ISO ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİNİN GENEL BİR İNCELEMESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ISO 14000 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİNİN GENEL BİR İNCELEMESİ"

Transkript

1 TMMOB Çevre Mühendisleri Odası V. ULUSAL ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ KONGRESİ ISO ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİNİN GENEL BİR İNCELEMESİ (1), İlker ARDIÇ (2) YL, Mersin Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, Çiftlikköy/MERSİN (1) (2) ÖZET Dünyada, artan sanayileşmenin sonucu oluşan çevre sorunları ve doğal kaynakların tükeneceği gerçeğinin anlaşılması ile birlikte, çevre sorunlarının çözümü ve önlenmesi için çeşitli çözüm önerileri tartışılmaya başlanmıştır. Bu kapsamda oluşturulan uluslararası bir komitenin çalışmaları sonucu ISO standartlar serisi ortaya çıkmıştır. Çevre Yönetimi ile ilgili ISO standartları, kuruluşlara, ekonomik ve çevreye yönelik amaçlarına ulaşabilmeleri konusunda yardımcı olmak ve etkin bir çevre yönetim sisteminin başlıca unsurlarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir. ISO ise bu faaliyetlerin uygulanması için gerekli olan yönetim sisteminin bilgilerini içermekte ve çevrenin, sosyoekonomik ihtiyaçlarla dengeli bir şekilde korunması amaçlamaktadır. Bu çalışmada, kalite ile başlayan bilinçlenme süreci, bu konuda yapılan çalışmalar ve oluşturulan standartlar, daha sonrasında bu çalışmalarla çevreyi koruma çabalarının birleştirilmesi, bu konuda çıkarılmış standartlar serisi olan ISO ve özellikle de ISO Çevre Yönetim Sistemi incelenmiştir. Anahtar kelimeler: kalite, standart, Çevre Yönetim Sistemi, ISO A GENERAL RESEARCH ON ISO ENVIRONMENTAL MANAGEMENT SYSTEM ABSTRACT By the development of industry, increasing the environment problems and realizing natural resources are not eternal, different suggestions for solution of environmental problems are began to discuss and an international committee constituted the ISO Standards. ISO EMS (Environmental Management Standards) obtain the main elements for an effective environmental management system, help the organizations for economical and environmental goals and contain analyzing the environmental studies for organizations and their products. Although the ISO contains informations for establishing and practicing this management system and the main goal of it is to protect the environment in a stable way with the socio-economic requirements. In this study, the conscious process begins with quality, the studies and standards in this subject, combine efforts protecting the environment with these studies and ISO which is a standard series about this subject and especially ISO EMS were investigated. Key words: quality, standard, Environmental Management System, ISO 14000

2 1. GİRİŞ Yakın zamanlara kadar çevresel konuların yönetilmesi için gerçek anlamda bir yönetim stratejisine ihtiyaç duyulmadı. Bir problem çıkıyor, çözümleniyor, sonra bir başka problem daha ortaya çıkıyor, yine çözümleniyor ve yöneticiler de problemlerin üstesinden gelinebilmesinden oldukça memnun görünüyordu. Kalite problemleri incelendiğinde ise hangi sektör olursa olsun; problemlerin bir çok firmada yönetimler ile ilgili aynı ortak nedenlere bağlı olduğu görülmektedir. 60 lı yıllarda gündemlere girmeye başlayan kalite sistemlerinin amacı yönetime yardımcı olmak, rehberlik etmek ve öneriler sunmaktır. Kalite sistemleri özellikle yönetimin zaaf gösterdiği ve yetersiz oldukları alanları ele alır. Özellikle ISO 9000 standartlarının ortaya çıkmasıyla birlikte dünya çapında uygulanmaya başlanan Kalite Yönetimi Standartlarını örnek alan ilk Çevre Yönetim Standardı uygulaması 80 li yıllarda İngiltere de başladı ve 230 kuruluşta denendikten sonra 1922 de BS 7750 adıyla standartlaştırıldı (S&Q, 1991). Kanada standart teşkilatı, çevre yönetimi, çevre denetimi, çevreyle ilgili etiketleme için tasarım, çevresel risk değerlendirmesi gibi konularda standartlar hazırlamıştır. Avrupa Birliği, 1993 yılında 1836 sayılı regülasyonunu (Emas-Eko Yönetim ve Denetim Programı) yayınlamış ve 1995 yılına kadar tüm üye ülkelerin regülasyonun gereklerini yerine getirmelerini şart koşmuştur. Bu 15 AB ülkesi için bağlayıcı olmuştur (Bektaş, 1997). Amerika Birleşik Devletlerinde ASTM nin (American Society of Test and Materials) sponsorluğunda çevresel testler, emisyon ve deşarjların kontrolü ile ilgili düzinelerce standart hazırlanmıştır (Atasoy, 1998). Avrupa Birliği regülasyonu; Fransa, İrlanda ve İspanya yı ulusal standartlarını hazırlama konusunda teşvik etmiştir. Aynı dönem içinde Avustralya, Yeni Zelanda ve Güney Afrika da ulusal standartlarını gerçekleştirmişlerdir (Bektaş, 1997). Bu ölçüde çok ve değişik ulusal ve bölgesel çevre standardının olması birçok karışıklığa sebep olmaya ve en kötü tarafı da ticari engel oluşturmaya başlamıştır. Birçok ulusal ve bölgesel standart kendi yerel gereklilikleri ve öncelikleriyle ilgili hükümler içermektedir. İhracat yapacak bir sanayici ürününü ve işlemlerini bir ülkenin çevre standartlarının gerektirdiği koşulları sağlayacak şekilde ayarlasa bile bu durum başka ülke veya bölgeye ihracat için yeterli olmama durumunu ortaya çıkarmıştır (Atasoy, 1998) yılında, çevreyle ilgili faaliyetlerin çeşitlenmesi ve giderek artması, ISO 9000 Kalite Yönetim Sisteminin başarıyla uygulanmasının verdiği cesaretle Uluslar arası Standartlar Teşkilatı (ISO) ve Uluslar arası Elektroteknik Komisyonu (IEC) üye ülkeleri uzmanlarının katılımıyla bir stratejik çevre danışma grubu (SAGE) oluşturuldu. SAGE nin araştırmaları sonucunda 1993 te Teknik Komite 207 (TC 207) kurulmuştur (Bektaş, 1997).Bu komitenin çalışmaları sonucunda ISO serisi standartları oluşmuştur. Bu komite, SAGE nin önerileri doğrultusunda, başarısı İngiltere de kanıtlanmış olan BS 7750 standardının getirdiği Çevre Yönetim Sistemi (ÇYS) yaklaşımını benimsemiş ve bunu örnek alan ISO adını verdiği ÇYS standardını 1996 da çıkarmıştır. (S&Q, 1991) ISO Çevre Yönetim Sistemi standartları serisi, hem işletmeler hem de ürünler için çevre faaliyetlerinin analiz edilmesi, etiketleme, denetleme ve yönetme sistem ve araçlarının kapsamaktadır(babakri, et all, 2003; TSE, 1996a). Bu standartların amacı, çevreyi ve kaynakları tahrip etmeyen gelişmiş teknolojilerin kullanımını teşvik ederek sürdürülebilir kalkınma amaçlarına ulaşmak, tüketiciyi bu yönde bilinçli ve duyarlı yapmak, çevreye zararlı ürünlerin ve hammaddelerin yerine ürünün ömrü boyunca çevre etkilerini değerlendirerek zararlı ürünlerin elenmesini sağlamaktır. ISO günümüzdeki çevre mevzuatının yerine değil, aksine uygulanabilirliğini desteklemek için hazırlanmıştır. Bu nedenle ISO serisinde kuruluşun deşarj veya 524

3 emisyon sınır değeri yoktur, ancak kuruluşun bu konudaki hedeflerine ne ölçüde ulaştığının sorgulaması vardır. 2. TS EN ISO ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİNİN YAPISI Bu standart bir kuruluşun kendisinin beyan ettiği çevre politikası, amaçları ve hedeflerini gerçekleştirmesini amaçlayan bir yönetim sisteminin tasarlanmasını, geliştirilmesini, yerleştirilmesini ve uygulanması için gereken maddeleri açıklar.iso serisi çevresel etiketlemeden ürünlein hayat döngüsünü belirlemeye kadar 20 ayrı standart içerir. ISO 14001, ISO serisi içinde sertifikasyon için kullanılan tek standarttır (Fresner, 1998; Orecchini, 2000). TS EN ISO belgelendirme standardı olan Çevre Yönetim Sistemleri- Özellikler ve Kullanım Kılavuzu na göre sistem Şekil 1. de verilen başlıklar etrafında kurulacaktır: Taahhüt ve politika Planlama Uygulama Ölçme ve değerlendirme Gözden geçirme ve iyileştirme Sürekli iyileştirme Şekil 1. TS-EN ISO Standardı için Çevre Yönetim Sistemi modeli 2.1. Başlangıç mahiyetinde gözden geçirme Kuruluşun çevre yönünden mevcut durumu, çevreye yönelik konuların başlangıç mahiyetindeki gözden geçirme ile tespit edilir. Başlangıç mahiyetindeki gözden geçirme genelde; Yasal ve düzenleyici şartların belirlenmesi, Çevre yön ve önlemlerinin belirlenmesi 525

4 İlgili kriterlerle karşılaştırılarak, başarının değerlendirilmesi, Mevcut çevre yönetim uygulama ve prosedürleri, servis sözleşmesi ve tedariği ile ilgili mevcut politika ve prosedürlerin belirlenmesi, Daha önceki olumsuz olaylardan yararlanılmasını içerir (TSE, 1996b) 2.2. Çevre politikası Kuruluşlar çevre korunması ile ilgili felsefe ve yaklaşımlarını üst yönetim tarafından belirlenen ve firmanın çevresel etkilerine yaklaşımlarını içeren çevre politikaları ile ortaya koyarlar. Çevre politikaları firmanın çevre konusunda gösterebileceği özveriyi içermelidir. Standardın çevre politikasına yönelik gerekleri şunlardır; 1. Firmanın ölçeğine,yapısına ve etkilerine uygun olmalı, 2. Taahhütler içermeli Sürekli gelişim Kirliliğin önlenmesi Çevre kanun ve mevzuatlarına uyum 3. Amaç ve hedefler için temel oluşturmalı 4. Dökümante edilmeli, uygulanmalı ve iletilmeli 5. Topluma açık olmalı Çevre politikaları üst yönetim tarafından belirlenmeli ve taahhüdün delili olarak imzalanmalıdır (Hikmetoğlu ve Hot, 1998) Çevre boyutları Bu alt madde, kuruluşun ÇYS tarafından öncelikli bir konu olarak ele alınması gereken çevre boyutlarının belirlenmesi konusunda bir usul geliştirmesi amacına yöneliktir. Kuruluşlar, çevre boyutlarının ne olduğunu, halen yürütmekte oldukları ve geçmişte yürüttükleri faaliyet, ürün ve hizmetlerle ilgili girdi ve çıktıları öz önünde tutularak belirlemelidirler. İşletme birimindeki faaliyetlerle ilgili önemli çevre boyutlarının belirlenmesinde; Havaya yapılan emisyonlar Su ortamına yapılan deşarjlar Atık yönetimi Toprak kirliliği Hammadde ve doğal kaynak kullanımı Diğer yerel ve yerleşimlerle ilgili konular Bunlar yapılırken; sistemin veya sistemlerin durdurulması ve çalıştırılması durumunda ortaya çıkabilecek özel durumlarda göz önünde bulundurulmalıdır. Ayrıca kuruluşlar çevre boyutlarını belirlerken önemli çevre etkisine sahip faaliyet, ürün ve hizmetlerini incelemeleri yeterlidir (TSE, 1996c). 526

5 2.4. Yasal ve diğer gereklilikler Kuruluş,faaliyet, ürün ve hizmetlerine uygulanabilecek olan kanundan doğan veya gönüllü olarak uymayı kabul ettiği, şartları belirlemeli ve bunları sağlamak için de bir usul geliştirmelidir. Kuruluşun gönüllü uymayı taahhüt ettiği diğer yükümlülüklere örnek olarak şunlar verilebilir, Endüstriye ait uygulama kuralları Kamu kuruluşları ile yapılan anlaşmalar Kural koymayan kılavuzlar Kanuni yükümlülükleri takip edebilmek amacıyla kuruluş kendi faaliyet, ürün ve hizmetleriyle ilgili kanun ve idari düzenlemelerin bir listesini yaparak korumalıdır (Tüzün, T. 1997; TSE 1996c; TSE 1997) 2.5. Amaç ve hedefler Amaç ve hedefler, kuruluşun çevre politikası ile tutarlı olarak, çevre yönetim sistemini içeren konu ve bu sisteme dolaylı etkide bulunan tüm konularda, her yıl artan bir taahhüdü içermelidir. Amaçlar ölçülebilir olmalı ve en fazla ihtiyaç duyulan alanlara öncelik verilerek sıralanmalıdır. Çevre amaç ve hedefleri belirlenirken cevaplanması gereken sorular şunlar olmalıdır (TSE, 1997); Çevre amaç ve hedefleri, kuruluşun çevre politikasını, faaliyet, ürün ve hizmetleriyle ilgili çevre etkilerini yansıtmakta mıdır? Amaç ve hedeflerin gerçekleşmesinden sorumlu görevliler, bunlar için nasıl bir girdi sağlamaktadır? İlgili tarafları görüşleri nasıl göz önünde tutulmaktadır? Amaç ve hedefler için hangi ölçülebilir göstergeler belirlenmiştir? Çevre ile ilgili gelişmeleri yansıtmak için amaç ve hedefler uygun aralıklarla nasıl gözden geçirilmektedir? 2.6. Çevre yönetim programı Çevre yönetim programı, çevre amaç ve hedeflerine ulaşmak için uygulanacak yöntemleri içermektedir. Çevre ile ilgili hedeflere ulaşmak için yapılacakları, çizelgeleri, kaynak ve sorumlulukları belirleyen kısa vadeli bir plandır. Bu plan her yıl düzenlenmeli, gerçekleşenler ve gerçekleşmeyenler, sebep ve sonuçları ile birlikte ele alınmalıdır Bünye ve sorumluluk Çevre yönetiminin etkinliğini sağlamak amacıyla, görevler, sorumluluk ve yetkiler tarif edilmeli, belgeye bağlanmalı ve ilgililere duyurulmalıdır. Çevre ile ilgili iç denetim, dokümantasyon ve sertifika işlemlerinin hangi makamlarca yürütüleceği açıkça belirtilmelidir. Sistem dahilinde diğer sorumluluklardan bağımsız olarak yönetim temsilcisi atamalı ve yönetim temsilcisinin görevleri; 527

6 Sistemi kurmak, uygulamak ve sürdürmek, Sistem performansını üst yönetime raporlamak olmalıdır Eğitim, bilinç ve ehliyet Çevre bilincinin etkin bir biçimde gerçekleştirilebilmesi ve çevre yönetim sisteminin etkinliğinin artırılması ile ilgili olarak, uygun bir eğitim sağlanmalıdır. Etkin bir eğitim sisteminin oluşması için; Çalışanların eğitim ihtiyaçları belirlenmeli, Tespit edilen ihtiyaçlar için eğitim planı yapılmalı, Çalışanların aldığı eğitim belgelenmeli, Eğitim programı sürekli olarak geliştirilmeli, Kuruluşla birlikte iş yapanlarda eğitime dahil edilmeli ve Çevre politikası ve amaçlarına uyum sağlanmalıdır (Doğan ve Doğan 1991) İletişim Kuruluş, çevre boyutları ve çevre yönetim sistemi yönünden çeşitli kademeler ve çeşitli görevleri yapan birimler arasında iletişim sağlamalıdır. Ayrıca kuruluş dışındaki ilgili taraflardan gelen belgelerin kabulü, kaydı ve cevaplandırılması ile ilgili usuller belirlenmeli ve bunların sürekliliği sağlanmalıdır (Tüzün, T. 1997) ÇYS ile ilgili belgeye bağlama ve belge kontrolü Bu aşamada çevresel dokümanlar ve doküman kontrol prosedürleri hazırlanır. ÇYS de belgeleme işlemlerinde kilit unsur çevre el kitabıdır. Bu kitabın yapısı, kuruluş yapı ve sistemine göre farklılıklar gösterebilir. Çevre el kitabında, dokümanlar okunaklı, tarihli, sıralı ve düzenli bir şekilde hazırlanmış olmalıdır. Çevre el kitabında ayrıca (Doğan ve Doğan 1991). Sistemin bütünü tanımlanmalı, Organizasyon, sorumluluklar ve bunların arasındaki ilişkiler ortaya konmalı Kuruluşun işlev ve faaliyetleri belirtilmeli, Çevre hedef ve detayları bulunmalıdır. Kuruluş; bu TS ISO standardı tarafından gerekli görülen bütün belgelerin; Yerinin tayini, Belirli süreler içerisinde gözden geçirmeleri, gerektiğinde bu işlemin uygun şekilde yapılmasının ve yeterliliklerin yetkili personel tarafından onaylanmasını, En son kopyalarının, ÇYS nin etkin bir biçimde çalışması için önemli görülen işlemlerin yapıldığı bütün mahallerde bulundurulmasını, 528

7 Geçerliliğini yitirmiş yazıların, gönderildikleri ve kullanıldıkları yerlerden hemen toplatılmasını ve istenilmeyen kullanımlarının önlenmesini, Hukuki sebeplerden dolayı bilgilerin saklanması gereken yazıların uygun şekilde belirtilmesini sağlamak amacıyla gerekli usulleri belirlemeli ve bunları sürdürmelidir. Belgeler okunabilir olmalı, yürürlük ve gözden geçirme tarihini taşımalı, kolayca belirlenebilmeli, belirli süre boyunca düzgün bir şekilde saklanmalıdır. Değişik belgelerin uygulamaya konması ve değiştirilmesi ile ilgili usul ve sorumluluklar belirlenmelidir (TSE, 1996c) İşlem kontrolü Kuruluş, politika amaç ve hedeflerine uygun olarak tespit edilmiş önemli çevre boyutlarıyla bağlantılı işlem ve faaliyetleri bakım işlemlerini de içine alacak şekilde belirlemelidir. Bunuda şu şekilde planlamalıdır (TSE, 1996c); Usullerdeki işlem kontrol kıstaslarına uyumun sağlanması, Kuruluş tarafından kullanılan mal ve hizmetlerin önemli çevre boyutları ile bağlantılı usullerin tedarikçilere ve müteahhitlere bildirilmesi, -Yoklukları çevre politika ve amaçlarından sapmalara yol açabilecek, belgeye bağlama usullerinin tespit edilmesi ve sürekliliğinin saptanması Acil hal hazırlığı ve bu hallerde yapılması gereken işler Kuruluş, kazalara ve acil hallere maruz kalma ihtimalinin belirleme ve bu hallerde ortaya çıkabilecek çevre etkilerinin önlenmesi veya hafifletilmesi için usuller koymalı bu usulleri uygun aralıklarla denemeli ve bunların sürekliliğini sağlamalıdır. Kazaların ve acil hallerin ortaya çıkmasından sonra, acil hal hazırlığı ve bu hallerde yapılması gerekenler gözden geçirilmeli, gerektiğinde düzenlemeler yapılmalıdır İzleme ve ölçme Kuruluş, çevre üzerine önemli etkileri olan faaliyet, ürün ve hizmetlerini izlemek ve ölçmek için dokümante prosedürler oluşturmalı ve sürdürülmesini sağlamalıdır. Bu prosedürler, performansın izlenmesi, ilgili işletme kontrolleri ve kuruluşun çevre amaç ve hedeflerini de içermelidir. İzleme aletleri kalibre edilmeli, sürekliliği sağlanmalı ve bu işlemin kayıtları, kuruluşun prosedürlerine göre saklanmalıdır. Kuruluş; ölçme ve doğrulama ile ilgili yöntemleri de belirlemelidir. Bu amaçla; Kalibrasyon sertifikaları bulunmalı, Doğrulama yöntem ve ölçüm zamanı ile yerleri belirlenmeli, Elde edilen veriler değerlendirilmelidir (TSE, 1996c, Doğan ve Doğan 1991) Uygunsuzluk, düzeltici ve önleyici faaliyet Uygunsuzluklar ile ilgilenilmesi, araştırılması ve önleyici faaliyetlerin başlatılması için prosedürler oluşturulmalıdır. Bu prosedürlerde uygunsuzluklarla ilişkili olarak yetki ve sorumluluklar da belirtilmeli ve şu adımları kapsamalıdır; 529

8 Uygunsuzlukların sebeplerinin belirlenmesi, Gerekli düzeltici faaliyetlerin belirlenmesi ve uygulanması, Uygunsuzlukların tekrarını belirlemek için gerekli kontrollerin veya kontrol mekanizmalarında gerekli değişikliklerin yapılması, Yapılan değişikliklerin kayıtlarının tutulması. Fiili veya potansiyel Uygunsuzlukların sebeplerinin ortadan kaldırmak için yapılan faaliyetler, problemin büyüklüğüne uygun ve ortaya çıkan çevre etkisiyle orantılı olmalıdır (TSE, 1996c) Kayıt Kuruluş, ÇYS nin gereklerine uygun olara, elde edilen ve planlanan çevresel amaç ve hedeflere ait değerlerin kayıtlarının tutulmasına ait bir kayıt sistemi oluşturmalıdır. Kuruluş, çevreyle ilgili kayıtların belirlenmesi, sürekliliği ve yönetimi için gerekli usulü koymalı ve bunları sürdürmelidir. ÇYS kayıtları anlaşılır, okunaklı ve ilgili faaliyet, ürün ve hizmetin izlenebilirliğine elverişli olmalıdır. ÇYS kayıtları kaybolmayacak ve zara görmeyecek bir şekilde saklanmalı ve korunmalıdır. Bu kayıtların saklanma süreleri belirlenmeli ve kaydedilmelidir (TSE, 1996c) ÇYS denetimi Çevre faaliyetleri ve sonuçlarının planlanan düzenlemelere göre etkin uygulanıp uygulanmadığını ve bu hedeflere ulaşmak için yeterli olup olmadığının denetlenmesidir. ÇYS denetimi, kuruluş içi seçilen personel ve kuruluş dışındaki taraflarca yürütülebilir, her iki durumda da bu denetimi yapan kişiler objektif, tarafsız olmalı ve konuda eğitimli olmalıdır Yönetimce gözden geçirme Kuruluş yönetimi, sürekli gelişmenin, ÇYS nin kuruluş ve mevcut şartlara uygunluğunun, dolaysıyla kuruluş çalışmalarındaki başarının devam ettirilebilmesi için ÇYS ni belirli aralıklarla gözden geçirip değerlendirmelidir. Gözden geçirme faaliyetleri mümkün olduğu kadar kapsamlı olmalı ve kuruluşun çevresel performansının ISO ile uyumluluğunu göstermelidir (TSE, 1996c; TSE, 1997). 3. Belgelendirme Süreci ISO Belgelendirme sürecinin 8 ile 18 ay arasında değişmektedir (Babakri, et all, 2003). ISO Çevre Yönetim Sistemi kurmak için bir danışman kuruluşa başvurmak esastır. Danışman kuruluşlar, ISO belgesi almak isteyen kuruluşlara hem iç denetim hakkında eğitim vermekte olup hem de dış denetimi yaparak ISO sertifikası verme yetkisi olan kuruluşlardır. Ayrıca üniversitelerin ilgili bölümlerinden de yardım alınabilir (SGS, 1997). Bu belge 3 yıl için geçerli olup Çevre Yönetim Sisteminin işletilmemesi durumunda belgeyi askıya alma veya belge iptali mümkündür (BVQI, 1999). 530

9 4. SONUÇ Endüstriyel faaliyetlerin hükümetler tarafından her geçen gün daha sıkı kontrol edilmesi ve çevre ile ilgili yasal düzenlemelerin koştuğu şartları ihlal edenlere uygulanan cezaların artması, birçok ülkede tüketicilerin çevreye daha az zarar veren ürünleri tercih eder duruma gelmesi ve çevreyle ilgili konularda yeterli gayreti sarf etmeyen şirketlerin hem ulusal hem de uluslar arası pazarlarda rekabet gücünü kaybetme ihtimali kuruluşlar için ISO belgesine sahip olmayı daha da önemli hale getirmektedir. Bunun yanı sıra doğal kaynakların tükenmesi ve su, hava ve toprak kirliliğinin gelecek nesilleri tehdit eder hale gelmesi ve hatta yaşanması da ISO çevre yönetim sisteminin kuruluşlarda uygulanmasını toplum ve çevre açısından ne kadar önemli hale geldiğini göstermektedir. Sonuç olarak; ISO Çevre Yönetim Sistemi, doğal kaynak kullanımını azalttığı, temiz üretim teknolojilerinin kullanımını teşvik ettiği ve Avrupa Birliği tarafından da benimsenmiş bir uygulama olması sebebiyle bu uygulamanın ülkemizde de yaygınlaştırılması gerekmektedir. 5. KAYNAKLAR Atasoy, B. (1998) Çevre Yönetimi ve ISO Çevre Yönetim Standartları, Gazi Üniv. Babakri K.A., Bennett, R.A. and Franchetti, M. (2003) Critical factors for implementing ISO standard in United States industrial companies, J. of Cleaner Prod., 11: Bektaş, H. (1997) ISO e Genel Bir Bakış, 2. Ulusal Çevre Müh. Kong., TMMOB, ÇMO, İstanbul BVQI Fro Bureau Veritas Quality International (1999), ISO Çevre Yönetim Sistemi Eğitim Notları, İstanbul Doğan, G. ve Doğan E. (1991) ISO Çevre Yönetimi, Çevre Yönetim Sistemi ve Çevre Korumasına Katkıları, 2. Ulusal Çevre Müh. Kong., TMMOB, ÇMO, İstanbul Fresner J. (1998) Cleaner production as a means for effective environmental management,journal of Cleaner Production,; 6:171-9 Hikmetoğlu, H. ve Hot, K. (1998) ISO Çevre Yönetimi, Çevre Yönetim Sistemi ve Uygulamaları 6. endüstriyel Kirlenme Kontrolü Semp. İTÜ, İstanbul Orecchini, F. (2000) The ISO certification of a machine-process, Journal of Cleaner Production, 8;61 68 SGS Seminer Programı (1997), SGS Çevre Yönetim Sistemleri Eğitim Rehberi, İstanbul S&Q Mart Kalite Güvenlik Sanayi ve Ticaret A.Ş., (1991) ISO İç Denetçi Eğitimi TSE, (1996a)TS-EN ISO Çevre Yönetim Sistemleri El Broşürü, Ankara TSE, (1996b) Çevre Yönetimi Sistemi Eğitim notları, Ankara TSE, (1996c) TS-EN ISO Çevre Yönetimi, Çevre Yönetim Sistemleri- Özellikleri ve Kullanım Kılavuzu, Ankara TSE, (1997) TS-EN ISO Çevre Yönetimi, Çevre Yönetim Sistemleri- Prensipler, Sistemler ve Destekleyici Teknikler için Genel Kılav, Ankara Tüzün, T. (1997) ISO Çevre Yönetimi, Çevre Yönetim Sisteminin Maddeleri ve Faydaları 2. Ulusal Çevre Müh. Kong., TMMOB, ÇMO, İstanbul 531

YÖNETİM SİSTEMLERİ. Yönetim Sistemi Modelleri: Deming tarafından geliştirilen, Planla Uygula Kontrol Et Önlem Al

YÖNETİM SİSTEMLERİ. Yönetim Sistemi Modelleri: Deming tarafından geliştirilen, Planla Uygula Kontrol Et Önlem Al YÖNETİM SİSTEMLERİ Yönetim Sistemi Modelleri: Deming tarafından geliştirilen, Planla Uygula Kontrol Et Önlem Al kavramlarını içeren sürekli iyileştirme döngüsü ile uygulanır. YÖNETİM SİSTEMLERİ Şematik

Detaylı

Bütün kuruluşların, çevre politikaları ve amaçlarıyla uyumlu olarak, faaliyetlerinin, ürünlerinin ve hizmetlerinin çevre üzerindeki etkilerini kontrol etmek suretiyle, kusursuz bir çevre performansına

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ Ohsas 18001 Endüstrinin değişik dallarında faaliyet gösteren kuruluşların, faaliyet konularını yerine getirirken, İş Sağlığı ve Güvenliği konusunda da, faaliyet

Detaylı

T. C. KAMU İHALE KURUMU

T. C. KAMU İHALE KURUMU T. C. KAMU İHALE KURUMU Elektronik İhale Dairesi KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ BT Strateji Yönetimi BT Hizmet Yönetim Politikası Sürüm No: 6.0 Yayın Tarihi: 26.02.2015 444 0 545 2012 Kamu İhale Kurumu Tüm hakları

Detaylı

TS EN ISO 14001: 2005 AC: Haziran 2010

TS EN ISO 14001: 2005 AC: Haziran 2010 TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD Sayfa 1/5 ICS 13.020.10 TS EN ISO 14001: 2005 AC: Haziran 2010 Bu ek, CEN tarafından kabul edilen EN ISO 14001: 2004/AC: 2009 eki esas alınarak TSE Çevre İhtisas Grubu nca

Detaylı

Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015. Ömer KEDİCİ

Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015. Ömer KEDİCİ Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015 Ömer KEDİCİ Tanım Enerji yönetimi ; Planlama, Koordinasyon ve Kontrol gibi birbirinden bağımsız olduklarında etkisiz kalabilecek işlevlerin bir araya gelerek oluşturdukları

Detaylı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. TS EN ISO 9001-2000 Kalite Yönetim Sistemi TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi TS (OHSAS) 18001 İSG Yönetim Sistemi

YÖNETİM SİSTEMLERİ. TS EN ISO 9001-2000 Kalite Yönetim Sistemi TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi TS (OHSAS) 18001 İSG Yönetim Sistemi YÖNETİM SİSTEMLERİ Ülkemiz kuruluşları da Kalite, Çevre ve İş sağlığı ve güvenliği konularına verdikleri önemi göstermek, etkinlik ve verimliliği artırmak amacıyla Yönetim Sistemlerine geçiş için uğraş

Detaylı

ISO 14001 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ HAKAN KARAGÖZ

ISO 14001 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ HAKAN KARAGÖZ Tanım: Bir kuruluşun faaliyetlerini içinde yürüttüğü; hava, su, toprak, doğal kaynaklar, bitki topluluğu, hayvan topluluğu ile insanları da ihtiva eden ortam ve bunun arasındaki ilişkiye "çevre" denilmektedir.

Detaylı

ISO 14001:2015 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ KILAVUZU

ISO 14001:2015 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ KILAVUZU ISO 14001:2015 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ KILAVUZU ISO 9001:2015 KYS standardı ile birlikte değişen pazar ve çevresel şartlara uyum için ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi standardı da yeni seviye yönetim

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI. Öngörülen Eylem veya Eylemler

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI. Öngörülen Eylem veya Eylemler KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI Standart Öngörülen veya ler veya KOS1 Etik Değerler ve Dürüstlük: Personel davranışlarını belirleyen kuralların personel tarafından bilinmesi

Detaylı

BAŞ DENETÇİ PROGRAMLARI

BAŞ DENETÇİ PROGRAMLARI BAŞ DENETÇİ PROGRAMLARI İçindekiler ISO 9001:2008 Baş Denetçi Eğitimi... ISO 14001:2004 Baş Denetçi Eğitimi... OHSAS 18001:2007 Baş Denetçi Eğitimi... ISO 22000:2005 Baş Denetçi Eğitimi... ISO 9001:2008

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI KAMU İÇ KONTROL KONTROL ORTAMI İç kontrolün temel unsurlarına temel teşkil eden genel bir çerçeve olup, kişisel ve mesleki dürüstlük, yönetim ve personelin etik değerleri, iç kontrole yönelik destekleyici

Detaylı

Mikro Bilgi Kayıt ve Dağıtım A.Ş Kalite Yönetim Temsilcisi. Şenay KURT senay.kurt@mikrobilgi.com.tr

Mikro Bilgi Kayıt ve Dağıtım A.Ş Kalite Yönetim Temsilcisi. Şenay KURT senay.kurt@mikrobilgi.com.tr Mikro Bilgi Kayıt ve Dağıtım A.Ş Kalite Yönetim Temsilcisi Şenay KURT senay.kurt@mikrobilgi.com.tr Standart Nedir? Standardizasyon; belirli bir faaliyetle ilgili olarak ekonomik yarar sağlamak üzere bütün

Detaylı

OHSAS 18001 : 2007 İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ

OHSAS 18001 : 2007 İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ OHSAS 18001 : 2007 İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ Rahile Yeni Çevre Mühendisi IRCA ISO 14001 ÇYS Baş Tetkikçisi IRCA ISO 9001 KYS Baş Tetkikçisi 1 Yönetim Sistemi Nedir? Bir yönetim sistemi kuruluşun

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI KONTROL ORTAMI (Uygulamalar) Süleyman MANTAR ESOGÜ Strateji Geliştirme Daire Başkanı 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI (Kontrol ortamı, iç kontrolün diğer unsurlarına temel teşkil

Detaylı

Laboratuvar Akreditasyonu

Laboratuvar Akreditasyonu Akreditasyon Laboratuvar, muayene ve belgelendirme kuruluşlarının ulusal ve uluslararası kabul görmüş teknik kriterlere göre değerlendirilmesi, yeterliliğin onaylanması ve düzenli aralıklarla denetlenmesi

Detaylı

T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ KOCAELİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI

T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ KOCAELİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ KOCAELİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI KOCAELİ 30.06.2010 RAPORU II. KOÜ KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI 1. KONTROL ORTAMI STANDARTLARI

Detaylı

İç Tetkik Soru Listesi

İç Tetkik Soru Listesi Std. Mad. Soru 4.1 1 Kalite Yönetim Temsilciliği İçin Sorular Sorular E / H Bulgular Kalite Yönetim Sistemi için ihtiyaç duyulan prosesler, proseslerin sırası ve birbirleriyle etkileşimleri belirlenmiş.

Detaylı

Çevre Yönetim Sistemleri ve Çevre Boyutu

Çevre Yönetim Sistemleri ve Çevre Boyutu SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Çevre Yönetim Sistemleri ve Çevre Boyutu Hafta 10 Yrd. Doç. Dr. Asude Ateş Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine

Detaylı

İSG Yönetim Sistemi Prensipleri

İSG Yönetim Sistemi Prensipleri İSG Yönetim Sistemi Prensipleri Taahhüt ve politika Planlama Uygulama ve Çalıştırma Kontrol ve Düzeltici Faaliyet Yönetimin Gözden Geçirmesi ISO 18001 Awareness Training Ders 4 İSG ve OHSAS 18001 1 4.1

Detaylı

ISO 27001 Kurumsal Bilgi Güvenliği Standardı. Şenol Şen

ISO 27001 Kurumsal Bilgi Güvenliği Standardı. Şenol Şen ISO 27001 Kurumsal Bilgi Güvenliği Standardı Şenol Şen Bilgi Güvenliği Kavramı Bilgi güvenliği, bir varlık türü olarak bilginin izinsiz veya yetkisiz bir biçimde erişim, kullanım, değiştirilme, ifşa edilme,

Detaylı

T. C. KAMU İHALE KURUMU

T. C. KAMU İHALE KURUMU T. C. KAMU İHALE KURUMU Elektronik İhale Dairesi KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ BT Strateji Yönetimi BT Hizmet Yönetim Politikası Sürüm No: 5.0 Yayın Tarihi: 14.07.2014 444 0 545 2012 Kamu İhale Kurumu Tüm hakları

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İÇ KONTROL SİSTEMİ VE KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI DERLEYEN CUMALİ ÇANAKÇI Şube Müdürü SUNUM PLANI İç Kontrol

Detaylı

Prosedür. Kalite Yönetim Sisteminde Neden gerçekleştirilecek?

Prosedür. Kalite Yönetim Sisteminde Neden gerçekleştirilecek? Prosedür Bir faaliyeti veya bir bir amaca ulaşmak için izlenen yol ve yöntem (TDK) Prosesi icra etmek için belirlenen yol (ISO 9000) Faaliyetleri yeterli kontrolü sağlayacak detayda tarif eden dokümanlardır

Detaylı

OHSAS 18001 ĐŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLĐĞĐ YÖNETĐM SĐSTEMĐ

OHSAS 18001 ĐŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLĐĞĐ YÖNETĐM SĐSTEMĐ güncel OHSAS 18001 ĐŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLĐĞĐ YÖNETĐM SĐSTEMĐ Dr. Handan TOPÇUOĞLU Ph.D, Dr.Şenay ÖZDEMĐR Ph.D. Đdeal Đş Sağlığı Ltd.Şti ĐSĐG günümüzde bir yönetim sistemi olarak ele alınmaktadır. Bu kapsamda

Detaylı

DENETİM VE DOKÜMANTASYON BEKLENTİLERİ

DENETİM VE DOKÜMANTASYON BEKLENTİLERİ Terimler ve tarifler (Ref. ISO 14001) ISO 14001 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMLERİ İÇİN DENETİM ve DOKÜMANTASYON BEKLENTİLERİ Tetkikçi Bir tetkiki yapabilmeye yetkili uzman kişi. [ISO 9000:2000, Madde 3.9.9] Sürekli

Detaylı

ISO 14001:20014 ve ISO 14001:2015 Şartları Arasındaki Eşleştirme Eşleştirme Kılavuzu

ISO 14001:20014 ve ISO 14001:2015 Şartları Arasındaki Eşleştirme Eşleştirme Kılavuzu Final ISO 14001:20014 ve ISO 14001:2015 Şartları Arasındaki Eşleştirme Eşleştirme Kılavuzu Giriş Bu doküman ISO 14001:2004 ve ISO 14001:2015 şartları arasındaki eşleştirmeyi sunmaktadır. Doküman yalnızca

Detaylı

ISO 27001:2013 BGYS BAŞDENETÇİ EĞİTİMİ. Planlama - Destek

ISO 27001:2013 BGYS BAŞDENETÇİ EĞİTİMİ. Planlama - Destek Planlama - Destek Risk ve fırsatları ele alan faaliyetler enel ilgi güvenliği yönetim sistemi planlaması yaparken, kuruluş Madde 4.1 de atıf yapılan hususları ve Madde 4.3. de atıf yapılan şartları göz

Detaylı

Kapsam. Çevre Yönetimi Çevre Yönetim Sistemi (ÇYS) ÇYS Standartları ÇYS nin Uygulanması ÇYS nin Getirileri (Neden ÇYS) ÇYS de Başarı Unsurları

Kapsam. Çevre Yönetimi Çevre Yönetim Sistemi (ÇYS) ÇYS Standartları ÇYS nin Uygulanması ÇYS nin Getirileri (Neden ÇYS) ÇYS de Başarı Unsurları Kapsam Çevre Yönetimi Çevre Yönetim Sistemi (ÇYS) ÇYS Standartları ÇYS nin Uygulanması ÇYS nin Getirileri (Neden ÇYS) ÇYS de Başarı Unsurları ÇEVRE YÖNETİMİ Çevre Yönetimi KIT KAYNAKLAR SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

Detaylı

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir?

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir? T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI KİHBİ Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL MAYIS 2014 ANKARA 1- Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini sürekli

Detaylı

KALİTE EL KİTABI PERSONEL BELGELENDİRME

KALİTE EL KİTABI PERSONEL BELGELENDİRME Sayfa Sayısı 1/5 1. KAPSAM TS EN ISO/IEC 17024 Personel belgelendirme kuruluşları için geliştirme ve sürdürebilirlik programları da dahil belirli şartlara göre personeli belgelendiren kuruluşlar için genel

Detaylı

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU R20.08

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU R20.08 R20.08 LABORATUVARLARDA YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRME FAALİYETİ Rev.00 03-2002 1. GİRİŞ 1.1 TS EN ISO/IEC 17025 (2000) Deney ve Kalibrasyon Laboratuvarlarının Yeterliliği için Genel Şartlar standardında bir

Detaylı

ISO 9000 Serisi Standartların Amacı Nedir?

ISO 9000 Serisi Standartların Amacı Nedir? ISO 9000 Serisi Standartların Amacı Nedir? Etkili bir yönetim sisteminin, nasıl kurulabileceği, dokümante edilebileceği ve sürdürülebileceği konusunda yol göstermek, firmalar arasında güven ortamı yaratmak;

Detaylı

ISO 9001 : 2000 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ. Doç.Dr. Nihal ERGİNEL ANADOLU ÜNİVERSİTESİ Endüstri Mühendisliği Bölümü Eskişehir

ISO 9001 : 2000 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ. Doç.Dr. Nihal ERGİNEL ANADOLU ÜNİVERSİTESİ Endüstri Mühendisliği Bölümü Eskişehir ISO 9001 : 2000 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ Doç.Dr. Nihal ERGİNEL ANADOLU ÜNİVERSİTESİ Endüstri Mühendisliği Bölümü Eskişehir 1 TEMEL KALİTE KAVRAMLARI Kalite Güvencesi nedir? Ürün veya hizmet ile ilgili kalite

Detaylı

DOKÜMAN KOTROLÜ. Çeviri: Elif KILIÇ, Gıda Müh. Düzenleme: Fırat ÖZEL, Gıda Müh.

DOKÜMAN KOTROLÜ. Çeviri: Elif KILIÇ, Gıda Müh. Düzenleme: Fırat ÖZEL, Gıda Müh. BRC Gıda standardında geçen gerekliliklerin bir kısmına yönelik olarak açıklayıcı klavuzlar BRC tarafından yayınlandı. Bu klavuzlardan biri olan bu dokümanın Türkçe çevirisi Sayın ELİF KILIÇ tarafından

Detaylı

Kontrol: Gökhan BİRBİL

Kontrol: Gökhan BİRBİL Doküman Adı: İÇ DENETİM PROSEDÜRÜ Doküman No.: Revizyon No: 04 Yürürlük Tarihi: 05.01.2012 Hazırlayan: Tekin ALTUĞ Kontrol: Gökhan BİRBİL Onay: H. İrfan AKSOY Sayfa 2 / 7 1. AMAÇ Bu prosedürün amacı, TÜRKAK

Detaylı

10 SORUDA İÇ KONTROL

10 SORUDA İÇ KONTROL T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL 1 Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini

Detaylı

DENEY VEYA KALİBRASYON LABORATUVARLARININ TS EN ISO/IEC 17025:2005 STANDARDINA GÖRE DENETİMİ VE AKREDİTASYONU

DENEY VEYA KALİBRASYON LABORATUVARLARININ TS EN ISO/IEC 17025:2005 STANDARDINA GÖRE DENETİMİ VE AKREDİTASYONU 583 DENEY VEYA KALİBRASYON LABORATUVARLARININ TS EN ISO/IEC 17025:2005 STANDARDINA GÖRE DENETİMİ VE AKREDİTASYONU Şahin ÖZGÜL ÖZET Deney veya kalibrasyon laboratuarları kendi sözcük dağarcıklarını özenle

Detaylı

ISO 9001:2009 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ STANDARDININ AÇIKLAMASI

ISO 9001:2009 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ STANDARDININ AÇIKLAMASI 0. GİRİŞ ISO 9001:2009 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ STANDARDININ AÇIKLAMASI Dr. Mürsel ERDAL Sayfa 1 Kalite yönetim sisteminin benimsenmesi, kuruluşun stratejik bir kararı olmalıdır. Bir kuruluşun kalite yönetim

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS 18001 Nisan 2008 ICS 03.100.01; 13.100 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMLERİ - ŞARTLAR Occupational health and safety management systems - Requirements TÜRK STANDARDLARI

Detaylı

KKTC MERKEZ BANKASI. BİLGİ GÜVENLİĞİ POLİTİKASI GENELGESİ (Genelge No: 2015/02) Mart-2015 BANKACILIK DÜZENLEME VE GÖZETİM MÜDÜRLÜĞÜ

KKTC MERKEZ BANKASI. BİLGİ GÜVENLİĞİ POLİTİKASI GENELGESİ (Genelge No: 2015/02) Mart-2015 BANKACILIK DÜZENLEME VE GÖZETİM MÜDÜRLÜĞÜ KKTC MERKEZ BANKASI BİLGİ GÜVENLİĞİ POLİTİKASI GENELGESİ (Genelge No: 2015/02) Mart-2015 BANKACILIK DÜZENLEME VE GÖZETİM MÜDÜRLÜĞÜ İçindekiler Giriş... 1 1 Amaç... 1 2 Bilgi Güvenliği Politikaları... 1

Detaylı

ISO 14001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ BİLGİLENDİRME KILAVUZU

ISO 14001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ BİLGİLENDİRME KILAVUZU ISO 14001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ BİLGİLENDİRME KILAVUZU GEÇİŞ DENETİMLERİ İÇİN BELİRLENEN EK SÜRELER Gözetim tetkiki sırasında ISO 14001:2015 in şartlarına uyacak şekilde yapılacak geçiş için

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ RİSK YÖNETİM MODELLERİ

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ RİSK YÖNETİM MODELLERİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ RİSK YÖNETİM MODELLERİ HAZIRLAYAN : ŞERİF OLGUN ÖZEN, CGAP KİDDER EĞİTİM KOMİTESİ BAŞKANI ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANI sozen@csgb.gov.tr EĞİTİMİN

Detaylı

İŞLETME RİSK YÖNETİMİ. Yrd. Doç. Dr. Tülay Korkusuz Polat 1/30

İŞLETME RİSK YÖNETİMİ. Yrd. Doç. Dr. Tülay Korkusuz Polat 1/30 İŞLETME RİSK YÖNETİMİ Yrd. Doç. Dr. Tülay Korkusuz Polat 1/30 Risk Yönetim Süreçleri 2/30 Risk yönetim modeli sektöre, kuruluşun yönetim sistemine, tüm yaşam çevrim süreçlerine, ürünün yapısına bağlı olmakla

Detaylı

TS EN ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Kurum İçi Bilgilendirme Eğitimi ISO 9001 NEDİR?

TS EN ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Kurum İçi Bilgilendirme Eğitimi ISO 9001 NEDİR? ISO 9001 NEDİR? ISO 9001, tüm imalat ve hizmet şirketleri için hazırlanmış olan ve Kalite Yönetim Sistemi nin gereklerini belirleyen uluslararası bir standarttır. Kurumun mal veya hizmet üretimindeki tüm

Detaylı

ISO 9001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞİ İLE İLGİLİ BİLGİLENDİRME

ISO 9001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞİ İLE İLGİLİ BİLGİLENDİRME ISO 9001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞİ İLE İLGİLİ BİLGİLENDİRME ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Standardının son revizyonu 15 Eylül 2015 tarihinde yayınlanmıştır. ISO 9001:2015 Geçiş Süreci IAF (Uluslararası

Detaylı

T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı

T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU VE CEVAPLARLA İÇ KONTROL Ankara-2012 İÇİNDEKİLER 1 Neden İç Kontrol? 2 İç Kontrol Nedir? 3 İç Kontrolün Amacı Nedir? 4 İç Kontrolün Yasal

Detaylı

ANKARA ŞUBESİ YAZ SEMĠNERLERĠ

ANKARA ŞUBESİ YAZ SEMĠNERLERĠ ANKARA ŞUBESİ YAZ SEMĠNERLERĠ 1 KALĠTE YÖNETĠMĠ Bayram ERTEM Makine Mühendisi 2 TEMEL KALĠTE KAVRAMLARI Kalite nedir? Müşteri beklentilerini karşılayabilme derecesi, Bir ürün veya hizmetin belirlenen veya

Detaylı

YÖNETİM SİSTEMLERİ 1

YÖNETİM SİSTEMLERİ 1 YÖNETİM SİSTEMLERİ 1 YÖNETİM, en genel anlamıyla, başkaları vasıtasıyla iş yapmak olarak tanımlanır. İktisatçılara göre YÖNETİM, emek, sermaye ve doğal kaynaklar ile beraber üretim faktörlerinden biridir.

Detaylı

Yönetim Sistemi Standartları

Yönetim Sistemi Standartları ISO/IEC 20000-1 BİLGİ TEKNOLOJİSİ - HİZMET YÖNETİMİ BAŞ DENETÇİ EĞİTİMİ Yönetim Sistemi Standartları 1. ISO nun Kelime Anlamı "International Organization for Standardization" İngilizce açılımı kısaltılınca

Detaylı

ISO 14001:2015 Revizyonu Yenilikler

ISO 14001:2015 Revizyonu Yenilikler ISO 14001:2015 Revizyonu Yenilikler Bursa, 08.03.2016 Yusuf YILMAZ TÜV Austria BBS AŞ September 2015 Folie 1 İçerik: Temel Değişiklikler; Terimler, 2004 ve 2015 versiyonlarının karşılaştırılması Değişen

Detaylı

TS EN ISO 9001:2008 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ. Doç.Dr. A. Kemal SEÇKİN

TS EN ISO 9001:2008 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ. Doç.Dr. A. Kemal SEÇKİN TS EN ISO 9001:2008 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ Doç.Dr. A. Kemal SEÇKİN KALİTE NEDİR??? KALİTE; KULLANIMA UYGUNLUKTUR. (JURAN) ŞARTLARA UYGUNLUKTUR. (CROSBY) İHTİYAÇLARIN KARŞILANABİLME ORANIDIR. TANIMLAR Kalitenin

Detaylı

ISO 9001:2008 KALİ KAL TE YÖNET E İ T M SİSTEMİ EĞİTİMİ

ISO 9001:2008 KALİ KAL TE YÖNET E İ T M SİSTEMİ EĞİTİMİ ISO 9001:2008 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ EĞİTİMİ KALİTE Müşteri ihtiyaç ve beklentilerini karşılayabilmek, mümkünse daha fazlasını başarabilme becerisidir. KALİTE GÜVENCE SİSTEMİNİN S ORTAYA ÇIKIŞI Ş Bitmiş

Detaylı

T.C. AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ KÜTÜPHANE VE DOKÜMANTASYON DAİRE BAŞKANLIĞI KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI 2016

T.C. AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ KÜTÜPHANE VE DOKÜMANTASYON DAİRE BAŞKANLIĞI KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI 2016 T.C. AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ KÜTÜPHANE VE DOKÜMANTASYON DAİRE BAŞKANLIĞI KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI 2016 (HAZİRAN-ARALIK) YILI DEĞERLENDİRME RAPORU Üniversitemiz Kamu İç Kontrol

Detaylı

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU R20.07 LABORATUVAR İÇ DENETİMLERİ

TÜRK AKREDİTASYON KURUMU R20.07 LABORATUVAR İÇ DENETİMLERİ R20.07 LABORATUVAR İÇ DENETİMLERİ Rev.00 03-2002 1 GİRİŞ 1.1 TS EN ISO/IEC 17025 (2000) Deney ve Kalibrasyon Laboratuvarlarının Yeterliliği için Genel Şartlar standardında, bir laboratuvarın yaptığı deney

Detaylı

Kalite Sistemleri ve Yönetimi. Yılmaz ÖZTÜRK

Kalite Sistemleri ve Yönetimi. Yılmaz ÖZTÜRK Kalite Sistemleri ve Yönetimi Yılmaz ÖZTÜRK B TS-EN ISO 9000 Ne Değildir? Ø Kaliteyle ilgili tüm problemleri çözmez Ø Neyin yapılacağını söyler, nasıl yapılacağını değil Ø Etkin bir Kalite Yönetim Sistemi

Detaylı

Prof. Dr. Fatih M. Botsalı Ülkemizde her 6 dakikada bir iş kazası olmakta, her 6 saatte de bir işçimiz hayatını kaybetmektedir. Bu evlerinden çıkan ve çocuklarının geçimlerini sağlamak için çalışmaya giden

Detaylı

ISO 9001 Kalite Terimleri

ISO 9001 Kalite Terimleri Kalite: Mevcut ve var olan karakteristiklerin şartları karşılama derecesine verilen isimdir (ISO 9000) Kalite Politikası: Kalite ile ilişkili olarak üst yönetim tarafından resmi olarak formüle edilen kuruluşun

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI Standart Sorumlu veya KOS1 Etik Değerler ve Dürüstlük: Personel davranışlarını belirleyen kuralların

Detaylı

KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İÇ KONTROL EYLEM PLANI (2011)

KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İÇ KONTROL EYLEM PLANI (2011) KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İÇ KONTROL EYLEM PLANI (2011) Standart Kod No KOS1 Etik Değerler ve Dürüstlük: Personel davranışlarını belirleyen kuralların personel tarafından bilinmesi sağlanmalıdır. KOS

Detaylı

MİLLİ PRODÜKTİVİTE MERKEZİ

MİLLİ PRODÜKTİVİTE MERKEZİ MİLLİ PRODÜKTİVİTE MERKEZİ TS EN ISO 14001: 2004 ÇEVRE YÖNETİMİ SİSTEMİ TEMEL EĞİTİMİ Bilgi Notu ÖZLEM DURMUŞ Çevre Mühendisi odurmus@mpm.org.tr tel: 3124675590/336 ÖZLEM ÖZER Endüstri Mühendisi oozer@mpm.org.tr

Detaylı

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI Bağımsız Denetim Standartları 1. Kilit Terimlerin Belirlenmesi 2. Metnin Çevrilmesi 3. İlk Uzman Kontrolü 4. Çapraz Kontrol İkinci Uzman Kontrolü 5. Metnin

Detaylı

KALİTE TETKİKÇİLERİ İÇİN KILAVUZ AMAÇLI ISO 9001 SORU LİSTESİ

KALİTE TETKİKÇİLERİ İÇİN KILAVUZ AMAÇLI ISO 9001 SORU LİSTESİ 1 GENEL ŞARTLAR Bu standardın öngördüğü şartlara uygun olarak bir kalite yönetim sistemi oluşturulmuş, dokumante edilmiş, uygulanmış, sürekliliğini sağlanmış ve bunun etkinliğini sürekli iyileştirilmekte

Detaylı

STANDART VE STANDARDİZASYON

STANDART VE STANDARDİZASYON STANDART VE STANDARDİZASYON İnsanoğlu yaratıldığı günden bu yana karışıklıktan kurtulma ve belirli bir düzen tesis etme gayreti içerisinde olmuştur. Bu düzenleme sürecinin tabiî bir neticesi olarak ortaya

Detaylı

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı SORU VE CEVAPLARLA İÇ KONTROL

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı SORU VE CEVAPLARLA İÇ KONTROL T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı SORU VE CEVAPLARLA İÇ KONTROL KASIM 2013 İÇİNDEKİLER 1. Neden İç Kontrol? 2. İç Kontrol Nedir? 3. İç Kontrolün Amacı Nedir? 4.

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii 1. BÖLÜM: STANDARDİZASYON 1. STANDARDİZASYON... 3

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii 1. BÖLÜM: STANDARDİZASYON 1. STANDARDİZASYON... 3 İÇİNDEKİLER Önsöz... iii 1. BÖLÜM: STANDARDİZASYON 1. STANDARDİZASYON... 3 1.1. STANDARD VE STANDARDİZASYON... 3 1.1.1. Standardizasyonun Gelişim Süreci... 4 1.1.2. Standardizasyonun Amaçları... 4 1.1.3.

Detaylı

Kırıkkale Üniversitesi 1- KONTROL ORTAMI

Kırıkkale Üniversitesi 1- KONTROL ORTAMI Kırıkkale Üniversitesi 1- KONTROL ORTAMI Standart Kod No Kamu İç Kontrol Standardı ve Genel Şartı Mevcut Durum Eylem Kod No Öngörülen Eylem veya Eylemler Sorumlu Birim veya Çalışma grubu üyeleri İşbirliği

Detaylı

UZUNKÖPRÜ BELEDĠYESĠ ĠÇ KONTROL EYLEM PLANI

UZUNKÖPRÜ BELEDĠYESĠ ĠÇ KONTROL EYLEM PLANI UZUNKÖPRÜ BELEDĠYESĠ ĠÇ KONTROL EYLEM PLANI 2015-2016 İÇİNDEKİLER A. ĠÇ KONTROL SĠSTEMĠNĠNĠN GENEL ESASLARI 1-Amaç 2-Kapsam 3-Dayanak 4- Ġç Kontrolün Temel Ġlkeleri 5- Ġç Kontrol Sisteminin BileĢenleri

Detaylı

ISO 14001: 2015 Çevre Yönetim Sistemi. Versiyon Geçiş Rehberi

ISO 14001: 2015 Çevre Yönetim Sistemi. Versiyon Geçiş Rehberi ISO 14001: 2015 Çevre Yönetim Sistemi için Adı-Soyadı Tarih Oluşturma Ezgi ALTIN 03.08.2016 Kontrol Selim YILMAZ 15.08.2016 Onay / Serbest Bırakma Yankı ÜNAL 15.08.2016 MS-GUI-002 ISO 14001 Geçiş Rehberi

Detaylı

HAKKARİ DEFTERDARLIĞI İÇ KONTROL EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI

HAKKARİ DEFTERDARLIĞI İÇ KONTROL EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI EK:1 HAKKARİ DEFTERDARLIĞI İÇ KONTROL EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI Standart Kamu İç Kontrol Standardı ve Genel Şartı Sorumlu KOS1 KOS 1.1 KOS 1.3 Etik Değerler ve Dürüstlük: Personel davranışlarını belirleyen

Detaylı

ISO/IEC 20000-1 BİLGİ TEKNOLOJİSİ - HİZMET YÖNETİMİ BAŞ DENETÇİ EĞİTİMİ. Terimler Ve Tarifler. www.sisbel.biz

ISO/IEC 20000-1 BİLGİ TEKNOLOJİSİ - HİZMET YÖNETİMİ BAŞ DENETÇİ EĞİTİMİ. Terimler Ve Tarifler. www.sisbel.biz ISO/IEC 20000-1 BİLGİ TEKNOLOJİSİ - HİZMET YÖNETİMİ BAŞ DENETÇİ EĞİTİMİ Terimler Ve Tarifler 1 Kapsam 1.1 Genel Terimler Ve Tarifler Bu standart, bir hizmet yönetimi sistem (HYS) standardıdır. Bir HYS

Detaylı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı YÖNETİM SİSTEMLERİ Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı Genel Bilgilendirme Çevre Yönetim Sistemi (ISO 14001) İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi (OHSAS 18001) Sosyal Sorumluluk Standardı

Detaylı

T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı REKTÖRLÜK MAKAMINA

T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı REKTÖRLÜK MAKAMINA T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı Sayı : 95347179-612.01-87 24/01/2014 Konu : İç Kontrol ları Uyum Eylem Planı Revizesi Hk. REKTÖRLÜK MAKAMINA Bilindiği üzere;

Detaylı

ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi

ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi Enerji ve İnsanlığın Gelişimi Enerji; insan yaşamı ve ekonomik gelişme için olmazsa olmaz temel unsurdur. Ülkemizde nüfus artışı, konfor standartlarının yükselmesi, sanayi

Detaylı

KALİTE TETKİKÇİLERİNE KLAVUZ AMAÇLI SORU LİSTESİ

KALİTE TETKİKÇİLERİNE KLAVUZ AMAÇLI SORU LİSTESİ Sayfa No: / 8 Yayın No: 0 4--) GENEL ŞARTLAR... 4.. 6. 7. 8. Bu standardın öngördüğü şartlara uygun olarak bir kalite yönetim sistemi oluşturulmuş, dokumante edilmiş, uygulanmış, sürekliliğini sağlanmış

Detaylı

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI 1. AMAÇ Petkim Petrokimya Holding A.Ş. Yönetim Kurulu bünyesinde 22/01/2010 tarih ve 56-121 sayılı Yönetim Kurulu kararı ile kurulan Kurumsal Yönetim

Detaylı

BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI

BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI Dr. Handan TOPÇUOĞLU Ph.D. Dr. Şenay ÖZDEMIR Ph.D. İdeal İş sağlığı Ltd.şti. (HS(G)65 BAŞARILI SAĞLIK VE GÜVENLİK YÖNETİM SİSTEMLERİNİ (UK) TEMEL

Detaylı

KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ (ISO 9001:2015)

KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ (ISO 9001:2015) KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ (ISO 9001:2015) NELER GETIRDI www.sigmacenter.com.tr www.sigmaakademi.com Kalite Yönetim Sistemi; o bütün dünyada kalitenin ortak dilidir o diğer yönetim sistemlerinin temelini oluşturur

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS EN ISO 14001 Nisan 2005 ICS 13.020.10 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMLERİ ŞARTLAR VE KULLANIM KILAVUZU Environmental management systems Requirements with guidance for use TÜRK STANDARDLARI

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS EN ISO 14001 Nisan 2005 ICS 13.020.10 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMLERİ ŞARTLAR VE KULLANIM KILAVUZU Environmental management systems Requirements with guidance for use TÜRK STANDARDLARI

Detaylı

SERTİFİKALI KALİTE YÖNETİM SİSTEMLERİ VE KİŞİSEL GELİŞİM EĞİTİMİ

SERTİFİKALI KALİTE YÖNETİM SİSTEMLERİ VE KİŞİSEL GELİŞİM EĞİTİMİ 1- STRATEJİK YÖNETİM 2- ISO 9001:2008 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ 3- ISO 9001:2008 İÇ TETKİKÇİ EĞİTİMİ 4- OHSAS 18001 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ 5- ISO 14001 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ 6- ISO 22000 GIDA GÜVENLİĞİ YÖNETİM

Detaylı

KAYISI ARAŞTIRMA İSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ EK 3.4 KALİTE YÖNETİM / İÇ KONTROL BİRİMİ

KAYISI ARAŞTIRMA İSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ EK 3.4 KALİTE YÖNETİM / İÇ KONTROL BİRİMİ KAYISI ARAŞTIRMA İSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ EK 3.4 KALİTE YÖNETİM / İÇ KONTROL BİRİMİ Kalite Yöneticisi Dök.No KAİM.İKS.FRM.081 Sayfa No 1/ 3 İŞİN KISA TANIMI: Kayısı Araştırma İstasyonu Müdürlüğü üst yönetimi

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS EN ISO 9001:2000 (T1: Kasım 2001 Dahil) ICS 03.120.10 KALİTE YÖNETİM SİSTEMLERİ ŞARTLAR Quality management systems - Requirements TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ Necatibey

Detaylı

ISO 9001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞİ

ISO 9001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞİ ISO 9001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞİ ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Standardının son revizyonu 15 Eylül 2015 tarihinde yayınlanmıştır. ISO 9001:2015 Geçiş Süreci IAF (Uluslararası Akreditasyon

Detaylı

T. C. TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ

T. C. TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ T. C. TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ TS ISO/IEC 27001 BİLGİ GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ, TS ISO/IEC 20000-1 BT HİZMET YÖNETİM SİSTEMİ Sunucu: Gürol GÖKÇİMEN 25.10.2014 Türk Standardları Enstitüsü 1 Güvenlik;

Detaylı

İŞ SÜREKLİLİĞİNDE KATMA DEĞERLİ DENETİM YAKLAŞIMI UYGULAMA ÇALIŞMASI İstanbul, ÖZGÜVEN SAYMAZ

İŞ SÜREKLİLİĞİNDE KATMA DEĞERLİ DENETİM YAKLAŞIMI UYGULAMA ÇALIŞMASI İstanbul, ÖZGÜVEN SAYMAZ İŞ SÜREKLİLİĞİNDE KATMA DEĞERLİ DENETİM YAKLAŞIMI UYGULAMA ÇALIŞMASI İstanbul, 24.05.2017 ÖZGÜVEN SAYMAZ Özgüven SAYMAZ İş Sürekliği Yönetim Sistemi ve ISO 22301 İSYS Denetim Kılavuzu Kitaplarının yazarı

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI KONTROL ORTAMI STANDARTLARI

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI KONTROL ORTAMI STANDARTLARI Standart Kod No 1 Kamu İç Kontrol Standardı ve Şartı ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI KONTROL ORTAMI STANDARTLARI Mevcut Durum Sorumlu Birim Eylem Kod No Öngörülen Eylem veya

Detaylı

TS-EN 15038:2006 Standardının Çeviri Hizmet Sağlayıcılarına Getirdikleri

TS-EN 15038:2006 Standardının Çeviri Hizmet Sağlayıcılarına Getirdikleri TS-EN 15038:2006 Standardının Çeviri Hizmet Sağlayıcılarına Getirdikleri Hizmet Kalitesini sağlamak ve iyileştirmek üzere oluşturulan standartlar (ISO 9001 gibi) her ne kadar tüm sektörlere uygulanabilir

Detaylı

Bilgi Güvenliği Politikası. Arvato Bertelsmann İstanbul, Türkiye. Versiyon 2016_1. Arvato Türkiye. Yayınlayan

Bilgi Güvenliği Politikası. Arvato Bertelsmann İstanbul, Türkiye. Versiyon 2016_1. Arvato Türkiye. Yayınlayan Arvato Bertelsmann İstanbul, Türkiye Versiyon 2016_1 Yayınlayan Durum Sınıfı Arvato Türkiye Onaylı Genel Tarih 01.08.2016 1 İçindekiler 1. Giriş... 4 2. Uygulama Kapsamı... 5 3. Motivasyon... 6 4. Arvato

Detaylı

Eco new farmers. Modül 8 - Belgelendirme, Standartlar ve Prosedürler. Bölüm 2 - Çiftlik Düzeyinde İşlemler

Eco new farmers. Modül 8 - Belgelendirme, Standartlar ve Prosedürler. Bölüm 2 - Çiftlik Düzeyinde İşlemler Eco new farmers Modül 8 - Belgelendirme, Standartlar ve Prosedürler Bölüm 2 - Çiftlik Düzeyinde İşlemler Modül 8 - Sertifika, standartlar ve prosedürler Bölüm 2 - Çiftlik düzeyinde prosedürler www.econewfarmers.eu

Detaylı

GAZ REGULATORÜ BELGELENDİRME TEKNİK ŞARTNAMESİ UBTKŞ-005

GAZ REGULATORÜ BELGELENDİRME TEKNİK ŞARTNAMESİ UBTKŞ-005 SAYFA 2/8 1. AMAÇ ve KAPSAM Bu teknik şartname, UGETAM ürün belgelendirme sistemine belgelendirme için başvuru yapan tedarikçilerin üretmiş oldukları gaz regülatörlerinin karşılaması gereken şartları TS

Detaylı

DOĞAN BURDA DERGİ YAYINCILIK VE PAZARLAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

DOĞAN BURDA DERGİ YAYINCILIK VE PAZARLAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI DOĞAN BURDA DERGİ YAYINCILIK VE PAZARLAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI 1. AMAÇ Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş. ( Şirket veya Doğan Burda ) Kurumsal Yönetim Komitesi

Detaylı

ISO 50001:2011 Enerji Yönetim Sistemi

ISO 50001:2011 Enerji Yönetim Sistemi ISO 50001:2011 Enerji Yönetim Sistemi Enerji Tasarrufu Daha Güçlü Atılımlar İçin Birikimdir 2011 MEYER Temsilcilik ve Kontrol Hizmetleri 1 TÜV (Technischer Überwachungs - Verein) Almanca'da Teknik Gözetim

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM Kurumsal Yönetim ve Son Hükümler

İKİNCİ BÖLÜM Kurumsal Yönetim ve Son Hükümler Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan: BANKALARIN KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK 1 (1 Kasım 2006 tarih ve 26333 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam,

Detaylı

YETKİLENDİRİLMİŞ EĞİTİM SAĞLAYICILARI İÇİN GEREKLİLİKLER KILAVUZU 2014

YETKİLENDİRİLMİŞ EĞİTİM SAĞLAYICILARI İÇİN GEREKLİLİKLER KILAVUZU 2014 YETKİLENDİRİLMİŞ EĞİTİM SAĞLAYICILARI İÇİN GEREKLİLİKLER KILAVUZU 2014 1 0. Giriş Bu kılavuz, Yetkilendirilmiş Eğitim Sağlayıcısı gerekliliklerini karşılamak ve Yetkilendirilmiş Eğitim Sağlayıcısı olarak

Detaylı

BİLGİ GÜVENLİĞİ POLİTİKASI

BİLGİ GÜVENLİĞİ POLİTİKASI Doküman No: EBG-GPOL-01 Revizyon No: 01 Tarih:01.08.2011 Sayfa No: 1/5 Amaç: Bu Politikanın amacı E-TUĞRA EBG Bilişim Teknolojileri ve Hizmetleri A.Ş. nin ve hizmet sunduğu birimlerin sahip olduğu bilgi

Detaylı

Doç. Dr. Ender ATEŞMAN

Doç. Dr. Ender ATEŞMAN Doç. Dr. Ender ATEŞMAN Hacettepe Üniversitesi AB Bakanlığı, 07.05.2015 Çeviride Kalite Kalite nedir? Kalite nasıl ölçülür? Ürün Standartları Hizmet Standartları TS EN 15038 ISO 17100 Sonuç Her şeyden önce

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

4- BİLGİ VE İLETİŞİM(SAĞLIK KÜLTÜR VE SPOR DAİRESİ BAŞKANLIĞI)

4- BİLGİ VE İLETİŞİM(SAĞLIK KÜLTÜR VE SPOR DAİRESİ BAŞKANLIĞI) 4- BİLGİ VE İLETİŞİM(SAĞLIK KÜLTÜR VE SPOR DAİRESİ BAŞKANLIĞI) Standart Kod No Kamu İç Kontrol Standardı ve Genel Şartı Mevcut Durum Eylem Kod No Öngörülen Eylem veya Eylemler Sorumlu Birim veya Çalışma

Detaylı

ISO 9001: 2015 Kalite Yönetim Sistemi. Versiyon Geçiş Rehberi

ISO 9001: 2015 Kalite Yönetim Sistemi. Versiyon Geçiş Rehberi ISO 9001: 2015 Kalite Yönetim Sistemi için Adı-Soyadı Tarih Oluşturma Ezgi ALTIN 03.08.2016 Kontrol Selim YILMAZ 15.08.2016 Onay / Serbest Bırakma Yankı ÜNAL 15.08.2016 MS-GUI-001 ISO 9001 Geçiş Rehberi

Detaylı