ÜST SOLUNUM YOLLARI ENFEKSİYONLARINDA NE ZAMAN ANTİBİYOTİK VERELİM?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÜST SOLUNUM YOLLARI ENFEKSİYONLARINDA NE ZAMAN ANTİBİYOTİK VERELİM?"

Transkript

1 İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 43 TOPLUMDAN EDİNİLMİŞ ENFEKSİYONLARA PRATİK YAKLAŞIMLAR Sempozyum Dizisi No:61 Şubat 2008; s ÜST SOLUNUM YOLLARI ENFEKSİYONLARINDA NE ZAMAN ANTİBİYOTİK VERELİM? Prof. Dr. Hakan Leblebicio lu Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı, Samsun Üst solunum yolu enfeksiyonları (rinit, tonsillofarenjit, otitis media ve rinosinüzit) poliklinik hastalarının % 24.1 ini oluşturmaktadır ve özellikle çocukluk çağında hastaneye en sık başvuru nedenidir. Semptom ve bulguların üst solunum yolu enfeksiyonlarından birini düşündürdüğü, fakat yeterli ayrımın yapılamadığı durumlarda reçeteye tanı olarak sıklıkla ÜSYE yazılmaktadır. Üst solunum yolu enfeksiyonlarının uygun tedavisinin yapılabilmesi için, anatomik tanımlama mutlaka yapılmalıdır. Üst solunum yolu enfeksiyonları antibiyotiklerin en sık kullanıldığı hastalıklar arasında yer alır, etyolojisinde gerek virüslerin gerekse bakterilerin rol oynaması nedeniyle, etkin ve rasyonel tedavinin planlanabilmesi için ayırıcı tanının iyi yapılması gerekir. Bakteriyel-viral enfeksiyon ayrımında tanısal yöntemler Solunum yolu enfeksiyonu bulguları ile gelen bir olguda gerek anamnez ve fizik muayene bulguları, gerekse laboratuvar yöntemleri ayırıcı tanıda yararlı olabilir. Bu amaçla yayınlanmış olan tanı ve tedavi rehberleri yol göstericidir. Örneğin akut tonsillofarenjitli bir olguda bakteriyel-viral ayrımının yapılması ile AGBHS tonsillofarenjiti tanısı konulan hastalara antibiyotik tedavisi verilirken, viral tonsillofarenjitli olgularda gerekse antibiyotik kullanımının da önüne geçilmiş olacaktır. Bu amaçla yapılacak olan boğaz kültürü veya hızlı antijen testleri gibi mikrobiyolojik yöntemler tanıda yol gösterici olabilir. Bununla birlikte akut otitis media ve akut rinosinüzitte mikrobiyolojik tanı için invaziv girişimlerin gerekmesi tanıyı kısıtlayıcı faktörlerdir. Üst solunum yolu enfeksiyonlarında bazı semptom ve bulgular yanlış değerlendirilebilmektedir. Tonsillalar üzerinde kript ve eksudasyon olması A grubu beta hemolitik streptokok (AGBHS) enfeksiyonunun kesin tanısı gibi kabul edilmektedir, halbuki aynı bulgu AGBHS enfeksiyonu dışında, Eppstein-Barr virus, Herpes simp-

2 44 Prof. Dr. Hakan Leblebicioğlu lex virus, Adenovirus, kandida ve primer Human immunodeficiency virus (HIV) enfeksiyonlarında da görülebilir. Burun ve boğazda görülen pürülan sekresyonlar da sadece bakteriyel enfeksiyonun göstergesi değildir, viral enfeksiyonlarda da görülebilir. Bu nedenle tek başına pürülan burun akıntısı olması antibiyotik kullanımı için yeterli kanıt değildir. Klinik tabloya göre (tablo 1) akut tonsillofarenjitte yaklaşım şekil 1 de gösterilmiştir. Boğaz kültürü AGBHS tonsillofarenjiti tanısında altın standarttır Boğaz kültürü akut enfeksiyon ile taşıyıcılığın ayrımında yararlı değildir, bununla birlikte gereksiz antibiyotik kullanımını azaltacaktır. Boğaz kültüründe rutin olarak aranacak tek patojen AGBHS dir. Her olgudan boğaz kültürü alınmasına gerek yoktur, klinik bulguları AGBHS ye bağlı tonsillofarenjit düşünülen olgulardan boğaz kültürü alınmalıdır. Boğaz kültürlerinin raporlanmasında yapılan bir yanlışlık ise AGBHS dışında boğaz kültüründe üreyen ve normal boğaz florası üyesi olan Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae ve Moraxella catarrhalis gibi mikroorganizmalar etken olarak rapor edilmekte ve bu mikroorganizmaların antibiyotik duyarlılığı klinisyene sunulmaktadır. AGBHS larda penisiline direnç yoktur, bu nedenle antibiyogram yapılması gereksizdir. Üst solunum yolu enfeksiyonlarında tanı testleri de yanlış kullanılabilmektedir. Streptokoksik tonsillofarenjit tanısında kullanılan anti-streptolizin O (ASO) enfeksiyonun günlerinde pozitifleşir, bu nedenle ancak retrospektif tanıda yardımcıdır. ASO negatifleşmesi bir yıla kadar uzayabilir. Pratikte ASO titresi yüksek olan olgulara penisilin tedavisi verilmektedir ki böyle bir tedavinin gereği ve faydası yoktur. Bu nedenle ASO titresi düşmeyen olgular tedavi başarısızlığı düşüncesi ile tekrar tedavi edilmemelidir. Tablo 1. Tonsillofarenjitte Klinik Puanlama. Klinik Puan Ateş > 38 C 1 Öksürük olmaması 1 Hassas ön servikal lenfadenopati 1 Tonsillada büyüme veya eksuda 1 Yaş Yaş Yaş? 45-1

3 Üst Solunum Yolları Enfeksiyonlarında Ne Zaman Antibiyotik Verilir? 45 Tonsillofarenjit Klinik Skor Puan 1,2 Puan 3 Puan 4 Semptomatik Tedavi Boğaz Kültürü Boğaz Kültürü ± Ampirik Tedavi Negatif Pozitif Negatif Antibiyotik Tedavi Sonlanır Şekil 1. Akut Tonsillofarenjitte Yaklaşım Akut otitis media, effüzyonlu otitis mediadan ayırt edilmelidir. Antimikrobiyal tedavi AOM de etkili iken, effüzyonlu otitis media (EOM) da yararlı değildir. Otoskopik muayenede timpanik zarda renk değişikliği, opasifikasyon ve hareket azalması ile birlikte inflamasyonu işaret eden bulgular (kulak ağrısı, timpanik zarda kızarıklık, eritem, bombeleşme, dolgunluk) var ise AOM düşünülmelidir. İnflamasyon bulguları yok ise EOM dir. AOM nin mikrobiyolojik tanısında altın standart timpanosentez ile alınan materyalin incelenmesidir. Timpanosentezin invaziv bir yöntem olması nedeniyle rutin olarak yapılması önerilmez, ancak tedaviye yanıt vermeyen olgularda yapılabilir, bu nedenle tek yol gösterici tanı metodu otoskopik muayenedir. Akut rinosinüzitte sinüs aspirasyonundan kültür yapılarak etken gösterilebilir, fakat invaziv bir yöntem olması nedeniyle rutin olarak uygulanmamaktadır, antimikrobiyal tedaviye yanıt alınamayan olgularda yapılması önerilmektedir. Akut rinosinüzitte tanı yöntemi olarak sıklıkla direk sinüs grafileri kullanılmaktadır. Direk sinüs grafilerinin çekilmesi teknik olarak güçtür, özellikle çocuklarda uygun pozisyonun verilmesi zordur. Bu nedenle tanı açısından değeri düşüktür ve yapılması önerilmemektedir. Tanıda en yararlı radyolojik inceleme bilgisayarlı tomografidir, ancak tomografi ise cerrahi girişim düşünülen olgularda yapılmalıdır. Eğer komplikasyon veya başka bir tanı düşünülmüyor ise radyolojik inceleme yapılması önerilmemektedir. Antibiyotik kullanımı Solunum yolu enfeksiyonları içinde en sık rinit (soğuk algınlığı) görülmektedir. Virüslerın etken olduğu rinit (nezle), akut bronşit gibi birçok solunum yolu enfeksiyonunda antibiyotik kullanılmasına gerek yoktur. Gereksiz antibiyotik kullanımında; hasta muayenesi ve eğitimi için yeterli süre olmaması, yetersiz laboratuvar ola-

4 46 Prof. Dr. Hakan Leblebicioğlu nakları, hastalıkların yeterli ayırıcı tanısının yapılmaması (bakteriyel-viral enfeksiyon ayrımı), doktorlarda malpractice korkusu, hastaların antibiyotik yazma baskısı, eğitim eksikliği, yoğun ilaç promosyonu ve antibiyotiklerin reçetesiz satılabilmesi gibi faktörler etken olmaktadır. Viral üst solunum yolu enfeksiyonları sıklıkla kendi kendine bir kaç gün içerisinde iyileşir. Bu olgularda antibiyotik kullanılması nedeniyle, hastalıktaki iyileşme antibiyotiğe bağlanmaktadır. Bu durum daha sonra görülen viral üst solunum yolu enfeksiyonlarında da antibiyotik kullanımını teşvik etmektedir. Viral solunum yolu enfeksiyonlarında antibiyotik kullanılmasının bakteriyel komplikasyonları önleyeceğine inanılmaktadır. Bununla birlikte randomize kontrollü çalışmaların meta-analizinde nonspesifik üst solunum yolu enfeksiyonlarında antibiyotik kullanılmasının hastalık süresini kısaltmadığı ve bakteriyel pnömoniyi önlemediği gösterilmiştir. Viral üst solunum yolu enfeksiyonlarında gereksiz antibiyotik kullanımı floranın penisilin dirençli pnömokok, Staphylococcus aureus gibi dirençli patojenlerle kolonizasyonuna neden olabilir, ayrıca viral üst solunum yolu enfeksiyonlarında antibiyotik kullanımı antibiyotiğe bağlı yan etkilerin görülmesine de neden olabilir. Özellikle üst solunum yolu enfeksiyonlarında tedaviden bir kaç gün sonra ateşin düşmesi, semptomların düzelmesi nedeniyle antibiyotik tedavisi hastalar tarafından sonlandırılmakta ve rinosinüzit ve AOM gibi enfeksiyonlar tekrarlayabilmektedir. Uygun antibiyotik kullanımı, antibiyotiklerin gereksiz ve yanlış kullanımını, tedavi maliyetini ve ilaç yan etkisini de azaltacaktır. Bu amaçla tedavi rehberleri hazırlanmalı, sağlık personeli ve hasta eğitimine önem verilmelidir. AGBHS a bağlı tonsillofarenjitlerde tedavinin amacı süpüratif (peritonsiller abse, otitis media, servikal adenit, pnömoni) ve nonsüpüratif (akut romatizmal ateş) komplikasyonlar ile çevreye bulaştırıcılığın önlenmesi ve semptomatik iyileşmenin sağlanmasıdır. AGBHS lara bağlı akut tonsillofarenjit tedavisinde penisilin ilk seçenektir. Semptomatik rahatlama sağlamak için tedaviye hemen başlanmalıdır. Buna karşın penisilin tedavisine ilk 9 gün içinde başlanması ARA gelişmesini önler. Erken başlanan antibiyotik tedavisi ile semptomların özellikle ateşin düşmesinin daha erken olduğu belirtilmiştir. Şiddetli enfeksiyon geçiren, ateşi 38.3 C nin üzerindeki hastalarda ve altta yatan romatizmal kalp hastalığı olanlarda tedaviye hemen başlanabilir. Erken antibiyotik tedavisinin dezavantajı, kültür negatif olguların gereksiz yere antibiyotik tedavisi almalarıdır. Bu veriler ışığında antibiyotik başlama zamanı her hasta için ayrı ayrı değerlendirilmelidir. AOM nin ne zaman antibiyotik verileceği konusunda tam bir görüş birliği yoktur. Kontrollü çalışmalar tedavi edilenlerde ve tedavi edilmeyenlerde neredeyse benzer sonuçlar göstermiştir. AOM kendi kendine iyileşebilir. Hollanda ve diğer bazı ülkelerde AOM li çocukların 72 saat süreyle sadece asetominofen gibi antipretikler kullanılarak yakından izlenmesi, eğer semptomlar devam ederse antibiyotik başlanması, yoksa gözleme devam edilmesi önerilmektedir. Özellikle 6 aylıktan küçük veya şiddetli semptomu olan (kulak ağrısı vd),?39.0 ateş veya kulak zarı perforasyonu saptanan olguların ise beklenmeden tedavi edilmesi önerilmektedir. Ülkemiz koşullarında yakından izlemde yaşanabilecek sorunlar nedeniyle AOM tanı-

5 Üst Solunum Yolları Enfeksiyonlarında Ne Zaman Antibiyotik Verilir? 47 sı konulan çocuklarda antimikrobiyal tedavi hemen başlanabilir. Akut rinosinüzitte semptom ve bulgular ile bakteriyel-viral enfeksiyon ayrımı yapmak güçtür. Nezle şikayetleri ile başvuran hastaların durumu genellikle 7-10 günde düzelir. Klinik tabloda değişiklik olmayan veya kötüleşen hastalarda akut rinosinüzit düşünülmelidir. Pürülan burun akıntısı, özellikle tek taraflı maksiller bölgede ağrı ve/veya hassasiyet, diş ağrısı akut rinosinüziti düşündüren bulgulardır. Bu klasik olgular veya uzamış semptomlu olan (>8-10 gün) olgular tedavi edilmelidir. Komplikasyon gelişen, ateş, şiddetli yüz ağrısı, yüzde eritem ve şişlik olan olgularda antimikrobiyal tedavi hemen başlanmalıdır. AOM gibi akut rinosinüzitde sıklıkla antimikrobial tedavi olmaksızın gerileyebilir. Komplikasyon olmayan, hafif ağrısı olan ve ateş <38.3 C olan olgularda tedavi verilmeden izlem yapılabileceği belirtilmektedir. İzleme alınacak olan hastaların izlemi engelleyebilecek sağlık ve sosyal sorunları olmamalıdır. Antibiyotik verilmeden izlenen hastalarda şikayetlerin 7 günde gerilememesi veya artması halinde antibiyotik tedavisine hemen başlanmalıdır. KAYNAKLAR 1. American Academy of Pediatrics Subcommittee on Management of Acute Otitis Media. Diagnosis and management of acute otitis media. Pediatrics 2004;113(5): Arroll B, Kenealy T. Antibiotics for the common cold (Cochrane Review). In: The Cochrane Library, Issue 1, Oxford: Update Software. 3. Bisno AL, Gerber MA, Gwaltney JM Jr, Kaplan EL, Schwartz RH; Infectious Diseases Society of America. Practice guidelines for the diagnosis and management of group A streptococcal pharyngitis. Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis 2002;35(2): Collett CA, Pappas DE, Evans BA, Hayden GF. Parental knowledge about common respiratory infections and antibiotic therapy in children. South Med J. 1999;92(10): Cooper RJ, Hoffman JR, Bartlett JG et al. Principles of appropriate antibiotic use for acute pharyngitis in adults: background. Ann Intern Med 2001;134: Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Derneği. Çocuklarda otitis media; Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları Çalışma Grubu Raporu. Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Derneği Yayınları; İstanbul, 2002; Gonzales R, Bartlett JG, Besser RE et al. Principles of appropriate antibiotic use for treatment of nonspecific upper respiratory tract infections in adults: background. Ann Intern Med Mar 20;134(6): Leblebicioğlu H, Canbaz S, Pekşen Y, Günaydın M. Antibiotic prescribing and upper respiratory tract infections. J Chemotherapy 2002;14: Leblebicioğlu H, Soru ve yanıtlarla üst solunum yolu infeksiyonlarında tedavi. 1. Baskı. Bilimsel Tıp Yayınevi, Ankara Leblebicioğlu H. Solunum yolu infeksiyonlarının tıbbi ve sosyal açıdan önemi ve sorunlar. In: Ünal S (ed). Klinik Pratikte Solunum Sistemi İnfeksiyonları. Bilimsel Tıp Yayınevi, Ankara 2007: Leblebicioğlu H. Üst Solunum Yolu İnfeksiyonları. In: Tabak F. (ed). İnfeksiyon Hastalıklarına Pratik Yaklaşımlar. İstanbul Medikal Yayıncılık, İstanbul 2005: (çeviri) 12. Rosenfeld RM, Andes D, Bhattacharyya N, et al. Clinical practice guideline: adult sinusitis. Otolaryngol Head Neck Surg 2007;137(3 Suppl):S Turnidge J. Responsible prescribing for upper respiratory tract infections. Drugs 2001; 61:

6

ALT L S OL O U L N U U N M U M YOL O L L A L RI R I İN İ F N E F K E S K İYON O L N A L RI R Uzm z. m. D r D.. PA P M A İR İ R GÜ G LE L Z

ALT L S OL O U L N U U N M U M YOL O L L A L RI R I İN İ F N E F K E S K İYON O L N A L RI R Uzm z. m. D r D.. PA P M A İR İ R GÜ G LE L Z ALT SOLUNUM YOLLARI İNFEKSİYONLARI Uzm. Dr. PAMİR GÜLEZ Tanım Larinks, Trakea, Bronşlar, Bronşioller, Terminal bronşioller, Respiratuvar bronşioller, Alveolar duktuslar ve Alveoller alt solunum yollarını

Detaylı

Akut Romatizmal Ateş. I. Etyoloji ve Patogenez. Nurşen DÜZGÜN

Akut Romatizmal Ateş. I. Etyoloji ve Patogenez. Nurşen DÜZGÜN 314 Akut Romatizmal Ateş Nurşen DÜZGÜN Akut Romatizmal Ateş (ARA), A grubu beta hemolitik streptokokların neden olduğu akut faringeal infeksiyona gecikmiş bir tepki sonucu gelişen; kalp, eklemler,santral

Detaylı

AKUT ROMATİZMAL ATEŞ TANISI ALAN HASTALARIN KLİNİK, EPİDEMİYOLOJİK VE LABORATUVAR YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

AKUT ROMATİZMAL ATEŞ TANISI ALAN HASTALARIN KLİNİK, EPİDEMİYOLOJİK VE LABORATUVAR YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği Şef: Uzm. Dr. Feyza Yıldız AKUT ROMATİZMAL ATEŞ TANISI ALAN HASTALARIN

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI OKMEYDANI EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ KLİNİK ŞEFİ: Prof. Dr. Asiye NUHOĞLU UZMANLIK TEZİ

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI OKMEYDANI EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ KLİNİK ŞEFİ: Prof. Dr. Asiye NUHOĞLU UZMANLIK TEZİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI OKMEYDANI EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ KLİNİK ŞEFİ: Prof. Dr. Asiye NUHOĞLU KLİNİK OLARAK ALT SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONU TANISI KONULAN 0 1 YAŞ

Detaylı

ALT SOLUNUM YOLLARI ENFEKS YONLARINDA TANI

ALT SOLUNUM YOLLARI ENFEKS YONLARINDA TANI Eğitimi Etkinlikleri.Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Solunum Yolu Enfeksiyonlar Sempozyumu 21 Ocak 2000, stanbul, s. 141-146 Sürekli Tıp İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli

Detaylı

Migren Baş Ağrısında Tanı Ve Tedavi Yaklaşımları

Migren Baş Ağrısında Tanı Ve Tedavi Yaklaşımları Dicle Tıp Dergisi, 2008 DERLEME Cilt: 35, Sayı: 4, (281-286) Migren Baş Ağrısında Tanı Ve Tedavi Yaklaşımları Yavuz Yücel Nöroloji Uzmanı Dr., Özel Güneydoğu Tıp Merkezi Nöroloji Bölümü-D.BAKIR ÖZET Baş

Detaylı

Total Diz Artroplastisinde Tek Taraflı ve Aynı Seansta İki Taraflı Uygulamalarımızın Morbidite ve Klinik Etkinlik Yönünden Karşılaştırılması

Total Diz Artroplastisinde Tek Taraflı ve Aynı Seansta İki Taraflı Uygulamalarımızın Morbidite ve Klinik Etkinlik Yönünden Karşılaştırılması Total Diz Artroplastisinde Tek Taraflı ve Aynı Seansta İki Taraflı Uygulamalarımızın Morbidite ve Klinik Etkinlik Yönünden Karşılaştırılması Dr. Sezgin Sarban*, Yavuz Kocabey*, Hasan Tabur**, Sinan Zehir**,

Detaylı

T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SAĞLIK ÇALIŞANLARININ EL YIKAMA ALIŞKANLIKLARINI GELİŞTİRMEDE PRECEDE MODELİNİN KULLANIMI

T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SAĞLIK ÇALIŞANLARININ EL YIKAMA ALIŞKANLIKLARINI GELİŞTİRMEDE PRECEDE MODELİNİN KULLANIMI T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SAĞLIK ÇALIŞANLARININ EL YIKAMA ALIŞKANLIKLARINI GELİŞTİRMEDE PRECEDE MODELİNİN KULLANIMI Hemşirelik Programı YÜKSEK LİSANS TEZİ Hazırlayan Gül BÜLBÜL MARAŞ

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI VEREM SAVAŞI DAİRE BAŞKANLIĞI TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN KONTROLÜ İÇİN BAŞVURU KİTABI

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI VEREM SAVAŞI DAİRE BAŞKANLIĞI TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN KONTROLÜ İÇİN BAŞVURU KİTABI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI VEREM SAVAŞI DAİRE BAŞKANLIĞI TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN KONTROLÜ İÇİN BAŞVURU KİTABI ANKARA, 2003 BAŞVURU KİTABINI HAZIRLAYANLAR: Doç. Dr. Şeref ÖZKARA*, Uzm. Dr. Zafer AKTAŞ*, Dr.

Detaylı

Poststreptokokal Reaktif Artrit Akut Romatizmal Ateşin Bir Varyantı mı Yoksa Farklı Bir Antite mi?

Poststreptokokal Reaktif Artrit Akut Romatizmal Ateşin Bir Varyantı mı Yoksa Farklı Bir Antite mi? ARŞİV 2003; 12: 1 Poststreptokokal Reaktif Artrit Akut Romatizmal Ateşin Bir Varyantı mı Yoksa Farklı Bir Antite mi? Arş.Gör.Dr. Fatih ERBEY* Yrd.DoÇ.Dr. Osman KÜÇÜKOSMANOĞLU** Prof.Dr. Nazan OZBARLAS**

Detaylı

ÇOCUKLUK ÇAĞI ÜRİNER SİSTEM İNFEKSİYONLARINA YOL AÇAN ETKENLERİN DAĞILIMI VE ANTİBİYOTİK DUYARLILIKLARININ ARAŞTIRILMASI

ÇOCUKLUK ÇAĞI ÜRİNER SİSTEM İNFEKSİYONLARINA YOL AÇAN ETKENLERİN DAĞILIMI VE ANTİBİYOTİK DUYARLILIKLARININ ARAŞTIRILMASI T. C. Sağlık Bakanlığı Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi ŞEF: DOÇ.DR.ABDÜLKADİR BOZAYKUT ÇOCUKLUK ÇAĞI ÜRİNER SİSTEM İNFEKSİYONLARINA YOL AÇAN ETKENLERİN DAĞILIMI VE

Detaylı

DIfi KULAK YOLU VE ORTA KULAK LT HAPLARI

DIfi KULAK YOLU VE ORTA KULAK LT HAPLARI Eğitimi Etkinlikleri.Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Solunum Yolu Enfeksiyonlar Sempozyumu 21 Ocak 2000, stanbul, s. 19-35 Sürekli Tıp İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli

Detaylı

Alt solunum yolu enfeksiyonu olan çocuklarda solunum yolu viral etkenlerinin sıklığı

Alt solunum yolu enfeksiyonu olan çocuklarda solunum yolu viral etkenlerinin sıklığı Özgün Araştırma Original Article 215 DOI: 10.4274/tpa.493 Alt solunum yolu enfeksiyonu olan çocuklarda solunum yolu viral etkenlerinin sıklığı Frequency of respiratory viruses in children with lower respiratory

Detaylı

Hematopoietik Kök Hücre Transplantasyonu Yapılan Hastalarda Görülen Akciğer Komplikasyonları

Hematopoietik Kök Hücre Transplantasyonu Yapılan Hastalarda Görülen Akciğer Komplikasyonları Hematopoietik Kök Hücre Transplantasyonu Yapılan Hastalarda Görülen Akciğer Komplikasyonları Özlem ÖZDEMİR KUMBASAR* * Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, ANKARA Pulmonary

Detaylı

Bulaşıcı hastalıkların son yıllarda ciddi artış göstermesi nedeniyle, sağlık çalışanlarının

Bulaşıcı hastalıkların son yıllarda ciddi artış göstermesi nedeniyle, sağlık çalışanlarının Diş Hekimliği Uygulamalarında Çapraz İnfeksiyon Riski Prof. Dr. Rahime NOHUTCU Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi, Periodontoloji Anabilim Dalı, ANKARA Bulaşıcı hastalıkların son yıllarda ciddi

Detaylı

KLİNİK OLARAK BELİRGİN OLMAYAN ADRENAL KİTLEYE (İNSİDENTALOMA) YAKLAŞIM

KLİNİK OLARAK BELİRGİN OLMAYAN ADRENAL KİTLEYE (İNSİDENTALOMA) YAKLAŞIM KLİNİK OLARAK BELİRGİN OLMAYAN ADRENAL KİTLEYE (İNSİDENTALOMA) YAKLAŞIM Adrenal bezler, her iki böbreğin üzerinde yerleşmiş üçgen biçiminde organlardır. Vücut metabolizmasını, su ve tuz dengesini düzenlemelerinin

Detaylı

Birinci Basamak Tedavi Hizmetlerinde Baş Ağrılarına Yaklaşım: Eczacının Rolü

Birinci Basamak Tedavi Hizmetlerinde Baş Ağrılarına Yaklaşım: Eczacının Rolü Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi Cilt 33 / Sayı 1 / Ocak 2013 / ss. 75-104 Birinci Basamak Tedavi Hizmetlerinde Baş Ağrılarına Yaklaşım: Eczacının Rolü Received : 03.07.2012 Revised :

Detaylı

Türkiye Hepatit B Yol Haritası. -Hepatit B Çalısma Grubu-

Türkiye Hepatit B Yol Haritası. -Hepatit B Çalısma Grubu- Türkiye Hepatit B Yol Haritası -Hepatit B Çalısma Grubu- ` . Içindekiler BİLİMSEL KURUL Prof. Dr. Nurdan TÖZÜN, Türk Karaciğer Araştırmaları Derneği Başkanı ve Acıbadem Ü. Gastroenteroloji Bölümü Prof.

Detaylı

BAŞAĞRISI TANI VE TEDAVİ REHBERİ 2011 GÜNCELLENMİŞ ŞEKLİ (BAŞAĞRISI ÇALIŞMA GRUBU)

BAŞAĞRISI TANI VE TEDAVİ REHBERİ 2011 GÜNCELLENMİŞ ŞEKLİ (BAŞAĞRISI ÇALIŞMA GRUBU) BAŞAĞRISI TANI VE TEDAVİ REHBERİ 2011 GÜNCELLENMİŞ ŞEKLİ (BAŞAĞRISI ÇALIŞMA GRUBU) Türk Nöroloji Derneği 2011 BAŞAĞRISI TANI VE TEDAVİ REHBERİ 2011 GÜNCELLENMİŞ ŞEKLİ (BAŞAĞRISI ÇALIŞMA GRUBU) MİGREN BAŞAĞRISI

Detaylı

ÜROGENİTAL ENFEKSİYONLARDA

ÜROGENİTAL ENFEKSİYONLARDA ÜROGENİTAL ENFEKSİYONLARDA DOĞRU ANTİBİYOTİK KULLANIMI Doç. Dr Selma Tosun Manisa Devlet thastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları selmatosun2000@yahoo.com 3 4 Ekim 2009 Ürogenital enfeksiyonlar

Detaylı

acil servise baş ağrısı yakınmasıyla getirilen çocuğa yaklaşım VI. Ulusal Çocuk Acil Tıp ve Yoğun Bakım Kongresi 2 Nisan 2009, İstanbul

acil servise baş ağrısı yakınmasıyla getirilen çocuğa yaklaşım VI. Ulusal Çocuk Acil Tıp ve Yoğun Bakım Kongresi 2 Nisan 2009, İstanbul acil servise baş ağrısı yakınmasıyla getirilen çocuğa yaklaşım VI. Ulusal Çocuk Acil Tıp ve Yoğun Bakım Kongresi 2 Nisan 2009, İstanbul okul çocuklarında yaşamın herhangi bir döneminde baş ağrısı yakınması

Detaylı

KÜÇÜK HÜCRELİ AKCİĞER KANSERİNDE TEDAVİ ÖNCESİ PROGNOSTİK FAKTÖRLER VE TEDAVİ SONUÇLARI

KÜÇÜK HÜCRELİ AKCİĞER KANSERİNDE TEDAVİ ÖNCESİ PROGNOSTİK FAKTÖRLER VE TEDAVİ SONUÇLARI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI DR. LÜTFİ KIRDAR KARTAL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI KLİNİĞİ DOÇ. DR. BENAN ÇAĞLAYAN KÜÇÜK HÜCRELİ AKCİĞER KANSERİNDE TEDAVİ ÖNCESİ PROGNOSTİK FAKTÖRLER VE TEDAVİ

Detaylı

Helicobacter pylori de Tedavi ve Direnç

Helicobacter pylori de Tedavi ve Direnç güncel gastroenteroloji 12/3 Helicobacter pylori de Tedavi ve Direnç Benan KASAPOĞLU 1, Cansel TÜRKAY 2 Fatih Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, 1 İç Hastalıkları Anabilim Dalı, 2 Gastroenteroloji Bilim

Detaylı

İlk Epileptik Nöbetin Tanı ve Tedavisi: İtalyan Epilepsi Ligi Kılavuzu

İlk Epileptik Nöbetin Tanı ve Tedavisi: İtalyan Epilepsi Ligi Kılavuzu e-posta: beghi@marionegri.it - web: www.lice.it İlk Epileptik Nöbetin Tanı ve Tedavisi: İtalyan Epilepsi Ligi Kılavuzu Diagnosis and Treatment of the First Epileptic Seizure: Guidelines of the Italian

Detaylı

Yoğun Bakım Ünitelerinde Kalite İyileştirme

Yoğun Bakım Ünitelerinde Kalite İyileştirme Yoğun Bakım Ünitelerinde Kalite İyileştirme H. Erdal AKALIN* * Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Eski Öğretim Üyesi ve Medikal Danışman Pfizer Pharmaceutical Group, TÜRKİYE Sağlık hizmetlerinde kalite

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAK İÇİN TEMEL GERİATRİ BİRİNCİ BASAMAK İÇİN TEMEL GERİATRİ

BİRİNCİ BASAMAK İÇİN TEMEL GERİATRİ BİRİNCİ BASAMAK İÇİN TEMEL GERİATRİ BİRİNCİ BASAMAK İÇİN TEMEL GERİATRİ 1 Bu kitabın tüm yasal hakları Ankara Tabip Odası, Türk Geriatri Derneği ve Pratisyen Hekimlik Derneği ne aittir, kurumların izni olmaksızın depolanamaz, kopyalanamaz

Detaylı

SENDROMLU HASTALARDA ÜRODİNAMİ BULGULARI

SENDROMLU HASTALARDA ÜRODİNAMİ BULGULARI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ ÜROLOJİ KLİNİĞİ Şef: Prof. Dr. Ali İhsan TAŞÇI KATEGORİ IIIB KRONİK PELVİK AĞRI SENDROMLU HASTALARDA ÜRODİNAMİ BULGULARI UZMANLIK

Detaylı

SIK KARŞILAŞILAN HASTANE İNFEKSİYONLARI ve BUNLARIN NEDEN OLDUĞU EKONOMİK KAYIPLAR. İlhan ÖZGÜNEŞ *

SIK KARŞILAŞILAN HASTANE İNFEKSİYONLARI ve BUNLARIN NEDEN OLDUĞU EKONOMİK KAYIPLAR. İlhan ÖZGÜNEŞ * SIK KARŞILAŞILAN HASTANE İNFEKSİYONLARI ve BUNLARIN NEDEN OLDUĞU EKONOMİK KAYIPLAR İlhan ÖZGÜNEŞ * İnsanlık tarihi hastalıklardan korunma ve hasta bakımını yetkinleştirme ile ilgili girişimlerle doludur.

Detaylı

SAĞLIK PERSONELİNE YÖNELİK EL YIKAMA VE EL DEZENFEKSİYONU REHBERİ

SAĞLIK PERSONELİNE YÖNELİK EL YIKAMA VE EL DEZENFEKSİYONU REHBERİ SAĞLIK PERSONELİNE YÖNELİK EL YIKAMA VE EL DEZENFEKSİYONU REHBERİ Hazırlayanlar Dr. Dyt. Saniye Bilici Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Uzm. Dr. Hasan Irmak Sağlık Bakanlığı Temel

Detaylı