TÜRKIYE'DE KAMU BANKACıllGI GELIŞIMi VE GÜNCEL SORUNLARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKIYE'DE KAMU BANKACıllGI GELIŞIMi VE GÜNCEL SORUNLARI"

Transkript

1 TÜRKIYE'DE KAMU BANKACıllGI GELIŞIMi VE GÜNCEL SORUNLARI Erkan OYAL* GİRİş TüIikiye ekonomisinin 1970'li yınarda başlayan ve yoğunluğu giderek artan bunalımdan çıkış yolu olarak 24 Ocak 1980~de uyıgulamaya konulan Hberal program, toplam talep düzeyini kısarak, enflasyon hızım kesmek amacıyla bir takım önlemler getiriyordu. ıbu önlem demeti içinde bankacılık kesiminin özel bir yeri olacağı biliniyordu. Ni:tekim söz konusu düzen -!em-e, liberalleşme programının açıklanmasından yaklaşık altı ay sonra gündeme getirildi. 1 Temmuz 19&0 tarihinde yürürlüğe giren 8/9';)9 sayılı Kararname ile faizler göreli bir serı~sti rejimine alındı. Aslında böyle bir serbesrti 1974 yılından beri kısmen rvardı. 19&0 kararları söz konusu serbestinin sınırlarını,genişletmelkte'"jdi.1974'de 4 yıl ve daha fazla süre için vadeh mevduata Verilecek faiz «pazarlığa t~bi» iken, bu esneklik, 1980 Temmuzundatüm vadeli mevduat için uygulanabilir hale gelmiştir. Daha öncekinden farklı olarak kredi faizlerine serıbestlik getirilmiştir!. Faizleri görece serbestiye kaıvuş'turan söz,konusu kararnameye aykırı biçimde 38 banka temsilcisi aralarında yaptıkları bir «centilmenlik anlaş, ması" ile mevduat faizlerini birlikte artırma,katarı verdiler. Ancak bazı küçük bankaların anlaşma dışına çııkarak faiz oranlarını tırmandırdıkları gözlendi. Ayni eğilim, bağlı bulunduıkları holdingin finansal etkinliğini artırmak isteyen bankalar tarafından da izlendi. Yiikselen faizler, özel birikitirimlerin bankacılık kesimi yanısıra bankertefeci piyasasına yönelmesine yol açtı. Bankalardaki vadeli mevduat 1980 yılında % 104, 1981'de %263 artış gösterdi. Ancak bankaların kaynak maliyetlerini olağanüstü ölçülerde kabartan bu uygulama, kredi faizlerinin % 60 lara yükselmesini gerektirdi. Faizlerdeiki artma eğilimi,bir yandan sis,temin sürükleyicisi olan büyük bankaların ıtepkisini çekerken, kredi maliyetlerindeki yükselme de önce küçük/orta sanayicinin, ardından bankası bulunmayan hüyük sanayicinin yakınma ve eleştirilerine yol açtı. * Dr., Türkiye ve Orta Doıı;tl Amme İdaresi Enstitüsü'nde Görevli. Öztin Akgüç,.Temmuz Bankacılığının üçüncü Yılında IGm Ne Dedi?_, Cumhuriyet, ı Temmuz 1983.

2 102 A.l\;IME İDARES1 DERGist Faiz olayıçevresinde kopan fırtma, Türkiye bankacılık sisteminin gizliaçrk pek çok sorununun değişik çevrelerde tartışrlması ve değerlendirilmesi gibi olumlu bir gelişmeyi doğurdu, ki bu ortam henüz durulmamış,tır. Ban~ kacılık sistemine yöneltilen eleş1:iri1erin başında, sektörii.n masraflı çalışması yer alıyordu. Bunu, banıkalann holdinglerle organik ilişkisi, anamal. yapılarmdaki yetersizlikler, denetim eksiklikleri ve kredilerin tür ve yöre bakımlanndan ussal olmayan biçimde dağılımı gibi konular izliyordu. Yetkililer, Temmuz/1980karannın ve bunu izleyen önlemlerin temel amacının «çağdaş bankacılıık» uygulamasına geçiş olduğunu savunuyorlardı. Tartışmalarda gcıtirilen.çözüm önerherinin üç noktada toplandığı söylenebilir: Bankalararası birleşme, bankalar üzerinde devlet denetiminin artınlması ve yine denetime ağırlık veren bir yasal düzenleme gereği2... Bu arada,kredilerin geri dönmemesi ve kredi faizlerinin ödenmemesi durumları yaygınlık kazanmaya başladı. Öyle ki gelişmeler sistemi ve özellikle bazı bankaları tehdit eder niteliğe ulaşınca Aralık 1982'de alınan kararlarla mevduat maliyetini azaltma yoluna adımlar atıldı. Bu arada 8/5756 sayılı karal'in faiz oranlarının tesbitine ilişkin olarak getirdiği yeni sistem de bir anlamda 1980 yılı öncesi uygulamasını hatırlatması bakımından ilgi çekicidir3 Bütün bu gelişmelerin kamu bal1ikalarını çok yakından ilgilendirdiği hatta ctkikdiği kuşku götürmez. Sistemin sarsıldığı bir dönemde kamu bankalarımnkarşı karşıya bulunduğu sorunları bir kez daha ele alıp irdelemek, gelecekteki gelişmelerin sağlıklı olması, yönünden gereklidir. Nitekim 20 Mayıs 1983 tarihli 60 sayılı ve 22 Temmuz 1983 tarihli 70 sayılı Kanun Hükny'jndeki Kararnamelerin dayandığı öncüllerin bu açıdan kapsamlı ve eleştirisel bir değerlendirmesinin ayrıca yapılmasında da yarar vardır. TÜRKİYE'DE BANKACILIGIN GELİşİMİ VE KAMU BANKALARı Osmanlı İmparatorluğu"ndan Currrhuriyet yönetimine irili ufaklı finansman kuıuluşları geçmiştir yılında 17 yabancı banka, o yıl bağımsız şirket olan Ziraat Bankası, İHbar-ı Milli Bankası ve çoğu önemsiz büyüklükte 16 Türk bankası daha vardı 4 Cumhuriyetin kurulduğu yılda Türkiye'de bankacılık sisteminin henüz belirli bir gelişme aşamasına ulaşamadığı, para ve kredi hacmini ekonominin gereksinmelerine göre ayarlama yetkisiyle donatılmış bir kurumun var. olmadığı, üstelik; ülkenin tam anlamıyla parasal bir ekonomiye geçmemiş 2 Tansu Çiller, «Reform Proposal in the Financial Sector: What to Expect», The MiddIe East Business' and Banking, Vol. 1, No. 6, İstanbul, 1982, s Engin Aras, «Faiz ve Karşılık Rejimine İlişkin Son Düzenlernelerin Bankaların Kaynak Maliyetine Etkisi», Maliye DergIsi, S. 62, 1983, s Çağlar Keyder, Dünya Ekonomisi İçinde Türkiye ( ), Yurt Yayınları: 3, Ankara, 1982, s Öztin Akgüç ise İstanbul Emniyet Sandığı dışında.19 ulusal, 15 yabancı banka. mn çalıştığını belirtmektedir. (Bkz. Ö. Akgüç, Cunl1ıuriyet Döneminde Bankacılık Alanın. da Gelişmeler, T. Bankalar Birliği Yayım, Ankara, 1975, s. 64).

3 TÜRKİYE 'DE KMlU BANKACILI~I 103 olduğu görülınek'tedir5 Ne,ki Cumhuriyetin kuruluş yıllarında ülkenin ban. kacılık sistemirie yabancı anaparalı kuruluşlann egemen olduğu ve kredi politikası açısındandışa bağımlı olunduğu söylenebilir<'. YaJbancı anaparah bankalar arasında Osmanlı ve Selfmik Bankalan, ulusal banıkalar arasında da Ziraat Bankası ağ'lrlık1ı konumdaydı. Öteki ulusal bankalar, tek şu'beli yöresel tüccar örgütlenmeleri niteliğindeydi. Cumhuriyet yönetimince sağlanan önemli gelişme,ulusal bankaların oluşturulması ve güçlendirilmesi yönünde gerçekleşti. Gerçekten de ülke düzeyinde yabancı bankalal'la boy ölçüşecek büyüklükte finansman kuruluşları oluşturma siyasası üzerinde önemle durulmuştur. Bu girişimler için gerekli sermaye ya yükse:k bürokratlann ikna ettiği büyük tacirlerin biraraya gelmesiyle sağlanmış ya da doğrudall devlet bütçesinden karşılanmış'tır döneminde İş Bankası (1924), Sanayi ve Maadin Bankası (1925), Ziraat Bankası (1924'de anonim ortaklık durumuna getirildi), Emlak ve Eytam Bankası (1926), Menkez Bankası (1930) kuruluşlannı söz konusu yollardan yararlanarak 1!amamlamışlardır evresinde devletin bankacılık kesimine müdahalesi, özellikle tarım, ticaret, sanayi ve inşaat alanlarında birer büyük ulusal banka oluşturmak şeklinde gerçekleşmiştir8 Öteyandan 1929 Dünya Bunalımıyla Cumhuriyetin kuruluş yıllarında artma eğilimi gösteren yabancı b.aııkaların bir bölümü tasfiyeye girmiş ve sayıları 1932'de IS'e, 1938 yılında ise 9'a düşmüştür. Buna karşın, daha bunalımın ilk belirtilerinin ortaya çıkmasıyla birlikte yerel banka sayısında hızlı bir artış gözlenmiş tir. Ekonominin dış kredi kaynaklarına ba8jmlı oluşu ve bu kaynağın tıikanmaya yüztutması üzeıine ticaretin iç kaynaklarından finanse edilmesi zorunluğu 1931 yılı sonunda bu türden banka sayısının 47'ye yükselmesi sonucunu doğurmuştur. Bu arada kamu bankaları, gerek ulusal bankacıhk ve gerekse tüm bankacılık kesimi içinde giderek çok önemli bir yer kazanmaya başlamıştır yılında kamu bankalarının nominal sermayesi, ulusal bankalar toplamının % 89'una, tüm bankacılvk sisteminin % 79'una ulaşmıştır. Bu oranlar sonraki yıllarda (Iaha da yükselmiştir9 Gerçekte Devlet eliyle kurulan bankalar ideolojlk olmaktan çok, bankacılık sistemini ulusallaştırmada özel sermayenin yetersiz kalmasına dayanmaktadırlo. Nitekim gerikalmış ekonomilerde, özellikle tarım, sanayi, madencilik gibi,kısa dönemlerde sonuç alınması olanaksız girişimlerin toplandığı ekonomik faaliyet ahnları ile, Birinci Dünya Savaşı:ndan sonra esnaf ve küçük sanayici gibi ekonomik yönden 5 Gürgfm Çelebican, "Atatürk Döneminde Para-Kredi Siyaseti ve Kurumlaşma Hareketi», Atatürk Dönemı Ekonomİ Politikası ve Türkiye'nin Ekonomik Gelışmesı, AüSBF Yayını, Ankara, 1982, s A.k., s. 25, 7 Ç. Keyder, a.g.e., s İIhan Tekeli, Selim İIkin, Para ve Kredi Sisteminin Oluşumunda Bir Aşama: Türkiye. Cum huriyet Merkez Bankası, Ankara. 1'llll, s G. Çclebican, a.g.m., s A.k., s. 34.

4 104 AMME İDARESİ DERGtSt güçsüz olan ve yeterli krediyle beslel1jllle olanağı bulamayan kesimlere kredi sağlamak amacı'ylakurulmuş kamusal sanayi müesseseleri ortaya çıkmıştırll yılında benimsenen devletçilik ilkesinin bankacılık açısından en belirgin özelliği, büyük ve önemli devlet bankalarının bu yıllarda kurulmuş olmasıdır l2 Özel kesim aracılığıyla anapara biri/kiminin sağlanamaması, ekonomiyi harekete geçirecek finansal kuruluşların oluşturulmasını devletin üstlenmesi sonucunu vermiştir yıhnda kurulan Sanayi ve Maadin Bankası, Devletçe sağlanan sermayesini bankacılık yöntemleriyle sağlayacağı kaynaklarla destekieyerek mali imkanlarını artırmak, bu mali lmdreti s ayesinde sanayi kuruluşlarına açacağı kredilerle bunların kuvvetlenip büyümesine hizmet elmek biçimindeki asıl görevinde başarı sağlayamamıştır I3 Söz konusu banka 1932 yılında Sanayi ve Kredi Bankası'na dönüştürülmüştür. Yeterli akçalı olanaklardan yoksun olaraık kurulan banlka, sermayesizlik ve kadrosuzluktan örgütlenip işe başlayamamış ve bir etkinlik gösteremeden ortadan kalkmıştır. Devletçilik politikasının sanayi hedeflerini gerçekleştirmek için Sanayi ve Kredi Bankası ile Sunayi Ofisi birleştirilerek Sümerbank oluşturulmuştur (1933). Alyni yıl Belediyeler Bankası (sonmdan ilk özel idareleriyle köy idarelerini de kap5ayacaik biçimde İller Bankası'n~ dönüştürülmüştür) bir kamu kuruluşu olarak örgutlendirilmiştir. Bankanın amacı, kent ve kasabaların kamu hizmetleriyle ilgili tesislerinin yapılmasını krediyle desteklemek ve imar plan; arının yapılmasına yardımcı olmaktı yılında ise uygun görülen maden cevherleri ve enerji kaynaklarını işletme ve frnanse etmek amacıyla kurulan Etibank'a yalnızca kurduğu ve katıldığı kuruluşlara kredi verme yetkisi t anınmıştır. Ulaştırma alanındaç,, lışan kamu kuruluşlarmdan Demiryolları'nı finanse etmek üzere Demirbank (1935), denızyolları işletmeleri kurmak ve finanse etmek üzere Denizbank (1937) olıışturulmuştur. Ancak Denizbank uzun ömürlü olamamış, kuruluşunu izleyen yıllarda bu alandaki işletmeler Devlet Denizyolları İşletme Umum MüdürLüğü ile Devle't Limanları İşletme Umum Müdürlüğü adıyla katma bütçeli iki idare altında yeniden o~ganize edilmiştirh yılında kabul edilen 3202 sayılı Kanunla Ziraat Banlmsı, sermayesinin tümü devlete ait bir kamu kumluşu durumuna getirilmiş ve bankaya «faaliyetini ziraı sahada teksif etmekle beraiber diğer her nev',i banka muamelelerini de yapma» görevi verilmiştiris.. Esnaf ve sanatkarlam kredi sağlamak üzere Halk Bankası ve Halk Sand.kları kurulması 1933 yılında 2284 sayılı Kanunla gerçekleşmiş, ancak banka 1938 yılında çalışmasına başlayabilmiştir. 11 Bedri Gürsoy. «Türkiye'ele S"nayileşme ve Kamusal Kredi», Cumhuriy,et'ln SO'nci Yılında Türkiye'de Sanayileşme ve Sorunlan SemIneri, AOSBF Maliye Enstitüsü Yayınları No: 36, Anbra, 1975, s, Memcluh Yaşa vd" Cuınh;'riyet Dönemı Türkiye Ekonoınlsi, Akbank Kültür Yayını, İstanbul, 1980, s. 470, 13 Kemalettin Apak vd., Türkiye'de Devlet Sanayi ve Maadln İşlebneleri, İzmit, 1952, s, \4 Memduh Yaşa vd., a.g.e., s İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi, Türk Ekonomisinin 50 Yılı, Cumhuriyete 50 Yıl Armağanı, İstanbul, 1973, s. 192.

5 TÜRKİYE'DE KAMU BANKACILlCı 105 Böylece 1940'lara doğru bankacılık sistemi üzerinde devlet denetimi y0 ğunluk kazanırken, 16 yerel, 1 yabancı ve 1 devlet bankası tasfiyeye gi'tmiş tir. Bu bakımdan günümüzdeki bankacılık sisteminin çatısının 1940'lı yıllarda kurulduğunu söylemek yanlış olmaz. Anıhn yıllarda yalnızca yeni bankalar kurmakla sistemin tümünün denetlenmesinin olanaksızlığını gören yönetim, müdaıhalenin hukuki çerçevesini de çizmeyi yararlı bulmuştur tarih 2243 sayılı MeV',duatı Koruma Kanunu, aynı yılçıkarılan 2279 sayılı Ödünç Para Verme İşleri Kanunu, 2243 sayılı Yasayı yürürlükten kaldıran 1936 tarih 2999 sayılı Bankalar Kanunu hep bu amacı taşımaktaydılar yılları arasında izlenen durgunluk evresinin ardından yeni bir gelişmeye tanık olunmaktadır. Bu gelişme özel anaparayla kurulan bankaların sayısındaki artıştır. Ni'tekim yıllarında altı tane özel banka kurulmuşlur. Savaş sonrasında ise, dış bağış ve yardımlarla kaynakları artan devletin ulaşım ağı kurması ve tarımın gelişmesini sağlayıcı pohtikalar izlemesi, tarımm piyasaya açılmasını kolaylaştırmış böylece para ekonomisine geçiş hızi.anmıştır. Piyasa için üretimin genişlerncısi, para ve kredi ihtiyacının artmasını sağlayarak b ankacılı ğı çekici bir faaliy~t alanı durumuna getirmiştirl6 Bu bağlamda dengesiz denilebilecek büyüme 1950 yılından sonra ortaya çıkmıştır. 1950'de 36 oüm banka sayısı 1960'da 59'a yükselrhiştir. Anılan dö nemde 7 ulusal, 2 yabancı banka faaliyetine son verirken, 3'ü özel yasayla olmak üzere 26 yeni banka kurulmuştur. Banka sayısındaki bu artış doğal olarak şube sayısını da uyarmış ve evresinde şube sayısı 535'den 171O'a yükselmiştirn. Anılan evrede konsolidekrediler % 746'hk artışla 9.5 milyar TL.na, konsolide mevduat ise % 624'lük bir artışla 7,7 milyar TL. tutarına ulaşmıştır. Bu artışın m,taya çıkm~smda özel bankacliığın uygun bulduğu ortamdan yararlanaralk atağa kalkmasının etkisi olduğuaçıktır. Elverişli ortamı oluşturan nedenler ise genişletici para polhikası, ticaret ıkesimindeki gelişmeler, ekonomideki panısallaşma olgusu, yatırımlardaki artış ve tüm kesimierde beliren kredi gereksinmesi biçiminde sıralanabilir döneminde kamu bankacılığı alanmdalki önemli gelişmeler şöyle özetlenebilir: 1952 yılında Dt3VIet Denizyolları Ve Limanlar İşletmesi Umum Müdürlükleri yeniden düzenlenmiş ve Denizcilik Bankası adıyla yeni bir statü kazanmıştır. Bankaya mevduat toplama ve kredi açma olanağı verilmiştir. Daha önceleri de mevduat uoplayaıbilmekle birlikte kredi açamayan Et~ba!1,k ile kredilendirme yetkisini kendine bağlı girişimkr için kullanabilen Sümerban:k şııbeler oluşturarak yeni hizmet alanlarına yönelmışlerdir. Kuruluşlarında, adı geçen bankaların bankacılıık faaliyetlerinin ana kuruluşların ihti~as alanları olan tekstil, madencilik ve denizcilik kredileri alanlarıyla sınırlıkalması düşünülmüşken, bu gerçekleştirileınemiştir l8. 16 Memduh Yaşa vd., 2l.g.e., s Tevfik Çavdar vd., Türkiye'de Toplumsal ve Ekonomık Çellşmenln 50 Yılı, Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü Yayın No: 683. Ankara, 1973, lo Memduh Yaşa vd., a.~.e., 5.' 475.

6 106 A..II;fME İDARESİ DERGiSİ AnıIan dönemde özel banka S'tatüsünde olmalan gel'eken ancak yasayla kurulan iki banka ortaya çıkıyor: T. Vakıflar Bankası (1954) ve T. Öğretmenler Bankası (1959). Taşınır ve taşınmaz mallar karşılığında kredi aç-, mak, taşınmaz alış verişi ve her tür banka işlemlerini yapmak üzere kurulan T. Vakıflar Bankas'ı, gerçekti; bir karma girişim niteliğindedir. T. Öğretmenler Bankası ise Milli Eğiiim Bakanlığı'ndaki memur ve öğretmenlere konut yapımı için kredi açmak, vadeli konut yapmak, yapı, onanm ve!taahhüt işleriyle ilgilenmeık üzel'e kurulmuştur. Ancaık zaman içinde bu görev alanından sapma gösterel'ek, yasada belirtilen etkinlikleri yerine getirmekten uzaklaşmıştır. Siyasal iktidarın izlediği Hberal siyasa çerçevesinde devletin bankacılık kesimindeki özel kuruluşlara anapara katılımında bulunmaya özen gösterdiği biliniyor. Bu dönemde başta T. Ticaret Bankası, T, Kredi Bankası, T. Bağcdar Bankası, T. Tütüncüler Banıkası, İşçi Kredi Bankası, Maden Kredi Bankası, Raybank ve Şekerbank'a toplam 15.4 milyon TL. anapara katılımı yapılmıştır. 1950'li yıllardan sonra hızla gelişme dönemine giren bankacılık uygulamalan, 2999 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde etkin biçimde denetlenemeyinee yeni bir bankalar yasasına gereksinme duyulmuş ve 1958 yılında çıkarılan 7129 sayılı yasa öncokinden değişik bir anlayışla hazırlanmıştır. Bu farklı anlayış, özelliıkle bankacılığın yalnızca ticari bir faali~yet olmayıp, kamu menfaatleriyle sıkı bağları olan bir sektör olarak idrak edilmesinden ikay~ naklanmaıktadıı" yılında istikrar tedbirleri yürürlüğe konduktan ve 1960'da önemli siyasal değişiklikler olduktan sonra, ekonomi belli bir süre istikrara kavuşmuştur. Ancak özellikle 1960 yazından başlayarak bankalar üzerinde fiili bir tazıyik tatbik edilmiş, bazı bankalar,kapanmış ve bankalardan başlangıçta önemli ölçüde mevdua t çekilmiştir. Kısa süren bu ara dönemde tasfiye edilen ve faaliyetlerini durduran bankalar şöyle sıralanabilir: Doğubank, Esnaf ve Kredi Bankası, Sanayi Banıkası, Bor Zürra ve Tüccar Bankası, Türkiye Birleşik Tasarruf ve Kredi BankasılO. Planlıdönemin başlangıcı olan 1963 yılına gelindiğinde, mail hizmetle rin % 6O'ından fazla birkısmı, kamu kuruluşlarınca yürütülmekteydi21. Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı, bankacılık kesimin'deki görünümü şöyle yansıtıyordu: «Bankalar arasında mevduat toplamak için sert bir rekabet vardır. Bankalar sistemi dağımk olup, risk santralizasyonu mevcut değildir. Kredileri ihtiyaca göre dağı'tma fol1lksiyonu yapılamamakta, sağlam bankacılık ilkelerine bağlı kalınmamaktadır. Yatırım bankaları mahdut ve kifayetsiz olup, geiiştirilmeye muhtaçtır.,,22 Nitekim planlı dönemde Türk bankacılığı farklı kredi Hüiyaçlarına.cavap vermek üzere kurulan ihtisas bankalarının gelişmesine tannk olmuş~ur. Bu dönemde bankaların sayısı bir öl 19 A.k., s A.k., s DPT, Kalkımna Plaııı Birinci BeŞ Yıl (1963 ı967), Ankara, 1%3, s A.k., s, 114.

7 TüRKİYE'DE KAMU BANKACILI~I 107 çüde azalmış, özkaynakları genişlemiş,çok şubeii bankacılığa doğru yöne!inmiştir. Buna ıkarşılık plan amaçlarına ulaşmak is,teğiyle kamunun bankacıhk kesimine müdahalesi ve yön verme çalışmaları yoğunlaşmıştır sonrasında kamu bankacılığıalanmda iki kuruluşun oluşumu dikkati çekmektedir: T.C. Turizm Bankası (1962) ve Devlet Yatırım Bankası (1964). T.C. Turizm Bankası, 1955 yılında kumlan Türkiye Turizm Ba.'1lkası'nı devralanlık oluşturulan bir ihtis'as bankasıdır. Devlet Yatırım Bankası ise, kamu iıktisadi teşe!bbüslcrine orta vadeli yatınm kredisi sağlamaık ve gerektiğindeborçlanma,güvencesi vermek üzere oluşturulmuştur. Bu arada özel sanayinin orta vadeli yatırım kredisi gereksinmesini karşılamak üzere ahı bankanın katılmasıyla Sınai Yatırım ve Kredi Bankası meydana getirilmiştir (1963). İkinci Beş Yıllıik Kalkınma Planı ise, banka sayısındaki artışın özendirilmemesi, hattakıüçük bankaların birleştirilmesi, sınırlı kaynaklarla yeni uzmanlık banikaları kurulmasından kaçınılmasr, mevcut yatırım ve kalkınma bankalarının ülkeye yayılması ayrıca özel kesim yatırım bankası kurulmasını önermekteydi24 Bu dönemdeki,gelişmelerden önem taşıyanı T.C. Merkez Bankası Yasası'nın değiştirherek, 1211 sayılı Yasanın yürürlüğe konulmasıdır. Söz konusu yasa, devlet müdahalesinin kapsaırunı genişleten bir nit2liktedir. Y~sayla, Banka Kredileri Tanzim Komitesi'nin görevleri bu bankaya devrediliyor, taksitle satış yapan bırum ve kuruluşların Ikredi koşullarını belirleyerek, kredi piyasasının geniş bir kısmı üzerinde aktif bir rol oynaması benimscniyor ve ıpara.ikredi konusunda daha fazla söz sahibi olması sağlanıyordu2s Yasada bankanın yetkherini bağımsız olarak kullanma sı öngörülmekle birhkte uyb'ulamada banka hükümetin etkin denetimi altındakalmıştır26 Üçüricü Beş Yıllıik Kalkınma Planı'nın üzerinde durduğu önlemler, bankaların sabi,t masraflarının düşürülmesini sağlayıcı yönde birleşmderinin desteklenmesi ve kamu fonlarına dayalı yeni ihtisas bankası kurulmamasıdır. İşçi biriktirimlerinin değerlendirilerek, yatırımlara yöneltilmesine ilişkin önl~m, DeYlet Sanayi ve İşçi Yatırım Bankası'nın kurulmasıyla (1975) bir bakıma. gerçekleştirilmiştir. Planlı dönemde bankacılık alanında yeni kuruluşlar sınırlı kalmış, eskiden kurulmuş olanlar 'tasfiye ya da birleşme ile sayının azalmasına yol açmıştır. Yeni kuruluşların kalkınma baııkacılığı alanında gerçekleştiği söylenebilir27 23 Gürgfm Çclebican, «Bankalar Sistemi Yapısı, Sorunları ve Çözüm Yoııarı». 2. Türkiye İktisat Kongresi İç Ticaret.ve Himıetler Komisyonu Tebliğleri, C. VII, DPT Yayın No: 1783, Ankara, 1981, s DPT., Kalkııuna Planı İkinci Beş Yıl , Ankara, 1%8, s A. İlhan Eronat. «1211 Sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Yasası», AİTİA Dergisi, C. III. S. 1., Ankara s Avni Zarakolu, Cumhuriyet'in 50. Yılında Memleketinıizde Bankacılık, Ankara, 1973, s Memduh Yaşa vd., a.g.e., s. 482.

8 108 AMME İD,a.RESt DERGİst TÜRK BANKACıLıK SiSTEMİNİN GENEL NİrnLİGi SistemeTicari Bankacılık Uygulamaları Egemendir, Uzmanlık Kredileri ikincil Önem Taşımaktadır. Türk bankacıbk sistemi, 19. yüzyıl Alman bankacılık mod~linden geniş ölçüde esinlenen bir kuramsal yapı çerçevesi içinde oluşmuştur. Bu baıkımdan sistemimiz, kısa/orta vadeli biriktirimleri topl<:<yan, kaynaklarını kısa vadelikredi olarak kullandıran ve genellikle yatırımdan kaçınan bir nitelik taşımaktadır. BmJlkacıhk sistemimizdeıki ticari banka sayısı 24'tür. Buna, 1980 sc'nrasında ~ayıları hızla artış gösteren yabancı bankalar (ki toplam sayıları 1980'de 4, 1981'de 7, 1982'de 9, ve 1983 yılı başlarında lo'dur) eklendiğinde, toplam 34 bankanın iç ve dış ticarede uğraştığı. görülür yılında milyar TL., 1982'de 1.384,2 milyar TL. ticari kredi açan bankacılık sistemimiz, ıbu yıllarda sırasıyla ve 539 milyar TL. tutarında uzmanlık kredisi açmıştır. Toplam kredi hacmi içbde u1jmanlık kredi lerinin yeri, bir yılda % 31.6'dan % 27.6'ya düşmüş bulunmaktadır. Ülkenin ekonomik gündeminin değişmez başlığı olan kalkınma ve gelişme ile, bankacıhk sisteminin kredılendirme siyasasının uyumlukgösterdiğini savu:.'1mak, bu açıdan olanaksı>zdır. Çünkü ticari banıkacıhk, kredilendirme işlemlerinde ilke olarak, sağlamlık, işlerlik ve her şeyden önce de karlılık koşullarını gözetir. Kredilerin stakiama için kullanılmasından kaygı duymaz, ödemeler bilançosu türiirrden makro büyüklükleri gözardı ertme eğilimindedir. Yine de sermaye piyasasının çeşitli nedenlerle geliştirilernemesi ve sayıca sınırlı yatırım bankalarının kaynak açığı, tutarı büyük boyutlara ulaşan kısa vadeli ticari kredilerin değişik yollardan orta/uzun vadeli krediler olarak kullanılması sonucunu vermiştir. Böylece orta/uzun vadeli iş 1.ctme ve yatırım kredilerinin önernlice bir bölümü kısa vadeli ticari kredilerle beslenegelmiştir. Öte yandan T.C. Merkez Baııkası'mc mevduat ve ticaret bankalarını, banka plasmanlarının en az % ıo'unu pı:ıojeye bağlı yatınm, tevsi ve modemleştirme ile ilgili orta vadeli sanayi, maden, gemi yapımı ve turizm kredileriyle, faaliyete yeni başlayacak her türden teşclbbüslere yine orta vadeli projeli işletme kredilerine ayırmaları zorunluğunu gtiren Mart/1970 tarihli kararı ile; daha sonraıki ticaret bankalarının kaynaklannın % 20'sine kadar varan böiürrıünü orta ve uzun vadeli yatırım kredilerine tahsis etmeleri olanağını getiren Ocak/1976 tarihli T.C. Mepkez Bankası Tebliği olumlu sonuçlarım vermeye başlamış i>ken, 1980 ortal'annda kredi faizlerinin çok yükselmesi bu olumlu gidişi durdurmuştur. Ppoie finansmanına geçilmesinde, enflasyon nedeniyle bankalarda toplanan mevduatın sürekli artacağı ve bir kısım vadesiz mevduatın vadeliye dönüştürüleceği düşüncesi önemli bir rol oynamıştır. Kısaca Cumhuriyetin kuruluş yınarından bu yana devletin uzmanlık (ih >tisas) bankacı!ığı alanında izlediği tüm çabalara karşın, sağlanan gelişme doyurucu olmaktan uzak kalmıştır. Özel kesime dönük kalkınma ve yatırım batjikacllığı yapan kuruluş sayısı ise yalnızca iki olup, bunların kaynaklarının da yeterli olmadığı bilinmektedir2b 28 DPT., 1982 Programı, s. 86.

9 TÜRKİYE'DE KAMU BANKACIUt"Jı 109 Asıl amaçları baijikocıhğın tüm işlevlerini yerine getirmekten çok özel yasalarla kendilerine verilen görevleri yürütmek olan kamusal uzmanlık bankaları da, sınırlı kaynaklai'lmn önemli sayılacak bir bölümünü kısa va 4eli ticari kredi olaralk ayırmaktadır. Kamu bankalarının, özel girişime kullandırdığı ticari krediler, toplam kredilerinin % 44'ünü aşmış durumdadır. Kuşkusuz kara geçmeyi ya da karlılığı sürdürmeyi hedef alan bu uygulama, öte yandan,kaynakların amaç dışı kullanımı sonucunu da doğurmaktad'l:r. T. Bankalar Birliği'nin 19&2 yılı'na ait verilerine göre, toplam plasmanlarının T.C. Ziraat Bankası % 22, T. Halk Bankası % 19.2, T. Emlak Kredi Bankası % 52.4~ünü ticari krediiere ayırmışlardır. Özel yasalarla kurulmuş kamu bankalarının sözkonusu yılda açtıkları milyar TL. tutarındaki ticari kredinin % 76.8'i kısa vadelidir. Bu durum, sistemin ge\lel eğilimine kamusal uzmanlık bankalarının da. uyduklarını ortaya koymaktadır. Siste.min Verimlilik ve Rantabilite Durumundaki Gelişmeler. Bankacılık sistemimizin yıllarına ilişkin rantabilite ve verimlilik durumunu ortaya koyan rasyalar, Çizelge l'de kamu, ticaret ve yabancı bankalar kümelerine göre verilmektedir. Çizelgelerdeki sınıflandırmaya Türkiye Bankalar Birliği'nin gruplanmış verileri (özel yasayla kurulan bankalar, diğer mill)' bankalar, yabal1cı balıkalar) esas alınmakla beraber, izlediğimiz amaç yönünden bazı değişikhkjer yapılmıştır. Kamu bankaları.kürrıesindeki oranlar, T.C. Merkez Bankası, Devlet Yatırım Bankası, DESİYAB, Sümerbank, Etİbank, Denizcilik Bankası, tner Bankası ile özel yasayla kurulmuş olmasına karşın T. Öğretmen Bankası verilerini kapsamamaktadır. Adı geçen son banka özel bankalar arasında değerlendirilmiştir. ÇiZELGE 1: BMTKACILIK SİSTEMİNİN RANTABtLİTE VE VERİMLİLİKRASYOLARI ( ) Yıllar Dönem Rasyolar Ortalaması Bilanço Karı Toplam Kaynak Kamu Bankaları Ticaret Bankaları Yabancı Bankalar Toplam Gelir YılOrtalaması Toplam Kaynak Kamu Bemkaları Ticaret Bankaları Yabancı, Bankalar YılOrtalaması

10 110 AMME İDARESt DERGİst Toplam Gelir Toplam Masraf Kamu Bankıaları Ticaret Bankaları Yabancı Bankalar ] YılOrtalaması Personel Gideri Toplam Masraf Kamu Bankaları Ticaret Bankaları Yab-ancı Bankalar Yıl Ortalaması ' Toplam Gelir Personel Gideri Kamu Bankaları Ticaret Bankaları Yabancı Bankalar YılOrtalaması KAYNAK: Türkiye Bankalar Birliği. Toplam kaynakların (ödenmemiş sermaye ve zarar gözönünde bulundurularak) karlılığını veren rasya, dönem ortalaması olarak, yabancı bankalarda % 2.5, ıkamu bankalannda % 1.5 ve ticaret bankalarında % O./'dir. Söz konusu rasya, kamu b-ankalarında 1981 yılına kadar artış gös,termiş, ticaret bankalarında ise azalma eğiiimi 19S0'de başlamıştır. Köklü önlemler alanmadığı ta'kdirde bu egilimin içinde bulunduğumuz yıl ve gelecek yıllarda da sürmesi kaçınılmazdır. Gayrisafi rantabilite rasyasu da denilen ve kaynakların gelir yaratma gücüiliü veren ikinci rasyo, toplam gelir/toplam kaynak oranını vermekt~dir. Dönem ortalaması olaralk bu rasyo, ticaret bankalarında % 15.5, kamu bankalarında % 13.7 ve yabancı bankalarda % 12.6 değerlerini vermiştir. Her üç ikümede de bu rasyanun yükselme eğilimi gösterdiği anlaşılmaktadır. Masrafların gelir yaratma gücünü ortaya koyan prodüktivite (verimlilik) rasyosu, yabancı bankalarda % 124.5, kan'ıu ban:kalarmda % 112 ve ticaret bankalarında % 104.9'dur. Bu rasya kamu bankalarında 1981'e değin hızlı bir artma göstermiş, ancak son iki yılda tüm sistemde azalmaya başlamıştır. Toplam g1derler içinde personel giderlerinin payını ",eren rasyo ise son yrllarda tüm sistemde önemli ölçüde düşme göstermiştir yılında ortalama % 41.3 olan bu rasyo, 1982 yılında % 16.9'e düşmüştür. Düşme eğiliminin en yoğun olduğu küme ise kamu bankalarıdır.

11 TüRKİYE'DE KAMU BANKACıııGı 111 Personel giderlerinin prodük.ıtivitesi (gelir yaratma kapasitesi) olarak yararlanılan rasyo ise belirgin artışlar göstermektedir. Öyle ki 1979 yılında sis"tem ortalaması % iken 1982'de % 669 olarak gerçekleşmiştir. Personel giderlerindeki arıtış eğiliminin azalmasıyla ortaya çıkan bu sonuç, en açık biçimde kamu bankalarında gözlenmektedir.. T.C. Merkez Bankası'nın Sistem içindeki Etkileme - Yönİendirme Gücü Yakın Dönemde Azalmıştır. Türk hanlkacıılk sistemi, odağında T.C. Merkez Bankası'nın yer aldığı bir yapı oluşturur. Bu yapı içinde, söz konusu banka, ülkenin para ve kredi politikasını yürütmekle görevlidir. Ayrıca, «ödünç para verme işlerinde ve mevduat kabulünde alınacak ve verilecek azami faiz oranlarf ile temin edilecek sair menfaatlei'in ve tahsil edilecek masrafların mahiyet ve azami hadlerinin ve mevduatta. vade müdde\tlerinin,tayini ve bunların yürürlıiik zamanlarının 'tesbiti için Yüksek Planlarr,a Kurulu yoluyla Bakanlar Kurulu'na 'teklifte buluruna yetkisi» de T.C. Merkez Bankası'na tanınmıştır. Gerçekten de butün ülkelerde merk~ bankaları, reeskont ve avans faiz oranlarını saptayarak, bankalal'la karşılıklı görüşmeler yaparaık, faiz konu. sunda bankalararası anışmalara müdahale ederek, bankaların liıkiditelerini genişletici veya daraltıcı önlemler alarak, faiz oranlarının oluşmasında düzenleyici ve yol gösterici bir roloynamaktadır. ABD gibi serbest piyasa ekonomisi sisteminin öncülüğünü yapan bir ülkede, dolaylı önlemlerle faizi etkiiemek bir yana, faizleri saıptama yetkisi dahi Merkez Bankası işlevini gören Federal Reserv'e ah bulunmaktadır. Bu ülkede ancak 1983 yılı başından itibaren A.B.D. dolarından (yaıklaşık 550 bin TL.) yüksek tasarruf mevduatı faizinin senbest bırakıldığını anımsatırsaık, Merkez bankalarının bu konudaki yetkilerine ve uygulamalarına tipik bir örnek vermiş oluıuz29 Türkiye'de siyasal iktidarların mali danışmanlığı görevini üstlenen T.C. Merkez Bankası ile T. Bankalar Birliği'nin kendilerine tanınan yetkilerini kullanmaları 1980 ortalarından sonra olanaksız duruma gelmiştir. Osmanlı döneminden bu yana devletin belirlediği faiz rejiminin, tarihte ilk kez biraz da yasalar zorlanarak Merkez Bankası'nın özel bankaların güdümüne sokulması ile köklü bir değişikliğe uğratıldığı görüşü, konuyla ilgilenen akademik çevrelerde pi:!k çok taraftar bulmuştur. Devletin Sahip DMuğu ya da Denetlediği Bankalar Sistemde Ağırlıklı Konumdadır T.C. MerkeZ Bankası ile özel statü taşıyan T. Öğretmenler Bankası dışında kalan kamu bankalarının sistem içinde taşıdıkları ağırlığı şu veriler kamtlamaktadır: 1982 yılında, kamu bankaları tüm bankacılık sisteminin ödenmiş sermaye ve ihtiyatlarının % 63.8'ini *, toplam mevduatın % 36.1'ini (tasarruf mevduatının % 35.4'ünü, resmi mevduatın % 59.5'ini) toplam kredilerin % SO.2'sini, toplam şube sayısının % 41'ini, ve toplam personelin % 48.3'ünü elinde bulundurmaıktadır. Bu oranlar, kamu bankalarının 29 Öztin Akgüç, "Faiz Serbestisi», Milliyet, * Kamu bankaları olan Etibank, Sümerbank ve Denizcilik Bankası'na ilişkin bil8.ııço veri leri bankacılık dışındaki etkinlikleri kapsamaktadır. Bu nedenle söz konusu oran olduğundan yüksek görünmektedir.

12 112 AMME İDARESi DERGİst finansal piyasada gerek birimirimleri toplamak, gerekse krediiendirme konusunda önemli bir ağırlığa sahip olduğunu göstermektedir. Ticaret Bankaları Gibi Kamu Bankaları da "ŞtJ.be Bankacılığı» Yöntemini Lz lemişlgrdir. Türk bankacılık sisteminin beliııgin niteliklerindem biri de, şubelcşmeye aşırı önem vermesidir yılında banka başına LO şulbe düşerken, bu sayı 1971'de 75'e, 1982'de 136'ya yllkselmiştir yılı öncesinde faiz rekabetinin olmaması, bankaları şulbe rekabetine yöneltmiş:tir yılı sonunda tüm şube sayısı olaraık belirieınmiş:tir. Şubderin % 41'i özel yasayla kurulan kamu bankalarına, % 56,7'si ise ticaret bankalarına aittir. Maliye Bakanlığı 1974 ve 1978 yluarında çıkardığı genelgelerle, yeni şube açılmasını kısıtlayan önlemler getirmiş, bunun sonucu şube artış oranı, özel likle son yıllarda düşme göstermiştir. Özel Ticaret Bankalarının Bir Bölümü Holdinglerle Sermaye Sahipliği ve Kredi İlişkisi İçindedir. Holdinglerin banka sahibi olmaları 1970'li yıllarda başlamıştır. Aslında <'bir yatırım ortaklığı niteliği taşıyan, ancak sahip olduğu paylar açısından şirket yönetimlerini de üstlenen holdinıgler, büyüme süreçleri içinde kendi oto-finansmanlarım ıkarşılamakta güçlük çekti,kieri için, banka sahibi olmaya yönelmişlerdir. Bankalar sahip oldukları fonla:--ı iştirakçilik ve portföyoluşturma yoluyla, holdinglerin eline vermişlerdir. Söz konusu bankaların kredilendirrne ve döviz kullandırma işlemlerinde sahipleri olan fiııma ve holdingleri,kayırmaları olağan görülebilirse de, bu duıumun fırsat eşitliği yönünden sakıncalar taşıdığı açıktır. Mali sermayenin ticaret ve sanayi sermayesinin elinde birikmesinin toplumsal açıdan ortaya çıkardığı sorunlar, Batı 'uygulamasında yakından bilinmektedir. Türkiye'de de giderek az sayıda aile ya da kişi elinde toplanmaya başlayan mali sermavenin, daha büyük boyutiara ulaşmasının engellenmesi ve mevcutiarın da bu bağlamda değerl~ndirilmesi gerekmektedir. Nitekim 70 sayılı Kanun Hükmündeki Kararnamenin getirdiği hükmün, bu kıonuda bir ölçüde etkili olması beklenir. Aynca ticaret bankalarının pek çoğu öteki ticaret bankalarının, dahası yatırım bankalarının sermayelerine, dolayısıyla yönetimlerine egemen olmuşlardır. Bankalar arasında bu türden sermaye katılımlarının ortaya koyduğu sakıncalar da Batı ülkelerinde açı1kca gözlenmiştir. Bu tür girişimler, en. liberal ekonomi olarak nitelenen Birleşik Amerika'da suç oluşturmaktadır. Birleşik Amerika'da ıbanıkaların birbirlerinden karşılıklı sermaye payları satın almaları ve aralarında faiz anlaşmaları yapmaları yasaklanmıştır. Çünkü bu türden uygulamaların, ilıkece serbest yapışmayı zedelediği görüşü egemendir. Buna karşın Türkiye'de, 24 ticaret bankasından 18 tanesi belirli holdinglerin veya grupların mülkiyetinde ve denetimindedir. Bu durumda bankacıhk alanında bir yarışmanın söz konusu olması olanaksızdır. Bankalar, Yoğun Bir Katılımcılık (İştirak) Uygulaması lçindedirler. Sistemdeki ticari bankaların herr,.en tümünün ticari ve sınai girişimlere anapara katılımında bulunmaları, uzun vadeli yatırımları bu yoldan finanse eder duruma gelmelerine yol açmıştır.

13 türkiye'de KAMU :BANKACıLIÖI 113 Bankacıhk sisıteminin katılımcılıık uygulamasına yönelmesini etkileyen faktörler. farklıdır. ~ürk özel bankacılığı açısmeian bakıldığında «karlılık» motifi, kamu bankacılığı uygulamasında yerini «sosyal fayda,hizmet kolaylığı, özel sekrorün katılmadığı konulara girme» kavrarrılanna terkeder. Hatta kamu banklarının iştirak uygulamasım, özel kanunlarındaki hükümler yakından ilgilendirir30 Kamu bankalarının 1970'lere değin ön planda görundüğü katılımcılık uygulamcjarı, daha sonra yoğun biçimde özel bankalar tarafından da izleniniştir. Nitekim 1982 yılı sonu Hibariyle özel yc:salarla kurulmuş bankaların katılım 'tutarı 18.5 milyar TL., yabancı bankaların 625 milyon ve ticaret bankalarının 62.4 milyar TL.'ye ulaşmıştır. Bir önceki yıla göı-e kamu bankalarının katılımlarının nominal tutarı 6.5 milyar TL. (% 54.6) artarken ticaret b,mkalarmdaki artış 30.4 milyar TL. (% 95) olmuştur. Buna koşurt olarak, katılımlardan sağlanan kar paylan 1982 yılı sonunda kamu bankalarında bir önceki yıla göııe % BS aıctarak 1 milyar TL.na, ticaret bankalarmda ise % 83 arıtarken 3.9 milyar TL.na ulaşmıştır.. KAMU BANKALARıNıN GÜNCEL SORUNLARI Türkiye'dekamu bankalarının sorunlarının büyük bir bölümü, sistemin geneldeıki sorunlarından 'C.ayıutlayarak ele almak olanaksızdır. Kaldı ki, ekonomik yapıdan ayrı olarak bir bankacılık sisrt:eminin salt kendine özgü S'OnmIarından söz etmek bile gerçeıkd değildir. Gerçekten Bankacılık sistemi bir ekonomik düzenin tüm yönlerini yansıtır. Bu bakımdan bankacıjık kesimindeki sümnların genelde sağlıklı işleyen bir ekono~ik yapıya ulaşıldıkça çözülmesi beklenir. Sistemin biitün olarak yüzyüze bulunduğu somnlaı-a da bir ölçüde değinmekle birek!te, kamu bankaları özelinde sorunları ele almakta yarar görüyoruz. Faiz Sorunu. Faiz oranlarının göreli serbestisi çerçevesinde 'oluşan 1 Temmuz bankacılığı uygulaması, yakın dönemde özellikle,kamu bankalarını özel bankalar karşısında faiz rekabetinde dezavarıtajlı bir duruma düşürmüştür. Bu açıdan giriş 'bölümünde de değindiğimiz faiz konusu üzerindeki tartışmaları kısaca ele almak gerekli görülmüştür. Bir görüş, Türkiye'de faizin bir fiyat olarak, diğer fiyatlar gibi bir oluşuma bırakılması konusunun iyi lmvr2mlamamasından yakmrrıaktadır ortalarında geçilen uygulama, mantıksalolarak piyasada faizin, pnranın istem ve sunumundan oluşan bir ekonomik olay biçiminde değerlendirilmesini öngörmekteydi. Böylesi bir sis,temde Hükümet ya da Merkez Bankası, faiz' fiyatını yalnızca gerekli duruml:uda ve piyasakuralları çerçevesjnde değiştirerek, diizenleme hakkını elinde tutmalıydl. Mevduat ile kredi arasındaki organik bağ, ancak risk bktcirü gözönünde bulundurularak sağlıklı biçimde kumlabilirdi. Bu bakım 30 Tezer Öcal, «Bankalarımızda İştirakçilik Uygulaması», AİTtA Dergisi, C. III, S. 1, Ankara, 1971, s Necdet Durakbaşa, «Bankacl1ığımızda Faiz ve Kredi Uygulaması, Banka ve Ekonomik Yerum!ar, Yıl. 19, S. 2, 1982, s. 7-8.

14 ;14 AMME İDARESİ DERGtS! dan özendirilecek sektıör ve yöreler de fon faizi, faiz farkı iadesi gibi yapay uygulamalar yerine, başka yöntemlerle - verıgi indirimi veya bağışıklığı tanınması, altyapı kuruluşların önem verilmesi, enerji fiyatlarında ayarlamabr - ile yerine getirhebilmeliydi. Türkiye'de faizlerin bir ölıçüde de olsa serbestleştirhmesi,kendiliğindeıı yükselme eğilimi olduğunu orıtaya koymuştur. Fon sunumu yeterince aı.ıtmlamııyer ve fon isteminde sürekli bir artış ya da canlılık bulunuyorsa, doğal olarak faizin düşmesini beklememek gerekir. Bu bakımdan yüksek faizlerin yarattığı solunları giderme.k için devlet müdahalesi iki açıdan gerekli görülebilirdi: Firmaların kredi sıkıntılarını azaltmak ve yatırımları hareke'te geçirmek. Devlet müdahalesinin sakınca yaratacağı noktaise, tasarruf mev duatmdaıki azalma ile 'ortaya çıkacaktır. O Zilman da devlet sonuca müdahale yerine, en azından fon sunumunu sınırlayan nedenleri ve fion istemini finans 'kuruluşiarı üzerinde yoğunlaştıran yapıyı etkileyecek önlemleri almak c!urumunda kalacaktır 32 Yakın dönemdeki uygulama, kredi isteminin yüksek faize karşın canlılığını koruduğunu gös-tet-miştir. Kredi isteminin artış nedenleri olarak, sınai kuruluşların yabancı kaynak/öz kaynak oranının yüks.ekliği, işletme sermayesinin yetersizliği, firmaların YÜks.ek maliyetli kredilerle uğrayacakları zararı işin durdurulmasıyla uğranı 1 acak zarada karşılaştırmaları Ve minimum zararla da olsa kredi talebini sürdürmeleri, TL.nin hızla değer yitirmesi, kur farklarının ve ithalat mahyetlerinin hızlı artışı ve iç piyasadaki daralmanın bazı sektörlerdeıki firmaları stok finansmanına zorlaması gösterilmektedir. Bu bakımdan diğer görüş, yüksek fa.izin finansal piyasa açısından büyüttüğü riskleri azaltmaık ve sakmcalı gidişi durdurmak için faiz oranlarına devletin kaııışmc:s1l11 bir zorunluluk gibi gös:termektedir. Ancak kredi faiz oranları düşürülünce zaten yoğunluğunu koruyan k:edi isteminin çok daha büyük boyutlarda ortaya çıkm:asıkaçınılmazdır. Öte yandan mevduat faizlerinin düşürülmesi ile mevduat artış hızında duraklama hatt a azalma olacağı kesindir. N1t~kim mevduat faizleri açısından büyük bankaların, kredi faizleri yönünden büyük sınai 'kuruluşların, enflasyon oranlarındaki gelişmelere koşut olarak yeni düzenlemelere gidilme'sini istedikleri gözlenmektedir. Aslında Türkiye'de bankacılık sisteminin güncel bir konu durumuna gelmesine yol açan faiz olayının, ekonominin bütünü açısından önemii bir nitelik taşımadığını İleri süren,görüşler de vardır. Buna göre ülkemizde faiz, gerek tasarrufu, gerekse yatırımları marjinal ölçülerde etkileyen bir araç olaraık görüld"lelidi r. ÇUnkü Türkiye'de biriktirim sahiplerinin, ulusal gelirden daha,çok payalan kişiler oldukları bilinmektedir. Belirli gelir grupla. rında bulunanların biriktirim yapabilme olanağı ya hiç yoktur ya da çok "ınırlıdır. Bu b<,kımdan faizleri yükseltilmesi, yüksek gelir gruplarında yer danların ar<:;smda bir bölüşüm olayına yol açmaktan öte bir anlam "ta51 mamaktadır. 32 Erdoğan Alkin, «Faizler Yine Gündemde», Banka ve Ekonomik Yorumlar, Yıl, 20, S. 1, Ocakj83" s. 5.

15 TÜRKİYE'DE KAMU BANKACILlGI 115 Faiz oranlarının arıtması, yatınmlar1, üretimi ve ulusal geliri de marjinal düzeyde etkilemektedir. Yatırımcı, önem taşıyan öteıki etmenleri kesinlikle gözönünde bulundurmak durumundadır. Gerçekten iç ve dış piyasalaıxlaki gelişm.eler ve fiyat bekleyişleri, yatırımcıların karar vennelerinde daha etkili olabilir. Kaldı ki, faiz oranlarının piyasa koşulları içinde belirlenmesi uygulamasının başanya ulaşabilmesi için her şeyden önce bankacı1rk~esiminin yapısal sorunlarının çözülmesi ve sağlıklı bir yapı oluş.turulması gerekmektedir. Türkiye'deki bankaların a!!qçalı yapıları ile, stok ve akım. hesapları iliş,kiler:ndeki farıklıiıklar, kurumların faaliyet ~onuları ve yasal sıtatülerindeki bir ömck olmayan durumlar, sistemi oluşturan bankaların rekabet yönünden homojen bir yapıya sahip olma koşulunu önemli ölçüde bozma}()tadır33 Özetle Türkiye faiz konusunda, faizin keyfi yönetsel kararlarla saptanması ile, denetimsiz bir faiz serbestisi yaklaşımı arasında bir orta yol bulmak zorundadır, Nitekim serbest piyasa sistemini kabul eden her ülke kendi ekonomisinin gereksinimlerini de gözönüne alan bir yol bulmuştur34. Yüksek Maliyet Sorunu. Türk bankacılık sisteminin pahalı çalışmasına ilişkin eleştiriler uzun bir geçmişe sahiptir. Maliyetlerin düşürülmesinde kısa dönemde kalıcı bir başarı sağlanamayacağı, genelhkle paylaşılan bir görüş Wr. Gerçekıten de 1950'li yıllardan.günümüze tüm bankaların hızlı büyıiime tutkuları, kaynak maliyetleriyle kredi fiyatları arasındaki dengeyi Dozmuş ve arada büviik farklar olmaksızın sistemin ayakta dunnası olanatksız duruma gelmiştir. Ülkemizin banıkacılık sisteminin toplam giderlerindeki hızlı artış eğil imi i 980'li yıllarda da sürmiis:tiijr. Nitekim 1979 yılında 91.6 milvar TL. olan tol) lam giderler, 1980'de milyar TL., 1981'de milya' TL. ve 1982'de ise milya~: TL. olarak gerçekleşmiştir. YıllTk artış oranları sırasıyla % 204.5, % ve % olmuştur. Toplam giderlerdeki artış hızında vc'rli ve yabancı ticaret bankaları ilk sıralarda yer alırken, kamu bankaları onları izlemiştir yılı sonrasında toplam gider artışını belirleyen temel etmen, hank:ılarca öder:en faiz ve komisyonlardır. 8/909 sayılı Kararla mevzuat deği şi,kliğine gidilmeden yetkili organların yetkilerini serbestlik yönünde kullanrr,alan sonucu YÜıkse 1 me gösteren vadeli tasarruf mevduatı oranları, vade dilimlerine göer % 8-26'dan % dolaylarına yerleşirken, vadesiz tasarruf mevduaıtı ile diğer mevduat faiz oranı da % 3'den % 5'e çııkarılmıştır. Ancak bazı özel bankalar protokollerin dışına çı,karak, daha yüksek faizler uygu]amışlardır. Yükselen faiz oranları, enflasyon hızının düşmesi ve diğer ekonomik gelişmelerin de etkisiyle tasarrufların hızla mali kesime yönelmesine yol açmış ve mevduat hacmi büyük oranlarda artmıştır. Mevduatın tür ve vade bileşiminde de vadeli tasanuf mevduatından yana önemli değişmeler olmuştur. Bankalardaki mevduat 1979'da % 61, 1980'de % 77, 1981'de 33 Ahmet Ertu~rul, «l'nflasyonist Beklevişler, Faiz Oranları Ve Serbes! Faiz Uygulaması", Ma liye DergisI, S. 50, Mart Nisan 1981, s Öztin Akgüç, a.g.m.

16 116 AMME İDARESt ljergist % 202, 19&2'de % 155 artış göstermiştir yılı sonunda toplam mevduatın % 19'unu oluşturan vadeli tasarruf mevduatı, 1982 sonunda toplam tasarruf mevduatının % 81.S'ine, tüm mevduatın % 48,4'ün<! ulaşınca bankaların mevduat maliyeti son derece yükselmiştir. Faiz giderlerindeki artışta ilk sıraları özel bankalar paylaşmıştır. Ticaret bankaları döneminde yılda ortalama % 285, yabancı bankalar % 266 ve kamu bankalan % 238 daha fazla faiz ve korriisyon ödenmişlerdir. (!Bkz. Çizelge: 2) ÇiZELGE 2: BANKACıLıK SİSTEMİNİN YILLIK GİDERLERİNDEKİ GELİşMELER (%) ( ) Yıllar Gider Türleri Toplam Giderler Kamu Bankalan Ticaret Banlkaları Yabancı Bankalar Verilen Faiz ve Komisyonlar Kamu Bankaları ~icaret Bankaları Y.abancı Bankalar Personel Giderleri Kamu Bankalan Ticaret Bankaları Yabancı Bankalar Vergi ve Harçlar Kamu Bankaları Tioaret Bankaları Yabancı Bankalar Amortisman ve Karşılıklar Kamu Bankaları Ticaret Bankaları Yabancı Bankalar Diğer İşletme Giderleri Kamu Bankaları Tioaret Bankaları Yabancı Bankalar _. KAYNAK: T. Bankalar Birlijti. Açıklama: Kamu bankalarına ilişkin veriler, T.C, Merkez Bankası, Devlet Yatırım Bankası, DESİYAB, iller Bankası, özel yasayla kurulmuş olmasına karşın T. Öjtretmenler Bankası ve bilanço verileri çok amaçlı olduklarından bankacılık dışı etkinlikleri de i~erdiğinden DenizciILk Bankası, Etibank ve Sümerbank'ı kapsamamaktadır. T. Öğretmenler Bankası 'na ait bilanço verileri ticaret bankaları arasında delterlendirilmiştir.

17 TüRKİYE'DE KAMU BANKACILlÖI 117 Serbest faiz rejimine geçişle birliıkte, Ilievduat toplayıp satma faaliyetinde bankalar lehine olan büyük gelir marji, başlangıçta artmış (1979'da % 'dcıı 1980\le % 'a), ancak daha sonra vade~i mevduat lehine değişmelerle oldukça azalmıştır. Nitekim 1981 sonunda % 12.86~ya gerileyen bu marj. Kasım 1982 Itibariyle % l.84'e yani hemen hemen başabaş noktasına inmiştir. Ayrıca sistemde faiz dışı giderlerin toplam giderl~r içindeki payının, faiz ve komisyon dışı gelirlerin toplam gelirler içindeki payından oldukça büyük olduğu dikıkate alındığında, bankalar lehine olan marjın negalife döneceği, yani bankacılık faaliyetlerinin zararla sonuçlanacağı açıkıtır35 Ancak bu önlemlerden bazıları, sıkıntıda bulunan özel bankaları kurtarma operasyonuna dönüşrriüş ve 1983 Şuibat ayına değin bunlara 40 milyar TL. yardım yapılmıştır. Nitekim 1982 ortalarında sermaye piyasasına işlerlik kazandm:rtak, mali piyasaların içine düştüğü krizi önlemek, Merkez Bankası çabası ile bankacılık sistemini ayakta tutmak, faizleri denetim a:ıtına almak konusunda çalışmalar başlamış ve aynı yılın sonunda çıkarılan 8/5756 sayılı Kararla bankaların sağbkh bir akçalı yapıya kavuşturulmalarını sağlamak üzere, kaynak maliyetlerini düşürmek yoluna gidilmiştir. Söz konusu kararla vadeli tasarrııf rrıevduatı ile kredi faiz oranlarının bankalar tarafından serbest olarak belirlenmesi sona erdirilmiş ve yeni bir sisteme geçilmiştir. Buna göre, kredi (kimi istisnalar dışında) mevduat (bankalar mevduatı dışında) faiz oranlarının, bankalar mevduatı hariç toplam mevduat içindeki payları % 3 ve fazla olan bankalar tarafından belirlenmesi ve Merkez Bankası'nca bir tebliğle yürürlüğe konulması öngörıülmektedir döneminde bankacılık sisteminin faiz ve komisyon ödemelerinin toplam giderlere oranında da büyük artışlar gözlenmektedir: 1980 yılında % 39.3 olan söz konusu oran, 1982 yılında % 69.6'ya çıkmıştır dönerzinde % 35 dolaylarında bulunan faiz ve komisyon öd~eleri, özellikle kamu bankalarında artış göstermiş ve 1982'de % 75'e ywklaşmıştır. Uzıın yıllar toplam giderler içinde ilk sırayı alan ve Türk bankacılık sisteminin masraflı çalışmasının bir kamtı olarak gösterilen personel ödemeleri 1980 yılından sonra önem bakımından ikinci sıraya düşmüş ve artış ora III büyük ölçüde gerilemiştir. Tüm sistemin personel ödemeleri 1980 yılında % 213, 1981 yılında % 152, 1982'de ise % 129 oranında artış gös'termiştir. Personel giderlerinin en hızlı yükseldiği küme ticaret bankalan olmuştur. İkinci sırayı yabancı bankalar almış, kamu bankalarındaki personel ödemesi yıllik artışları ise ortalamamn altında gerçekleşmiştir. Açıktır ki bu durum, kamu bankaları personelinin toplu sözleşme hakkının bulunmaması ve ücret artışlarının genel bütçedeki mali hüküınlerle kısıtlı kalmasından kaynaklanmıştır. Böylece 1978 yılında toplam giderlerin qiı 44.7'sİni oluşturan personel ödemeleri, 1979'da % 42.3'e düşmüş, 1980'de % 38,S'e, 1981'de % 25.8'e ve 1982'de % 18.l'e düşerek banhcılık kesiminde personel giderlerinin gelir yaratma 35 Ergin Aras, «Faiz ve Karşılık Rejimine İlişkin Son Düzenlemelerin Bankaların Kaynak Maliyetine Etkisi", Maliye Dergisi. S. 62, Mart Nisan 1983, s. 72.

18 118 AMME İDARE si DERGİSİ kapasitesini konkunç b~çimde yükseliten bir başarı tablosu ortaya çıkmıştır! Err.eık yoğun işletmeler olan bankalarda personel masraflarının toplam masraflar içinde önemli bır yer işgal etmesini doğalkarşılamak gerekirken3, giderek kamu bankalarında çalışan personelin reel gelirleri olağanüstü boyutlarda bir durgunluk içine girmiştir. Bu durumun bankaların çalışma crtamır~da yarafa,cağı olumsuz gelişmeleri gidermek için ücretlerle ilgili önlemlere kesinlikle gerek olduğu ortadadır. Öte yandan diğer,işletme giderleri 1980'd,e % 283, 198,1 ve 1982 yıllarında % 160 dolayında bir antış göstermi,ştir. Buna katşın personel ücretlerinde görüldüğü gihi bu tür giderlerin de toplam giderlere oranı düşmektedir. (1980'de 9.4, 1981'de % 5:9 ve 1982'de % 5). Ancaık 1982 yılında,kamu bankalarında bu tür giderlerin ortalamanın üzerinde olduğu görülmektedir. Amortisman ve karşılııkların toplam giderlere oranında ise tııtarlı bir durum göze,çarpmakta; kamu bankalarında bu oralı % 3 dolaylarında gelişirken, ticaret bankalarında birartış eğilimi gözlenmektedir. Vergi ve harçların, özellikle ya,banm bankaların giderleri arasında önemli bir oranda bulunduğu, son iki yılda kamu bankaları ile ticaret bankalarında bu oranın % 3 dolaylarında kaldığı anlaşılmakıtadır. Ka,mu bankalarıaçısından personel ödemeleri, verilen faiz ve komisyonlar, vergi ve harçlar, amol'tisman ;ye karşılıiklar ile diğer İşleıtme giderlerinin toplam,harcamaların % 94'ünü oluşturduğu ve bu kompozisyanda yabancı kaynakların ağırlıklı olmas,ı yüııünden faiz oranlarının yüksek olduğu dönem;erde köklü bir yaplsal değişiklik yapılma olasılığı azdır denilebilir. Gerçekten de sistemin yıönlendirıdiği şube bankacılığı tipi gelişmenin kaçıı~ılmaz olarak getirdiği yüksek maliyet yapısının geçici önlemlerle gideril mesi olana:ksızdır. Bankaoılık kesiminde rantabihteyi artırma,k için iki.temel seçenek vardır: İş hacmini genişletmek ve birim gider başına da!ha çok gelir sağlamak ya da maliyetlerin düşürülmesi konusunda ussal önlemler almak. İster kamu bankaları ister özel bankalar olsun hemen hepsi bugüne değin ilk yolu seçmişlerdir. Bankacılık sistemimizin diğer ülkelerdeki finansman kuruluşları gibi öz ıkaynaklarından çek yr,bancı kaynaklara (mevduat) ağırlık vererek çalışmak durumunda kalması, faizlerin yükseldiği dönemlerde giderleri artırmaktadır. Aralıık/1982'de getirilen 8/5865 sayılı kararla, mevduat munzam karşılık oram, bankalararası mevduat dışında % 2S'e, umumi disponibili:te oranı ise % lo'a İndirilmesine ka,'şın yine de, sis.temin tüm :kaynak ve işletme maliycıtleri görece küçük bir kaynaık üzerine YÜklenrrıeMedir. Öte yandan, kira başta olmak üzere, telefon, yakıt giderleri, aydınlatma ve kırtasiye gibı genel işletme giderleri de enflasyona koşut biçimde hızlı bir artış göstermektedir. 36 İhsan Feyzibeyoğlu, «Bankalarda Personel Masraflarının Karlılığa Etkish, Maliye. DergJsi, No. 43, 1980, s. 97.

19 TÜRKİYE'DE KAMU BANKACILI~r 119 ÇtZELGE 3: çeşitli GiDERLERiN TOPLAM GiDERLER içindeki YERi (%) ( ) Personel Gideriet'i / Toplam Giderler Kamu Bankaları Ticaret Banlkalan Yabancı Bankalar Yıl Ortalaması Verilen Faiz Komisyonlar / Toplam Giderler Kamu Bankaları Ticaret Ban~kalan Yabancı Hankalar Yıl Ortalaması Vergi ve Harçlar / Toplam Giderler Kamu Bankaları Ticaret Bankaları Yabancı Hankalar YılOrtalaması Amortisman ve Karşılıklar / Toplam Giderler ' Kamu Bankaları Ticaret Bankaları Yabancı Rmkalar YılOrtalaması Diğer İşletme Gid~rleri i Toplam Giderler Kamu Bankaları Ticaret Ban:kalan Yabancı Hankalar KAYNAK: Türkiye Bankalar Birlij!i. YılOrtalaması

20 120 AMME tdarest DERGtSt Otomasyona geçilmesi bazı giderlerin azalmasına yol açabilir ise de, özellikle kamu bankalarında bugüne değin katı biçimde izlenegelen serbest personel politikası çerçevesinde bu yolun tepkilerle karşılaşacağı ve. sorunu kokünden çözeceği sanı1mamalıdır. Yönetici ve Nitelikli Personel Sorunu. Kamu bankalannın niteli>kli personel ve de özellikle yönetici sorunu, son yıllar içinde büyük önem kazanmıştır. Temelde benzer hizmetleri sunan kaır.u ve özel bankalar arasındaki ücret rej:mi farklılığından kaynaklanan bu sorun, kamu bankalannın belirgin bir personel kayıbına uğramaları sonucunu doğurmaktadır. Eğitimden geçen, bilgi diizeyi yükselen deneyimli personelin özel bankılarda kolaylııkla ve yl'iksek ücretle iş bulabilrlikleri gözlenmektedir. Özellikle bazı kamu bankalannda gözlenen bu yüksek personel hareketliliği nedeniyle, kamu bankalanndaki mevcult personelin iş yükü artmakta, yöneticilik gıönwlerine (müdürlük, müdür yardımcılığı, muhas~beciiik, amiriik, hatta şeflik) atanacak eleman bulunmasında güçlük çekilırıekte, daha da sakıncalı olarak deneyimsiz elemanlar hızlı bir hiyerarşik yükselmeyle yöneticihk kadrolarına atanmak zorunda kalınmakıtadır. Karlı ve Verimli Çalışma İlkesiyle Çelişen Görevler. Özel yasalarla kurulan kamu bankalan bankacılıkla ilgili işlemler yanında, değişik yasa, kararname, yönetmelik ve hatta uluslararası anlaşmalarla, kamu hizmeti niteliğind~ki görevleri yerine getirmek durumundadırlar. Örneğin T.C. Ziraat Bankası, kamu hizmeti niteliğindeki ta:hsilat ve öderr.eleri yapmak, devlet destekleme alımlannın finanse etmek ve bundan doğan zaran üstlenmek, Merkez Banıkası şubderinin bulunmadığı yerlerde on lann görevlerini yerine getirmek, Hazine adına yapılacak her türden tahsibt ve ödemeyi gerçekleştirmek, öğrenci burslarını ödemek, kaliteli tohumluk dağıtımına aracılık etmek, Tanm Satış ve Tanm Kredi Kooperatiflerini kredilendirmek ve denetiemok, iştirakleri kredilendirmek, Milli Piyango satışlarına aracılık etmek, Dünya Bankası ve diğer yabancı bankalann Türkiye için projeye dayalı olarak açtı'kiab kredilere kefalcıt vermek ve aracılık etmek vb. gibi çok sayıda görev üstlenmiştir. Benzer biçimde T. Halk Bankası'na da esnaf, sanartkar ve küçük ve orta Wyüldi1kteki sanayi İşletmel~rinin kısa, orta ve uzun vadeli kredi İs,temlerini karşılamak, küçük sanayicilerin gelişerek orta ve büyük sanayi işletmeleri durumuna dönüşmelerini sağlayacak teknik danışmanlık ve yönlendirme çalışmaları yapmak, esnaf ve sanatkarlann kefalet kooperatifleri kurmalanna ve işbirliği yapmalanna yardımcı olmak, esnaf, sanatkar ve küçük sanayicilerin ürettiği mallann tanıtılması ve pazarlanması için çalışmak ve fuarlara katılmak, Bağ-Kur üyelerine tesis-işletme, toplu işyeri ve konut 'kredisi açmak, Bakanlık fonları aracıhğıyla organize sanayi bölgderi ve kü,:ük s:mayi siteleri kurulmasına yardım etmek, yabancı ülkelerden sağlanan fonlarla yurt dışında çalışan işçilerin Tüııkiye'deki istihdam ve üretimi artırıcı yatınmlarma dönük projelerini finanse etmek, yurt dışındaki işçilerin dönüşlerinde bir iş ~ahibi olmalannı sağlayacak donatım kredileri açmak gibi görevler verilmiştir.

Rezerv para Rezerv Parasal taban Parasal Parası AKTİF: PASİF: Rezerv para Parasal Taban, Merkez Bankası Parası

Rezerv para Rezerv Parasal taban Parasal Parası AKTİF: PASİF: Rezerv para Parasal Taban, Merkez Bankası Parası Türkiye Ekonomisi PARA - BANKA 1 1. Kavramlar: Türkiye ekonomisinde banknot çıkartma yetkisi 1930 yılında faaliyete geçen Merkez Bankası A.Ş.'ye verilmiştir. Türkiye'de MB, emisyonu belirlemenin dışında

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından:

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından: Mevduatın Vade ve Türleri ile Katılma Hesaplarının Vadeleri Hakkında Tebliğ (Sıra No: 2002/1) (29 Mart 2002 tarih ve 24710 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır)

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop 1.1. Mali Yapı ve Finans Ekonomik olarak tanımlanmış sınırlarda sermayenin yaygınlığı ve verimliliği genellikle mali ve finansal göstergelerle ölçülür. Bölgedeki bankaların durumu şube sayılarıyla, sermayenin

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye

Detaylı

TEB MALİ YATIRIMLAR A.Ş. 2010 YILI 1. ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU. Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2010 31.03.2010

TEB MALİ YATIRIMLAR A.Ş. 2010 YILI 1. ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU. Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2010 31.03.2010 TEB MALİ YATIRIMLAR A.Ş. 2010 YILI 1. ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2010 31.03.2010 Şirketin Ticaret Ünvanı : TEB Mali Yatırımlar A.Ş. Genel Müdürlük Adresi : Meclis-i

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

TÜRKİYE SINAİ KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş.

TÜRKİYE SINAİ KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE SINAİ KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRK EXİMBANK (TÜRKİYE İHRACAT KREDİ BANKASI A.Ş.) DÜNYA BANKASI AVRUPA YATIRIM BANKASI İSLAM KALKINMA BANKASI Ortaklık Yapısı İlk özel

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

Halkbank 2009 Yılı I. Dönem Konsolide Faaliyet Raporu

Halkbank 2009 Yılı I. Dönem Konsolide Faaliyet Raporu 2009 YILI I. DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU Sunuş Bankamızın, 31 Mart 2009 dönemine ait solo finansal veriler üzerinden hazırlanan Ara Dönem Faaliyet Raporu, 14 Mayıs 2009 tarihinde web sitesinde yayımlanmıştır.

Detaylı

Banka kredilerinde teminat sorunu çeken KOBİ lere hazine desteği kapsamında verilecek kredi garanti fonu kefaletleri

Banka kredilerinde teminat sorunu çeken KOBİ lere hazine desteği kapsamında verilecek kredi garanti fonu kefaletleri Banka kredilerinde teminat sorunu çeken KOBİ lere hazine desteği kapsamında verilecek kredi garanti fonu kefaletleri GİRİŞ; 1. KOBİLERİN FİNANSMAN SORUNLARI KOBİ lerin sorunları arasında finansal sorunlar

Detaylı

Türkiye de Yabancı Bankalar *

Türkiye de Yabancı Bankalar * Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Türkiye de Yabancı Bankalar * I. Giriş: Uluslararası bankacılık faaliyetleri, geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası ticaret akımlarının ve doğrudan yabancı

Detaylı

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI ÜÇ AYLIK BÜLTEN SAYI: 2005-III

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI ÜÇ AYLIK BÜLTEN SAYI: 2005-III KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI ÜÇ AYLIK BÜLTEN SAYI: 2005-III A Ç I K L A M A Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Merkez Bankası tarafından hazırlanan Üç Aylık Bülten'de yer alan, bankaların

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

GENEL MUHASEBE. KVYK-Mali Borçlar. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

GENEL MUHASEBE. KVYK-Mali Borçlar. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi GENEL MUHASEBE KVYK-Mali Borçlar Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi KAYNAK KAVRAMI Kaynaklar, işletme varlıklarının hangi yollarla sağlandığını göstermektedir. Varlıklar,

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit)

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN Girişimcinin finansman ihtiyacı: Finansman ihtiyacının karşılanmasında

Detaylı

Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme

Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikalarıaraştırmaenstitüsü Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme Yönetişim Etütleri Programı uğur mumcu caddesi 80/3 g.o.p ankara türkiye tel: +90 312

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ HAZIRLAYAN 21.05.2014 RAPOR Doç. Dr. Binhan Elif YILMAZ Araş.Gör. Sinan ATAER 1. KAMU FİNANSMANI Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi, 2013 yılı sonunda 18.849 milyon TL açık

Detaylı

BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ

BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 Mart 2009 ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2009 31.03.2009 Bankanın Ticaret Ünvanı : Bankpozitif Kredi ve Kalkınma

Detaylı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı 13 Ekim 2011 Malatya KÜRESEL KRİZ ORTAMINA NASIL GELİNDİ? Net Bugünkü Değer Yöntemi Varlık fiyatlarının indirgenmiş nakit akımları (Net

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3.

Detaylı

Yeminli Mali Müşavirlik Bağımsız Denetim ve Danışmanlık

Yeminli Mali Müşavirlik Bağımsız Denetim ve Danışmanlık No : 2010-059 Tarih : 22.10.2010 Konu : 6009 Sayılı Kanun İle Gider Vergileri Kanununda Banka Sigorta Muameleleri Vergisine İlişkin Yapılan Değişikle Alakalı Yayımlanan 87 Seri Numaralı Gider Vergileri

Detaylı

KKTC MERKEZ BANKASI PARA ARZI

KKTC MERKEZ BANKASI PARA ARZI KKTC MERKEZ BANKASI PARA ARZI İ Ç E R İ K I. KKTC MERKEZ BANKASI PARASAL BÜYÜKLÜK TANIMLARI (ÖZET) II. KKTC MERKEZ BANKASI PARA ARZI VERİLERİ III. PARASAL BÜYÜKLÜKLERDEKİ GELİŞMELER SUNUŞ Kurumumuzun kamuoyunu

Detaylı

MALÎ SEKTÖRE OLAN BORÇLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN

MALÎ SEKTÖRE OLAN BORÇLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN 8275 MALÎ SEKTÖRE OLAN BORÇLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN Kanun Numarası : 4743 Kabul Tarihi : 30/1/2002 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 31/1/2002

Detaylı

Banka Bilançosunun Özellikleri Pazar, 26 Aralık 2010 18:24

Banka Bilançosunun Özellikleri Pazar, 26 Aralık 2010 18:24 Ticari bir işletme olarak bankaların belirli bir dönem içerisinde nasıl çalıştıklarını ve amaçlarına dönük olarak nasıl bir performans sergilediklerini değerlendirebilmenin yolu bankalara ait finansal

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR

FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM Fon talep edenler, fon arz edenler, fon akımını sağlayan araçlar, kuruluşlar ve piyasanın işleyişini düzenleyen hukuki ve idari kurallardan oluşan

Detaylı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı 1 OCAK 30 HAZİRAN 2014 KONSOLİDE ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 30 Haziran 2014 Bankanın Ticaret Unvanı : Arap Türk Bankası

Detaylı

BİLANÇO DİPNOTLARI 1- İşletmenin fiili faaliyet konusu :Vana İmalatı 2- Sermayenin %10 ve daha fazlasına sahip ortakların : Adı Pay Oranı Pay Tutarı

BİLANÇO DİPNOTLARI 1- İşletmenin fiili faaliyet konusu :Vana İmalatı 2- Sermayenin %10 ve daha fazlasına sahip ortakların : Adı Pay Oranı Pay Tutarı BURÇELİK VANA SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ Sayfa No: 1 BİLANÇO DİPNOTLARI 1- İşletmenin fiili faaliyet konusu :Vana İmalatı 2- Sermayenin %10 ve daha fazlasına sahip ortakların : Adı Pay Oranı Pay

Detaylı

Kurumlar, Kurullar. Haldun DARICI *

Kurumlar, Kurullar. Haldun DARICI * Kurumlar, Kurullar Haldun DARICI * Geçtiğimiz yılı önemli bir ekonomik kriz içerisinde geçiren ülkemizde, kriz ortamından çıkmak amacıyla çeşitli yapısal tedbirler alınmış, bu çerçevede çıkarılan kanunlarla

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ 1 İçerik Finansal Yönetim, Amaç ve İşlevleri Piyasalar, Yatırımlar ve Finansal Yönetim Arasındaki İlişkiler İşletmelerde Vekalet Sorunu (Asil

Detaylı

İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI

İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI 1 İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI 4 EKİM 2013 2004-1 2004-4 2005-3 2006-2 2007-1 2007-4 2008-3 2009-2 2010-1 2010-4 2011-3 2012-2 2013-1 TÜRKİYE DE GSYH İTHALAT İLİŞKİSİ

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. ENERJİ VE ENERJİ ETKİNLİĞİ YATIRIMLARINA SAĞLANAN KREDİLER

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. ENERJİ VE ENERJİ ETKİNLİĞİ YATIRIMLARINA SAĞLANAN KREDİLER TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. ENERJİ VE ENERJİ ETKİNLİĞİ YATIRIMLARINA SAĞLANAN KREDİLER BANKAMIZ HAKKINDA Türkiye Kalkınma Bankası (TKB), 1975 yılında DESİYAB (Devlet Sanayi ve İşçi Yatırım Bankası A.Ş.

Detaylı

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM Prof. Dr. Yusuf ALPER 1. GENEL OLARAK İSTİHDAM Ekonomik faaliyetin toplumsal açıdan en önemli ve anlamlı sonuçlarından birini, yarattığı istihdam kapasitesi oluşturur.

Detaylı

1/6. TEB HOLDĠNG A.ġ. 2011 YILI 1. ARA DÖNEM KONSOLĠDE FAALĠYET RAPORU. Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2011 31.03.2011

1/6. TEB HOLDĠNG A.ġ. 2011 YILI 1. ARA DÖNEM KONSOLĠDE FAALĠYET RAPORU. Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2011 31.03.2011 TEB HOLDĠNG A.ġ. 2011 YILI 1. ARA DÖNEM KONSOLĠDE FAALĠYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2011 31.03.2011 ġirketin Ticaret Ünvanı Genel Müdürlük Adresi : TEB Holding A.Ş. : TEB Kampüs Saray Mahallesi

Detaylı

BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 MART 2015 ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU

BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 MART 2015 ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 MART 2015 ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2015 31.03.2015 Bankanın Ticaret Ünvanı : Bankpozitif Kredi ve Kalkınma

Detaylı

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. KOBİ LERE VE GİRİŞİMCİLERE SAĞLANAN DESTEK VE KREDİLER

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. KOBİ LERE VE GİRİŞİMCİLERE SAĞLANAN DESTEK VE KREDİLER TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. KOBİ LERE VE GİRİŞİMCİLERE SAĞLANAN DESTEK VE KREDİLER BANKAMIZ HAKKINDA Türkiye Kalkınma Bankası, 1975 yılında DESİYAB (Devlet Sanayi ve İşçi Yatırım Bankası A.Ş. ) adı altında

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. Ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. Ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. Ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı 1 OCAK 30 EYLÜL 2014 KONSOLİDE ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 30 Eylül 2014 Bankanın Ticaret Unvanı : Arap Türk Bankası

Detaylı

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. FİNANSAL KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

Sayı: 41 18 Aralık 2000 BASIN DUYURUSU MERKEZ BANKASI, 1997-1999 DÖNEMİ SEKTÖR BİLANÇOLARI ÇALIŞMASI SONUÇLARINI AÇIKLIYOR

Sayı: 41 18 Aralık 2000 BASIN DUYURUSU MERKEZ BANKASI, 1997-1999 DÖNEMİ SEKTÖR BİLANÇOLARI ÇALIŞMASI SONUÇLARINI AÇIKLIYOR Sayı: 41 18 Aralık 2000 BASIN DUYURUSU MERKEZ BANKASI, 1997-1999 DÖNEMİ SEKTÖR BİLANÇOLARI ÇALIŞMASI SONUÇLARINI AÇIKLIYOR 7,604 firmanın mali tablolarından yararlanılarak hazırlanan, Sektör Bilançoları

Detaylı

BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 MART 2015 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 MART 2015 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 MART 2015 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2015 31.03.2015 Bankanın Ticaret Ünvanı Genel Müdürlük Adresi : Bankpozitif

Detaylı

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015 Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü 21 Ocak 2015 Sunum Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Aydın ın değerlendirmesi Küresel ekonomi Türkiye ekonomisi Bankacılık sektörü 2 Değerlendirme

Detaylı

Sirküler Rapor Mevzuat 02.07.2015/128-2 SERMAYE ŞİRKETLERİNDE SERMAYE ÜZERİNDEN HESAPLANAN FAİZİN VERGİ MATRAHINDAN İNDİRİMİNE İLİŞKİN BKK YAYIMLANDI

Sirküler Rapor Mevzuat 02.07.2015/128-2 SERMAYE ŞİRKETLERİNDE SERMAYE ÜZERİNDEN HESAPLANAN FAİZİN VERGİ MATRAHINDAN İNDİRİMİNE İLİŞKİN BKK YAYIMLANDI SERMAYE ŞİRKETLERİNDE SERMAYE ÜZERİNDEN HESAPLANAN FAİZİN VERGİ MATRAHINDAN İNDİRİMİNE İLİŞKİN BKK YAYIMLANDI ÖZET : 2015/7910 sayılı BKK ile sermaye şirketlerinin ilgili hesap dönemi içinde, ticaret siciline

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran-İran Türkiye Şubeleri 1 OCAK 31 MART 2009 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran-İran Türkiye Şubeleri 1 OCAK 31 MART 2009 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran-İran Türkiye Şubeleri 1 OCAK 31 MART 2009 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 GENEL BİLGİLER Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi Şube Tahran İran da kurulu Bank Mellat ın Türkiye de

Detaylı

BASIN AÇIKLAMASI. SÜREYYA SERDENGEÇTİ Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. Ankara, 19 Mart 2001

BASIN AÇIKLAMASI. SÜREYYA SERDENGEÇTİ Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. Ankara, 19 Mart 2001 BASIN AÇIKLAMASI SÜREYYA SERDENGEÇTİ Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Ankara, 19 Mart 2001 Sayın Bakanım, Değerli Basın Mensupları, Bilindiği gibi, Kasım ayı ikinci yarısında mali piyasalarda yaşanan

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

BANK ASYA: Halka Arz Bilgi Notu 28/04/2006 2

BANK ASYA: Halka Arz Bilgi Notu 28/04/2006 2 GENEL BİLGİ Bank Asya nın 240,000,000 YTL olan ödenmiş sermayesi 300,000,000 YTL ye nakden artırılacak, nakden artırılan 60,000,000 YTL lik sermayeyi temsil eden 60,000,000 adet hisse senedi mevcut ortakların

Detaylı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı 1 OCAK 31 MART 2014 KONSOLİDE ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 31 Mart 2014 Bankanın Ticaret Unvanı : Arap Türk Bankası

Detaylı

TEB MALİ YATIRIMLAR A.Ş. 2009 YILI I. ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU. Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2009 31.03.2009

TEB MALİ YATIRIMLAR A.Ş. 2009 YILI I. ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU. Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2009 31.03.2009 TEB MALİ YATIRIMLAR A.Ş. 2009 YILI I. ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2009 31.03.2009 Şirketin Ticaret Ünvanı : TEB Mali Yatırımlar A.Ş. Genel Müdürlük Adresi : Meclis-i

Detaylı

BİR SOSYAL OLGU OLARAK TÜRKİYE'DE KENTLERDE KONUT SORUNU

BİR SOSYAL OLGU OLARAK TÜRKİYE'DE KENTLERDE KONUT SORUNU BİR SOSYAL OLGU OLARAK TÜRKİYE'DE KENTLERDE KONUT SORUNU Prof. Dr. Oğuz ARI Boğaziçi Üniversitesi Köylerden kentlere göçler, özellikle büyük kentlerde, aşırı kentleşme, sanayileşme ile desteklenmeyen kentleşme,

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ

KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ Karınca Dergisi, Ekim 2014, Sayı:934 KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ 1. GİRİŞ Kooperatifler, ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılamak

Detaylı

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... i İÇİNDEKİLER... iii TABLO LİSTESİ... v GRAFİK LİSTESİ... vii KUTU LİSTESİ... xiv KISALTMA LİSTESİ.... xvi GENEL DEĞERLENDİRME... xvii I. Finansal İstikrarın Makroekonomik Unsurları...

Detaylı

MALİ HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ 2008 YILI FAALİYET RAPORU

MALİ HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ 2008 YILI FAALİYET RAPORU MALİ HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ 2008 YILI FAALİYET RAPORU MALİ HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ 2008 YILI FALİYET RAPORU 2004 Yılında Belediyemiz birimleri günü geçmiş birbirinden bağımsız bilgisayar teknolojisiyle hizmetini

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi On5yirmi5.com Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi Avro bölgesindeki ülkelerde derinleşmekte olan kamu borç krizine rağmen 2011, Türkiye ekonomisinin yüksek büyüme hızı yakaladığı bir yıl oldu. Yayın Tarihi

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

87 Seri No.lu Gider Vergileri Genel Tebliği Yayımlandı DUYURU NO:2010/48

87 Seri No.lu Gider Vergileri Genel Tebliği Yayımlandı DUYURU NO:2010/48 İstanbul, 25.10.2010 87 Seri No.lu Gider Vergileri Genel Tebliği Yayımlandı DUYURU NO:2010/48 22.10.2010 tarih ve 27737 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 87 Seri No.lu Gider Vergileri Genel Tebliği nde;

Detaylı

Yeminli Mali Müşavirlik & Denetim & Danışmanlık

Yeminli Mali Müşavirlik & Denetim & Danışmanlık Yeminli Mali Müşavirlik & Denetim & Danışmanlık No: 2010/40 Tarih: 24.10.2010 Acıbadem Cd. Çamlıca Apt. No.77 K.4 34718 Acıbadem-Kadıköy/ISTANBUL Tel :0.216.340 00 86 Fax :0.216.340 00 87 E-posta: info@erkymm.com

Detaylı

Bağımsız nitelikteki veya sermayesinin en fazla % 25 i büyük işletmelere ait olan,

Bağımsız nitelikteki veya sermayesinin en fazla % 25 i büyük işletmelere ait olan, KREDİ ve FİNANS KAYNAKLARI - BANKALAR Türkiye Halk Bankası A.Ş. KOBİ TEŞVİK KREDİSİ AMAÇ Bu kredi; Küçük ve Orta Boy İşletmelerin (KOBİ) Kalkınma Planları ve Yıllık Programlarda öngörülen hedefler ile

Detaylı

ARACI KURUMLARIN KONSOLİDE MALİ TABLOLARI

ARACI KURUMLARIN KONSOLİDE MALİ TABLOLARI ARACI KURUMLARIN KONSOLİDE MALİ TABLOLARI ARACI KURUMLARIN KONSOLİDE MALİ TABLOLARI Bu bölümün sonunda yer alan sektörün mali tabloları 123 aracı kurumdan alınan veriler konsolide edilerek oluşturulmuştur.

Detaylı

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI ÜÇ AYLIK BÜLTEN SAYI: 2006-III

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI ÜÇ AYLIK BÜLTEN SAYI: 2006-III KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI ÜÇ AYLIK BÜLTEN SAYI: 2006-III A Ç I K L A M A Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Merkez Bankası tarafından hazırlanan Üç Aylık Bülten'de yer alan, bankaların

Detaylı

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1 ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1- Genel Olarak Bir ekonominin başarı ölçütlerinden birisi de istihdam yaratma kapasitesidir.

Detaylı

Tu rkiye de Sekto rlerin Karlılıkları. Merkez Bankası Verileri 2008-2012

Tu rkiye de Sekto rlerin Karlılıkları. Merkez Bankası Verileri 2008-2012 Tu rkiye de Sekto rlerin Karlılıkları Merkez Bankası Verileri 2008-2012 2011 yılında kurulan Besfin, portföyünde bulunan 20 farklı sektörde faaliyet gösteren 42 müşterisine toplam faaliyetlerinden doğan

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ NAZİLLİ İİBF İKTİSAT BÖLÜMÜ VE AVRUPA ARAŞTIRMALAR MERKEZİ TARAFINDAN DÜZENLENEN GÜNCEL EKONOMİK SORUNLAR KONGRESİ NDE YAPACAĞI Açılış Konuşmasının

Detaylı

TEŞVİK YASASI R. G. 98 14.08.2000. 47/2000 Sayılı Yasa. 1. Bu Yasa, Teşvik Yasası olarak isimlendirilir. BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar.

TEŞVİK YASASI R. G. 98 14.08.2000. 47/2000 Sayılı Yasa. 1. Bu Yasa, Teşvik Yasası olarak isimlendirilir. BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar. R. G. 98 14.08.2000 TEŞVİK YASASI 47/2000 Sayılı Yasa Kısa İsim 1. Bu Yasa, Teşvik Yasası olarak isimlendirilir. BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar Tefsir 14/2000 Amaç Kapsam 2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe:

Detaylı

SUN BAĞIMSIZ DIŞ DENETİM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

SUN BAĞIMSIZ DIŞ DENETİM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Sayı: YMM.03.2010-80 Konu: 87 Seri No.lu Gider Vergileri Genel Tebliği Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi Uygulaması İle İlgili Olarak 6009 Sayılı Kanunla Yapılan Değişiklikler Hk. İZMİR. 1.11.2010 Muhasebe

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI ÜÇ AYLIK BÜLTEN SAYI: 2006-IV

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI ÜÇ AYLIK BÜLTEN SAYI: 2006-IV KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI ÜÇ AYLIK BÜLTEN SAYI: 2006-IV A Ç I K L A M A Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Merkez Bankası tarafından hazırlanan Üç Aylık Bülten'de yer alan, bankaların

Detaylı

tcmb nin kararları ve bankalar

tcmb nin kararları ve bankalar Ömer Faruk Çolak ofc1962@yahoo.com EKONOMİMASASI tcmb nin kararları ve bankalar GİRİŞ Bugün yine tartışılan sektör konumuna gelen bankacılık sektörü, 2001 yılı krizi sonrası getirilen önlemlerle bilanço

Detaylı

1. HAFTA (FİNANSAL PAZARLAR) Prof. Dr. Yıldırım B. ÖNAL

1. HAFTA (FİNANSAL PAZARLAR) Prof. Dr. Yıldırım B. ÖNAL 1. HAFTA (FİNANSAL PAZARLAR) Prof. Dr. Yıldırım B. ÖNAL PİYASA KAVRAMI İktisadi açıdan piyasa, alıcı ve satıcıların birbirleri ile karşılıklı iletişim içinde oldukları ve mübadelenin meydana geldiği yer

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm T.C. KALKINMA BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm Erhan USTA Müsteşar Yardımcısı 29 Şubat 2012 3. İzmir Ulusal Ekonomi Kongresi 1970 li Yıllar : Dünya 1971 yılında Bretton Woods sisteminin çöküşü Gelişmekte

Detaylı

2012/3.DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZİ 2 Aralık 2012-Pazar 13:30-15:00 SORULAR

2012/3.DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZİ 2 Aralık 2012-Pazar 13:30-15:00 SORULAR 2012/3.DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZİ 2 Aralık 2012-Pazar 13:30-15:00 SORULAR SORU 1: ABC Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin 2007-2008-2009-2010 ve 2011 hesap dönemlerine

Detaylı

SİGORTAYA TABİ MEVDUAT VE KATILIM FONLARI İLE TASARRUF MEVDUATI SİGORTA FONUNCA TAHSİL OLUNACAK PRİMLERE DAİR YÖNETMELİK

SİGORTAYA TABİ MEVDUAT VE KATILIM FONLARI İLE TASARRUF MEVDUATI SİGORTA FONUNCA TAHSİL OLUNACAK PRİMLERE DAİR YÖNETMELİK SİGORTAYA TABİ MEVDUAT VE KATILIM FONLARI İLE TASARRUF MEVDUATI SİGORTA FONUNCA TAHSİL OLUNACAK PRİMLERE DAİR YÖNETMELİK 07/11/ 2006 Tarih ve 26339 Sayılı Resmî Gazete de yayımlanmıştır. TASARRUF MEVDUATI

Detaylı

MEVDUAT VE KATILIM FONLARININ VADELERİ VE TÜRLERİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAYI:2007/1)

MEVDUAT VE KATILIM FONLARININ VADELERİ VE TÜRLERİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAYI:2007/1) MEVDUAT VE KATILIM FONLARININ VADELERİ VE TÜRLERİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAYI:2007/1) (23.07.2015 tarih ve 29423 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmış, güncellenen hali) Amaç ve kapsam MADDE 1 - (1) Bu Tebliğin

Detaylı

ŞEKER FİNANSAL KİRALAMA ANONİM ŞİRKETİ

ŞEKER FİNANSAL KİRALAMA ANONİM ŞİRKETİ ŞEKER FİNANSAL KİRALAMA ANONİM ŞİRKETİ 31Aralık 2013 Tarihinde Sona Eren Hesap Dönemine Ait 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu na Göre Yönetim Kurulu Tarafından Hazırlanan Bağlı Şirket Raporu 26 Şubat 2014

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 1 OCAK 31 MART 2015 KONSOLİDE OLMAYAN ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 1 OCAK 31 MART 2015 KONSOLİDE OLMAYAN ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 1 OCAK 31 MART 2015 KONSOLİDE OLMAYAN ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 2015 Yılı I. Dönem Faaliyet Raporu İÇİNDEKİLER Başlık... Sayfa

Detaylı

Bilgi Raporu. KONYA TİCARET ODASI Etüt Araştırma Servisi. Tarih: 24.04.2006

Bilgi Raporu. KONYA TİCARET ODASI Etüt Araştırma Servisi. Tarih: 24.04.2006 KONYA TİCARET ODASI Etüt Araştırma Servisi Tarih: 24.04.2006 Bilgi Raporu Sayı : 2006/130/190-2006/135/95 Konu : Osmanlı Dönemi Merkez Bankacılığı Cumhuriyet Dönemi Merkez Bankacılığı ve TCMB nin Kuruluşu

Detaylı

-~-~- -----~ \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _.

-~-~- -----~ \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _. -~-~- -----~ li T \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _. TÜRKiYE'DE YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI Türkiye'de özellikle 1950 sonrasında çıkarılan

Detaylı

ŞEKER FİNANSAL KİRALAMA ANONİM ŞİRKETİ

ŞEKER FİNANSAL KİRALAMA ANONİM ŞİRKETİ ŞEKER FİNANSAL KİRALAMA ANONİM ŞİRKETİ 31Aralık 2014 Tarihinde Sona Eren Hesap Dönemine Ait 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu na Göre Yönetim Kurulu Tarafından Hazırlanan Bağlı Şirket Raporu 27 Şubat 2015

Detaylı

TEB HOLDİNG A.Ş. 2013 YILI 3. ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU

TEB HOLDİNG A.Ş. 2013 YILI 3. ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU TEB HOLDİNG A.Ş. 2013 YILI 3. ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2013 30.09.2013 Şirketin Ticaret Unvanı : TEB Holding A.Ş. Şirketin Ticaret Sicil Numarası : 176711 Genel

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ 2014 YILI KURUMSAL VE MALİ DURUM BEKLENTİLER RAPORU

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ 2014 YILI KURUMSAL VE MALİ DURUM BEKLENTİLER RAPORU DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ 214 I KURUMSAL VE DURUM BEKLENTİLER RAPORU İçindekiler Tablosu I. OCAK HAZİRAN DÖNEMİ BÜTÇE UYGULAMA SONUÇLARI... 1 BÜTÇE GİDERLERİ... 1 BÜTÇE GELİRLERİ... 6 FİNANSMAN... 7 II.

Detaylı

AVRO BÖLGESİ NDE YENİ KORKU: DEFLASYON Mehmet ÖZÇELİK

AVRO BÖLGESİ NDE YENİ KORKU: DEFLASYON Mehmet ÖZÇELİK Mehmet ÖZÇELİK Bilgi Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü KONYA Şubat, 2016 www.kto.org.tr 0 GİRİŞ 2008 küresel ekonomik krizinin ardından piyasalarda bir türlü istenilen hareketliliği yakalayamayan

Detaylı

Banka, Şube ve Personel Sayıları

Banka, Şube ve Personel Sayıları İÇİNDEKİLER Banka, Şube ve Personel Sayıları... 1 Seçilmiş Bilanço Kalemleri... 2 Bilanço İçi Büyüklükler... 4 Bilanço Dışı Büyüklükler 5 Temel Büyüklüklere İlişkin Gelişim 7 Kârlılık... 8 Krediler...

Detaylı

TOPLUMSAL RAPORLAR YATIRIM TEŞVİKLERİ VE İSTİHDAM - 2010 (05.12.2010) Yatırımlar büyürken istihdam küçülüyor

TOPLUMSAL RAPORLAR YATIRIM TEŞVİKLERİ VE İSTİHDAM - 2010 (05.12.2010) Yatırımlar büyürken istihdam küçülüyor TOPLUMSAL RAPORLAR 15 YATIRIM TEŞVİKLERİ VE İSTİHDAM - 2010 (05.12.2010) Yatırımlar büyürken istihdam küçülüyor 10 yıllık dönemler itibariyle teşvik sisteminin istihdama etkisi Yıllık Yıllık Yıllık Yıl

Detaylı

ÜÇ AYLIK EKONOMİK RAPOR

ÜÇ AYLIK EKONOMİK RAPOR ÜÇ AYLIK EKONOMİK RAPOR Temmuz-Eylül 2006 Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Ekonomik Araştırmalar ve İstatistik Müdürlüğü ÜÇ AYLIK EKONOMİK RAPOR TOBB Yayın No. 2007 / 36 ISBN: 9944-60 027-X Sayfa Düzeni

Detaylı