATIONS BETWEEN FOREIGN DIRECT INVESTMENT AND INCOME: EVIDENCE FROM DEVELOPING COUNTRIES Öz Doğrudan yabancı yatırımlar ekonomik büyümenin ve gelişmenin itici gücünü oluşturmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerin bu yatırımlardan yararlanabilmeleri hem uluslar arası yatırım yapısına ve ortamına, hem de yatırımları kabul eden ülkelerin iç politikalarına bağlı olmaktadır. Küreselleşen bir dünyada doğrudan yabancı sermaye yatırımları dünyadaki yoksulluğu azaltmada önemli bir faktör haline gelebilecektir. Bu nedenle, küresel ölçekte ülkelere yapılacak olan doğrudan yatırımların şartlarının ortak kurallar çerçevesinde belirlenmesi kaçınılmazdır, çünkü doğrudan yabancı yatırımlar gelişmekte olan ülkeler açısından ekonomik gelişmenin, istihdam artışının ve teknoloji transferinin önemli bir parçası konumundadır. Anahtar Kelimeler: Doğrudan Yabancı Yatırımlar, Ekonomik Büyüme, Gelir Eşitsizliği Abstract Direct foreign investments are the driving force behind economic growth and development. And international investment in developing countries to benefit from these investments due to the nature and environment, while the domestic policies of both the receiving countries depends on investments. Foreign direct investment in a globalizing world is becoming an important factor in reducing world poverty. Therefore, the direct investment to countries on a global scale within the framework of common rules to determine the conditions are inevitable, because of economic development for developing countries, * Yrd. Doç. Dr., Celal Bayar Üniversitesi, İİBF, İktisat Bölümü, e-posta: ** Yrd. Doç. Dr., Celal Bayar Üniversitesi, Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu, Uluslararası Ticaret Bölümü, e-posta: 17

2 AIBU Journal of Social Sciences, Spring 2013, Vol:13, Year:13, Issue:1, 13: foreign direct investment, employment growth and is an important part of technology transfer. Keywords: Foreign Direct Investment, Growth, Income Inequality 1. Giriş Geçmiş dönemlerde doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının gelişmekte olan ülkelerin kaynaklarını sömürdüğü savı geçerli olarak görülüyordu. Oysa 2002 yılındaki Birleşmiş Milletler Toplantısından sonra doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerine katkı yapabileceği, önemli ölçüde istihdam oranını arttırabileceği ve bu ülkelerdeki yoksulluğu azaltabileceği görüşleri ön plana çıkar hale gelmiştir. Bu çalışmanın amacı doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerdeki durumunun analiz edilmesi ve yoksulluğu düşürüp düşüremeyeceğinin test edilerek, önerilerde bulunulmasıdır yılında Cancun daki Dünya Ticaret Örgütü nün Bakanlar Konferansında yatırım anlaşmaları alanındaki tartışmalar alevlenmişti. Gelişmekte olan ülkelerin çoğu Dünya Ticaret örgütü kapsamında yatırımların tartışılmasına karşı tavır takınmışlardır. Dünya Ticaret Örgütünün Cancun daki toplantıdan bir sonuç çıkmaması üzerine, daha sonraki bir tarihte müzakerelerin devamı için karar alınmıştır. Gelişmekte olan ülkeler ile gelişmiş ülkeler arasındaki tartışmalı Singapur konularının (kamu teşvik politikaları, ticaret kolaylıkları ve rekabet politikaları) artık gündeme gelmemesine karar verilmiştir. 2. Yabancı Sermaye Tanımı ve Özellikleri Çok taraflı çerçeve anlaşmasına uygun olarak yapılması düşünülen yatırımlar, yatırımları kabul eden ülke açısından sınır aşan yatırımlar olarak kabul edilmekte ve doğrudan yabancı yatırımlar olarak tanımlanmaktadır. Uzun süren tartışmalara rağmen doğrudan yabancı yatırımlar konusunda uluslararası bağlayıcı bir tanım geliştirilememiş ve diğer yatırım çeşitlerinden nasıl ayrılacağı veya sınırlandırılacağı belirlenememiştir (Kraft, Sethe, Wolf, 2006:11). En anlamlı tanım OECD bazına dayanan ve doğrudan yabancı yatırımların özelliklerini açıklayan tanımdır. Buna göre doğrudan 18

3 AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Bahar 2013, Cilt:13, Yıl:13, Sayı:1, 13:17-36 yabancı yatırımlar bir yatırımcının belirli bir miktar finansmanla yabancı bir işletmeye katılımını sağlamak ve işletmenin ticari politikasında kalıcı bir etkide bulunmaktır(kraft, Sethe, Wolf, 2006:12). Bunun olabilmesi için yurtdışında yeni kurulmuş bir işletme olması, veya var olan bir işletmeye katılma veya yurtdışındaki bir işletmeyi devralmak şeklinde olması gerekmektedir. Doğrudan yabancı sermaye yatırımları için gerekli kriter işletme etkinliğinin bulunması ve sermaye alan işletmenin ticari işi üzerinde etkili olma çabasının var olmasıdır. Bu konuda OECD nin tavsiyesi yabancı bir şirketten satın alınan payın en az %10 olması gereğidir. Doğrudan yabancı sermayeyi portfolyo yatırımlarından ayırmak gerekmektedir. Portfolyo yatırımları ya yabancı firmaların gelirlerine katılma ya da sermaye piyasasından yararlanma şeklinde olmaktadır. Portfolyo yatırımlarını diğer yatırımlardan ayıran kriter işletmecilik açısından kontrol ve karar yetkilerinin olmayışıdır. Doğrudan yabancı yatırımlarda işletme motivasyonu vardır ve misafir ülkenin fiziksel varlığı ön plandadır. Genel olarak bakıldığında, doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının çoğunluğu işletmecilerin yabancı piyasalarda yapmış oldukları yatırımlardır. Bu yatırımlar değişik formlarda olabilmektedir. Ya işletmeler yabancılara bağlı olarak yeniden kurulmakta, ya da yerli bir işletme yabancı bir işletme ile birleşmektedir. Diğer bir birleşme şekli de ulusal bir şirketin yabancı bir şirketi devralması şeklinde olabilmektedir. Zamanımızdaki yabancı yatırımların çoğu çok uluslu şirketler tarafından yapılmakta ve idari merkezleri genelde sanayi ülkelerinde bulunmaktadır (Frot, 1993: 25). Çok uluslu şirketlerin doğrudan yabancı sermaye oluşumunda iki yöntemi uyguladıkları görülmektedir. Birincisi yatay doğrudan yabancı sermaye oluşumudur. Çok uluslu şirketlerin yabancı ülkelerin pazarlarında yeni şirketler kurmalarıyla veya kendi ürünlerini iç ve dış pazarlarda satabilmeleri için var olan şirketleri satın almalarıyla oluşmaktadır. Buradaki amaç gümrük vergisinden kurtulmak veya ulaşım maliyetlerini düşürmek olabileceği gibi, yeni pazarlarda satın alım gücünü güçlendirmek de olabilecektir. İkincisi de dikey doğrudan yabancı sermaye oluşumudur. Çok uluslu şirketlerin ana ülkede veya üçüncü bir ülkede ürünleri daha ucuza üreterek satabilmelerini ve bu amaçla da üretim süreçlerini bir başka yere taşımalarıyla oluşmaktadır. 19

4 AIBU Journal of Social Sciences, Spring 2013, Vol:13, Year:13, Issue:1, 13: Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Etkileri Gelişmiş ve Gelişmekte olan ülkeler açısından doğrudan yabancı sermayenin etkinliği misafir ülkeye göre şekillenmektedir. Gelişmekte olan ülkeler açısından bakıldığında tartışmaların odak noktası yatırımların ekonomik gelişme üzerine olan etkisi üzerinde yoğunlaşmakta ve küresel piyasalara olan katılımın ne derce etkin olduğu konusunu oluşturmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerin tek isteği yerel ölçekte kıt olan sermaye stokunu çoğaltmak ve düşük düzeyde seyreden teknoloji düzeyini arttırmaktır. Ekonomik büyüme yatırımlara bağlıdır ve yatırımların olabilmesi de sermaye gerektirmektedir. Gelişmekte olan ülkelerin birçoğu sermaye fakirliği yaşamaktadır. Bu ülkelerdeki iç tasarruf oranlarının düşük düzeyde kalması, dış dünyadan sermaye akımını önemli konuma taşımaktadır. Dış sermaye akışı olmadan ilave yatırımlar yapılamayacaktır. Doğrudan yabancı sermaye girişi Gelişmekte olan ülkelerde yeni iş yerleri yaratacak, ilave gelir doğacak ve istihdam artacaktır. Genelde istihdam etkisi emek yoğun teknolojilerin hakim olduğu sanayi dallarında görülecektir. Ancak yabancı sermaye daha çok sermaye yoğun teknolojilerle bağlantılı olduğu için daha çok bilgi düzeyi yüksek işgücü istihdam edilebilecektir. Sermaye yoğun çalışan sektörlerin veya var olan işletmelerin satın alınması yolu ile olan sermaye girişlerindeki etki çok az olabilecek veya ekonomilerde negatif etki de yaratabilecektir (OECD,2002:18). Gelişmiş ülkeler doğrudan yabancı sermaye akımlarını değerlendirirken daha çok yatırımların pozitif etkileri üzerinde durmaktadırlar. Bunlar genelde verimlilik artışı, rekabet şartlarının iyileşmesi, pozitif sermaye girişi, teknoloji aktarımı, know how, artan istihdam ve ödemeler bilançosu dengesizliğinin giderilmesidir. Gelişmekte olan ülkeler açısından bakıldığında ise doğrudan yabancı sermayenin negatif etkileri üzerinde durulmaktadır. Daha çok piyasalardaki monopolleşme korkusu, yurtiçi işletmelerin rekabet kaybı nedeniyle istihdamda azalmaya gitmeleri ve yabancı sermayenin ülkenin politikasında etkin olması gibi faktörler gelişmekte olan ülkeyi korkutmaktadır. Ayrıca vergi avantajları verilmesi nedeniyle vergi tabanındaki bir zayıflama veya işletme karlarının tekrar ana ülkeye dönmesi gibi olumsuz faktörler de sayılmaktadır (OECD, 2002: 3-4). 20

5 AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Bahar 2013, Cilt:13, Yıl:13, Sayı:1, 13:17-36 Gelişmiş ülkelerin en önemli sorusu yurtdışı yatırımların maliyetinin ilgili ülkelere olan ihracat artışı ile karşılanıp karşılanamayacağı veya ana ülkeden çekilen sermaye nedeniyle oluşan istihdam açığının nasıl kapatılacağıdır. 4. Doğrudan Yabancı Yatırımların Önemi Ulusal ekonomilerin son 40 yıl içinde küresel ekonomiye uyum göstermeleri sayesinde GSYH (Gayri Safi Yurtiçi Hasıla) oranlarında çok büyük artışlar yaşanmıştır yılları arasında dünya ölçeğindeki GSYH oranlarındaki senelik artış 3,2 milyar dolardan 63,2 milyar dolara çıkmıştır. Bu gelişme ortalama olarak senelik %7,8 lik bir büyüme oranına tekabül etmektedir. Bu gelişmeye paralel olarak yılları arasındaki mal ihracatı 317 milyar dolardan 15,2 milyar dolara çıkmıştır. Bu da ortalama olarak senelik %10,2 büyümeye tekabül etmektedir (UNCTAD, 2011: 21).! yılları arasında doğrudan yabancı sermaye akımları yıllık 14,2 milyar dolardan 1.3 milyar dolara çıkmıştır. Bu gelişme de senelik %12 oranında bir artışı işaret etmektedir (Genz, Karl ve Yalcın, 2010:1). Şekil 1 deki yıllarındaki doğrudan Yabancı sermaye yatırımlarının ortalamasını 2010 yılı ortalamasına göre kıyaslayacak olursak, - %37 oranında bir gerileme söz konusu olduğunu görebiliriz. Yine yıllarındaki doğrudan yabancı sermaye girişleri ortalaması 2010 yılına göre kıyaslandığında, - %15 oranında bir azalma kendini gösterecektir. Bu nedenle GSYH ve uluslararası ticaret 2010 yılında henüz küresel kriz öncesinin rakamlarını dahi yakalayabilmiş değildir. Buna karşın UNCTAD ın tahminlerine göre doğrudan yabancı yatırımlar canlanma eğilimi içine girmiş ve 2011 yılında 1,4-1,6 trilyon dolara ulaşacağı tahmin edilmektedir (UNCTAD, 2011: 1). 21

6 AIBU Journal of Social Sciences, Spring 2013, Vol:13, Year:13, Issue:1, 13: DYY (milyar $) Şekil 1. Küresel Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlar ( ve ) Milyar US-Dolar Kaynak: Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının oranı 1970 yılından beri %800 artmıştır. Bu gelişme dünya ekonomisinin gelişmesinde doğrudan yabancı yatırımların ne denli önemli olduğunu göstermektedir. 5. Doğrudan Yabancı Yatırımların Gelişim Süreci 2000 yılına kadar doğrudan yabancı sermaye yatırımları daha çok gelişmiş ülkeleri tercih ederken, daha sonraki dönemlerde gelişmekte olan ülkelere ve geçiş aşamasındaki ülkelere doğru yabancı yatırımlarda kaymalar gözlenmiştir yılında değişim süreci içinde olan gelişmekte olan ülkelerde ve geçiş aşamasındaki ülkelerde doğrudan yabancı yatırımların payı %12 oranında(574 milyar dolar) artmıştır. Bu ekonomilerdeki 2008 küresel krizinden sonraki hızlı ekonomik iyileşme, özellikle yurtiçi talep miktarındaki canlanma ve ihracatın hızlı artış göstermesi yatay ve dikey doğrudan sermaye girişlerini hızlandırmıştır. Birçok sanayi ülkesi daha ucuz üretim yapabilmek için üretim tesislerini gelişmekte olan ülkelere kaydırmışlardır. Küresel kriz sonrası gelişmekte olan ülkelerdeki ekonomilerin gelişmiş ülke ekonomilerine göre daha hızlı iyileşme göstermeleri, yani yurtiçi talep miktarındaki hızlı artış ve yurtdışı tüketim mallarına olan talep artışı doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını özendirmiştir. Bu gelişmeye ilave olarak gelişmekte olan ülkelerdeki 22

7 AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Bahar 2013, Cilt:13, Yıl:13, Sayı:1, 13:17-36 satın alım için cazip firmaların bulunması ve piyasalardaki gelir artış beklentisi ve hızlı ekonomik büyüme trendi firma satın alımlarını hızlandırmıştır. İlk kez 2010 yılında gelişmekte olan ülkelere yapılan doğrudan yabancı sermaye yatırımları dünyada yapılan yatırım ortalamasının %52 sini oluşturmaktadır (UNCTAD,2011:3). Son yıllarda gelişmiş ülkelere olan doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının gerilemesi durdurulabilmiş ve 2009 düzeyinin ortalaması olan 1185 milyar dolar dan 2011 yılında 1244 milyar dolara çıkması beklenmektedir. Endonezya Şili Meksika Lüksemburg Kanada İspanya Hindistan İrlanda Suudi Arabistan Avustralya Fransa Singapur Rusya Fed. Birleşik Krallık Almanya Brezilya Belçika Hong Kong Çin ABD Yıllar Şekil Yıllarına Göre Doğrudan Yabancı Sermaye Girişi Sağlayan 20 Ülke (Milyar US-Dolar) Kaynak: UNCTAD, United Natıons Conference On Trade and Development, World İnvestment Report 2011, Non Equity Modes of Internatıonal Productıon and Development, United Natıons, New York and Geneva, 2011, s.4 23

8 AIBU Journal of Social Sciences, Spring 2013, Vol:13, Year:13, Issue:1, 13: Doğrudan yabancı sermaye girişleri açısından gelişmekte olan ülkelerin artan önemi sermaye girişi yapan ve sermaye çıkışı yapan ülkeler açısından değerlendirilecektir. Doğrudan yabancı sermaye girişi açısından ilk sırayı Amerika Birleşik Devletleri almakta ve onu Çin Cumhuriyeti takip etmektedir. Belçika dan sonra Brezilya gelmekte ve Brezilya ilk defa 20 ülke içine girmektedir. Bu 20 ülkenin içinde Endonezya, Meksika, Şili ve Hindistan gibi ülkeler de bulunmakta ve bu ülkeler küresel kriz dönemlerinde de ekonomik gelişme trendini devam ettirebilmiş olan ülkelerdir. Şekil 2 de görüldüğü gibi 2009 yılında küresel finans krizi nedeniyle dengesiz bir dağılım gösteren doğrudan yabancı sermaye yatırımlar 2010 yılında canlanma eğilimi içine girmiş ve bir önceki yıla göre artış trendini devam ettirmektedir. Şekil 2 deki rakamları yıllarını dikkate alarak sıralarsak, öncelikle ABD nin doğrudan yabancı sermaye girişlerinde öncülük ettiğini, onu106 milyar dolarla Çin in takip ettiğini, sırayla Hong Kong, Belçika, Brezilya, Almanya, Birleşik Krallık, Rusya Federasyonu gibi ülkelerin bulunduğunu görebiliriz. Son yıllarda, 20 ülkenin tamamına doğrudan yabancı yatırımlar artarak devam etmektedir. Bu durumun 2012 yılında da devam edeceği tahmin edilmektedir. Doğrudan yabancı yatırımlar dünya ekonomisindeki büyümenin motoru görevini üstlenmektedir. Bu nedenle de doğrudan yabancı yatırımlar global finans krizinin hızlı bir şekilde aşılmasında anahtar rolü üstlenmektedir. Özellikle son zamanlarda dünya ölçeğinde gelişmekte olan ekonomilerin ön plana çıkmasında çok uluslu şirketlerin önemli rol oynadıkları savunulmaktadır. UNCTAD ın yapmış olduğu değişik makro ekonomi model senaryolarına göre 2013 yılına kadar doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının çoğu G-20 ülkeleri tarafından gerçekleştirilecektir. Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının miktarı 2011 yılında 1524 milyar dolara çıkacak ve 2013 yılına kadar ise 1875 milyar dolara çıkması beklenmektedir. Bu gelişme de senelik ortalama %15 büyüme oranına tekabül etmektedir (Benz, Karl, Yalcın,2011: 28). Bu durum dünya ekonomisindeki gelişme ortamının normal gelişen piyasa şartlarıyla uyumlu olmasına bağlıdır. Eğer Avrupa daki borç krizinin daha da kötüleşmesi ve Amerikan ekonomisindeki olası negatif gelişmelerin ortaya çıkması gibi olumsuz durumlar kendini gösterirse, doğrudan yabancı yatırımlarda bir duraklama dönemi de yaşanabilecektir. 24

9 AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Bahar 2013, Cilt:13, Yıl:13, Sayı:1, 13:17-36 Güney Kore İtalya İsveç Lüksemburg Kanada İspanya Hindistan İrlanda Hollanda Avustralya Fransa Singapur Rusya Fed. Japonya Almanya İsviçre Belçika Hong Kong Çin ABD 2010 Yıllar Şekil yıllarında Doğrudan Yabancı Yatırımları İhraç Eden Ülkeler (Milyar Dolar) Kaynak: UNCTAD, United Natıons Conference On Trade and Development, World İnvestment Report 2011, Non Equity Modes of Internatıonal Productıon and Development United Natıons, New York and Geneva, 2011, s.9 Şekil 3 de, yıllarında doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını ihraç eden ülkeler görülmektedir. En büyük yurtdışı yatırımcı Amerika Birleşik Devletleri olarak görülmekte, Çin, Belçika, Brezilya gibi ülkeler onu takip etmektedir. Bu ülkelerin içinde gelişmekte olan ülkelerin yeri oldukça önemlidir, çünkü 2010 yılında doğrudan yabancı yatırımların %21 kadarı (388 milyar dolar) bu ülkelerden kaynaklanmaktadır. Ayrıca Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin in son yıllarda yabancı sermaye açısından yıldızı parlayan, yabancı sermaye kaynaklı ülkelerin de üzerine çıkan ve gelişen piyasalarda oldukça etkili oldukları görülmekte ve diğer Brezilya, Rusya ve Hindistan da sermaye zengini ülkeler olarak tanımlanmaktadır. 25

10 AIBU Journal of Social Sciences, Spring 2013, Vol:13, Year:13, Issue:1, 13: yılında doğrudan yabancı sermaye ihraç eden ülkeleri tablo 2 de görüldüğü gibi sıralarsak, yine en büyük doğrudan yabancı sermaye ihraç eden ülkelerin başında ABD gelmektedir. Almanya 105 milyar dolarla ikinci sırayı alırken, 84 milyar dolarla Fransa üçüncü sırada, 76 milyar dolarla dördüncü sırada da Hong Kong bulunmaktadır. Fransa, Japonya, Hollanda, İrlanda, Kanada gibi ülkelerde 2009 dan 2010 yılına göre doğrudan yabancı sermaye yatırımları ihracında bir azalma olmuştur. Bunun da ana nedeni Avrupa ülkelerindeki borç yükünün artması ile 2008 küresel krizin etkisinin devam etmesidir. Diğer açıdan bakıldığında, gelişmekte olan ülkelerde yabancı yatırımlar, yerli yatırımlara yardımcı finansman rolünü üstlenmektedir. Sanayi ülkelerindeki düşük faiz oranları ve gevşek para politikaları sayesinde oluşan likidite bolluğu gelişmekte olan ülkelere doğru akmakta ve bu piyasalarda istikrarsızlığa neden olmaktadır. Buradaki en büyük problem akan sermaye girişlerinin geçici olması ve piyasa getiri oranları düştüğünde misafir ülkeyi hızlı bir şekilde terk etmesidir. Portfolyo yatırımları ve banka kredileri bu tür yatırımları içermektedir. Misafir ülkenin piyasalarında tamiri zor dalgalanmalara neden olmakta ve bu tür portfolyo yatırımları da son zamanlarda Gelişmekte olan ülkelerde artış eğilimine girmiştir(unctad, 2010: 23). 6. Türkiye ye Olan Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları 2002 yılından sonra AK Parti Hükümetinin iş başına gelmesiyle birlikte ekonomik istikrar uluslararası alanda güven ortamını sağlamış ve Türkiye ye doğrudan yabancı sermaye akımı başlamıştır. Türkiye içinde yer aldığı gelişmekte olan ülkeler kategorisinde yabancı sermaye çekmede nüfusu, jeo-stratejik konumu ve büyüyen GSUH(Gayri Safi Ulusal Hasıla) oranları nedeniyle hak ettiği yere ulaşamamıştır. Türkiye 2002 yılında başlayan reform hamlesiyle ekonomide küresel rekabete uyum sağlayacak reformları yaparken, yabancı sermaye açısından cazip bir ülke olmuştur. Ancak finansal alanda yaptığı reform paketleriyle de yabancı sermaye girişlerini engellemiştir (Erçakar ve Karagöl, 2011: 19) 26

11 AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Bahar 2013, Cilt:13, Yıl:13, Sayı:1, 13: , ,5 15,9 10 8,4 9 1,8 2, Yıllar Şekil 4. Türkiye ye Doğrudan Sermaye Girişleri (Milyon Dolar) Kaynak: Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası 2005 yılında doğrudan yabancı sermaye girişi milyon doları iken, 2007 yılında milyon doları olmuş ve 2009 yılında milyon dolara düşmüş ve 2011 yılında milyon dolarına çıkmıştır(bkz. Şekil 4). Türkiye 2009 yılı itibarıyla kümülatif verilerle yabancı sermaye stoku açısından dünyanın 27 ci sırasında bulunmaktadır. Dünyadaki toplam doğrudan yabancı sermaye stoku 12 trilyon dolardır. Buradan Türkiye ye düşen pay sadece 79 milyar dolar kadardır (Erçakar ve Karagöl, 2011: 19). Son altı yılda en çok yabancı sermaye çeken sektörler finansal hizmetler ile imalat sanayi olmuştur. 7. Çok Uluslu Şirketler ve Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının artmasına paralel olarak çok uluslu şirketlerin sayısı ve büyüklüğü de artmaktadır. Bu şirketler 2010 yılında 15,6 milyar dolar gelir elde etmiştir ve bu değer de dörtte bir oranında küresel katma değere sahiptir. Bu katma değerin %40 kadarı yabancı iştirakler yolu ile elde edilmiştir. Bu da 6,6 milyar dolara veya üçte bir oranında dünya ihracatına eş değerdir (Benz, Karl, Yalcın, 2010: 25). Uluslararası Piyasalarda birçok kamu işletmeleri faaliyetlerini sürdürmektedir. Bunlar doğal monopol kuruluşlar veya stratejik sektörleri elinde tutan işletmelerdir yılından sonra uluslararası kamu 27

12 AIBU Journal of Social Sciences, Spring 2013, Vol:13, Year:13, Issue:1, 13: işletmeleri gelişmekte olan ülkelerde aktif olmaya başlamışlardır. Kamu işletmelerinin sayısının az olmasına rağmen, dünya çapında doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının yaklaşık %12 sini ellerinde tutmaktadırlar. Bunlar Fransız Telekom Şirketi, Petrobras Şirketi, Çin Ulusal Petrol Şirketi gibi kuruluşlardır. Gelişmekte olan ülkelerdeki 100 büyük çok uluslu şirket sadece 29 kamusal birimin denetimindedir. Sadece Çin de kamu firması bulunmaktadır ve bunların 50 tane iştirakleri yurtdışında faaliyet göstermektedir. Bunların içinde üç tanesi de dünya çapında en büyük 30 işletmenin içine girmektedir (Benz, Karl ve Yalcın, 2010: 26). 8. Ekonometrik Model ve Veri 8.1 Veri Araştırmada, doğrudan yabancı yatırımlarının ekonomik büyüme ve gelir eşitsizliği üzerindeki uzun dönem etkileri ekonometrik model yardımıyla araştırılmaktadır. Bu amaçla, 17 gelişmekte olan ülke (Arjantin, Brezilya, Şili, Kolombiya, Kosta Rica, Honduras, Meksika, Paraguay, Peru, Filipinler, Polonya, Romanya, Rusya, Tayland, Türkiye, Ukrayna, Uruguay) için dönemini kapsayan dengeli panel veri seti kullanılmaktadır. Analize dahil edilen veriler yıllık olarak, World Development Indicators (WDI), Global Development Finance (GDF) ve OECD Stat veri bankalarından alınmıştır. Gini katsayısı gelir dağılımındaki eşitsizliği ölçmekte en yaygın olarak kullanılan araçtır. Gini katsayısı, Lorenz eğrisine dayalı olarak hesaplanır. Ülkelerin Gini katsayısı karşılaştırılarak gelir dağılımının eşitliği veya eşitsizliği konusunda bilgi edinilir. Bu katsayı, Lorenz eğrisini tam eşiktik doğrusudan uzaklaşıp yakınlaşmasına bağlı olarak hesaplanmaktadır. Gini katsayısı 0 değerini alırsa, bir toplumda gelir eşit olarak dağılmaktadır. Katsayı 1 e doğru yaklaştığında ise, o toplumdaki gelir eşitsizliğinin bozulduğunun bir göstergesidir. 8.2 Ekonometrik Model Doğrudan yabancı yatırımlar ve gelir arasındaki ilişki araştırmak için, Solow (1988), Romer (1990), Grossman ve Helpman (1995) çalışmalarına dayanan Cobb-Douglas Üretim Fonksiyonu kullanılmaktadır. Çalışmada analiz edilen model, Cobb-Douglass üretim fonksiyonundan türetilmiştir. Genel üretim fonksiyonu aşağıdaki gibidir. 28

13 AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Bahar 2013, Cilt:13, Yıl:13, Sayı:1, 13:17-36 Yukarıdaki eşitlikte Y çıktıyı, K fiziksel sermayeyi, L işgücünü ve A ise teknoloji düzeyini göstermektedir. Grossman ve Helpman (1995) ve Mayanja (2003) çalışmalarında temel denklemdeki teknoloji düzeyi, doğrudan yabancı yatırımları, ihracat ve ithalat düzeylerini temsil etmektedir. Yukarıdaki fonksiyonel eşitlik, doğrudan yabancı yatırımların, ihracatın ve ithalatın içsel büyüme teorisi kapsamında değerlendirilebilmesini sağlamaktadır. Analizde tahminlenen eşitlik aşağıdaki şekilde karakterize edilebilmektedir. Eşitlikte, Y Gini katsayısını, FDI doğrudan yabancı yatırımların GSYİH ya oranını, X ihracatın GSYİH ya oranını, M ithalatın GSYİH ya oranını, GFCF brüt sabit sermaye yatırımlarını, LFP işgücüne katılım oranını ve ise hata terimini göstermektedir. (1) (2) (3) 8.3 Ekonometrik Bulgular Analizde ilk olarak panel birim kök testleriyle serilerin durağanlığı test edilmektedir. Birim kökün varlığını test etmek için panel verileri kullanıldığında, yatay kesit bağımlılığının sınanması gerekmektedir. Panel veri setinde yatay kesit bağımlılığı (croos-section dependence) varlığı reddedilirse 1. nesil birim kök testleri kullanılabilir. Bununla birlikte panel verilerinde yatay kesit bağımlılığı varsa, 2. nesil birim kök testlerini kullanmak daha tutarlı, etkin ve güçlü tahminleme yapılmasını sağlayabilmektedir. Panel veri setlerinde yatay kesit bağımlılığını test etmek için kullanılan yöntemler Pesaran vd. (2004) CD LM testi, Breusch-Pagan (1980) CD LM1 testi ve Pesaran vd. (2004) CD LM2 testleridir. CD LM1 ve CD LM2 testleri T>N durumunda yatay kesit bağımlılığı olup olmadığını test eden tahmincilerdir. CD LM testi ise N>T durumunda yatay kesit bağımlılığı olup olmadığını test eden bir tahmincidir. Çalışmadaki dönemini kapsayan 22 yıl (T) ve 17 gelişmekte olan ülke (N), CD LM1 ve CD LM2 testlerinin uygulanabilmesi için gerekli koşulun gerçekleşmesini sağlamıştır. CD LM1 ve CD LM2 testlerinde, her ülkenin bireysel zaman etkisinden ayrı şekilde etkilenebildiği varsayımı altında tahminleme yapılmaktadır. 29

14 AIBU Journal of Social Sciences, Spring 2013, Vol:13, Year:13, Issue:1, 13: Tablo 1. Yatay Kesit Bağımlılığı Test Sonuçları Y y FDI X M GFCF LFP CD LM * * * * * * * CD LM * 5.328* 7.398* * 6.980* 8.276* 7.121* Notlar: *, yatay kesit bağımlılığını göstermektedir. CDL M1 ve CD LM2 testlerinin sonucu, gelişmekte olan ülke panel veri setinde boş hipotez istatistiki olarak anlamlı şekilde reddedilmektedir. Bu nedenle, 1. nesil birim kök testlerinden Levin-Lin ve Chu (LLC), Im- Pesaran ve Shin (IPS), 2. nesil birim kök testlerinden Cross-Sectionally Augumented IPS (CIPS) birim kök tahmincileri kullanılmıştır. Uygulamada, 1. nesil birim kök testlerinden olan LLC ve IPS, sırasıyla Levin vd. (2002) ve Im vd. (2003) tarafından geliştirilmiştir. 2. nesil birim kök testlerinden ise, panel ülkelerinin durağanlıklarını bütün olarak sınayan CIPS tahmincisi kullanılmaktadır. Pesaran (2006) nın bireysel CADF birim kök testinin ortalamalarını alarak tahminlemede bulunan Im vd. (2003) ün testine bağlı CIPS istatistiği çalışmada uygulanmaktadır. CIPS tahmincisinin uygulanması sonucu ulaşılan test istatistiği değerleri, Pesaran (2006) daki kritik tablo değerleriyle karşılaştırılarak panel verilerin bütün olarak durağan olup olmadığı test edilebilmektedir. 30 Tablo 2. Panel Birim Kök Test Sonuçları Y y FDI X M GFCF LFP LLC t-stat düzey -7.58* -3.53* -7.46* -6.57* -3.6** -4.14* -8.7* 1.farklar -9.35* -9.54* -6.47* -9.84* -11.1* -13.3* -10.2* IPS W-stat düzey -14.6* 1.636* -4.4** -6.92* 1.582* -3.03* -2.54* 1.farklar * * * * * * -9.86* CIPS stat düzey -2.55* farklar -6.39* -4.9** -5.51* -4.84* -3.82** -4.76* -3.98* Notlar: *, ** ve *** sırasıyla 1%, 5% ve 10% anlamlılık seviyelerinde boş hipotezin reddedildiğini göstermektedir. LLC ve IPS testleri için gecikme uzunlukları AIC kullanılarak hesaplanmıştır. CIPS testi için kritik değerler Pesaran (2006) dan elde edilmiştir, Tablo 2c ( Durum III: Sabit ve trend). Yukarıdaki sonuçlar değerlendirildiğinde, gelişmekte olan ülke panel veri setinde tüm değişkenler 1. farklarda durağan süreç karakteristiğine sahiptir. Modelde eşbütünleşik bir ilişkinin varlığını test etmek için Westerlund (2006) testi uygulanmaktadır. Westerlund (2006) eşbütünleşme testi, bir LM istatistiği testidir, yapısal kırılmayı ve yatay kesit bağımlılığını

15 AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Bahar 2013, Cilt:13, Yıl:13, Sayı:1, 13:17-36 dikkate alan bir testtir. Testin uygulamasında Case=4 (bireysel sabit ve trend varken yapısal kırılmayı dikkate alır) varsayımı tahminlenmiştir. Max. gecikme sayısının 3 ve döngü sayısının olarak alınması sonucu ulaşılan sonuçlar, aşağıda tablolaştırılmıştır. Tablo 3. Eşbütünleşme Testi Sonuçları Test Eşbütünleşme Testi Kırılmasız Değer Olasılık a Olasılık b 0.872* Kırılmalı Değer Olasılık a Olasılık b 0.985* Notlar: Olasılık a asimtotik normal dağılımına bağlı olarak tahminleme yapmaktadır. Olasılık b özçıkarım (bootstrapped) dağılımına bağlı olarak tahminleme yapmaktadır. *, istatistiki olarak anlamlı eşbütünleşme varlığını göstermektedir. Westerlund (2006) eşbütünleşme testinde yatay kesit bağımlılığının dikkate alındığı Olasılık b sonucuna göre, modelde hem gelişmiş ülke hem de gelişmekte olan ülke panel veri setinde boş hipotez olan eşbütünleşme vardır, istatistiki olarak anlamlı şekilde kabul edilmektedir. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelere uygulanan modelde, eşbütünleşmenin varlığı kabul edildikten sonra uzun dönem denklemi tahmin edilebilir. Uzun dönem katsayılarına ulaşmak için Panel ARDL (Autoregressive Distributed Lag) modeli uygulanmaktadır. Bu modeli tahmin etmek için Pesaran vd. (2004) tarafından geliştirilen, PMGE (Pooled Mean Group Estimation) ve MGE (Mean group Estimation) tahmincileri kullanılmaktadır. Model tahmin edilirken PMG veya MG tahmincilerinin tutarlılığını test etmek için, Hausman testi uygulanmıştır. 31

16 AIBU Journal of Social Sciences, Spring 2013, Vol:13, Year:13, Issue:1, 13: Tablo 4. PMG ve MG Testi Sonuçları PMG MG Hausman Test Uzun dönem Katsayıları y 0.146** 0.383** 5.82** FDI * * 3.34* X * * M 0.657* 0.488* 2.48* GFCF 0.007* LFP 0.444*** *** 8.82*** Hata düzeltme katsayısı Ø *** *** Kısa dönem katsayısı y 0.054** 0.034* FDI * X 0.093*** 0.024** M 0.317* GFCF LFP ** * Tanısal Testler Log-likelihood χ 2 SC χ 2 HE Notlar: Optimal gecikme uzunluğunun belirlenmesinde Akaike bilgi kriteri (AIC) kullanılmıştır. χ 2 SC, χ 2 HE Breusch-Godfrey serisel korelasyon testi ve White heteroscedasticity için ki-kare istatistiğini göstermektedir. ***, **, ve * sırasıyla %1, %5 ve %10 anlamlılık seviyelerini göstermektedir. Hausman testi sonucunda, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde boş hipotez ve hem PMG hem de MG tahmincisinin tutarlılığı kabul edilmektedir, fakat sadece PMG etkin tahmincidir (Baltagi, 2008: 72). Negatif işaretli ve istatistiksel olarak anlamlı hata düzeltme katsayısı (Ø ), kişi başı GSYİH büyüme oranlarıyla açıklayıcı değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişkinin olduğunu ve kriz nedeniyle dengeden sapılsa bile tekrar dengeye yakınsandığını göstermektedir. Tablo 4 teki tanısal testlerden elde edilen sonuçlara göre, modelde herhangi bir otokorelasyon ve heteroscedasticity problemi bulunmamaktadır. Hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeler için ulaşılan uzun dönem katsayılarının tümü istatistiksel olarak anlamlıdır. Modelin analiz edilmesi sonucunda, doğrudan yabancı yatırımlardaki bir birimlik artış Gini katsayısında -1,69 birimlik bir azalışa neden olmaktadır. Gelişmekte olan ülkelere giren doğrudan yabancı yatırımlar gelir eşitsizliğinin azaltılmasında etkili olduğu sonucu ortaya 32

17 AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Bahar 2013, Cilt:13, Yıl:13, Sayı:1, 13:17-36 çıkmaktadır. İhracattaki 1 birimlik artış, Gini katsayısında -0,54 birimlik bir azalmaya neden olmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerdeki ihracat artışı gelir eşitsizliğini azaltmaktadır. İthalattaki bir birimlik artış ise, Gini katsayısında 0,65 birimlik bir artışa neden olmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde görülen ithalat artışı gelir eşitsizliğini artıran bir etki yaratmaktadır. Brüt sermaye yatırımlarının gelir eşitsizliği üzerinde kısa dönemde olumlu bir etki yaratsa da uzun dönemde katsayı sıfıra çok yakın olarak bulunmaktadır. İşgücüne katılım oranının artması da gelir eşitsizliğini artırıcı bir etki yaratmaktadır. Değerlendirilen bu modelin yanında, doğrudan yabancı yatırımlar ile gelir ilişkisi de uzun dönemde araştırılmıştır. Doğrudan yabancı yatırımlar ve kişi başına GSYİH arasında eş bütünleşik bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlara ek olarak, doğrudan yabancı yatırımlar uzun dönemde kişi başına GSYİH da artışa yol açmaktadır. Fakat açıklayıcı değişkenin bağımlı değişken üzerinde düşük oranda etki yaratması (R 2 = 0,18) nedeniyle sonuçlar çalışmada verilmemekle birlikte; analizde ulaşılan sonuçların yorumlanması anlamlıdır. Çalışmada modelin analiz edilmesi sonucunda, doğrudan yabancı yatırımlar kişi başına gelir üzerinde bir artışa yol açmaktadır. Bununla birlikte, gelişmekte olan ülkelere gelen doğrudan yabancı yatırımlar, gelir eşitsizliğinin düzelmesinde etken bir rol oynadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde görülen ihracat artışı uzun dönemde gelir dağılımını olumlu yönde etkilemekte; fakat ithalatta görülen artış ise, gelir dağılımını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu sonuçlar ışığında, gelişmekte olan ülkelerin özellikle doğrudan yabancı yatırım çekmesi ve ihracat yönelik politikalar uygulaması, ekonomide gelir artışına ve gelir eşitsizliğinin azalmasına yol açtığı sonucuna ulaşılmaktadır. 9. Sonuç Doğrudan yabancı yatırımlar, gelişmekte olan ülkelerin en önemli dış kaynaklarından birisini oluşturmaktadır. Doğrudan yabancı yatırımların ekonomilerde yarattığı gelişme etkileri çoğu kez tartışma konusu olmuş ve birbirinin karşıtı tezler ortaya çıkmıştır. Küreselleşmenin dinamik bir konuma gelmesiyle doğrudan yabancı sermaye akımları da her geçen gün daha da önem kazanmaktadır. Genel açıdan bakıldığında, yabancı yatırımlar misafir ülkedeki yatırım atmosferini iyileştirmekte, yurtiçi sermaye birikimini arttırmakta, yeni iş 33

18 AIBU Journal of Social Sciences, Spring 2013, Vol:13, Year:13, Issue:1, 13: alanları ortaya çıkarmakta, gelir olanakları yaratmakta ve teknoloji ile yeni temel bilgileri transfer etmektedir. Yabancı sermayenin negatif etkileri de misafir ülkedeki rekabet şartlarının zorlanmasıyla ulusal firmaların zarar görmeleri, ilgili ülkedeki politikada etkili olma, ulusal ülkeden döviz transfer edilmesi gibi nedenlerle ortaya çıkmaktadır. Ancak birçok ülkedeki araştırmacılar ve uluslararası organizasyonlar gelişmekte olan ülkelere giren doğrudan yabancı sermayenin ekonomik büyüme ve gelişme üzerinde pozitif katkı yaptığı konusunda hemfikirdir. Doğrudan yabancı sermaye girişini belirleyen faktörler genelde ekonomik ve siyasi istikrarın sağlanması ile yasal açıdan gerekli düzenlemelerin yapılmış olmasıdır. Bunun yanında, dinamik bir pazarın var olması da özendirici bir faktördür. Türkiye nin de içinde bulunduğu gelişmekte olan ülkelerin çoğu doğrudan yabancı sermayeyi kendine çekebilmiştir. Fakat Türkiye büyük bir piyasaya sahip olmasına, avantajlı stratejik bir konumu bulunmasına ve uygun emek maliyeti ile teknolojik altyapısının olmasına rağmen yeterli miktarda doğrudan yabancı sermayeyi kendine çekememiştir. Bunun da nedeni tanıtım eksikliği, güçlü bir bürokrasinin varlığı, ilgili mevzuatların zamanında yapılmaması gibi nedenlerdir. Ekonometrik analizde gelişmekte olan ülkelerde görülen ihracat artışı uzun dönemde gelir dağılımını olumlu yönde etkilerken; ithalatta görülen artışın ise gelir dağılımını olumsuz yönde etkilediği görülmektedir. Bu sonuçlar ışığında, gelişmekte olan ülkelerin özellikle doğrudan yabancı yatırım çekmesi ve ihracat yönelik politikalar uygulaması, ekonomide gelir artışına ve gelir eşitsizliğinin azalmasına yol açtığı sonucuna ulaşılmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde yatırım ortamının iyileştirilmesi, rüşvetin ve bürokrasinin azaltılması, yetişmiş kaliteli işgücünün yaratılması, alt-yapı yatırımlarının tamamlanması, ihracata yönelik politikaların geliştirilmesi, yüksek teknolojiye dayanan ve katma değeri yüksek yurtiçi üretimin ve ihracatın arttırılması, dünya çapında markalar yaratılması, geleceğe yönelik olumlu beklentilerin oluşturulması, siyasi istikrarın sağlanması vb. politikalar uygulanarak gelir artışı ve gelir dağılımının düzeltilmesi sağlanabilecektir. Dünyadaki yoksulluğun doğrudan yabancı sermaye kanalı ile giderilmesi konusu uluslararası organizasyonlar tarafından tartışılması, Dünya Ticaret Örgütü bünyesine taşınması, kapsamlı bir değerlendirmeye tabi tutulması, sosyal, politik ve ekonomik şartların oluşturulmasıyla mümkün olabilecektir. 34

19 AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Bahar 2013, Cilt:13, Yıl:13, Sayı:1, 13:17-36 Kaynaklar Benz,S.,Karl,J.,Yalcın,E. (2011) UNCTAD World İnvestment Report 2011: Die Entwicklung auslandischer Direktinvestitionen, İfo Schnelldienst 15/ Jahrgang. Erçakar, M.E., Karagöl,E.T. (2011) Türkiye de Doğrudan Yabancı yatırımlar, SETA/Siyaset,Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı, Ocak. Froot, A.K. (1993) Foreign Direct İnvestment, National Bureau of Economic Research, Edited by Kenneth A. Froot, The University of Chicago Press. Kraft,G., Sethe,R., Wolf, S. (2006) Beiträge zum Transnationalen Wirtschaftsrecht, Hrs. von Christian Tietze, Heft 61, Matin Lüther Universität, Helle Wittenberg, September. OECD (Organisation For Economic Co-operation and Development) (2002) Ausländische Direktinvestitionen Zugunsten der Entwicklung, OECD 2002www.oecd.org/dataoecd/47/.../ pdf, tarihi itibariyle. OECD (Organisation For Economic Co-operation and Development) (2002) Ausländische Direktinvestitionen zugunsten der Entwicklung, Optimale Nutzen,Minimale Kosten,Paris. UNCTAD (United Nations Conference Trade and Development) (2011) World İnvestment Report 2011: Non Equity Modes of İnternational Production and Development, United Nations,New York and Geneva UNCTAD (United Nations Conference Trade and Development) (2009) World İnvestment Prospects Survey, , United Nations New York and Geneva. Romer, P. M. (1990), Endogenous technological change, Journal of Political Economy 98(5) Part 2, Lucas R. E. (1988), On the mechanism of economic development, Journal of Monetary economics, vol. 22(1), Grossman, Gene M, Helpman, Elhanan (1995), "Technology and trade," Handbook of International Economics, in: G. M. 35

20 AIBU Journal of Social Sciences, Spring 2013, Vol:13, Year:13, Issue:1, 13: Grossman & K. Rogoff (ed.), Handbook of International Economics, edition 1, volume 3, chapter 25, Elsevier. Mayanja, A. B. (2003) "Is FDI the Most Important source of International Technology Transfer? Panel Data Evidence from UK, MPRA Paper, No: 2027, Breusch, T. S., Pagan, A. R. (1980) "The Lagrange Multiplier Test And Its Applications To Model Specification İn Econometrics," Review Of Economic Studies, Blackwell Publishing, Vol. 47 (1), Pesaran, H. M., Shin, Y. ve Smith R. (2004); Pooled Mean Group Estimation Of Dynamic Heterogenous Panels, ESE Discussion Paper 16, Pesaran, M. H. (2006) A Simple Panel Unit Root Test İn The Presence Of Cross Section Dependence, Cambridge University & USC, 2006, Levin, A., Lin, C., Chu, J., Shang, C. (2002) Unit Roots Tests In Panel Data: Asymptotic And Finite Sample Properties, Journal Of Econometrics, 108, Im, K., Pesaran, H. ve Shin, Y. (2003) Testing For Unit Roots In Heterogenous Panels, Journal of Econometrics, 115, Westerlund, J. (2006) Testing For Panel Cointegration With Multiple Structural Breaks, Oxford Bulletin Of Economics And Statistics, 68(1),

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 24 Eylül 2008 İstanbul 1 DÜNYA YATIRIM RAPORU Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü UNCTAD ın uluslararası yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 ULUSLARARASI YATIRIMCILAR DERNEĞİ 16.10.200.2006 İSTANBUL DÜNYADA DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR (milyar $) 1600 1400 1396 1200 1092 1000 800 693 826 716 710 916 600 400 331

Detaylı

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi Basın Bülteni 26 Haziran 2013 YASED, UNCTAD 2013 Dünya Yatırım Raporu nu açıkladı Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi 2012 yılında dünyada yüzde 18

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler tepav türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler Prof. Dr. Serdar TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE. nerden, nereye? Sarp Kalkan. 20 Kasım 2013

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE. nerden, nereye? Sarp Kalkan. 20 Kasım 2013 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE nerden, nereye? Sarp Kalkan 20 Kasım 2013 Slayt 3 GSYH ile Perakende ve Toptan Ticarette Reel Büyüme (1998 fiyatlarıyla) 140,000 130,000 15,000

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım?

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı 2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? 13. Enerji Arenası İstanbul, 8 Eylül 2011 Sayfa 2 Kısaca TEPAV Üç temel disiplinde araştırma kapasitesi

Detaylı

Ekonomik Ticari Gelişmeler

Ekonomik Ticari Gelişmeler Ekonomik Ticari Gelişmeler 3 Mayıs 2011 1 / 24 İçindekiler Giriş Sektör Haberleri Ülkelere Göre Çıkış Sayıları Haftalık Makroekonomik Gelişmeler 2 / 24 Yükselen Değerler Mart ayında İmalat Sanayi Genelinde

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU Ağustos 2010 TÜRKİYE YE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ 2010 YILI İLK YARISINDA 3,2 MİLYAR DOLAR OLDU 2010 yılının ilk yarısında, Türkiye ye

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org. Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul 5 6 1. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ Küresel ekonomiyi derinden etkileyen 2008

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Temel Bilgiler G20 Nedir? G-20 (Group of 20) platformunun kuruluş amacı küresel ekonomik istikrarın sağlanması ve teşvik edilmesi için gayri resmi bir görüş alışverişi

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2

II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2 II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2 3 yılının ikinci çeyreğinde iktisadi faaliyet yılın ilk çeyreğine kıyasla daha olumlu bir görünüm sergilemiştir. İç tüketimdeki canlanma ve altın ticaretindeki baz etkisi

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK Dünyada gelir dağılımındaki adaletsizliğin hangi boyutlarda olduğunu

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

BETON SANTRALİ SEKTÖRÜ NOTU

BETON SANTRALİ SEKTÖRÜ NOTU BETON SANTRALİ SEKTÖRÜ NOTU Bu çalışmada beton santrali sektörü olarak GTIP tanımları aşağıda belirtilen kalemlerin toplamı olarak ele alınmıştır. GTIP GTIP TANIMI 847431 BETON/HARÇ KARIŞTIRICILAR 847490

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Uluslararası sermaye hareketleri temel olarak kalkınma amaçlı, hibe ve kredi şeklindeki resmi sermaye hareketleri ile özel sermaye hareketlerinden

Detaylı

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD, hükümetlerin sınır (gümrük dahil) prosedürlerini geliştirmeleri, ticaret maliyetlerini azaltmaları, ticareti artırmaları ve böylece uluslar

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

AKP hükümeti zamanında ekonomik büyüme ve istikrar sağlanmıştır

AKP hükümeti zamanında ekonomik büyüme ve istikrar sağlanmıştır Türkiye, AKP iktidarı zamanında ekonomik büyüme ve istikrar elde etmiştir. Bu başarı, geçmiş hükümetler ve diğer büyüyen ekonomiler ile karşılaştırıldığında pek de etkileyici değildir Temel Mesajlar 1.

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Erdem Başçı Başkan 6 Ocak 212 Bursa Sunum Planı I. Küresel Gelişmeler II. Para Politikası III. Türkiye Ekonomisinde Son Gelişmeler 2 Sunum Planı I. Küresel

Detaylı

Dünya Halı Pazarları ve Türkiye nin Durum Tespiti. Fazıl ALKAN Ar-Ge ve Mevzuat Şubesi 2008

Dünya Halı Pazarları ve Türkiye nin Durum Tespiti. Fazıl ALKAN Ar-Ge ve Mevzuat Şubesi 2008 Dünya Halı Pazarları ve Türkiye nin Durum Tespiti Fazıl ALKAN Ar-Ge ve Mevzuat Şubesi 2008 Dünya Halı İthalatı (Milyon $) 12.000 10.000 8.000 7.621 8.562 9.924 10.536 11.241 6.000 4.000 2.000 0 2002 2003

Detaylı

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi Başta MERCOSUR Bloğunda yer alan ülkeler olmak üzere, Latin da 1990 lı yılların sonunda ve 2000 li yılların başında oldukça ağır bir şekilde hissedilen ekonomik

Detaylı

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013 OECD 2013 EĞİTİM GÖSTERGELERİ RAPORU: NE EKERSEN ONU BİÇERSİN (4) Prof. Dr. Hasan Şimşek İstanbul Kültür Üniversitesi (www.hasansimsek.net) 5 Ocak 2014 Geçtiğimiz üç hafta boyunca 2013 OECD Eğitim Göstergeleri

Detaylı

SESSION 5C: Turizm II 755

SESSION 5C: Turizm II 755 SESSION 5C: Turizm II 755 Turizm ile Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: Akdeniz Ülkeleri Üzerine Bir Panel Veri Analizi Relationship between Tourism and Economic Growth: A Panel Data Analysis on Mediterranean

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013 Türkiye de Bankacılık Sektörü 196-213 Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart Merkezi,

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

PARA POLİTİKALARI. Erdem Başçı Başkan. 24 Eylül 2013 Denizli Sanayi Odası ve Denizli Ticaret Odası

PARA POLİTİKALARI. Erdem Başçı Başkan. 24 Eylül 2013 Denizli Sanayi Odası ve Denizli Ticaret Odası PARA POLİTİKALARI Erdem Başçı Başkan 24 Eylül 213 Denizli Sanayi Odası ve Denizli Ticaret Odası Genel Değerlendirme Enflasyonun önümüzdeki dönemde düşmeye devam etmesi beklenmektedir. Yurt içi nihai talep

Detaylı

Temel Ekonomik Gelişmeler

Temel Ekonomik Gelişmeler Temel Ekonomik Gelişmeler 6 Temmuz 21 Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Günlük veriler her Perşembe günü (resmi tatil olması durumunda bir önceki iş günü); diğer veriler ise verinin açıklandığı

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül)

İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül) İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül) 2- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcunun Borçluya Göre Alacaklı Dağılımı (2002-2015

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK)

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇİNDE TÜRK FİNANSAL

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 Ticarette katma değer ölçümü, ihracata konu olan mal ve hizmetlerin üretimindeki değerin kaynağını ülke ve sektörler açısından ortaya koyabilmek amacıyla

Detaylı

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI Problem 1 (KMS-2001) Bir ekonomiyle ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir: Y net milli geliri, Ca tüketimi, In net yatırımı, Xn net ihracatı, G hükümet

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2011) Ankara İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi TÜRKİYE EKONOMİSİ BÜYÜME VE MİLLİ GELİR Kişi Başına GSYH, cari fiyatlarla 2010 yılında

Detaylı

Türkiye de Yabancı Bankalar *

Türkiye de Yabancı Bankalar * Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Türkiye de Yabancı Bankalar * I. Giriş: Uluslararası bankacılık faaliyetleri, geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası ticaret akımlarının ve doğrudan yabancı

Detaylı

Temel Ekonomik Gelişmeler

Temel Ekonomik Gelişmeler Temel Ekonomik Gelişmeler 18 Aralık 21 Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Günlük veriler her Perşembe günü (resmi tatil olması durumunda bir önceki iş günü); diğer veriler ise verinin açıklandığı

Detaylı

OECD VE AB KAPSAMINDA EN ELVERİŞSİZ YATIRIM ORTAMI TÜRKİYE DE TABLO 1

OECD VE AB KAPSAMINDA EN ELVERİŞSİZ YATIRIM ORTAMI TÜRKİYE DE TABLO 1 OECD VE AB KAPSAMINDA EN ELVERİŞSİZ YATIRIM ORTAMI TÜRKİYE DE TABLO 1 OECD VE AB ÜLKELERĠNDE YATIRIM ORTAMININ ÇEKĠCĠLĠK SIRALAMASI, 2005 Yeni Zelanda ABD Kanada Norveç Avusturalya Danimarka İngiltere

Detaylı

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir?

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? Güven Sak 28 Şubat 2012 Çerçeve Ne yapmak istiyoruz? İnsan gücümüz dünyanın en büyük 10 uncu ekonomisi olma

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

* EL KAZANDI BİZ ÖVÜNÜYORUZ *BORSA 2012 DE DE YABANCIYA ÇALIŞTI *İstanbul da kazanıp, New York ta, Londra da şampanya patlattılar

* EL KAZANDI BİZ ÖVÜNÜYORUZ *BORSA 2012 DE DE YABANCIYA ÇALIŞTI *İstanbul da kazanıp, New York ta, Londra da şampanya patlattılar Umut Oran Basın Açıklaması 06.01.2013 Yarın Aydın-Söke de pamuk üreticileriyle bir araya gelecek olan CHP Genel Başkan Yardımcısı, İstanbul Milletvekili Umut Oran ın, yazılı açıklaması şöyle: * EL KAZANDI

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR

KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR T.C. Ekonomi Bakanlığının gerçekleştirdiği Küresel Ticarette Türkiye nin Yeniden Konumlandırılması-Dış Ticarette Yeni

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 17 Mart 2015 SUNUM İÇERİĞİ 1. TÜRKİYE EKONOMİSİNİN YURTİÇİNDEN VE YURTDIŞINDAN GENEL GÖRÜNÜMÜ 2. ÜYE MEMNUNİYETİ VE LİDERLİK

Detaylı

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü 2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü Prof. Dr. Sudi Apak Beykent Üniversitesi İçerik 2 Slayt 1 - Türk Bankalarında kurum riski bulunmaktadır. 140,00% Türk Bankacılık Sektörünün Aktif Büyüklüğü /

Detaylı

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ Türkiye milli katılım organizasyonunun, T.C. Ekonomi Bakanlığı'na izin başvurusu yapılmış olup, Türkel

Detaylı

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI Hazırlayan Hasan KÖSE 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI TÜRKİYE DE ÜRETİM Tanımı Tekstil makinaları, tekstil sanayinin

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK REFORMU. A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi

SOSYAL GÜVENLİK REFORMU. A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi SOSYAL GÜVENLİK REFORMU A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi İşgücünün Durumu TÜRKİYE KENT KIR 2005 2006 2005 2006 2005 2006 Kurumsal olmayan sivil nüfus (000) 71 915 72 879 44 631 45

Detaylı

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u)

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u) 1.1. Ticaret Türkiye ye paralel olarak TR82 Bölgesi nde de hizmetler sektörünün ekonomideki payının artmasıyla öne çıkan alanlardan biri de ticarettir. 2010 TÜİK Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistiklerine

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

İKT 108- Uluslararası İktisat TOBB ETÜ Bahar 2015

İKT 108- Uluslararası İktisat TOBB ETÜ Bahar 2015 Yrd. Doç. Dr. Ünay Tamgaç Tezcan İKT 108- Uluslararası İktisat TOBB ETÜ Bahar 2015 İletişim Bilgileri: e-posta : utamgac@etu.edu.tr Web sitesi : http://unay.weebly.com/ikt-108.html Ofis No : 279 Ofis Saatleri???

Detaylı

Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması

Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması Brezilya Nüfus açısından, 205 milyon kişi ile dünyanın 5 nci büyük ülkesi olan Brezilya, son dönemde sağlanan ekonomik büyüme ve refah düzeyinin artması ile

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

TÜRK HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ VE PAMUK

TÜRK HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ VE PAMUK Shaping Cotton s Future COTTON USA CONFERENCE TÜRK HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ VE PAMUK CEM NEGRİN TGSD BAŞKANI TÜRK EKONOMİSİ GÖSTERGELER 2012 2013 2014 TAHMİNLERİ EKONOMİK BÜYÜME % 2,1 4,0 4,0 MİLLİ GELİR MİLYAR

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

Türkiye nin nasıl bir büyüme hikayesine ihtiyacı var?

Türkiye nin nasıl bir büyüme hikayesine ihtiyacı var? tepav türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı Türkiye nin nasıl bir büyüme hikayesine ihtiyacı var? Güven SAK Ankara, 1 Şubat 2010 Dünya Bankası TEPAV Bilgi Merkezi 8 Kasım 2006 da kuruldu. 3 yılda

Detaylı

EKONOMİ BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisi ve Tekstil ve Konfeksiyon Sektörü

EKONOMİ BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisi ve Tekstil ve Konfeksiyon Sektörü EKONOMİ BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisi ve Tekstil ve Konfeksiyon Sektörü Sunum: Murat YAZICI (Daire Başkanı) Pamuğun Geleceği Şekilleniyor Konferansı Bodrum 12-14 Haziran 2014 TEKSTİL VE KONFEKSİYON ÜRÜNLERİ

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 23 Aralık 2013 DÜNYA EKONOMİSİNDE 2013 ÜN EN LERİ 1. FED Başkanı Bernanke nin piyasaları dalgalandıran açıklamaları 2. Gelişmekte olan ülke risklerinin

Detaylı

2015 Yılında Para ve Kur Politikası. Erdem BAŞÇI Başkan. 10 Aralık 2014 Ankara

2015 Yılında Para ve Kur Politikası. Erdem BAŞÇI Başkan. 10 Aralık 2014 Ankara 2015 Yılında Para ve Kur Politikası Erdem BAŞÇI Başkan 10 Aralık 2014 Ankara Temel Amaç: Fiyat İstikrarı 2017 yılı enflasyon hedefi Hükümet ile varılan mutabakatla uyumlu olarak yüzde 5 seviyesinde belirlenmiştir.

Detaylı

EGE BÖLGESĐ SANAYĐ ODASI RAKAMLARLA TÜRKĐYE VE DÜNYA EKONOMĐSĐ. Ender YORGANCILAR EBSO Yönetim Kurulu Başkanı TOBB Yönetim Kurulu Üyesi

EGE BÖLGESĐ SANAYĐ ODASI RAKAMLARLA TÜRKĐYE VE DÜNYA EKONOMĐSĐ. Ender YORGANCILAR EBSO Yönetim Kurulu Başkanı TOBB Yönetim Kurulu Üyesi RAKAMLARLA TÜRKĐYE VE DÜNYA EKONOMĐSĐ Ender YORGANCILAR EBSO Yönetim Kurulu Başkanı TOBB Yönetim Kurulu Üyesi DÜNYANIN EN BÜYÜK 20 EKONOMĐSĐ VE SON 10 YILDA ORTALAMA BÜYÜME ORANLARI (%) ABD Çin Japonya

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

A - gelişmekte olan ülkeler. B - gelişmiş ülkeler

A - gelişmekte olan ülkeler. B - gelişmiş ülkeler TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI ÖDEMELER DENGESİNDE NET HATA VE NOKSAN KALEMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Hazırlayan: Uğur Çıplak Ekonomist Yardımcısı Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Yapısal

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı