Ekonomik Oy Verme Teorisi: Türkiye Örneği ( )

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Ekonomik Oy Verme Teorisi: Türkiye Örneği (1998-2003 )"

Transkript

1 Ekonomik Oy Verme Teorisi: Türkiye Örneği ( ) Şennur Sezgin Özet: Ekonomik koşulların seçmen tercihlerini nasıl etkilediğini inceleyen ekonomik oy verme teorisi, oy verme fonksiyonu ile popülerlik fonksiyonundan oluşmaktadır. Bu iki fonksiyonun analiz alanı birbiriyle aynıdır, sadece analiz dönemleri birbirinden farklıdır. oy fonksiyonu da popülerlik fonksiyonu da ekonomi ile seçmen tercihleri arasındaki etkileşimi incelemektedir. oy fonksiyonu, seçim zamanında kullanılan oyları ele alarak ekonomik performans ile siyasal destek arasındaki ilişkiyi modellemektedir. Popülerlik fonksiyonu ise, seçimler arasındaki dönemde partiler, parti liderleri ve ekonomik durum hakkında kamuoyunun düşüncelerini ölçen anketlerle analiz yapan çalışmalardır. Bu çalışmada popülerlik fonksiyonu ile ilgili anket verilerine dayanarak analiz yapılmıştır. Bu analiz sonuçlarına göre ekonomik koşulların hükümetin popüler/iğini etkilediği tespit edilmiştir. İktidar partisinin popüler/iğini enflasyon bir dönem gecikme ile olumsuz yönde etkilerken, büyüme dört dönem gecikme ile pozitifyönde etkilemektedir. Anahtar Sözcükler: Ekonomik oy verme, popülerlik fonksiyonu, Türkiye. Giriş Ekonomik koşullann seçmen tercihlerini nasıl etkilediğini inceleyen ekonomik oy verme teorisi, oy verme fonksiyonu ile popülerlik fonksiyonundan o luşmaktadır. Bu çalışmada da siyasilerin seçmenler gözünde popülerliklerini etkileyen ekonomik faktörlerin neler olduğu ele alınacaktır. Bu konunun ele alınmasının dört temel nedeni vardır. Birinci neden, Türkiye'de en çok konuşulan konulann başında ekonomi gelmektedir. Bu kadar çok önem verilen bu konunun siyasilerin popülerliğini etkileyip, etkilemediğinin ve eğer etkiliyorsa hangi yönde etkilediğinin belirlenmesi gereklidir. İkinci olarak, son yıllardaki ekonomik gelişmelere bakıldığında işsizliğin önemli bir ekonomik problem olduğu görülmektedir. Günümüzde işsizliğin ulaştığı boyutlar Büyük Buhran' dan sonraki en yüksek seviyesine ulaşmıştır (Turcotte, 1998: 20). Bu açıdan bakıldığında işsizlik sorununun, Türkiye'deki hükümetlerin popülerliğini hangi yönde etkilediğinin bilinmesi önemlidir. Üçüncü olarak, Türkiye'de seçmen tercihlerinin ekonomik boyutuyla ilgili pek fazla çalışmanın yapılmadığı görülmektedir. Bu konudaki çalışmalann çoğunluğu ABD ve diğer gelişmiş ülkelerle ilgilidir. Bu nedenle bu çalışmada Türkiye'deki siyasilerin popüler1iğini etkileyen ekonomik faktörlerin neler olduğu ele alınıp incelenecektir. Son olarak, Türkiye'de siyasilerin popülerliğini etkileyen ekonomik değişkenlerin analizinin pek fazla yapılamasının nedeni, bu konu ile ilgili alt yapının çok yenilerde oluşturulmasıdır. Dr., Pamukkale Üniversitesi UBf. Amme İdaresi Dergisi, Cilı 40 Sayı 2 Haziran 2007, s

2 22 Amme İdaresi Dergisi Avrupa ülkeleri ve ABD'de çok uzun yıllardır düzenli olarak yapılan popülerlik anket çalışmalan, Türkiye'de ancak 1990'lann ortalanndan itibaren yapılmaya başlanmıştır. Yapılan bir çok çalışma popülerlik anketleri sonucunda elde edilen verileri kullanarak siyasilerin halkın gözündeki popülerliklerini değerlendirmiştir. Ötnegin, Frey ve Schneider (1978: ) arasında ABD başkanlannın popülerliğini ölçmüştür. Bunun için Gallup tarafından yapılan anketleri kullanmıştır. Yine Lewis-Beck (1980: ) Fransa'da Cumhurbaşkanın popülerliğini test etmiştir. Chappel (1990: ) ABD için hem seçim sonuçlan, hem de popülerlik anketlerini kullanarak çalışmalar yapmıştır. Hatta popülerlik anketlerine dayanılarak yapılan çalışmalann seçim sonuçlanna göre yapılan çalışmalardan daha iyi bir şekilde halkın düşüncelerini yansıttığı düşünülmektedir. Çünkü seçimler her 4-5 yılda bir yapılırken, popülerlik anketleri her ay yapıldığı için ekonomik ve siyasi gelişmeler karşısında halkın tepkilerini sık aralıklarla ölçebilmektedir. Popülerlik anketlerinin kullanılmasındaki diğer bir etken, seçimlerle ilgili bir seri elde edilememesidir. Seçimler 4-5 yıl gibi aralıklarla yapıldığından seçim sonuçlanndan bir zaman serisi analizi mümkün olmamaktadır. Türkiye'de siyasi iktidann popülerliğini etkileyen ekonomik faktörler nelerdir? Bu ekonomik faktörler hükümetlerin popülerliklerini hangi yönde etkilemektedirler? Bu araştırma sorulanna cevap vermek amacı ile bundan sonraki bölümde ekonomik oy verme teorisi ele alınıp açıklanacak, bunu takip eden ü çüncü bölümde ise, Türkiye' de çok partili siyasal yaşamın kısa bir tarihçesi verilecektir. Dördüncü bölümde ise, ekonomik koşullann siyasi iktidann seçmen gözündeki popülerliğini etkileyip, etkilemediği ampirik olarak test edilecektir. Popülerlik fonksiyonuyla ilgili Türkiye'de çok az çalışma yapılmış olmasından dolayı bu çalışma ile bu açığın doldurulması amaçlanmıştır. Ekonomik Oy Verme Demokratik toplumlarda, siyasal iktidar seçmenlerin tercihleri tarafından belirlenir. Bilindiği gibi seçmen davranışını etkileyen sınıf, din, yaş, cinsiyet, eğitim, meslek vb. pek çok faktör vardır. Bunlar dışında ülkenin içinde bulunduğu ekonomik şartlar ve seçmenin kişisel ekonomik durumu seçmenin siyasal tercihlerini etkileyen diğer faktörler olarak görülmektedir (Stegmaier, 2001: 26). Günümüzde ekonomik koşullann oy tercihlerini etkilediği araştırmacılar tarafından genel kabul görmüştür. Bu nedenle ampirik çalışmalar ekonomik koşullann oy vermeyi etkileyip etkilemediğinden çok, ekonomik şartlann siyasal tercihleri hangi yönde etkilediği üzerine yoğunlaşmıştır (Erikson, 1989: 567). Ekonomik oy verme ile ilgili literatür karmaşık değildir. Sorumluluk hipotezi üzerine kurulmuştur. Buna göre, ekonomik şartlar iyi gittiğinde seçmen hükümeti ödüllendirmekte, ekonominin durumu kötüye gittiğinde seçmen, iktidar

3 Ekonomik oy Verme Teorisi: Türkiye Örneği ( ) 23 partisini cezalandırmaktadır. Bu ekonomik oylamanın en basit teorisidir. Daha gelişmiş teoriler ise, duruma göre bu hipoteze yeni değişkenler ekleyerek, hangi şartlar altında ve ne derece de hükümet cezalandınlmakta veya ödüllendirilmek, bunu analiz etmeye çalışır (Alcoe, 2001: 1). Popülerlik Fonksiyonu Ekonomik oy verme teorisi, oy verme fonksiyonu ile popülerlik fonksiyonunu kapsamaktadır. Kısaca VP (vote-popularity function) olarak adlandınlmakta ve ekonomik ve politik çıktılann fonksiyonu olarak hükümete verilen desteği açıklamaktadır. Buradaki yp açılımını ele alırsak; V (vote) seçimlerde hükümetin oylanndaki değişmeleri açıklar, P (Popularity) popülerlik anket sonuçlanna dayanır. Çoğunlukla iktidann gerçek oylanndaki değişme ile anket sonuçlan birbirinin benzeri kabul edilir (Nannestad ve Paldam, 1994: 213). Bu iki fonksiyonun analiz alanı birbiriyle aynıdır, sadece analiz dönemleri birbirinden farklıdır. Oy fonksiyonu da popülerlik fonksiyonu da ekonomi ile seçmen tercihleri arasındaki etkileşimi incelemektedir. Oy fonksiyonu, seçim zamanında kullanılan oylan ele alarak ekonomik performans ile siyasal destek arasındaki ilişkiyi modellemektedir. Popülerlik fonksiyonu ise, seçimler arasındaki dönemde partiler, parti liderleri hakkında kamuoyunun düşüncelerini ölçen anketleri kullanarak analiz yapan çalışmalardır (Turcotte, 1998: 19-24). yp fonksiyonu ile ilgili çalışmalarda, makro ekonomik verilerdeki (işsizlik, enflasyon) yükselme ve a zalma ile hükümete seçimlerde veya anketlerde verilen destek ölçülmektedir. VP fonksiyonu ile ilgili 3 aşamadan söz edilebilir. 1. Aşama: Sorumluluk Hipotezinin Kullanılması Sorumluluk hipotezinin başlangıç noktası oldukça basittir. Ekonomideki değişmeler, hükümetin popülerliğinde değişmelere yol açar. Basit olarak söylersek, seçmenler ekonominin durumundan hükümeti sorumlu tutarlar. Aşağıda Şekil l'de görüldüğü gibi popülerlik fonksiyonu basit bir denklik modelidir ve hükümetin popüıerliği ekonomik şartlann bir fonksiyonudur. Bu bakış açısı ele alındığında, siyasal iktidarlar işsizlik ve enflasyon oranı yükseldiğinde cezalandınlırken, düşük olduğunda ise ödüllendirilmektedir. Yani seçmenler partileri sağ ve sololarak ayırt etmeyip, sadece ekonomik duruma göre oy kullanmaktadırlar (Warren, 1998: 1). Buna sorumluluk hipotezi denir.

4 24 Amme Idaresi Dergisi Şekill. Basitleştirilmiş Model Ekonomi: Makro t, r... "... '" J L ~ Lı'." ",.... "".,.. '",.,...,, i! ~,..,, \ > 1,... ~:::!s~~~~ : = ~ Hipotezi Seçimlerde ve anketlerde hükümetin popüiernği Kaynak: Nannestad ve Paldam, 2000: Aşama: Gözlemleme ve Değerlendirme Şekil 2'de, VP fonksiyonu daha gelişmiş bir şekilde formüle edilmektedir. Bu duruma göre, seçmenler hükümeti desteklemeye veya desteklememeye karar vermeden önce, ekonomiyi gözlemlernekte ve değerlendirmede bulunmaktadır. Bu modelde iki denklem vardır. a- Ekonomi ile seçmen idraki arasında bağlantı kurarak modellerne, b- Seçmen idraki ile hükümet popüler1iği arasında bağlantı kurarak modellerne. Hemen fark edileceği gibi birinci aşama, İkinci aşamanın basitleştirilmiş bir versiyonudur. İkinci aşamada oluşan denkliğe seçmenler tam olarak ne gözlemlerler ve nasıl değerlendirirler sorusunu sorduğumuzda daha karmaşık olan 3. aşamaya geçeriz.

5 Ekonomik oy Verme Teorisi: Türkiye Orneği ( ) 25 Şekil 2. Gözlemleme ve Değerlendirme Ekonomi: Mikro ve Makro 'IIP'"'!:-._.""':,iili!~..... :~:Pf.: :::: ".". ~... * "'... l... f t ıe i' ttı... ~ "l'ot" j' f'. tt,.,... _... "'... t... "'... j i..."... ı:~:n: ~~s;'ç'~;~;~'"... ~~~~~. ;L:~: ; ::::~:;:;~ V ::::~ :::::: :.!.:,:, =Degerlendinnesı ::;=: ':.:'. ı:ıie E )~r :~i :...;...::::(:j De'Rk lo...,... tt. ~ "~."'" "' * i' : : : : : : - ~: ::::!oıi::ıl.:::.iw.;,,-... S eçimlerde ve anketlerde hükümetin popülerliği Kaynak: Nannestad ve Paldam, 2000: Aşama: Karmaşık İlişkilerin Ortaya çıktığı Aşama Bu aşamada ekonomi ile siyasi!ktidann popülerliği arasındaki ilişkinin bir çok yönüne değinilir. Nannestad ve Paldam (2000: ) bu ilişkinin karmaşık yönüne işaret etmişlerdir. İdrak Süzgeci: Sıradan vatandaşın ekonomi ile ilgili bilgileri çok derin değildir, Bu nedenle makro ve mikro düzeydeki ekonomik durumu değerlendirirken az veya çok sübjektif kararlar verirler. VP fonksiyonunda makro ekonomi ile ilgili değerlendirme yapılırken, seçmenlerin idrak sürecinden geçirerek değerlendirme yaptıklan kabul edilir. Bu nedenle e konomi ile ilgili değerlendirmeler seçmenler arasında farklı, farklı olmaktadır. Geçmişe Yönelik veya Geleceğe Yönelik (Retrospective veya Prospective): Buradaki temel soru çoğunluğun yapmış olduğu değerlendirmenin geleceğe mi, yoksa geçmişe mi yönelik olduğudur. Yani X (e

6 26 Amme İdaresi Dergisi konomi ile ilgili bilgileri içeren vektör) X ı veya X e olarak değerlendirilir. Eğer X e (geleceğe yönelik) X'in geçmiş gözlemlerine dayanıyor ve başka hiçbir şey göz önünde bulundurulmuyorsa, iki olasılık birbirinin aynı olur. Durum böyle olmakla beraber, rasyonel bekleyişler olduğunda Xi ve X e birbirinden farklıdır. Her iki görüşte hem teorik olarak, hem de ampirik olarak destek gören görüştür. Birey eksenü veya toplum eksenh (Egotropic veya Sociotropic) : Diğer bir sorun ise, ekonomik değerlendirmelerin bireysel (seçmenin kendi e konomik durumuna göre) veya toplumsal (seçmenin ülke ekonomisinin bütününe bakması) olarak yapılmasıdır. İnsanlar ekonominin durumunu değerlendirirken kendi ekonomik durum1anna göre değerlendirme yapabilecekleri gibi, ülkenin genel ekonomik durumuna bakarak değerlendirme yapabilirler. Tersine nedenselük (Reverse Causality) : Burada önemli olan ekonomik değerlendirmede hükümeti desteklemek dışsal bir faktör olarak görülüp, görülmediğinin tespit edilmesidir. Hükümeti destekleyenler ekonomik durumun parlak tarafını görecekler, desteklemeyenler ise bunun tersini yapacaklardır. Aşağıdaki Şekil 3'de ekonomik veriler ile hükümet desteği arasındaki olası ilişkiler gösterilmiştir. Büyük ok birinci aşamadaki ilişkiyi göstermektedir. Ortadaki, ekonomik değerlendirmeyi gösteren taralı oval kutu ikinci aşamayı, göstermektedir. Bütün siyah oklar ise olası nedensellik bağlantılarını göstermektedir. Seçmen davranışının ekonomik yönlü analizinde sorumluluk hipotezinin en büyük alternatifi olarak, konu önceliği (issue-priority) hipotezi görülmüştür. Konu önceliği hipotezine göre oy verme, sorumluluk hipotezinden varsayımlan açısından farklılıklar gösterir. Buna göre seçmenler hükümetleri deneyimlerine göre değerlendirirler ve ekonomik şartlardan dolayı hükümetin suçlanıp ödüllendirileceği ile çok az ilgilenmektedirler. Konu önceliği modeline göre, seçmenler en önemli gördükleri ekonomik problemi en iyi çözeceğine inandığı partiyi destekler. Bu modelin temel varsayımı seçmenler politika boyutundaki farklılıklan ayırt edebilmekte ve değerlendirmeleri geçmişe ve geleceğe yönelik o labilmektedir. Konu önceliği hipotezinin teorik çerçevesi rasyonel beklentiler tarafından çizilmiştir. Tartışmalar enflasyon ve işsizlik değiş tokuşuna dayanmaktadır. Bu da iyi bilinen sağ ve sol parti tartışmalannı gündeme getirmektedir. Sol partiler düşük işsizliği sağlamak için yüksek enflasyona izin verirler, (Sağ partiler ise tersini yapar.) böylece seçmen tabanını arttırmayı planlarlar. Sol partilerin seçmen tabanı çoğunlukla düşük ve orta gelir gruplan olduğundan, daha çok işsizlikle ilgilenirken, sağ partilerin seçmen tabanı orta ve yüksek gelir gruplandır ve enflasyona daha duyarlıdırlar. Bu hipotezi Dorussen ve Tay

7 Ekonomik Oy Verme Teorisi: Türkiye Örneği ( J ) 27 lor (2001) Hollanda'da çok partili sistem çerçevesinde koalisyon hükümetine uygunluğunu test etmiştir. Hollanda'da döneminde ekonomik faktörler parti desteğini nasıl etkilemektedir sorusuna cevap aramışlardır. Sonuç olarak, Hollanda 'nın kompleks parti ve koalisyon yapısı olmasına rağmen, konu önceliği modeline dayalı oy vermenin desteklendiği görülmüştür (Dorusen ve Taylor, 2001: ). Şekil 3. Ekonomik Oy Vermede Muhtemel İlişkiler Sefhıdenle ve uke1lmje ILildbatinpoptiledJtI Kaynak: Nansted ve Paldam, 2000: 126 Konu önceliği hipotezine benzer hipotez Swank (1993: ) tarafından geliştirilmiştir. Swank bu hipoteze müvekkil hipotezi (Clientele Hypothesis) a dım vermiştir. Buna göre yüksek işsizlik oranlan sol partilerin, yüksek enflasyon oranı ise sağ partilerin popülerliğini arttırmaktadır. Swank (1993) bu hipotezini de ABD üzerinde geliştirdiği model ile test etmiştir. Demokrat parti başkanlannın önceliği, ekonomik büyüme olurken; Cumhuriyetçi başkanlann önceliği ise, enflasyonla mücadele olmaktadır. Bu durumu fark eden seçmenler politik desteklerini nasıl kullanacaklanm GSMH ile enflasyon değişkenlerine göre belirlerler. Yani, enflasyonun yükseldiği dönemlerde Cumhuriyetçi başkanlann

8 28 Amme İdaresi Dergisi enflasyonla mücadele politikalan talep edilirken, düşük büyümenin gerçekleştiği dönemlerde ise genişletici politikalar benimseyen Demokrat Parti başkanlan tercih edilmektedir (Erdoğan, 2004: 112). Türkiye'de Çok Partili Siyasal Hayat Türk siyasal hayatı incelendiğinde, çok partili demokratik siyasal hayat tecrübesinin kısa olduğu görülür genel seçimlerine kadar 14 tane genel seçim yapılmıştır ve Türk seçmen davranışını incelemeye yönelik çok fazla bir çalışma da yapılmamıştır. Türk seçmen davranışını çalışan akademisyenler yaygın olarak Şerif Mardin (1986: )'in önerdiği merkez-çevre modeli çerçevesinde bir açıklama getirmeye çalışmışlardır. Mardin, Osmanlı İmparatorluğunun güçlü bir merkez ve onun karşısında yer alan türdeş olmayan bir çevreden oluşan patrimonyal bir sosyopolitik yapıda olduğunu belirtmiştir. 19. yüzyılda yapılan modernleşme ve bürokratikleşme hareketleri bu merkez-çevre karşıtlığını giderememiş, çevrenin temsilcisi eşraf ile merkezin temsilcisi memur (bürokrat) arasındayeni çatışma zemini oluşturmuştur. Cumhuriyet yönetimi de Osmanlı İmparatorluğuna benzer yönetim anlayışını benimsemiş, merkezi temsil eden bürokrat ile çevreyi temsil eden eşraf arasındaki ilişkiler siyasal yaşamımızın temelini oluşturmuştur (Kalaycıoğlu, 2000: 389). Daha sonraki dönemlerde Türk siyasal hayatının dinamikleri bu iki grubun karşılıklı etkileşimleri tarafından belirlenmiştir yılında çok partili siyasal yaşama geçtikten sonra bu iki gruptan "merkez" Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) etrafında toplanırken, CHP'ye karşı olmak tek özelliği olan ve homojen olmayan "çevre" ise, Demokrat Parti (DP) etrafında toplanmıştır seçimlerini %53 'lük oy oranıyla CHP'ye karşı DP kazanmıştır. Bundan sonra yapılan 1954 ve 1957 seçimlerini de kazanan DP, 1960 askeri darbesi ile görevden uzaklaştınimıştır (Ahmad, 2003: 90-92) yılından 1980 yılına kadar yapılan seçimlerde (1961, 1965, 1969, 1973, 1977) merkez-çevre ilişkilerinin işleyişinde çok büyük bir değişme olmamıştır. Yine merkez CHP etrafında toplanırken, çevre ise DP'nin devamı olduğuna inandıklan AP (Adalet Partisi) etrafında toplanmıştır. 1980'den sonra ise merkez-çevre ilişkilerindeki dengeler değişmiş, Türk seçmeni için yeni bir dönem başlamıştır. 12 Eylül hareketiyle birlikte bildikleri bütün partiler kapatılmış ve yeni bir başlangıç yapılmıştır. 1987'lere gelindiğinde "merkezin ve çevrenin" (merkez sağ ve sololmak üzere) aktifhalde en az iki partisi olmuştur (Akgün, 2003: 2). Bu dönemde ilk demokratik seçimler 1983'te yapılmış ve Turgut Özal'ın önderliğindeki Anavatan Partisi (ANAP) seçimleri oylann %45.2' sini alarak kazanmıştır. Bundan sonra Türk siyasal hayatında ANAP dönemi başlamış ve 1987 seçimlerinde de birinci parti olmuştur yılında yapılan seçimlerde birinci parti, genel başkanlığını Süleyman Demirel 'in yaptığı Doğru Yol Partisi (DYP) olmuştur. Fakat DYP'nin aldığı 0/027 oy oranı tek başına iktidar olmasına yetmemiş, DYP-SHP koalisyon hükümeti kurulmuş

9 Ekonomik oy Verme Teorisi: Türkiye Örneği ( ) 29 tur (TÜGİAD, 1986: 37). Koalisyon hükümeti Aralık 1995 seçimlerine kadar görevde kalmıştır. i 990'lardan itibaren Türkiye'de parti sisteminin daha da parçalandığı, aşın milliyetçi, dinci, etnik kimlikleri olan partilerin geleneksel parti saflarına dahiloldukları görülmüştür (Akgün, 2003: 2) seçimlerinde Refah Partisi (RP) %21.4'lük oy oranı ile en yüksek oyu almıştır. DYP ve ANAP ikinci ve üçüncü sırada kalmıştır. Refah partisi birinci parti olmasına rağmen hükümeti kurmayı başaramadığından, bu dönemde önce ANAP lideri Mesut Yılmaz'ın başkanlığında ANAP-DYP koalisyon hükümeti, daha sonra Refah Doğru Yol koalisyon hükümeti ve ANAP-DSP-DTP koalisyon hükümeti kurulmuştur. Bu dönem 3 Kasım 1999' da sona ererken Bülent Ecevit başkanlığındaki azınlık hükümeti görev başında bulunmaktaydı (Tuncer, 1999: 2-3) seçimlerinde DSP %22'Iik oy oranı ile birinci parti olmuştur. DSP-MHP-ANAP koalisyon hükümeti kurulmuştur. Bu dönemde Türkiye ekonomisi büyük ekonomik kriz yaşamış ve 3 Kasım 2002 erken seçimleri yapılmıştır. Bu seçim sonucunda sadece AKP ve CHP yüzde on seçim barajını geçen partiler olmuştur. AKP aldığı oy oranı ile tek başına iktidar partisi olmuştur (Tuncer, Kasapbaş ve Tuncer, 2003: 61). Bu çalışmada merkez-çevre kutuplaşmasını temel alan "sosyal bölünme" modeli dışlanmadan, seçmenlerin ekonomik yaşamdaki değişmelere karşı anlamlı tepkiler verdiği temel alınarak analiz yapılmıştır. Zaten son zamanlarda seçmen davranışı ile ilgili yapılan çalışmaların pek çoğunda da sosyal bölünme ve sınıfsal ayrışmalann öneminin gittikçe kaybolduğu görülmektedir. Seçmen tercihlerinde, ekonomik performans ve adaylann seçim kampanyalan, medyadaki imajlan gibi kısa dönemli faktörlerin ağırlık kazandığı görülmektedir (Akgün, 2003: 3). Ekonomik Oy Verme ile İlgili Ampirik Bulgular Veriler Bu bölümde yapılan tahminlerde analiz dönemi, 1998 Temmuz ayı ile 2003 Aralık ayı arasındaki dönemdir. Türkiye ekonomisi bu dönemde hem ekonomik, hem de siyasal yönden büyük değişiklikler göstermiştir. Bu dönem içinde Türkiye tarihinin en önemli iki ekonomik krizini (1999 ve 2001) yaşamıştır. Siyasi alanda terörle ilgili olarak, PKK lideri yakalanmıştır. AB ile ilişkilerimizde tam üyelik aday statüsü elde edilmiştir. Ayrıca hükümetin performansını ölçen veriler de bu dönemle sınırlıdır. Çalışmada kullanılan veriler ekonomik ve ekonomi dışı veriler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. İktidardaki hükümetin performansı ile ilgili değerlendirme verileri PİAR araştırma şirketinin aylık verilerinden a lınmıştır. Bütün finanssal veriler GSMH deflatörü kullanılarak reel fiyatlara çevrilmiş ve daha sonra büyüme oranları hesap edilmiştir. Ekonometrik tahminlerde PC-Give version 8.0 ekonometri programı kullanılmıştır (Domik ve Hendry, 1995).

10 30 Amme İdaresi Dergisi Bu çalışmada Piar araştırma şirketi tarafından sorulan iki soru analiz edilerek, hükümetlerin popülerlikleri ve bunu etkileyen ekonomik faktörler test edilecektir. Piar'ın anketinde katılımcılara sorulan sorulardan birisi "Türkiye'yi istikrarlı bir ülke olarak görüp, gönnedikleri" dir ve cevap seçenekleri üç tanedir. Bunlar; "yaşadığım ülke siyasi olarak istikrarlıdır ve kendimi güvende hissediyorum", "yaşadığım ülkede beklenmeyen olaylar oluyor ve kendimi güvende hissetmiyorum", "hiçbir fikrim yok"tur. Şekil 4'te 1998 yılının ortalarında başlayan ve 2003 yılının sonuna kadar giden 66 aylık veriler kullanılmıştır. Bu şekilde Türkiye'yi istikrarlı bir ülke olarak görenlerin oranları gösterilmiştir. Buna göre, ANAP-DSP koalisyon döneminde, daha sonra azınlık DSP hükümeti döneminde ve 1999 seçimlerinden sonra iktidara gelen DSP-ANAP MHP koalisyon hükümetleri döneminde Türkiye 'yi siyasi bakımdan istikrarlı görenlerin oranı %25-30 civannda seyretmektedir. Hatta Şubat 1999 yılında PKK liderinin tutuklanmasından sonra bu oran %35'in üzerine çıkmıştır. Fakat Şubat 2001 ekonomik krizinden sonra ülkeyi istikrarlı kabul edenlerin sayısı hızlı bir şekilde düşerek %10'lara gerilemiştir. Hatta Kasım 2002 seçimlerinden hemen önce Eylül 2002' de bu oranın %1 O 'lann altına da düştüğü gözlenmektedir. Fakat 2002 Kasım seçimlerinden sonra ülkeyi siyasi olarak istikrarlı görenlerin sayısında hızlı bir artış olduğu gözlenmekte ve seçimlerden hemen sonra iktidara olan güvenin %30'lara çıktığı görülmektedir. Bu durumun hemen hemen hiç azalmadan devam ettiği ve Aralık 2003 'te siyasi iktidara olan güvenin %40 civannda olduğu görülmüştür. Şekil Dönemi İktidar Partisine Duyulan Güven GÜVEN(%) O ~~~~~~~~~~~~~~~~~ ~##~##~##~##~##~#.<..0~ +'li.<..0~ +q;:.<..0~ +'li.<..0~ +'li.<..0~ +'li.<..0~ +'li Kaynak.: Piar anket sonuçlanna göre çizilmiştir.

11 Ekonomik oy Verme Teorisi: Türkiye Örneği ( ) 3 ı Aşağıdaki Şekil 5 ve 6'da Piar'ın yapmış olduğu ankette sorulan "geçmiş yıla kıyasla seçmenlerin aileleri ve kendi ekonomik koşullan ile ilgili beklenti leri"ne verilen "daha iyi olacak", "aynı olacak", "daha kötü olacak" ve "hiçbir fikrim yok" cevaplanna dair grafiklerdir. Şekil 5 'te anket sorusuna verilen daha iyi olacak ve aynı olacak cevaplan aynı grafikte değerlendirilmiştir. Buna göre Temmuz 1998'den Şubat 2001 krizine kadar ekonomik durumunun daha iyi olmasını bekleyenler ile en azından aynı kalmasını bekleyenierin ortalaması %40-45 civanndayken, bu krizden sonra gelecekte durumunun daha iyi olacağını ve aynı kalacağını umut edenlerin oranı %30, iara, hatta yıl sonuna doğru iyi bekleyişlerin oranı % kadar indiği görtilmektedir. Kasım 2002 seçimlerinden sonra ise gelecekle ilgili iyimser beklentilerin oranında hızlı bir artış gözlenirken, Aralık 2003 sonunda ekonomik durumlannm daha iyi olacağına veya en azından geçmiş yılla aynı kalacağına inananlann oranı %60'lara ulaşmaktadır. Bu artışın en önemli nedeni seçim sonucunda tek başına bir partinin iktidara gelmesidir. ŞekilS Dönemi İyimser Beklentiler O Q,co Q,co Q,Q, Q,Q, Q,Q, \:)\:) \:)\:) \:)\:) \:)" \:)" \:)" \:)tı \:)tı \:)tı \:)n:, \:)n:, \:)n:, ~##~##~##~##~##~# ~0~,*-'2> ~0~,*-'2> ~0~,*-'2> ~0~,*-'2> ~0~,*-'2> ~0~,*-'2> Kaynak: Piar verilerinden elde edilmiştir. i BEK.ivj --BEK~ Şekil 6'da yaşananlar Şekil 5'in tersi bir durumdur. Burada gelecekle ilgili kötü bekleyiş içinde olanlann oranlan görülmektedir. Gelecekte durumlannın geçmiş yıla göre daha kötü olacağına inananlann oranı Kasım 2000 krizinden sonra artmış ve Şubat 2001 'de %88'e ulaşmıştır. Kasım 2002 seçimlerinden sonra ise, gelecekle, ilgili kötü bekleyişler hızlı bir şekilde düşmüş ve Aralık 2003 'te bu oran %33 olmuştur.

12 32 Amme İdaresi Dergisi Şekil Dönemi Kötümser Beklentiler BEK.KÖru O ~~~~~~~~~~~~&~~~~ ~:~"v &J.f:' ~~~ ~~ &J.f:' ~~~ ~~.,e>.f:' ~~ ~~ &J.f:' ~~~ ~v"v &J.f:' ~~~ ~~ &J.f:'.<...~ ~.<...0~ ~.<...0~ ~.<...~ ~.<...0~ ~.<...~ ~ Kaynak: pjar anket verilerinden elde edilmiştir. Model Bu bölümde ekonomik şartlann seçmen tercihlerini etkileyip etkilemediği test edilecektir. Görevdeki hükümete halk tarafından duyulan güven ve istikrar oranı aylık anketler tarafından belirlenmektedir, bu anket sonucu analizde bağımlı değişken olarak yer alacaktır. Enflasyon, büyüme, işsizlik gibi makro e konomik göstergelerle birlikte, politik değişkenlerde analizin bağımlı değişkenlerini oluşturacaktır. Buradan hangi ekonomik göstergelerin hangi yönde ve ne oranda siyasilerin popülertiğini etkilediği ortaya konulmaya çalışılacaktır. Bunun içinde en küçük kareler yöntemi kullanılacaktır. Ekonomik şartlar ile seçmen tercihleri arasındaki ilişkiyi sistematik olarak ilk inceleyen Kramer (I 971)' den bu yana bu konuda bir çok çalışma yapılmakla birlikte, Türkiye İle ilgili çalışmalar yok denecek kadar azdır. Bu çalışmada hükümetin popülerliğini belirleyen ekonomik ve ekonomi dışı faktörlerin belirlenmesinde Chappell (1983) tarafından uygulanan model esas alınacaktır. Bu modelde Gallop'un başkanlık popülarite anketini dönemleri itibariyle kullanmıştır. Kullanılan modelde bağımlı değişken POP t Gallop PooI anketinde sorulan "başkanın işleri halletme tarzını destekliyor musunuz? Sorusuna verilen "evet" cevaplandır. Popülerlik fonksiyonu şu şekilde formüle edilmiştir.

13 Ekonomik oy Verme Teorisi: Türkiye Örneği (/ ) 33 PO~ = a o +'LfliEKOPER +'LflkEKODIS + flldum + &1 (1) EKOPER: Ekonomik performansı gösteren değişkenler vektörü EKODIS: Popülerliği etkileyen ekonomi dışı değişkenler vektörü DUM: Kukla değişken t ve t-l döneminde yönetim iktidarda iken l'e eşit diğer zamanlar -1 eşittir. Bu eşitliğe göre t zamanındaki popülerlik 32 geri çeyrek döneme uzanan ekonomik performansın fonksiyonudur. Sonuç olarak seçmenler, uygulanan ekonomi politikalanmn gelecekteki sonuçlanyla ilgilenmekte ve ekonomik gerçekler tarafından konulan sımrlann da farkındadırlar. Bu model Türkiye verileri ile yapılacak tahmirllere uygun ekonometrik form oluşturulduğunda elde edilen model şu şekilde oluşmuştur. POP = a + 'LflıPO~-j +'Lfl2ISSIZI_i + 'Lfl4TERDUMI_i + (2) POP: Aylık verilere göre iktidarda bulunan hükümete olan güveni yüzde olarak göstermektedir. ıssız: Aylık verilere göre imalat sanayindeki çalışanlann sayısındaki yüzde değişmeleri göstermektedir. TERDUM: Terör olaylan nedeniyle konulan kukla değişkendir. PKK sözde liderinin yakalandığı dönem 1 değerini alırken diğer dönemler Odeğerini almaktadır. Bu olayın seçmen davranışı üzerine çok etkili olduğu düşünülmektedir. Bu kukla değişkenin bunu kapsaması beklenmektedir. BÜYÜME: Seçmenin memnuniyetini belirleyen en önemli değişkenin kişinin gelirindeki değişme olduğu kabul edilmektedir. Bu nedenle ekonomik büyümedeki değişmeler bu değişkenle gösterilmiştir. Büyüme dışında sanayi üretimindeki artışla da gelirdeki artış ölçülmeye çalışılmış ve gelir yerine bu değişken (SANURET) kullanılarak da tahmin yapılmıştır ENFLAS: Seçmen davranışlanm etkileyen en önemli değişkenlerden i kincisi enflasyon olarak görülmektedir. Aylık tüketici fıyat indeksindeki değişmeler modelin ENFLAS değişkepinde yerini almıştır. Tahminler İktidarda bulunan hükümetin popülerliğini etkileyen ekonomik faktörleri ölçmek amacıyla yaptığımız tahminde yukanda açıklanan model çerçevesinde iktidardaki hükümete olan güveni, söz konusu hükümetin bir dönem önceki güven durumunun asıl belirleyici olduğunu kabul ediyoruz. Bir dönem önceki değişken bütün faktörleri kapsamaktadır. Bunun dışında işsizlik, enflasyon ve

14 34 Amme İdaresi Dergisi ekonomik büyüme gibi ekonomik faktörlerin hükümetin popülerliğinde ne büyüklükte ve ne kadar gecikme ile etkili olacağı görülecektir. Politik değişken olarak tahminimizde Türkiye'de büyük etkisi olan bölücü örgüt lideri A. Öcalan'ın yakalanması eklenmiş, yakalandığı dönem gölge değişkenle temsil edilmiştir. Bu değişkenin hükümetin popülerliğinde olumlu etkisinin olacağı varsayılmaktadır. Tahmin yapılırken genelden spesifike yaklaşımı kullanılmış ve bütün açıklayıcı değişkenlere beş gecikme değeri verilmiştir. Daha sonra istatistiki olarak anlamlı olmayan değişkenler sırasıyla tahminlerden çıkartılarak Çizelge 1 değerlerine ulaşılmıştır. i i Sabit Çizelge ı. Popülerlik Anketi ve Ekonomik Değişkenler 1 Katsayı 0,0859 t istatistiği 3,908*** t olasılığı 0,00 i GUVEN_1 0,735 9,772*** 0,00 i ISSIZ_2-0,227-1,826* 0,07 i ENFLAS_l -0,947-3,027*** 0,00 i GSMH-4 0,147 2,152** 0,03 TERDUM 0,100 3,024*** 0,00 R 2 0,72 F (5, 56) 30,091 *** i AR 1-4F {4, 52} 0,3901 * % ı o güven düzeyi, ** %5 güven düzeyi, *** % ı güven düzeyi Buna göre hükümetin popülerliğinde beklenildiği gibi terör olaylan etkili olmuştur. PKK liderinin yakalanması hükümetin popülerliği üzerinde pozitif etki yaratmıştır. Araştırmanın asıl amacı olan ekonomik faktörlerin etkisine baktığımızda enflasyon, işsizlik ve gelir belli bir gecikme ile hükümetin popülerliğini etkilemektedir. İşsizlik iki dönem gecikme ile hükümetin popülerliğini etkilerken, enflasyondaki artışın etkileri ise daha hızlı olmaktadır. Enflasyon oranlanndaki değişme bir dönem gecikme ile hükümetin popülerliğini azaltmaktadır. GSMH'deki değişikliklerin hükümetin popülerliğine olan etkisi beklenildiği gibi pozitiftir. Bununla birlikte bu etki hemen ortaya çıkmamaktadır. İşsizlik ve enflasyondaki etki daha hızlı iken GSMH' deki değişikliğin etkisi dört dönem sonra ortaya çıkmaktadır. Seçmenler GSMH' deki değişikliği daha geç algılamaktadırlar. Çizelge 2'de ekonomik büyüme değişkeni yerine sanayi üretimindeki artış kullanılarak aynı tahmin gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar benzer şekilde çıkmıştır. Fakat sanayi üretimindeki artışın etkisi hükümetin popülerliğini daha hızlı bir şekilde artırmaktadır.

15 Ekonomik Oy Verme Teorisi: Türkiye Örneği ( / ) 35, Çizelge 2. Popülerlik Anketi ve Ekonomik Değişkenler 2 Katsayı t istatisti~i t olasılı~ı Sabit 0,081 3,657*** 0,00 GUVEN 1 0,752 9,837*** 0,00 ıssız 2-0,492-2,594** 0,01 ENFLAS 1-0,846-2,702*** 0,00 SANURET 2 0,210 1,825* 0,07 TERDUM 0,079 2,427** 0,01 Rı 0,71 F (5,58) 29,029*** AR 1-4F (4, 54) 0,204 PIAR'ın hükümetin popülerliğini ölçen anketi dışında, geleceğe yönelik beklentileri de içeren soru bulunmaktadır. Burada geçmiş yıla göre seçmenlerden beklentilerinin daha iyi olacağı, aynı kalacağı ya da daha kötü olacağı yönünde cevaplar alınmaktadır. Hükümeti siyasi olarak istikrarlı görüp, ona olan güvenle birlikte, beklentilerinde ekonomik şartlardan nasıl etkilendiğini ölçmek amacıyla önceki tahminimizde yer alan güven değişkeni yerine beklentilerin iyi olacağını düşünenlerin oranını gösteren değişken konulduğunda tahmin sonuçlan Çizel ge 3 'teki gibi oluşmuştur. Çizelgede görülen temel sonuç, beklentilerin ekonomik büyüme ile ilişkili olduğudur. Burada enflasyon ve işsizlik değişkenleri istatistiki olarak anlamlı sonuç vermemiştir. Çizelge 3. İyimser Beklentiler ve Ekonomik Değişkenler Katsayı t istatisti~i t olasılı~ı Sabit 0,053 2,601** 0,01 IYIBEK 1 0,773 9,918*** 0,00 ıssız 2-0,032-0,244 0,80 ENFLAS 1-0,502-1,487 0,14 BÜYÜME 4 0,176 2,445** 0,01 TERDUM 0,106 3,053*** 0,00 Rı 0,72 F (lo, 37) 29,482*** AR 1-4F (4, 52) 0,292 Yukandaki tahmine çok benzer şekilde beklentileri kötü olanlan bağımlı değişken olarak aldığımızda nasıl sonuçlar çıkacağı ile ilgili tahminler Çizelge 4'te verilmiştir. Beklenen sonuç bir önceki tahminin tersi yönünde olmasıdır. Ekonomik büyüme değişkeni bu durumda negatif işaret alarak, ekonomik büyüme azaldığında beklentilerin daha kötü olması yönünde etki görülmektedir. Yine burada da enflasyon ve işsizlik etkisiz görünmektedir.

16 36 Amme İdaresi Dergisi Çizelge 4. Kötümser Beklentiler ve Ekonomik Değişkenler i Katsayı t istatistiği t olasılıib ~ Sabit 0,068 2,026** 0,04 i KOTUBEK 1 0,858 14,265*** 0,00 ıssız 2 0,189 0,987 0,32 ENFLAS 1 0,398 0,824 0,41 (':'\..'I\)I~ı. 4-0,272-2,587** 0,01 TERDUM -0,157-3,071 *** 0,00 Rı 0,82 F (lo, 37) 51,156*** AR 1-4F (4,52) 0,318 Sonuç Bu çalışmanın temel sorusu, Türk seçmeninin siyasi parti ve liderleri değerlendirirken ekonomik değişkenlerden etkilenip etkilenmediğini araştırmaktı. Özellikle bu çalışmada seçmenlerin gözünde siyasilerin popülerliğini etkileyen ekonomik değişkenler üzerinde durulmuştur. Bu amaçla yapılan anketler kullanılmış ve bu veriler analiz edilmiştir. Analiz sonucuna göre, enflasyon oranlanndaki değişme bir dönem gecikme ile hükümetin popülerliğini olumsuz etkilemektedir. GSMH'de meydana gelen artışın hükümetin popülerliğine olan etkisi beklenildiği gibi pozitiftir. Bununla birlikte bu etki hemen ortaya çıkmamaktadır. İşsizlik ve enflasyondaki etki daha hızlı ortaya çıkarken, GSMH değişikliğin etkisi dört dönem sonra ortaya çıkmaktadır. Bu durum Akgün (2003)'ün çalışmasıyla uyum göstermektedir. Türk seçmeni negatif ekonomik gelişmelere pozitif ekonomik gelişmelerden hızlı tepki vermektedir. Ödül/ceza hipotezi açısından bakıldığında, seçmenler daha fazla cezalandırmakta, fakat daha az ödüllendirmektedir. Akgün (2003) bu durumu kötü ekonomik şartlar daha fazla insanı etkilerken, ekonomik büyüme gibi olurrılu ekonomik gelişmeler aynı ölçüde kısa dönemde ve çok İnsana yansıtılamadığı şeklinde açıklanmaktadır. Yine anket verileri ile yapılan ikinci analizde beklentiler yer almaktadır. Türk seçmeninin beklentilerini etkileyen değişken ekonomik büyümedir. Ekonomik büyüme beklentilerin olumlu olmasını sağlarken, enflasyonun beklentiler üzerinde etkisiz olduğu görülmüştür. Bu çalışmanın ortaya çıkardığı temel sonuç, Türk seçmeni siyasilerin popülerliğini değerlendirirken ekonomik faktörleri de göz önünde bulundurmaktadır. Bu nedenle siyasi partilerin seçimlerde ideolojik ve siyasi kaygılann yanında, ekonomik faktörleri de göz önünde bulundurmalan gereklidir.

17 Ekonomik oy Verme Teorisi: Türkiye Örneği (/ ) 37 Kaynakça Ahmad, Feroz (2003), "Demokrasiye İlk. Adım", Cumhuriyet Ansiklopedisi (1923- J940), Yapı Kredi Yayınlan, Dördüncü basım, İstanbuL. Akgün, Birol (2000), "Explaining The Turkish Vote: Partisanship, İdeology and Economic Factors in Electoral Choice" Yayınlanmarnış Doktora Tezi, Case Western Reserve University, ABD. Akgün, Birol. "Türkiye'de Seçmen Davramşımn Ekonomi Politik'i Üzerine Bir Model Denemesi", Liberal Düşünce Topluluğu, Alcoe, Glen (2001), "Economic Theories ofvoting and the Political Business Cycle: A Cross- National Comparative Analysis", Yayınlanmarnış Doktora Tezi. University üfessex. Chappell, Henry W. (1990), "Economic Performance, Voting and Political Support: A Unified Approach", The Review ofeconomic and Statistics, Vol. 72, No: 2, s Cumhuriyeti Ansiklopedisi (2003), Yapı Kredi Yayınlan, Dördüncü basım, İstanbul. Doomik, A. J. ve Hendry, F. D. (1995), PC-G/VE 8-0: An /nteractive Econometric Modelling System, Chapmen and Hall, London. Dorusen, Han ve Michaell Taylor (2001), "The Political Context of Issue- Priority Voting: Coalitions and Economic Voting in the Netherlands, ", Electoral Studies, Vol. 20, s Erdogan, Seyfettin (2004), Siyaset-Ekonomi ilişkileri, Degişim Yayınlan, İstanbuL. Erikson, Robert S. (1989), "Economic Conditions and the Presidential Vote", The American Political Science Review, VoL. 83, No: 2, s Frey Bruno S. ve Friedrich Schneider (1978), "An Empirical Study ofpohtico Economic Interaction in the United States", The Review ofeconomics and StatisUcs, Vol. 60, No. 2, s Kalaycıogıu, Ersin (2000), "1960 Sonrası Türk Politik Hayatına Bir Bakış: Demokrasi, Neo-Patrimonyalizm ve İstikrar," Ersin Kalaycıogıu ve A.Yaşar Sanbay (Ed.), Türkiye 'de Politik Değişim ve Modernleşme, Alfa Basım Yayın Dagıttm Ldl., İstanbuL. Kramer, Gerald H (1971), "Short Term Fluctuations in U.S. Voting Behavior, ", The American Political Science Review, Vol. 65, No. 1, s Lewis-Beck, Michael S. (1980), "Economic Conditions and Executive Popularity; The French Experience", American Journal ofpolitical Science, Vol. 24, No. 2, s Lewis Beck, - Michael S. - Martin Paldam (2000), "Economic Voting: an Introduction", Electoral Studies, Vol. 19, s Mardin,. Şerif (1986), "Türk Siyasasını Açıklayabilecek Bir Anahtar: Merkez-Çevre İ lişkileri", Ersin Kalaycıogıu ve A.Yaşar Sanbay (Ed.), Türk Siyasal Hayatının Gelişimi, Beta Basım Yayım Dagıttm A.Ş, İstanbul.

18 38 Amme idaresi Dergisi Nannestad, Peter ve Martin Paldam (1994), "The VP- Function: A Survey ofthe Literature on Vote and Popularity Function After 25 Years", Public Choice, Vol. 79, s Nannestad, Peter ve Martin Paldam (2000), "Into pandora's box ofeconomic Evaluations: a study ofthe danish macro VP- ftınction, ", Electoral Studies, Vol. 19, s Stegmaier, Mary Ann (2001), "Voting Behaviour Transition Country", Yayınlanmanuş Doktora Tezi, The University of Iowa. Swank, Otto H. (1993), "Popularity Functions Based on the Partisan Theory", Public Choice, Vol. 75, s Turan, Ali Eşref(2004), Türkiyede Seçmen Davranışı, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınlan, İstanbuL. Tuncer, Erol (1999), Seçim '99", 18 Nisan 1999 Milletvekili Genel Seçimleri Sayısal ve Siyasal Değerlendirme, Tesav Yayınlan, Ankara. Tuncer, Erol - Coşkun Kasapbaş - Bülent Tuncer (2003), Seçim 2002 Sayısal ve Siyasal Değerlendirme, Tesav Yayınlan, No: 20, Ankara: Turcotte, Andrea (1998), "Dialogue de Sourds: Economic Voting in Canadian Fedaral Eleetion", Yayınlanmanuş Doktora Tezi, University oftoronto. TUGİAD (1986), "2000'li Yıllara Dogru Türkiye'nin önde Gelen Sorunlanna Yaklaşımlar: Seçim Sistemi", Seri no: 18. Vanm, Suphi (1997), 2000'li Yıllara Doğru Türkiye'nin Önde Gelen Sorunlarına Yaklaşımlar: Seçim Ekonomisi, Türkiye Genç İşadamlan Demegi Yayınlan. Warren, Mark Thomas (1998), "Reconsidering The Impact ofeconomic Conditions in Indivudual Vote Choice Models", Yayınlanmanuş Doktora Tezi, The University of Texas.

Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği

Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği Erol TUNCER Seçim sistemlerinin belirlenmesinde temsilde adalet ve yönetimde istikrar (fayda)

Detaylı

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler...

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... 3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... Seçime Doğru Giderken Kamuoyu: 3 Kasım 2002 seçimlerine bir haftadan az süre kalmışken, seçimin sonucu açısından bir çok spekülasyon bulunmaktadır.

Detaylı

Öğr.Gör. İbrahim Ersin TURGUT, Öğr.Gör.Dr.Cumali ERDEMİL Pamukkale Üniversitesi Buldan Meslek Yüksekokulu ieturgut@pau.edu.tr, cerdemil@pau.edu.

Öğr.Gör. İbrahim Ersin TURGUT, Öğr.Gör.Dr.Cumali ERDEMİL Pamukkale Üniversitesi Buldan Meslek Yüksekokulu ieturgut@pau.edu.tr, cerdemil@pau.edu. 1980 Lİ YILLARDA YAPILAN GENEL SEÇİMLERİN TÜRKİYE DE VE DENİZLİ GENELİNDEKİ SEÇİM SONUÇLARI VE BULDAN İLÇESİ SEÇİM SONUÇLARI İLE KARŞILAŞTIRILMASI Öğr.Gör. İbrahim Ersin TURGUT, Öğr.Gör.Dr.Cumali ERDEMİL

Detaylı

AĞUSTOS 2015 TÜRKİYE GÜNDEMİ VESEÇMEN EĞİLİMİ ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU 25 AĞUSTOS 2015

AĞUSTOS 2015 TÜRKİYE GÜNDEMİ VESEÇMEN EĞİLİMİ ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU 25 AĞUSTOS 2015 ARGETUS ARAŞTIRMA, DANIŞMANLIK, EĞİTİM, PROJE VE ORGANİZASYON AĞUSTOS 2015 TÜRKİYE GÜNDEMİ VESEÇMEN EĞİLİMİ ARAŞTIRMASI 25 AĞUSTOS 2015 Mehmet Akif Mah.Recep Ayan Cad. Günaydın Sok. No:6 Kat:3 Çekmeköy

Detaylı

EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU

EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU Standard Eurobarometer European Commission EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU BAHAR 2009 ULUSAL RAPOR ÖZET TÜRKİYE Standatd Eurobarometre 71 / Bahar 2009 TNS Görüş ve Sosyal Bu araştırma Avrupa

Detaylı

Sosyal Araştırmalar Enstitüsü 1 Kasım 2015 Genel Seçim Sandık Sonrası Araştırması

Sosyal Araştırmalar Enstitüsü 1 Kasım 2015 Genel Seçim Sandık Sonrası Araştırması Sosyal Araştırmalar Enstitüsü 1 Kasım 2015 Genel Seçim Sandık Sonrası Araştırması 4 Kasım 2015 Not: bu dosyada iletilen veriler görselleştirilirken slide da belirtilen logo, örneklem bilgisi (n=) ve Ipsos

Detaylı

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim CHP

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim CHP 1999 ve 2002 Seçimlerinde CHP 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim CHP 1999 seçimlerine Türkiye yükselen milliyetçilikle girdi. Ecevit in azınlık iktidarında seçimlere kısa bir süre kala Türkiye

Detaylı

AĞUSTOS 2015 GÜNDEM ARAŞTIRMASI NA DAİR

AĞUSTOS 2015 GÜNDEM ARAŞTIRMASI NA DAİR AĞUSTOS 2015 GÜNDEM ARAŞTIRMASI NA DAİR Marpoll Kamuoyu Araştırma Şirketi, kamuoyunu yani halkın kanaatlerini karar alıcıların ve uygulayıcıların meşruiyetini sürdüren önemli bir faktör olarak görmektedir.

Detaylı

A N A L İ Z. 7 Haziran dan 1 Kasım a Seçim Beyannameleri: Metin Analizi. Furkan BEŞEL

A N A L İ Z. 7 Haziran dan 1 Kasım a Seçim Beyannameleri: Metin Analizi. Furkan BEŞEL A N A L İ Z 7 Haziran dan 1 Kasım a Seçim Beyannameleri: Metin Analizi Furkan BEŞEL Ekim 2015 7 HAZİRAN DAN 1 KASIM A 7 Haziran 2015 te yapılan 25. Dönem milletvekili genel seçiminde 53.741.838 kayıtlı

Detaylı

TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA. Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir

TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA. Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir 30 Haziran 2014 ÇALIŞMANIN AMACI Kutuplaşma konusu Türkiye de çok az çalışılmış olmakla birlikte, birçok Avrupa ülkesine

Detaylı

TÜRKİYE NİN NABZI AĞUSTOS 2015 ERKEN SEÇİM ÖNCESİ SİYASAL DURUM DEĞERLENDİRMESİ

TÜRKİYE NİN NABZI AĞUSTOS 2015 ERKEN SEÇİM ÖNCESİ SİYASAL DURUM DEĞERLENDİRMESİ TÜRKİYE NİN NABZI AĞUSTOS 2015 ERKEN SEÇİM ÖNCESİ SİYASAL DURUM DEĞERLENDİRMESİ MetroPOLL Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi A.Ş. Cinnah Caddesi No: 67/18 06680 Çankaya/ANKARA Tel: (312) 441 4600

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER... VII. I. BÖLÜM 2011 den 2015 e DOĞRU

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER... VII. I. BÖLÜM 2011 den 2015 e DOĞRU VII İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER... VII I. BÖLÜM 2011 den 2015 e DOĞRU A. 2011 MİLLETVEKİLİ GENEL SEÇİMLERİ... 3 12 Haziran 2011 Milletvekili Genel Seçimleri... 3 TBMM nin Açılması... 4 Bağımsız

Detaylı

tepav Haziran2011 N201143 POLİTİKANOTU 12 Haziran 2011 Seçiminde Seçim Sisteminin Parlamento Yapısına Etkileri

tepav Haziran2011 N201143 POLİTİKANOTU 12 Haziran 2011 Seçiminde Seçim Sisteminin Parlamento Yapısına Etkileri POLİTİKANOTU Haziran2011 N201143 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Dr. Türkmen Göksel Öğretim Üyesi, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dr. Yetkin Çınar Öğretim Üyesi, Ankara

Detaylı

Yürütülen bu çalışmada Ankara ili ile ilgili şu spesifik bilgilerin elde edilmesi amaçlanmıştır.

Yürütülen bu çalışmada Ankara ili ile ilgili şu spesifik bilgilerin elde edilmesi amaçlanmıştır. 1.GİRİŞ Varyans İstatistik Araştırma ve Danışmanlık Ltd. Şti. tarafından hazırlanan bu çalışmanın ilgi odağı 29.03.2009 tarihinde yapılacak yerel seçim için Ankara ili seçim sonuçlarının istatistiksel

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

TÜRKİYE DE SİYASET VE DEMOKRASİ

TÜRKİYE DE SİYASET VE DEMOKRASİ TÜRKİYE DE SİYASET VE DEMOKRASİ 12 Eylül Darbesi 1973 seçimlerinden 1980 yılına kadar gerçekleşen seçimlerde tek başına bir iktidar çıkmadığından bu dönem hükümet istikrarsızlığı ile geçen bir dönem olmuştur.

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

MAHALLİ İDARELER SEÇİMİ 29.03.2009

MAHALLİ İDARELER SEÇİMİ 29.03.2009 TÜİK MAHALLİ İDARELER SEÇİMİ 29.03.2009 İl Genel Meclisi Üyeleri Büyükşehir Belediye Başkanlığı Belediye Başkanlığı Belediye Meclisi Üyeleri ISSN????-???? TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU MAHALLİ İDARELER SEÇİMİ

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

HOLLANDA`DA YAŞAYAN TÜRKLERİN YAŞAM MEMNUNİYETİ ÇALIŞMASI

HOLLANDA`DA YAŞAYAN TÜRKLERİN YAŞAM MEMNUNİYETİ ÇALIŞMASI HOLLANDA`DA YAŞAYAN TÜRKLERİN YAŞAM MEMNUNİYETİ ÇALIŞMASI T.C. Dışişleri Bakanlığı, T.C. Rotterdam Başkonsolosluğu, TÜBİTAK, YÖK, Marmara Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi destekleri ile ve Maastricht

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

MURAT EĞİTİM KURUMLARI

MURAT EĞİTİM KURUMLARI 2013 KPSS de Testlerin Kapsamları Değişti ÖSYM tarafından yapılan açıklamaya göre 2013 KPSS de uygulanacak testlerin içeriğinde bir takım değişiklikler yapıldı. Bu değişikler başta Genel Yetenek - Genel

Detaylı

SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ. Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı. Damla OR, Yardımcı Araştırmacı. Yönetici Özeti

SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ. Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı. Damla OR, Yardımcı Araştırmacı. Yönetici Özeti 15 Nisan 2014 SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı Damla OR, Yardımcı Araştırmacı Yönetici Özeti Ocak dönemine işsizlik ve tarım dışı işsizlik oranlarında; bir önceki

Detaylı

TÜRKİYE NİN EKONOMİ SAATİ HIZLI ÇALIŞIYOR. Yönetici özeti

TÜRKİYE NİN EKONOMİ SAATİ HIZLI ÇALIŞIYOR. Yönetici özeti Araştırma Notu 10/65 11.03.2010 TÜRKİYE NİN EKONOMİ SAATİ HIZLI ÇALIŞIYOR Deniz Gökçe *, Seyfettin Gürsel **, Onur Altındağ*** Yönetici özeti Bu çalışmanın amacı Reel Kesim Güven Endeksi nin verilerini

Detaylı

Soru 1: Firma olarak 2012 yılının ikinci yarısı için nasıl bir ekonomik beklenti içindesiniz?

Soru 1: Firma olarak 2012 yılının ikinci yarısı için nasıl bir ekonomik beklenti içindesiniz? EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım: 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 56 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %9 una karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

Endi eli yimserlik Kamuoyu Beklentilerinde Pozitif Trend Devam Ediyor Genel Seçim Sürecine AKP Önde Giriyor, CHP Takipte de Bahar Havasý Türkiye nin LoveMarklarý Arçelik-Adidas-Nokia-LCWaikiki-Beko Türkiye

Detaylı

Türkiye Siyasi Gündem Araştırması

Türkiye Siyasi Gündem Araştırması I. AMAÇ Bu çalışmanın amacı, aylık periyotlar halinde düzenlediğimiz, Türkiye nin Siyasi Gündemine paralel konuların ele alınarak halkın görüşlerini tespit etmek ve bu görüşlerin NEDENİ ni saptamak adına

Detaylı

Araştırmanın Künyesi;

Araştırmanın Künyesi; Araştırmanın Künyesi; Araştırma; 05 06 Nisan 2008 günleri Türkiye nin 7 coğrafi bölgesinde, 26 il ve 68 ilçede bunlara bağlı 81 mahalle ve köyde, 18 yaş ve üstü seçmen nüfusunu temsil eden 724 ü kadın

Detaylı

İÇİNDEKİLER I. BÖLÜM GENEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER I. BÖLÜM GENEL BİLGİLER VII İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...V İÇİNDEKİLER...VII GİRİŞ...XII I. BÖLÜM GENEL BİLGİLER A. YEREL YÖNETİMLER...3 İl Özel İdareleri...3 Belediyeler...3... Köy İdareleri...4 Mahalle Muhtarlıkları...4 Yerel Yönetim

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

SEÇMEN DAVRANIŞLARI İLE EKONOMİK PERFORMANS ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN TEORİK TEMELLERİ VE TÜRKİYE ÜZERİNE GENEL BİR DEĞERLENDİRME

SEÇMEN DAVRANIŞLARI İLE EKONOMİK PERFORMANS ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN TEORİK TEMELLERİ VE TÜRKİYE ÜZERİNE GENEL BİR DEĞERLENDİRME SEÇMEN DAVRANIŞLARI İLE EKONOMİK PERFORMANS ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN TEORİK TEMELLERİ VE TÜRKİYE ÜZERİNE GENEL BİR DEĞERLENDİRME Dr. Levent Çinko Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi

Detaylı

10.390. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 44,67. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,91 163,78

10.390. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 44,67. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,91 163,78 EKİM 15 Güncel Ekonomik Yorum Eylül ayı Türkiye açısından finansal piyasaların her ne kadar başarılamasa da dengede kalma ve yönünü belirleme çabalarını izleyerek geçirdik. Türkiye özelinde devam eden

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 29 Haziran 2015, Sayı: 17. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 29 Haziran 2015, Sayı: 17. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 17 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl

Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Çetin DOĞAN 2. Doğum Tarihi : 28.01.1964 3. Unvanı : Profesör 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Doktora İktisat Bölümü Bradford Üniversitesi, 1993 İngiltere

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

2015 Genel Seçim Sandık Sonrası Araştırması

2015 Genel Seçim Sandık Sonrası Araştırması Sosyal Araştırmalar Enstitüsü için gerçekleştirilmiştir. 2015 Genel Seçim Sandık Sonrası Araştırması 8 Haziran 2015 2015 Ipsos. Tüm Hakları Saklıdır. Bu dosya içeriği, Ipsos'un izni olmaksızın medya da

Detaylı

2012 Yılı İçin Nasıl Bir Ekonomik Beklenti İçindesiniz? Daha kötü 10% Daha iyi 45%

2012 Yılı İçin Nasıl Bir Ekonomik Beklenti İçindesiniz? Daha kötü 10% Daha iyi 45% EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım: 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 85 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %15 ine karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek 31.03.2014 YATIRIMSIZ BÜYÜME Seyfettin Gürsel*, Zümrüt İmamoğlu, ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in bugün açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2013

Detaylı

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2 Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 5, Sayı:2, 2003 YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY

Detaylı

EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI

EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım: 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 39 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %5 ine karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

KARARSIZ AK PARTĠ SEÇMENĠ PARTĠSĠNE DÖNÜYOR

KARARSIZ AK PARTĠ SEÇMENĠ PARTĠSĠNE DÖNÜYOR Türkiye 7 Haziran 2015'te yapılacak milletvekili genel seçimlerine hazırlanırken araştırma şirketleri de seçmenlerin nabzını tutmaya devam ediyor. Genel seçim öncesi Politic's Araştırma Şirketi'nce yapılan

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

10.390. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 46,15. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 2,01

10.390. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 46,15. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 2,01 KASIM 15 Güncel Ekonomik Yorum Ekim ayı, seçim sonrası döneme bakıldığında esasen geçen sürede dillendirilmeyen tek parti iktidarı ihtimalinin daha fazla olduğu ve hissedildiği bir ay olmakla birlikte

Detaylı

Türkiye Sosyal-Siyasal Eğilimler Araştırması. Kadir Has Üniversitesi. Kantitatif Araştırma Özeti 5 Şubat 2014

Türkiye Sosyal-Siyasal Eğilimler Araştırması. Kadir Has Üniversitesi. Kantitatif Araştırma Özeti 5 Şubat 2014 Türkiye Sosyal-Siyasal Eğilimler Araştırması Kadir Has Üniversitesi Türkiye Sosyal-Siyasal Eğilimler Araştırması Kantitatif Araştırma Özeti 5 Şubat 2014 Türkiye Sosyal-Siyasal Eğilimler Araştırması 1 GENEL

Detaylı

Türkiye Barometresi Kasım 2011

Türkiye Barometresi Kasım 2011 Sosyal Araştırmalar Enstitüsü Türkiye Barometresi Kasım 2011 www.ipsos-kmg.com T +90 [216] 587 1111 2011 Tüm hakları saklıdır. nin gizli ve tescilli bilgilerini içerir. Bu rapor ve içerikleri ile ilgili

Detaylı

İKTİSADİ YÖNELİM ANKETİ VE REEL KESİM GÜVEN ENDEKSİ

İKTİSADİ YÖNELİM ANKETİ VE REEL KESİM GÜVEN ENDEKSİ İKTİSADİ YÖNELİM ANKETİ VE REEL KESİM GÜVEN ENDEKSİ (Ekim 215) Reel Sektör Verileri Müdürlüğü 26 Ekim 215 28-1 28-4 28-7 28-1 29-1 29-4 29-7 29-1 21-1 21-4 21-7 21-1 211-1 211-4 211-7 211-1 212-1 212-4

Detaylı

SURİYE, IŞİD VE ASKERİ OPERASYONLA İLGİLİ SEÇMEN DÜŞÜNCELERİ

SURİYE, IŞİD VE ASKERİ OPERASYONLA İLGİLİ SEÇMEN DÜŞÜNCELERİ SURİYE, IŞİD VE ASKERİ OPERASYONLA İLGİLİ SEÇMEN DÜŞÜNCELERİ ŞUBAT 2015 www.perspektifs.com info@perspektifs.com Perspektif Strateji Araştırma objektif, doğru ve nitelikli bilginin üretildiği bir merkez

Detaylı

ARAŞTIRMA GRUBU. Prof. Dr. Özer SENCAR Prof. Dr. İhsan DAĞI Prof. Dr. Doğu ERGİL Dr. Sıtkı YILDIZ Dr. Vahap COŞKUN MAYIS - 2011

ARAŞTIRMA GRUBU. Prof. Dr. Özer SENCAR Prof. Dr. İhsan DAĞI Prof. Dr. Doğu ERGİL Dr. Sıtkı YILDIZ Dr. Vahap COŞKUN MAYIS - 2011 ARAŞTIRMA GRUBU Prof. Dr. Özer SENCAR Prof. Dr. İhsan DAĞI Prof. Dr. Doğu ERGİL Dr. Sıtkı YILDIZ Dr. Vahap COŞKUN MAYIS - 2011 Bu rapor Mayıs-2011 araştırmasının II. kısmıdır. Araştırmanın bu kısmında;

Detaylı

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim AKP

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim AKP 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim AKP VERİ ARAŞTIRMA A.Ş. Bu çalışma, Radikal Gazetesinin isteği üzerine seçim istatistiklerinden yararlanılarak VERİ ARAŞTIRMA A.Ş. tarafından RADİKAL Gazetesi

Detaylı

ACR Group. NEDEN? neden?

ACR Group. NEDEN? neden? ACR Group NEDEN? neden? CİNSİYET YÜZDE % Kadın Erkek 46,8 53,2 YAŞ - - - - - - 18-25 26-35 20,1 27,6 36-45 46-60 29,4 15,2 60+ 7,7 I. AMAÇ Bu çalışmanın amacı, aylık periyotlar halinde düzenlediğimiz,

Detaylı

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır.

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. Ders Notları Dr. Murat ASLAN Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. genişleme trend Daralma Kriz, küçülme 12,00 Reel Büyüme Hızı Oranı 1950-2008

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

SEÇİM SİSTEMLERİ SUNUŞU

SEÇİM SİSTEMLERİ SUNUŞU SEÇİM SİSTEMLERİ SUNUŞU Erol Tuncer TESAV Vakfı Başkanı 2 Kasım 2013 GİRİŞ İki Ana Seçim Sistemi Çoğunluk sistemi, Nispi temsil sistemi. Seçim Sistemlerinin İki Boyutu Temsilde adalet, Yönetimde istikrar.

Detaylı

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity İskender GÜMÜŞ* Nebi Sümer, Nevin Solak, Mehmet Harma İşsiz Yaşam: İşsizliğin

Detaylı

tepav Mart2011 N201121 POLİTİKANOTU Seçim Barajını Yönetimde İstikrarı Azaltmayan Bir Seviyeye Düşürmek Mümkün mü?

tepav Mart2011 N201121 POLİTİKANOTU Seçim Barajını Yönetimde İstikrarı Azaltmayan Bir Seviyeye Düşürmek Mümkün mü? POLİTİKANOTU Mart2011 N201121 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Dr. Türkmen Göksel, Öğretim Görevlisi, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dr. Yetkin Çınar, Öğretim Görevlisi,

Detaylı

EK 1. 21 Temmuz 1946 Milletvekili Genel Seçim Sonuçları Seçim Sistemi: Çoğunluk Sistemi

EK 1. 21 Temmuz 1946 Milletvekili Genel Seçim Sonuçları Seçim Sistemi: Çoğunluk Sistemi EK 1 21 Temmuz 1946 Milletvekili Genel Seçim Sonuçları Seçim Sistemi: Çoğunluk Sistemi Cumhuriyet Halk Partisi() 397 85,4 Demokrat Parti (DP) 61 13,1 Bağımsızlar (DP Listesinde 4 0.9 Yer Alarak Seçilen)

Detaylı

SEÇİME 1 AY KALA TÜRKİYEDE SON SİYASİ DURUM ARAŞTIRMASI. Ekim - 2015

SEÇİME 1 AY KALA TÜRKİYEDE SON SİYASİ DURUM ARAŞTIRMASI. Ekim - 2015 SEÇİME 1 AY KALA TÜRKİYEDE SON SİYASİ DURUM ARAŞTIRMASI Ekim - 2015 İÇİNDEKİLER 1.ARAŞTIRMANIN KİMLİĞİ 2. DEMOĞRAFİK BİLGİLER 3. ARAŞTIRMA SONUÇLARI 2 SUNUŞ TÜSİAR 2002 den beri araştırma sektöründe faaliyet

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

Bütün bu nedenlerin 2007 yılı için doğal sonucu ise, düşen büyüme ve katılaşan enflasyon eğilimi olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bütün bu nedenlerin 2007 yılı için doğal sonucu ise, düşen büyüme ve katılaşan enflasyon eğilimi olarak karşımıza çıkmaktadır. 2007 YILI ĐTĐBARI ĐLE TÜRKĐYE EKONOMĐSĐNĐN GENEL DEĞERLENDĐRMESĐ SÜREYYA SERDENGEÇTĐ TEPAV Đstikrar Enstitüsü Direktörü TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Öğretim Görevlisi-Mütevelli Heyeti Danışmanı

Detaylı

YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM

YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM Neler Öğreneceğiz? Makroekonominin tanımı Makroekonomi ve Mikroekonomi Ayrımı Makroekonominin Gelişim Süreci ve Tarihi Düşünce Okullarının Makroekonomik

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015) Tüketici Güven Endeksi (Nisan 2015) Tüketici Güven Endeksi bir önceki aya göre sınırlı bir artış sergilemiştir. 2015 Mart ayında 64.39 olan Tüketici

Detaylı

HABER BÜLTENİ 01.11.2013 Sayı 1

HABER BÜLTENİ 01.11.2013 Sayı 1 HABER BÜLTENİ 01.11.2013 Sayı 1 Konya Ticaret Odası (KTO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya Sektörü Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin, yerel düzeyde

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

AK PARTİ OY KAYBI ANALİZİ. www.perspektifs.com info@perspektifs.com twitter.com/perspektifsa

AK PARTİ OY KAYBI ANALİZİ. www.perspektifs.com info@perspektifs.com twitter.com/perspektifsa AK PARTİ OY KAYBI ANALİZİ www.perspektifs.com info@perspektifs.com twitter.com/perspektifsa Araştırma; doğru, nitelikli bilginin üretildiği bir merkez olarak; deneyimli, araştırmacı, alanında uzman, akademik

Detaylı

TÜRKİYE SOSYAL, EKONOMİK VE POLİTİK ANALİZ SEPA 5

TÜRKİYE SOSYAL, EKONOMİK VE POLİTİK ANALİZ SEPA 5 TÜRKİYE SOSYAL, EKONOMİK VE POLİTİK ANALİZ SEPA 5 HAZİRAN 2012 Araştırmacılar Derneği üyesi olan GENAR, araştırmalarına olan güvenini her türlü denetime ve bilimsel sorgulamaya açık olduğunu gösteren Onur

Detaylı

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği 3. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Sempozyumu 21-23 Ekim 2011, Çanakkale Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği Aslı

Detaylı

Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü

Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü www.sde.org.tr ANALİZ 2014/2 2013 YILI ALTIN ANALİZİ Dr. M. Levent YILMAZ Ekonomistlerin çoğu zaman yanıldığı ve nedenini tahmin etmekte zorlandığı bir

Detaylı

HABER BÜLTENİ 05.02.2014 Sayı 4

HABER BÜLTENİ 05.02.2014 Sayı 4 HABER BÜLTENİ 05.02.2014 Sayı 4 Konya Ticaret Odası (KTO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin,

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 73

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 73 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 73 i Bu sayıda; 2012 Gelir Dağılımı ve Yaşam Koşulları Anket sonuçları değerlendirilmiştir. i 1 Gelir düşerken, gelirin dağılımı düzelir mi?

Detaylı

Metodoloji Türkiye Ne Diyor?

Metodoloji Türkiye Ne Diyor? HAZİRAN 2013 Metodoloji Türkiye Ne Diyor? Araştırması İNC Araştırma ve İletişim Danışmanlığı tarafından 24-29 Haziran 2013 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın alan uygulaması NUTS 2 sınıflamasına

Detaylı

EUROBAROMETER 64 AVRUPA BİRLİĞİNDE KAMUOYU

EUROBAROMETER 64 AVRUPA BİRLİĞİNDE KAMUOYU Standard Eurobarometer European Commission EUROBAROMETER 64 AVRUPA BİRLİĞİNDE KAMUOYU GÜZ 2005 ULUSAL RAPOR Standard Eurobarometer 64 / Güz 2005 TNS Opinion & Social KIBRIS KIBRIS TÜRK TOPLUMU Bu araştırma

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

Sosyal Etki Teorisi. Sunan: M.Benan YAZICIOĞLU Sunum Tarihi: 27.02.2014

Sosyal Etki Teorisi. Sunan: M.Benan YAZICIOĞLU Sunum Tarihi: 27.02.2014 Sosyal Etki Teorisi Sunan: M.Benan YAZICIOĞLU Sunum Tarihi: 27.02.2014 Sosyal Etki ve Uyma Davranışı Sosyolojinin, toplumun bütününü kapsayan kanunu insan toplum hayatı yaşar kanunudur. İnsan bir toplumda

Detaylı

YARI LOGARİTMİK MODELLERDE KUKLA DECİşKENLERİN KA TSA YıLARıNIN YORUMU

YARI LOGARİTMİK MODELLERDE KUKLA DECİşKENLERİN KA TSA YıLARıNIN YORUMU Marmara Üniversitesi U.B.F. Dergisi YIL 2005, CİLT XX, SAyı 1 YARI LOGARİTMİK MODELLERDE KUKLA DECİşKENLERİN KA TSA YıLARıNIN YORUMU Yrd. Doç. Dr. Ebru ÇACLAYAN' Arş. Gör. Burak GÜRİş" Büyüme modelleri,

Detaylı

1. İLİŞKİLERİN İNCELENMESİNE YÖNELİK ANALİZLER. 1.1. Sosyal Bilimlerde Nedensel Açıklamalar

1. İLİŞKİLERİN İNCELENMESİNE YÖNELİK ANALİZLER. 1.1. Sosyal Bilimlerde Nedensel Açıklamalar 1. İLİŞKİLERİN İNCELENMESİNE YÖNELİK ANALİZLER Daha önceki derslerimizde anlatıldığı bilimsel araştırmalar soruyla başlamaktadır. Ancak sosyal bilimlerde bu soruların cevaplarını genel geçerli sonuçlar

Detaylı

2014 Yerel Seçimleri Tekirdağ Kapaklı Siyasi Eğilim Araştırması

2014 Yerel Seçimleri Tekirdağ Kapaklı Siyasi Eğilim Araştırması 2014 Yerel Seçimleri Tekirdağ Kapaklı Siyasi Eğilim Araştırması ARAŞTIRMANIN AMACI Yaklaşan Belediye Başkanlığı seçimlerinde ortaya çıkacak tablonun önceden tahmin edilmesi araştırmanın en temeldeki amacı

Detaylı

ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ NDE KİMYA EĞİTİMİNİN GEREKLİLİĞİNİN İKİ DEĞİŞKENLİ KORELASYON YÖNTEMİ İLE İSTATİSTİKSEL OLARAK İNCELENMESİ

ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ NDE KİMYA EĞİTİMİNİN GEREKLİLİĞİNİN İKİ DEĞİŞKENLİ KORELASYON YÖNTEMİ İLE İSTATİSTİKSEL OLARAK İNCELENMESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ NDE KİMYA EĞİTİMİNİN GEREKLİLİĞİNİN İKİ DEĞİŞKENLİ KORELASYON YÖNTEMİ İLE İSTATİSTİKSEL OLARAK İNCELENMESİ Güven SAĞDIÇ Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik

Detaylı

2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU

2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU 2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU HAZIRLAYAN 27.04.2014 RAPOR Prof. Dr. Halis Yunus ERSÖZ Prof. Dr. Mustafa DELİCAN Doç. Dr. Levent ŞAHİN 1. İşgücü Türkiye İşgücü Piyasasının Genel Görünümü Toplam nüfusun

Detaylı

MetroPOLL Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi A.Ş. Cinnah Caddesi No: 67/18 06680 Çankaya/ANKARA Tel: (312) 441 4600 Faks: (312) 441 7490

MetroPOLL Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi A.Ş. Cinnah Caddesi No: 67/18 06680 Çankaya/ANKARA Tel: (312) 441 4600 Faks: (312) 441 7490 MetroPOLL Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi A.Ş. Cinnah Caddesi No: 67/18 06680 Çankaya/ANKARA Tel: (312) 441 4600 Faks: (312) 441 7490 www.metropoll.com.tr Yerel seçimlerden sonra ülke gündeminde

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Temel olarak bir bilgisayar, çeşitli donanım parçalarını bir araya getirip uygun bir çalışma platformunu

Detaylı

TÜRKİYE GENELİ SEÇİM ARAŞTIRMASI 5-9 EKİM 2015. Araştırma, Siyasal ve Sosyal Araştırma Merkezi (SAMER) tarafından, 5-9 Ekim 2015

TÜRKİYE GENELİ SEÇİM ARAŞTIRMASI 5-9 EKİM 2015. Araştırma, Siyasal ve Sosyal Araştırma Merkezi (SAMER) tarafından, 5-9 Ekim 2015 TÜRKİYE GENELİ SEÇİM ARAŞTIRMASI 5-9 EKİM 2015 Araştırma, Siyasal ve Sosyal Araştırma Merkezi (SAMER) tarafından, 5-9 Ekim 2015 tarihleri arasında, Türkiye nüfusunu temsilen 7 bölgedeki 24 İl, 142 ilçe

Detaylı

10.404. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 43,75. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,85 152,31

10.404. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 43,75. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,85 152,31 EYLÜL 15 Güncel Ekonomik Yorum Ağustos ayı içinde Türkiye kendi özeli başta olmak üzere dış etkenlerin de piyasalara etkisi ile sert inişli günleri yaşayarak geçirmiştir. Koalisyon çabalarının sonuçsuz

Detaylı

Bu Hafta Piyasalarda

Bu Hafta Piyasalarda 06 Nisan 2015 Bu Hafta Piyasalarda Geçtiğimiz hafta yurtiçinde beklenen 2014 büyüme rakamı %2,9 dördüncü çeyrek için ise %2,6 olarak açıklandı. Piyasa beklentisinin üzerinde gelen rakamlar Türkiye gibi

Detaylı

HABER BÜLTENİ 05.01.2015 Sayı 9

HABER BÜLTENİ 05.01.2015 Sayı 9 HABER BÜLTENİ 05.01.2015 Sayı 9 Konya Sanayi Odası (KSO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya İmalat Sanayi Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin, yerel

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

DERS KODU DERS ADI ZORUNLU TEORİ UYGULAMA LAB KREDİ AKTS Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2

DERS KODU DERS ADI ZORUNLU TEORİ UYGULAMA LAB KREDİ AKTS Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2 1.YARIYIL LERİ KODU ADI ZORUNLU TEORİ Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2 IKT101 İktisada Giriş I Zorunlu 3 0 0 3 6 IKT103 İktisatçılar İçin Matematik I Zorunlu 3 0 0 3 6 IKT105

Detaylı

GEMLİK TİCARET ve SANAYİ ODASI

GEMLİK TİCARET ve SANAYİ ODASI GEMLİK TİCARET ve SANAYİ ODASI EKONOMİK SOSYAL DURUM ARAŞTIRMASI Gemlik Ticaret ve Sanayi Odası na bağlı üyelerin Türkiye ve Gemlik Ekonomisi ve Sosyal durumu hakkındaki yorumlarının istatistiki yöntemler

Detaylı

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Para Piyasası Likit Emeklilik Yatırım Fonu(KAMU) Emeklilik Yatırım Fonu nun

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 Adı Soyadı: Hasan VERGİL Ünvanı: Prof. Dr. Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 İktisat Bölümü Y.

Detaylı

2013 önemli olaylar & makroekonomik veriler

2013 önemli olaylar & makroekonomik veriler 1 2013 önemli olaylar & makroekonomik veriler 2 Gündemdeki olaylar Çukurca da saldırı Suriye deki olaylar Terör eylemleri Reyhanlı da bombalı saldırı Gezi Parkı Protestoları Gezi Parkı Protestoları Mısır

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER

EKONOMİK GÖSTERGELER EKONOMİK GÖSTERGELER 1. özel SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİLER 2. HANE HALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ 3. KISA VADELİ DIŞ BORÇLARIN GELİŞİMİ 4. SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Dr. Adem KORKMAZ 1. ÖZEL SEKTÖRÜN

Detaylı

Soru 1: Firma olarak 2011 yılının ikinci altı ayı için nasıl bir ekonomik beklenti içindesiniz?

Soru 1: Firma olarak 2011 yılının ikinci altı ayı için nasıl bir ekonomik beklenti içindesiniz? EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım: 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 67 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %12 sine karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ. Pınar KAYNAK, Araştırmacı. Ozan Acar, Misafir Araştırmacı. Yönetici Özeti

SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ. Pınar KAYNAK, Araştırmacı. Ozan Acar, Misafir Araştırmacı. Yönetici Özeti 08/06/205 SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ Pınar KAYNAK, Araştırmacı Ozan Acar, Misafir Araştırmacı Yönetici Özeti TÜİK, Şubat 205 işsizlik oranını %,2 olarak açıklamıştır. İşsiz sayısı Ocak

Detaylı

HABER BÜLTENİ 08.11.2013 Sayı 1

HABER BÜLTENİ 08.11.2013 Sayı 1 HABER BÜLTENİ 08.11.2013 Sayı 1 Konya Ticaret Odası (KTO) ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) işbirliğinde gerçekleştirilen Konya Sektörü Güven Endeksi Anketi, Türkiye nin, yerel düzeyde

Detaylı

Güncel Ekonomik Yorum

Güncel Ekonomik Yorum MAYIS 15 Güncel Ekonomik Yorum Nisan ayı genelinde finansal piyasalarda özellikle hisse senetlerinde yukarı yönlü olmakla beraber son aylardaki volatil durumunu korumaktadır. ABD de FED in uzun süredir

Detaylı

EKİM 2014 KAHRAMANMARAŞ SELİM IŞIK

EKİM 2014 KAHRAMANMARAŞ SELİM IŞIK EKİM 2014 KAHRAMANMARAŞ SELİM IŞIK TEMEL KAVRAMLAR Kamu Kamuoyu Bir ülkedeki halkın bütünü, halk, amme. Belirli bir konu ve olay hakkında toplumun büyük bir kesimi veya belli gruplar tarafından benimsenen

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı