MART Kadın-Doğum Özel Sayısı

Transkript

1 MART 2013 Kadın-Doğum Özel Sayısı

2 -KADIN DOĞUM ÖZEL SAYISI Dergimiz yılda 4 sayı olacak şekilde yayıma hazırlanmaktadır. Ağırlıklı olarak pediatrik ve aktarmaktadır. Bu özel sayımızda ise perinatal dönemde probiyotik kullanımının önemini belirten makaleleri derledik. Türkiye nin ilk ve tek bilimsel probiyotik ve prebiyotik dergisi olan Pro/Prebiyotik Günlükleri isimli dergimiz 2 yıldır yayım hayatına devam etmektedir. Pediatrik hastalarla ilgilenen hekimlerimiz için hazırlanan dergimize bu sayımızda zaman zaman beraber hasta takip ettiğimiz Kadın Hastalıkları-Doğum uzmanları da katkıda bulundular. Türkiye nin her yerinden konusunda uzman meslektaşlarımızla beraber sizlere rehber olarak kullanabileceğiniz ve keyifle okuyacağınız özel bir sayı hazırladık. Prof. Dr. Metehan Özen Prof. Dr. Metehan ÖZEN, Prof. Dr. Gökhan Bayhan Prof. Dr. Sırrı Bektaş Prof. Dr. Fatih Durmuşoğlu Doç Dr. Koray Harmancı Prof. Dr. M. Tamer Mungan Prof. Dr. Hasan Yüksel Baskı Tarihi: MART 2013 Hızla gelişen teknoloji insan hayatını kolaylaştırmaya devam ederken tüketim ekonomisinin yarattığı baskı yüzünden modifiye edilen üretim teknikleri çeşitli sağlık problemlerine sebep olmaktadır. Bu nedenle tüm dünyada bitkisel, organik, doğal vb. ürünlere talep artmaktadır. Maalesef hiçbir güvenilirlik ve etkinlik çalışması olmadan kullanılan bu ürünlerin yanında giderek artan sayıda insan çalışmasına sahip olan probiyotikler son 10 yılda tüm dünyanın dikkatini çekmektedir. Klinik çalışmalar probiyotiklerin belli başlı durumlarda biyoterapötik ajan olarak kullanılacağını göstermektedir. Bu sayımızda kendine has üslubu ile bir derlemeyi yorumlayan Prof. Dr. Sırrı Bektaş, bizlere hamilelikte ve emzirme sürecinde probiyotik kullanımın güvenli olduğunu ve içimizin rahat olması gerektiğinin altını çizmektedir. Türkiye de üreme sağlığı konusundaki öncü çalışmalarla tanınan Prof. Dr. Fatih Durmuşoğlu ise sizler için yorumladığı makalede hamilelik sürecinde probiyotik içeren beslenme programının spontan preterm doğum eylemi riskini azalttığını vurgulamaktadır. Çocuk alerji çalışmaları ile tanınan Prof. Dr. Hasan Yüksel ise bu sene yayımlanan bir meta-analizi dergimize yorumladı. Mevcut verilere dayanarak, risk taşıyan çocuklarda gebelik sırasında laktobasil içeren probiyotiklerin kullanılması atopik dermatit gelişme riskini azalttığının altını çizmektedir. Perinatoloji alanında çalışan Prof. Dr. Tamer Mungan, yenidoğan metabolizması ve immün sistemi üzerindeki etkisini bildiğimiz adinopektin seviyesinin hamilelik döneminde probiyotik kullanımı ile pozitif olarak etkilendiği bir araştırmayı yorumladı. Prof. Dr. Gökhan Bayhan bütün anne adaylarının önemsediği bir konu olan hamilelikte aşırı kilo almanın probiyotiklerle önlenebileceğini işaret eden bir çalışmayı değerlendirdi. Doç Dr. Koray Harmancı ise yine bu yıla ait benzer bir meta-analizi bizler için değerlendirdi. Bu çalışmada ise sadece hamilelikte değil aynı zamanda bebeklik döneminde probiyotik kullanılan araştırmalar incelenmiş ve hijyen hipotezini destekler şekilde erken dönemde probiyotik verilmesi ile alerjik hastalık gelişiminin önlenebileceğini göstermiştir. Bu özel sayı sayesinde probiyotik ve prebiyotik desteğini günlük hekimlik sanatınızda daha etkili ve verimli şekilde kullanacağınızı ümit etmekteyiz. Başka bir sayıda buluşana kadar, hamilelik ve emzirme döneminde sağlıklı bir bağırsak florası ve bağışıklık sistemi için probiyotik desteğini ihmal etmeyelim Prof. Dr. Metehan Özen

3 05 Hamilelikte Probiyotiklerin Güvenilirliği: Prof. Dr. Metehan Özen 15 Gebelik Süresinde Maternal Probiyotik Takviyesinin Kolostrum Adiponektin Konsantrasyonuna Etkisi: Prospektif, Randomize, Plasebo-Kontrollü Çalışma. Prof. Dr. M. Tamer MUNGAN 09 Probiyotik İçeren Beslenme Spontan Preterm Doğum Eylemi Riskini Azaltmaktadır Prof. Dr. Fatih Durmuşoğlu 17 Gebelik Sırasında ve Sonrasında Beslenme Danışmanlığı ve Maternal Antropometrik Ölçümler Üzerinde Probiyotiklerin Etkisi: Randomize Plasebo Kontrollü Çalışma Prof. Dr. Gökhan Bayhan 11 Probiyotikler Hamilelikte ve Emzirme Sürecinde Güvenilir midir? Prof. Dr. Sırrı Bektaş 21 Atopik Dermatitin Önlenebilmesi İçin Hamilelik veya İnfantil Dönemde Probiyotik Desteği: Bir Meta-Analiz Doç Dr. Koray Harmancı 13 Hamilelikte Annenin Probiyotikler ile Desteklenmesinin Çocukluk Çağında Atopik Egzema Üzerine Etkisi: Bir Meta-Analiz Prof. Dr. Hasan YÜKSEL

4 Hamilelikte Probiyotiklerin Güvenilirliği: Randomize Çalışmaların Bir sistematik Derlemesi ve Meta-analizi ÖZET Bu çalışmadaki amacımız Lactobacillus, Bifidobacterium ve Saccharomyces spp. nin gebelikteki güvenliğine dair kanıtları sistematik olarak gözden geçirmek ve randomize kontrollü çalışmaların meta-analizini yürütmekti. Başlangıçtan Eylül 2007 ye kadar 11 veri tabanında gebelikte probiyotik kullanımına dair randomize kontrollü çalışmalar tarandı. Rastgele etki modelleri [random-effects models] veriyi birleştirdi. Lactobacillus ve/veya Bifidobacterium üzerine on bir çalışmada 1505 hasta veri heterojenliği olmadan dört sonuç için incelendi; düşük verisi rapor edilmedi. Beş çalışma sezaryen doğum sonuçlarını rapor etti (OR 0.88; 95% CI 0.65 ten 1.19 a). Altı çalışma doğum ağırlığını rapor etti ( ağırlıklı fark [weighted difference] 45 g; 95% CI den 271 e). Dugoua JJ, Machado M, Zhu X, Chen X, Koren G, Einarson TR. Probiotic safety in pregnancy: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials of Lactobacillus, Bifidobacterium and Saccharomyces spp. J Obstet Gynaecol Can Jun;31(6): Üç çalışma gestasyonel yaşı raporladı (ağırlıklı fark 0.4 hafta; 95%CI ten 1.2 ye). Probiyotik grubunda malformasyon bildirilmedi. Gebelikte Saccaromyces kullanımına dair bir randomize kontrollü çalışma mevcut değildi. Lactobacillus ve Bifidobacterium un sezaryen doğum insidansı, doğum ağırlğı veya gestasyonel yaş üzerine etkisi yoktu. Gebelikte Saccaromyces kullanımının güvenliği bilinmemektedir. Hamilelikte ve yenidoğan döneminde probiyotiklerin kullanımı bir dönem tartışılmış ve başlangıçta özellikle güvenlik yönünden bazı endişelere sebep olmuştur. Ancak çalışmalar arttıkça hem güvenli hem etkili oldukları görülmüştür. Artık gelişmiş toplumlarda hamilelik ve emzirme döneminde probiyotik kullanımının hekimler tarafından önerildiği ve toplum tarafından benimsendiğini görmekteyiz. 1Hamilelikte bitkisel ürünlerin kullanımı topluma göre değişmektedir: Araştırmalarda %7-55 arası olarak bildirilmektedir. ABD de yapılan bir çalışmada ise ebelerin takip ettikleri hamilelere %45 ile 93 arasında doğal bitkisel ürünler önerdiği belirlenmiştir 1 2Hamilelik ile emzirme sürecinde kullanılan çeşitli bitkisel ürünlerin incelendiği 75 sistematik derlemeden oluşan bir kitabın 2 sonuç kısmında açıkça belirtildiği üzere.. bu ürünlerin güvenilirlik ve etkinlik çalışmaları çok eksiktir, ve hatta bazı bitkilerin zararlı etkileri bile bulunmaktadır. 3Literatürde hamilelik döneminde yapılan 55 çalışma mevcut (2008 yılına kadar). Bu çalışmalardan uygun metodolojiye sahip 11 adet randomize kontrollü çalışma (RKÇ) bulunmuş. Bunlardan beşi sadece laktobasil suşu ve beş tanesi bifidobakter suşların kombinasyonu ile yapılmış araştırmalardır. 4Diğer doğal ürünlerin hamilelik döneminde neredeyse hiç randomize kontrollü çalışması (RKÇ) olmadığı göz önünde bulundurulursa, bu meta-analizde değerlendirmeye alınan 11 adet RKÇ sayısı gerçekten etkileyicidir. Hamilelikte Lactobacillus ve Bifidobacteria türleri ile yapılan çalışmaların sonucuna göre hem güvenilir hem de belli başlı konularda gayet etkili olduğu gösterilmiştir. Hamilelik ve emzirme döneminde Saccharomyces spp ile yapılan çalışma ise yoktur. En çok kullanılan suşun LGG olması ise diğer laktobasil suşlarının da benzer şekilde güvenilir ve etkili olduğu anlamına kesinlikle gelmemektedir. Prof. Dr. Metehan Özen, Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Enfeksiyon Bilim Dalı Başkanı 5Probiyotikler, insan bağırsağında hem lokal hem sistemik bağışıklık sistemini aktive ederek pek çok klinik fayda göstermektedir. Çok sayıda araştırmayla kanıtlanan ve pek çok dernek tarafından rehberlerde yer alan kullanım alanlarına sahiptir; akut ishal tedavisi, çocuklarda antibiyotik ishalinin engellenmesi, seyahat ishalinin önlenmesi, bakteriyel ve fungal vajinozisin tedavisi vb. diğer durumlarda hekimler tarafından yaygın olarak kullanılmaktadır. Probiyotik tercih ederken en önemli husus (aynen 6antibiyotik tercihinde olduğu gibi) her suşun farklı olduğunu unutmamaktadır. Her laktobasil veya bifidobakteri suşunun kullanım dozu ve etki mekanizması ve klinik etkinliği farklıdır. Bu nedenle sadece randomize kontrollü çalışmalarda (RKÇ) etkinliği gösterilmiş ve meta-analiz yapacak vaka sayısına erişmiş suşları kullanmak gerekmektedir. Örneğin; ishal tedavisinde LGG kullanımını çeşitli rehberlerde 1A seviyesinde kanıta sahip olduğu bildirilmektedir Uzmanlar konseyinin rehberinde 5 ise LGG, L. acidophilus ve Bifidobacterium lactis suşlarının bağışıklık sistemini pozitif olarak aktive etmesi hususunda A seviyesinde kanıta sahip olduğu vurgulanmaktadır. Son yıllardaki artan sayıdaki çalışma ise profilaktik kullanımının çocuklarda üst solunum sayısını ve şiddetini azalttığını göstermektedir. Bu nedenle yakın zamanda probiyotik desteği hekimler tarafından en sık kullanılan en güvenli doğal ürün olarak raflarda yerini alacaktır. 5

5 8Son yıllarda artan RKÇ lar sonucu yapılan sistematik derlemelerde pek çok suşun hamilelik döneminde kullanıldığı ve hem annelerde hem bebeklerde çeşitli parametrelerin takip edildiğini biliyoruz. Bu çalışmalar neticesinde yapılan meta-analizlerde; probiyotik içeren (LGG suşu) gıda maddeleri tüketiminin erken doğum riskini azalttığı ve özellikle alerji hikayesi olan ailelerden doğan bebeklerin atopik dermatit riskini ve şiddetini azalttığı bildirilmektedir. 9Bu çalışmalarda LGG tek başına veya kombinasyon halinde iken çocukların 4 yaşına kadar alerjik hastalık geliştirme riskini en çok azaltan suş olmuştur. Ayrıca, LGG alan annelerin bebeklerinde daha fazla B. breve ve daha az B. adolescentis kolonizasyonu saptanmıştır ki, bu bulgularda atopik dermatitin azalmasında önemlidir. 10 Sonuç olarak, bu meta-analizde değerlendirmeye kabul edilen 11 çalışma çok iyi metodolojik kaliteye sahiptir. Bu meta-analiz sonucuna göre, probiyotik kullanımının sezaryen oranı, doğum haftası ve doğum ağırlığı üzerine herhangi bir etkisi yoktur. Ancak bazı türlerin bebeklerde atopik dermatit geliştirme riskini azalttığı, erken doğum riskini azalttığı, bakteriyel vajinozis insidansını azalttığı, fetusa bazı yağ asitlerinin geçişini arttırdığını, anne sütünde ve kanında bağışıklık sisteminin olumlu yönde etkilendiğinin göstergesi olan sitokinleri vb. arttırdığı bildirilmektedir. Kaynaklar: 1. McFarlin BL, et al. J Nurse Midwifery 1999;44(3): Mills EJ, et al. Herbal Medicines in Pregnancy and Lactation An Evidence-based Approach. London, UK: Taylor & Francis Group; ESPGHAN/ESPID Evidence-Based Guidelines for the Management of AGE in Children in Europe Expert Working Group. JPGN May;46(5): American Academy of Pediatrics Section on Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition. Probiotics and prebiotics in pediatrics. Pediatrics Dec; 126(6): Floch MH, Walker WA, Madsen K, et al. Recommendations for probiotic use-2011 update. Clin Gastroenterol Nov; 45 Suppl: S Prof. Dr. Metehan Özen 1969 yılında Üsküdar - İstanbul da doğdu yılında İstanbul Atatürk Fen Lisesi nde okumaya hak kazandı. Marmara Üniversitesi İngilizce Tıp Fakültesini bitirdikten sonra yılları arasında Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı nda uzmanlık eğitimi aldı ve tezini Türk Pediatri Kurumu Başkanı Prof. Dr. Haluk Çokuğraş danışmanlığında tamamladı tarihleri arasında Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları uzmanlık eğitimini Hacettepe Üniversitesi nde aldı ve tezini Prof. Dr. Güler Kanra gözetiminde bitirdi tarihinde İnönü Üniversitesi nde Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı nı kurdu tarihinde Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Doçenti olmaya hak kazandı. Ekim 2009 tarihinden itibaren Süleyman Demirel Üniversitesi nde akademik görevine devam etmektedir. Kuş Gribi ve Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi konularında 2006 Ocak ayından itibaren Sağlık Bakanlığı Bilimsel Kurulu nda ve Doğa Derneği nde danışman olarak çalıştı. Başarılı ve özverili çalışmalarından dolayı Sağlık Bakanı Prof. Dr. Recep Akdağ tarafından ödüllendirildi. Çeşitli Sivil Toplum Örgütleri nin üyesi olarak Türkiye de pek çok doğa koruma projesinde görev aldı. İngilizce ve Türkçe olarak doğa koruma ve kuş gözlemi hakkında pek çok yayını bulunmaktadır yılında basılan ve çok sayıda ödül alan Türkiye nin Önemli Doğa Alanları kitabına hem Bilimsel Danışman hem de Yazar olarak katkıda bulundu yılında Türkiye nin ilk uluslararası ornitoloji kitabı Birds of Turkey; Status, Taxonomy and Distribution yayımladı. Doğanın saflığına ve doğa korumaya olan merakı yüzünden doğadaki mikro-organizmaların insan sağlığına olan olumlu etkilerine dikkat çekmek amacıyla, son yıllarda probiyotik- prebiyotik konusuna yoğunlaştı. Türkiye de bir ilk olan Probiyotik-Prebiyotik Günlükleri isimli süreli derginin ve ilk pediatrik probiyotik kitabının Sağlıklı Kalmak İçin Probiyotikler ve Prebiyotikler: Anlatılmayan Hikaye editörlüğünü yaparak yayımlanmasını sağladı. Dünyanın ilk pediatrik toplantısı olan International Symposium of Probiotics Prebiotics in Pediatrics (IS3P-2012) eşbaşkanlığını yaptı. Türkiye nin ilk Pediatrik Probiyotik Probiyotik Akademisi toplantısını Ekim 2012 tarihinde Mardin de düzenledi. 7

6 Probiyotik İçeren Beslenme Spontan Preterm Doğum Eylemi Riskini Azaltmaktadır Preterm doğum (PTD) eylemi perinatal mortalite ve morbitide en sık görülen etiyolojidir. Bu problem perinatal ölümlerin %70 oranını kapsamakla beraber oluşan postnatal nörolojik komplikasyonların yarısını oluşturur. Probiyotik içeren gıdaların tüketilmesinin gebelik komplikasyonlarını azaltıcı etkisi üzerinde bilgi birikimi sınırlıdır. METOT Bu çalışma, Norveç te annelerin beslenme alışkanlığı üzerine düzenlenmiş, soru cevap anketi şeklinde yapılmıştır. Probiyotik olarak laktobasil içeren süt ve ürünlerinin preterm doğum üzerine etkilerini araştıran prospektif bir çalışma olarak planlanmıştır. Bu çalışma 950 olgu ve kontrol grubu içermektedir. Preterm doğum ise 37 hafta gebelik öncesi başlayan doğum eylemi olarak tanımlamıştır. Analizler parite, maternal eğitim seviyesi ve fiziksel aktivite değişkenleri göz önüne alınarak ayarlanmıştır. SONUÇLAR Spontan preterm doğum ile sonuçlanan gebeliklere, probiyotikli süt ve süt ürünleri tüketenlerde daha az rastlandığı tespit edilmiştir (OR: 0.857; %95 CI:0.741, 0.992). Süt temelli probiyotik ürünleri tüketenleri düşük, orta ve yüksek oranlarda içermesine göre kategorize edilmesini takiben, yüksek oranda probiyotik içeren ürünleri tüketenler istatiksel anlamda önemli etkin çıkmışlardır (OR:0.820; %95 CI:0.681, 0.986). TARTIŞMA Bu çalışmada ortaya konduğu gibi yüksek oranda probiyotik içeren gıdalarla beslenen grupta PTD oranları istatiksel anlamlı olarak daha az görülmüştür. Bu bulgu bilimsel açıdan da vajinal floranın probiyotik desteği altında tutularak patojen bakteri etkinliğinin azaltılmasının yararlı olacağı görüşünü desteklemektedir. Vajinal flora da laktobasil hakimiyeti ile sağlanan doğal flora ve ph:4.5 ortamı, bir çok patojen bakterinin çoğalmasını ve hakim hale geçmesini engelleyecektir. Bu şekilde gerek servikal doku içerisinde ve gerekse gestasyonel kese ve eklerinde oluşan asendan enfeksiyon oranlarında azalma olacaktır. 1Bu çok geniş vaka sayısına sahip araştırma beslenmenin en önemli dergilerinden birinde yayımlanmıştır. Hamilelik dönemindeki anne adaylarının beslenme konusundaki literatür açısından büyük öneme sahiptir. 2Preterm eylem olgularında %25-40 arasında vajinal enfeksiyonların rol oynadığı önemli bir saptamadır. 3Enfeksiyonlar genellikle vajinal floranın bozulmasına sebep olmakta ve vajinada üreyen patojen bakterilerin asendan yol ile koriyoamniyotise yol açtığı ispatlanmıştır. Bu durumun servikal dilatasyonu tetikleyerek erken doğum nedeni olduğu bilinmektedir. 4Bakteriyel vajinozis, flora bozulmasını takiben en sık ortaya çıkan ve PTD etiyolojisinde en sık rol oynayan rahatsızlıklardan olduğu çeşitli makalelerde rapor edilmektedir. 5Enfeksiyon ve doğum eylemi arasındaki bağlantıyı en güzel açıklayan progesteron hormonu ilişkisidir. Serum progesteron Prof. Dr. Fatih Durmuşoğlu Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Vakfı Academic Hospital Medikal Direktörü hormonu, term gebelikler de azalması ile polimorf nükleer granulositler, makrofajlar ve mast hücreleri servikal doku içerisine infiltre olarak servikal açılma ve silinmeye neden olmaktadırlar. Bu serviks dokusunda oluşan değişiklikler doğum eyleminin başlamasını sağlamaktadır. 6Progesteron çekilmesi ile ortaya çıkan enfeksiyon reaksiyonu ve servikal kanal üzerindeki etkileri, vajinal floranın bozulması ile ortaya çıkan dominant enfeksiyon ajanlarının oluşturduğu reaksiyonlar ile mekanizma açısından örtüşmektedir. 7Bu çalışma bilimsel açıdan da vajinal floranın probiyotik desteği altında tutularak patojen bakteri etkinliğinin azaltılmasının yararlı olacağı görüşünü desteklemektedir. Bu araştırmada olgu sayıları ve kontrol grupları kalite ve kantite açısından yeterli gözükmesine rağmen daha fazla randomize kontrollü çalışmalar gerek vardır. Myhre R, Brantsæter AL, Myking S, and et al. Intake of probiotic food and risk of spontaneous preterm delivery. Am J Clin Nutr. 2011; 93: Dr. Fatih DURMUŞOĞLU 1958 Ankara doğumlu; ilk, orta ve lise eğitimi TED Ankara Koleji ( ), 1981Tıp fakültesi mezunu, 1986 Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi uzmanlık, Johns Hopkins Üniversitesi Jinekoloji ve Obstetrik Departmanı Üreme Endokrinoloji ve İnfertilite bölümünde Post-doc Fellowship ( ) Marmara Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD öğretim üyeliği görevini yaparken 1992 yılında Doçent ve 1999 yılında Profesör unvanını almıştır. Görev geçmişi; Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Vakfı Academic Hospital Medikal Direktörü (2012-), Marmara Üniversitesi Academic Hospital Yönetim Kurulu Üyeliği ( ), Marmara Tıp Fakültesi Vakfı Academic Hospital Başkoordinatörlüğü ( ), Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı Başkanı ( ), Üreme Endokrinolojisi ve İnfertilite Bilim Dalı Kurucu Başkanı ( ), TSRM (Turkish Society of Reproductive Medicine) Yönetim Kurulu Denetleme Üyesi ( ), Türk Aile Planlaması Derneği Merkez Yönetim Kurulu Üyeliği ( ), Fakülte Yönetim Kurulu Doçent Temsilciliği ( ),Tıp Fakültesi Koordinatörler Kurulu Üyesi ve Dönem IV Koordinatörü ( ), Marmara Üniversitesi Hastanesi Döner Sermaye İşletme Müdürü (1999), Marmara Tıp Fakültesi Hastanesi Etik Kurul Başkanlığı ( ),

7 Probiyotikler Hamilelikte ve Emzirme Sürecinde Güvenilir midir? Prof. Dr. Sırrı Bektaş, Bahçeşehir Özel Bektaş Polikliniği Probiyotiklerin, genel sağlığın iyileştirilmesinde kullanılmasına ilişkin, medikal ve paramedikal pekçok çalışma yapılagelmektedir.buna bağlı olarak hamilerde ve süt veren annelerde bakteryel vajinozis veya diare gibi rahatsızlıklarda probiyotiklerin güvenli bir şekilde kullanılabilirliği sorulmaktadır. 1 3 Kanada dan yapılan bu çalışmada probiyotiklerin hamilelerde ve süt veren annelerde kullanımının güvenilirliği incelenmiş ve tartışılmıştır. Çalışma derleme niteliğindedir. Literatürde bu konuda yapılan önemli çalışmalar toplanmış ve değerlendirilmiştir. Bu derleme önemli bir dergide yayınlanmış olup probiyotik kullanımının pratik yönleri incelenmiştir. 5 Sağlıklı insanlarda probiyotiğe bağlı bakteriyemi riski çok çok düşük olduğu için hamilelerde kana geçip fetüse zarar verme riski pek muhtemel değildir. 6Günümüzdeki literatür ışığında, probiyotikler hem hamilelerde hem de süt veren annelerde güvenilir bir şekilde kullanılabilir. Fetüse zarar vermez. Probiyotiklerin süte geçmesi pek olası değildir ve süt salınımına zarar vermez. Son çalışmalar göstermektedirki; sağlıklı bireylerde probiyotik kullanılması nadiren onların sistemik absorbsiyonuna neden olur.bir adet metaanalitik ve bir takım randomize kontrollu çalışmalara göre probiyotiklerin hamileliğin üçüncü trimesterinde kullanılmasının fetüslerde yan etki yarattığına ilişkin bir rapora rastlanmamıştır. Gene hamilelerde Sakaromiçes türlerinin kullanılmasına ilişkin yayınlanmış bir çalışmaya rastlanmamıştır.probiyotiklerin anne sütüne geçme olasılığı yok gibidir. 4 Çalışma özellikle Çocuk ve Kadın-Doğum doktorları için önemlidir. Probiyotikler oral veya vajinal yolla kullanıldıklarında genellikle güvenilir olarak değerlendirilirler (1,2). 7 Günümüzde probiyotiklerin anne sütü ve aşılardan sonra en önemli buluş olduğu kanısındayım. Kaynaklar 1.Reid G, et al. Probiotic Lactobacilli for urogenital health in women. J Clin Gastroenterol. 2008; 42: Vanderhoof et al.proobitic in allergy management. J Ped Gastroenterol Nutr. 2009;47: Dr. Sırrı BEKTAŞ, 1972 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi ni bitirmiştir.1976 yılında aynı fakültede Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanı olmuştur yıllarında Hacettepe Çocuk Hastanesi nde Pediatrik Hematoloji Ünitesi nde çalıştıktan sonra aynı yıl Fransa Devlet Bursu ile Lyon ve Paris Üniversiteleri nde Pediatrik Hematoloji (özellikle talasemi) araştırmaları için 2 yıl çalışmak üzere Fransa ya gitmiştir yılında Üniversite Doçentliğini almıştır yılları arasında Humboldt Bursiyeri olarak, Almanya da Berlin ve Münih Üniversiteleri Çocuk Klinikleri nde Neonatoloji ve Hematoloji ağırlıklı çalışmalarda bulunmuştur yıllarında Antalya Akdeniz Üniversitesi nde çalıştıktan sonra 1987 yılında Profesör olarak Elazığ Fırat Üniversitesi ne kendi isteği ile gitmiştir yılına kadar Genel Pediatri ve Pediatrik Hematoloji konularında eğitim ve araştırmalar yapmıştır yılında beri İstanbul da bulunan Sırrı Bektaş, İnternational Hospital ve Memorial Hospital Çocuk Klinikleri ni kurmuş ve direktörlüğünü yapmıştır. Şu anda muayenehanesinde serbest hekim olarak çalışmaktadır. Jackie Elias, Pina Bozzo, Adrienne Einarson. Are probiotics safe for use during pregnancy and lactation? Can Fam Physician Mar; 57(3):

8 Hamilelikte Annenin Probiyotikler ile Desteklenmesinin Çocukluk Çağında Atopik Egzema Üzerine Etkisi: Bir Meta-Analiz Prof. Dr. Hasan YÜKSEL, Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi, Pediatrik Allerji Bilim Dalı Atopik dermatit son yıllarda artış göstermektedir. Bunun önemli nedenlerinden birisi olarak hijyen teorisi ve diğeri de linoleik asit azlığı öne sürülmektedir. Her iki durum da diyetle alınan probiyotik miktarı ile ilgili olabilir. Bu çalışmada, hamilelik süresince probiyotik kullanımının çocuklarda egzema gelişimi üzerine etkisini inceleyen randomize çift kör, plasebo kontrollü çalışmaların literatür derlemesinin yapılması amaçlanmıştır. Annesi hamilelik boyunca probiyotik kullanan çocuklarda atopik egzema gelişimini plasebo kullananlar ile karşılaştırmak için meta-analiz yapılmıştır. METOT Çalışma seçimi, kalite değerlendirmesi ve veri seçilmesi bağımsız olarak ve iki kez yapılmıştır. Çalışmaların her birinin meta-analize etkisinin belirlenmesi için bu çalışmalar büyüklüklerine göre puanlanmıştır. Meta-analiz için PubMed ve Ovid veritabanlarından 2001 ile 2009 yılları arasında yayınlanmış toplam yedi randomize, çift-kör, plasebo-kontrollü çalışma seçilmiş. Meta-analiz istatistik programı Stata/SE11.0 ile yapılmıştır. SONUÇLAR Yedi çalışmanın değerlendirilmesinde iki ayrı metaanaliz yapılmıştır. Birincisi sadece Laktobasil türleri kullananlar için, diğeri ise karışım probiyotik kullananlar şeklindedir. Hamilelikte probiyotik kullanımının 2-7 yaş arasındaki çocuklarda atopik egzema gelişimi için riski anlamlı azalttığını göstermektedir (%5.7 azalma; p=0.022). Ancak bu etki, probiyotik olarak farklı bakteriyel suşların karışımı için değil (fark %3.06, p=0.204), sadece Lactobacillus için anlamlı bulunmuştur (azaltma %10.6, p=0.022). TARTIŞMA Sonuç olarak, bu meta-analiz, hamilelikte laktobasil kökenli probiyotik kullanımının 2 ile 7 yaş arasındaki çocuklarda atopik egzema gelişimini önlediğini göstermektedir. Ancak, farklı bakteriyel suşlarının karışımının kullanımının, laktobasil içerip içermediklerinden bağımsız olarak atopik egzema gelişimini etkilememektedir. 1Atopik dermatit, %4-8 prevalansla en sık görülen atopik hastalıklar arasında yer alır. Kalıtımının poligenetik olduğu düşünülmekle birlikte genomik baskılanma ve çevresel etkenlerin de rol oynadığı düşünülmektedir. Bu meta-analizde 2001 ile 2009 yılları arasında yayınlanmış toplam yedi randomize, çift-kör, plasebo-kontrollü çalışma değerlendirilmiştir. 2Gebelik sırasında ve yaşamın ilk ayında probiyotik uygulamasının atopik dermatit gelişim riski üzerine etkisi çalışmalarda farklı olarak rapor edilmiştir. Bu çalışmalar incelendiğinde, probiyotik desteği olarak dört tanesinde sadece laktobasil üç tanesinde ise çeşitli bakteri suş karışımlarının (laktobasil ve bir tanesi bifidobakter içermek üzere) kullanıldığı görülmüştür. 3Gebelik ve laktasyon sırasında farklı bakteri suşları karışımının probiyotik desteği olarak kullanılması ile çocuklarda atopik dermatit gelişiminde belirgin azalma sağlanmadığı saptanmıştır (P = 0.204). Yalnızca laktobasil içeren probiyotiklerin kullanıldığı çalışmaların meta-analizinde ise gebelik ve laktasyon sırasında kullanımın atopik dermatit gelişimini belirgin azalttığı görülmüştür (p=0,045). Bu durum, farklı bakteri suşlarının karışımda birbirlerini inhibe ederek etkin konsantrasyonlara ulaşamamalarından kaynaklanabilir. 4Probiyotiklerin bağırsak bariyer (epiteliyal bariyer) bütünlüğünü koruduğuna dair kanıtlar vardır. Ayrıca, probiyotikler, enterositler tarafından eksprese edilen Toll-like reseptörler aracılığı ile de etki gösterir ancak bu bazı türlere özgüdür. Çalışmalar göstermektedir ki, atopik dermatit şiddeti Bifidobacterium animalis spp. lactis alan guruba göre L. rhamnosus alan grupta daha az olmaktadır. 5Mevcut verilere dayanarak, risk taşıyan çocuklarda gebelik ve emzirme sırasında laktobasil içeren probiyotiklerin kullanılması atopik dermatit gelişme riskini azaltmak için önerilebilir. Ancak bu etkinin netleştirilebilmesi için daha fazla sayıda klinik ve deneysel faktörleri gözlemleyen izlem çalışmalarına ihtiyaç vardır. Dr.Hasan YÜKSEL, 1967 yılında Antalya da doğdu. İlk, orta ve lise eğitimini Tire Cumhuriyet İlkokulu ve Tire Lisesi nde tamamladı yılında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi nden mezun oldu yılında aynı fakültenin Çocuk Sağlığı ve Hastalıları Anabilim Dalı nda Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ihtisasına başladı yılında Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanı oldu. Aynı yıl Pediatrik Allerji Bilim Dalı ve Solunum Birimi nde yan dal ihtisasına başladı yılında Pediatrik Alerji ihtisasını tamamlayarak aynı zamanda Çocuk Alerji ve Solunum uzmanı oldu yılında Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi nde Yardımcı Doçent, 2002 yılında Doçentlik ve 2009 yılında Profesörlük ünvanı aldı yılında Çocuk Göğüs Hastalıkları Uzmanlığı kabul edildi. Halen Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi nde Çocuk Alerji Bilim Dalı ve Solunum Birimi başkanıdır. Pediatrik alerji ve solunum yolu hastalıkları alanında birçok ulusal ve uluslararası derneğin üyesidir. Özel ilgi alanları pediatrik alerjik rinit ve astımda etiyopatogenez, alerjik yanıtta immüno-regülasyon, yaşam kalitesi ve gelişimsel pediatridir. Doege K, Grajecki D, Zyriax BC, Detinkina E, Eulenburg C, Buhling KJ. Impact of maternal supplementation with probiotics during pregnancy on atopic eczema in childhood: a meta-analysis. Brit J Nutr 2012; 107:

9 Gebelik Süresinde Maternal Probiyotik Takviyesinin Kolostrum Adiponektin Konsantrasyonuna Etkisi: Prospektif, Randomize, Plasebo-Kontrollü Çalışma. Gebelik sürecinde alınan probiyotik takviyesinin, kolostrum adiponektin konsantrasyonu üzerine etkisinin değerlendirilmesi METOT Çalışma seçimi, kalite değerlendirmesi ve veri seçilmesi bağımsız olarak ve iki kez yapılmıştır. Çalışmaların her birinin meta-analize etkisinin belirlenmesi için bu çalışmalar büyüklüklerine göre puanlanmıştır. Meta-analiz için PubMed ve Ovid veritabanlarından 2001 ile 2009 yılları arasında yayınlanmış toplam yedi randomize, çift-kör, plasebo-kontrollü çalışma seçilmiş. Meta-analiz istatistik programı Stata/SE11.0 ile yapılmıştır. SONUÇLAR Yedi çalışmanın değerlendirilmesinde iki ayrı metaanaliz yapılmıştır. Birincisi sadece Laktobasil türleri kullananlar için, diğeri ise karışım probiyotik kullananlar şeklindedir. Hamilelikte probiyotik kullanımının 2-7 yaş arasındaki çocuklarda atopik egzema gelişimi için riski anlamlı azalttığını göstermektedir (%5.7 azalma; p=0.022). Ancak bu etki, probiyotik olarak farklı bakteriyel suşların karışımı için değil (fark %3.06, p=0.204), sadece Lactobacillus için anlamlı bulunmuştur (azaltma %10.6, p=0.022). TARTIŞMA Sonuç olarak, bu meta-analiz, hamilelikte laktobasil kökenli probiyotik kullanımının 2 ile 7 yaş arasındaki çocuklarda atopik egzema gelişimini önlediğini göstermektedir. Ancak, farklı bakteriyel suşlarının karışımının kullanımının, laktobasil içerip içermediklerinden bağımsız olarak atopik egzema gelişimini etkilememektedir. 1Etkili bir metodoloji ile yapılmış ve önemli bir dergide yayımlanmış bir çalışmayı yorumlamaktayım. Bu çalışmada hamilelere probiyotik desteği (LGG + B. lactis) sağlanmış ve kolostrum adinopektin seviyesi üzerine etkileri araştırılmıştır. 2Maternal beslenme düzeni ve alışkanlıklarının gebelik sürecinde fetus üzerinde önemli etkilerinin olduğu bilinmektedir. Özellikle immün sistem gelişiminde bu etkinin önemini bildiren yeni çalışmalar mevcuttur. Bu olumlu sürecin doğumu takip eden süre içinde, anne emzirmesi ile devam ettiğini gösteren veriler bulunmaktadır. Öte yandan gebelik süreci içinde ortaya çıkan bazı metabolik bozukluklar ve endokrin adaptasyon imbalansının da anne beslenmesinin etkili olduğu bildirilmektedir. 3İmmün sistem ve probiyotik uygulaması arasındaki ilişkinin bir diğer göstergesi de adiponektin üzerinden olan etkileşimdir. Adiponektin seviyesi antienflamatuvar etkinliği, proinflamatuvar sitokinler üzerinden sağlamakta ve yağ asit oksidasyonu ve glikoneogenez inhibisyonu ile de insülin duyarlılık inhibisyonunu sağlamaktadır. Gebelikte probiyotik uygulanan gebelerde gestasyonael diabet sıklığının azaldığı ve preterm eylem olasılığının azaldığı bildirilmektedir. Prof. Dr. M. Tamer MUNGAN, Perinatoloji Yan Dal Uzmanı, Medicana İnternational Ankara Hastanesi, Kadın Doğun ve İVF Bölüm Başkanı 4Son zamanlarda yapılan çalışmalarda, gebelik sürecinde alınan probiyotik ajanların, gebelik üzerinde olumsuz etkilere neden olmadığı, dahası bazı olumlu etkilerinin de olduğu yönündedir. Gestasyonel diyabet gelişiminin azaldığı, fetal makrozominin azaldığı, preterm doğum sıklığının azaldığı, perinatal morbiditenin düzeldiği konusunda yeni kontrollü çalışmalar yayınlanmaktadır. 5Bu verilerin ışığı atında; kötü obstetrik hikayesi olan olgularda, öncesinde gestasyonel diyabet gelişmiş olgularda, fetal makrozomi öykülü olgularda, pretem doğum öykülü olgulara gebelikte probiyotik kullanımının yararlı olabileceği düşünülebilir. Bu konuda yeni randomzie kontrollü çalışmaların yapılmasına gerek olduğu açıktır. Dr. Tamer Mungan, 1960 yılında Van da doğdu. İlk ve orta eğitimini burada ve lise öğrenimini Ankara Atatürk Lisesi nde tamamladı yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi nden mezun oldu yılında Ankara Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi nden Kadın Doğum uzmanlığını aldı. Aynı hastanede Başasistan olarak çalışmaya başladı yılında doçentlik ünvanını kazandı yılında ise Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi nde Klinik Şefi oldu. Aynı hastanenin Yüksek Riskli Gebelikler Kliniğinde 5 yıl süre ile görev yaptı yılında Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Doğum Ana Bilim Dalı nda profesör oldu ve ABD başkanlığına atandı yılından itibaren Ankara Medicana İnternational Hastanesi, Kadın Doğum ve IVF Kliniği başkanlığını yürütmektedir yılında Perinatoloji yan dal uzmanlığını almış olup, aynı zamanda Tüp Bebek uygulamalarını yürüten ünitenin de başkanlığını sürdürmektedir. Özellikle Perinatoloji konusunda olmak üzere, çok sayıda yabancı ve yerli yayımı mevcuttur. Evli ve 2 çocuk babasıdır. 15 Luoto R, Laitinen K, Nermes M, Isolauri E. Impact of maternal probiotic-supplemented dietary counseling during pregnancy oncolostrum adiponectin concentration: A prospective, randomized, placebo-controlled study. Early Hum Dev Jun; 88(6):

10 Gebelik Sırasında ve Sonrasında Beslenme Danışmanlığı ve Maternal Antropometrik Ölçümler Üzerinde Probiyotiklerin Etkisi: Randomize Plasebo Kontrollü Çalışma Gebelik sırasında ve sonrasında diyete probiyotik eklenmesinin maternal antropometrik ölçümlerde bir değişiklik yapıp yapmadığının araştırılması. METOT Gebeliğinin ilk trimestirinde olan 256 kadın körlemesine olarak diyetlerini ya belirtilen şekilde değiştirerek almaya başladılar veya kontrol grubu olarak belirlendiler. Diyeti değiştirilen grup ek olarak iki gruba ayrıldı; bir gruba probiyotikler Lactobacillus rhamnosus GG ve Bifidobacterium lactis içeren diyet/plasebo kapsülleri verilirken, kontrol grubuna ise plasebo diyet kapsülleri verildi. Çalışma çift kör olarak planlandı. Çalışma 6 aya kadar emzirme boyunca devam etti. SONUÇLAR Bel çevresinin 80 cm veya daha fazla olması şeklinde tanımlanan santral adipozite riski, diyet/plasebo grubu ile karşılaştırıldığında probiyotik kullanan gruptaki kadınlarda daha düşük olarak bulunmuştur (OR 0.30, %95 CI , p= 0.023). Diyet/plasebo kapsülü kullanan kadınlarda ise bir şey kullanmayan kontrol grubundan bir farklılık görülmedi (OR 1.00, %95 CI , p=0.994). Bel çevresi 80 cm veya daha fazla olan bir kadını önlemek için diyet/probiyotik verilmesi gereken kadın sayısı (NNT) ise 4 idi. Sağlıklı beslenmek (p:0.0001) ve doğum öncesi vücut kitle indeksi (VKİ) (p<0.0001), doğum sonrası 12. ayda sağlıklı VKİ sahibi olmanın en önemli belirteçleridir. 1Günümüzde obesitenin önlenmesi ve tedavisindeki yaklaşım, yaşam biçimindeki risk faktörlerinin kontrol edilmesi esasına dayanmaktadır. Düşük yağ ve yüksek lif içeren diyetlerin alınımı kilo kontrolü için yararlı olabilmektedir. Gebe kadınlar diyet önerisi almaya özellikle yatkındır ve bağırsak florasının değiştirilmesi ise kilo kontrolünde yararlı olabilmektedir. 2Prenatal ve peripartum maternal mortalite, obez annelerde % 50 daha fazladır (1.) Pre- konsepsiyonel VKİ ile gestasyonel diyabet, hipertansif hastalıklar ve sezeryan oranı arasında bir paralellik görülmektedir. Bir çalışmada preeklampside en önemli risk faktörü olarak gebeliğin başlangıcındaki sistolik kan basıncından sonra ikinci olarak gebelik öncesi VKİ görülmektedir (2). Bu çalışmada gebelik sırasında yiyecek ve besinlerin 3ayarlanması ve ek olarak probiyotiklerin eklenmesi ile maternal glukoz metabolizmasının düzeldiği tespit edilmiştir. Maternal yağ oranı ve bel çevresinin de uzun dönemde azaldığı görülmüştür. Ayrıca doğumdan 1 yıl sonraya kadar yemek tüketimi alışkanlığının diyet desteği programı ile yoluna girdiği izlenmiştir. Bel çevresi santral adipositenin bir göstergesi olup metabolik risk faktörleri (plazma glukozu ve insülin resistansı ile) yakın korelasyon göstermektedir. Prof. Dr. Gökhan Bayhan, Süleyman Demirel Üniversitesi, Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD 4Çalışmalarda bağırsak florasının yağ depolanması üzerine etkisi gösterilmiştir. Mikropların değişimi özellikle Firmicutes ve Bacteroides türlerinin baskın olmasının obesite üzerine etkili olabileceği bilinmektedir. Normal kilolularda bifidobakterilerin yüksek miktarda oluşu insan sağlığı için yararlı immunomodulatör işlevi görmektedir. Aşırı kilolularda bakteriler, hazmedilebilir polisakkaridleri daha kolay absorbe edilebilir monosakkaridlere hidrolize etmekte ve lipoprotein lipazın aktive olmasıyla karaciğer kaynaklı trigliseridler aşırı şekilde depolanmaktadır. Aşırı kilo alma, bağırsak florasının probiyotiklerle modifiye edilmesi sonucu önlenebilmektedir. 5Gebelik sırasında ve laktasyonda probiyotik verilmesi anne ve çocuk sağlığı açısından oldukça güvenlidir ve herhangi bir yan etkisi yoktur (3). Probiyotik olarak L. rhamnosus GG ve B. lactis verilmesi santral abdominal şişmanlığı ve dolayısıyla postpartum dönemde metabolik hastalıkları (diyabet ve kardiyovasküler hastalıklar) görülme sıklığını azaltmaktadır. Bu çalışma gebelik sırasında ve sonrasında santral şişmanlığı azaltmada probiyotik eklenmesinin etkinliğini araştıran ilk çalışmadır. 6Probiyotikler bağırsak bariyerini normalleştirmekte ve intestinal permeabiliteyi artırmaktadır. Aynı zamanda probiyotikler anti-enflamatuar sitokinleri üretmekte ve sonuçta obesitedeki lokal ve sistemik enflamasyonu kırmaktadır (4) Tartışma Probiyotik eklenmiş diyet kullanımının santral adipositeyi önlemesi, obesitenin engellenmesi ve tedavisinde önemli bir yaklaşım olabilir. Dr. Gökhan Bayhan, 1965 yılında Malatya da doğdu. Bahçelievler Deneme Lisesinin ardından GATA Tıp Fakültesini bitirdi. Aynı fakültede 1995 yılında Kadın Hastalıkları ve Doğum ihtisasını tamamladı yılında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesinde Doçentlik, 2007 yılında Süleyman Demirel Üniversitesinde Profesörlük ünvanını aldı. Halen aynı Üniversitede öğretim üyesi olarak çalışmaktadır. Ilmonen J, Isolauri E, Poussa T, Laitinen K. Impact of dietary counselling and probiotic intervention on maternal anthropometric measurements during and after pregnancy: A randomized placebo-controlled trial. Clin Nutr Apr;30(2):

11 Atopik Dermatitin Önlenebilmesi İçin Hamilelik veya İnfantil Dönemde Probiyotik Desteği: Bir Meta-Analiz Çocuklarda probiyotiklerin alerjik durumları önlemesi ile ilgili çelişkili sonuçlar vardır. Gebelikte ve infantil dönemde kullanılan probiyotiklerin atopik dermatit (AD) ve immunglobulin-e (IgE) ilişkili AD insidansını azaltıp azaltmayacağını araştırmak için randomize kontrollü çalışmaların meta-analizini gerçekleştirdik. METOT: 2011 Ekim ayına kadar güncellenmiş olan Medline, Embase ve Cochrane Library veri tabanlarında sistemik literatür taraması yaptık. Probiyotikli veya plasebolu diyet desteği alanları inceledik. Primer sonuç olarak AD ve IgE ilişkili AD sıklığını aldık. Rölatif riskleri (RR) buna karşılık gelen %95 güven aralığını (CI) sabit ve randomize etki modelleri ile hesapladık. Çalışma periyodu, hastaların çeşidi, probiyotik veya plasebonun dozu ve süresi dahil çeşitli katmanları içeren hesaplamaları bilgisayar ortamına yansıttık. Ayrıca bu çalışmalar içinde ve arasında yanlılık riski de değerlendirdik. SONUÇLAR 14 çalışmaya dayanan 18 yayın belirledik. Meta-analize göre probiyotik kullanımı AD sıklığını azaltmıştır (RR: 0.79, 95% CI: ). Çalışmalar oldukça homojen bulunmuştur (I2: 24.0%). IgE ilişkili AD için RR değeri ise 0.80 (95% CI: ) idi. Bu azalma probiyotik dozu ve süresi probiyotik verilen kişi dahil çeşitli katmanlar arasında da hissedilir bir fark olmaksızın gözlendi. TARTIŞMA Bu meta-analiz, AD ve bebeklerde IgE ilişkili AD önlenmesinde probiyotiklerin orta derecedeki rolünü destekleyen kanıtlar sunmaktadır. Probiyotik kullanım zamanı (hamilelik veya erken yaşam) veya vakaların probiyotik almalarına (anne, çocuk veya her ikisi) bakılmaksızın olumlu etkileri benzer bulunmuştur. Claudio Pelucchi, et al. Probiotics Supplementation During Pregnancy or Infancy for the Prevention of Atopic Dermatitis: A Meta-analysis. Epidemiology 2012; 23: Hijyen hipotezi gelişmiş ülkelerde alerjinin prevalansındaki açıklamak için formüle edilmiştir. Bu formüle göre kişi ne kadar enfeksiyonsuz, steril bir ortamda kalırsa T hücreleri Th2 yolağını aktifleştirerek alerjik inflamasyona maruz kalacak, tersine ne kadar enfeksiyon veya endotoksinlerle temas ederse de Th2 yolağını inhibe ederek Th1 yolağını aktifleştirerek enfeksiyonlara karşı mücadele edecektir. 2Gastrointestinal sistem aktif immunolojik bir organdır. Bağırsak florası immun sistemin mikrobiyal stimulasyonunun en önemli postnatal kaynağıdır. Farelerde yapılan deneysel çalışmalarda, bağırsağın bakteriyel kolonizasyonunun Th 1 immun yanıtın postnatal maturasyonu için gerekli olduğu gösterilmiştir [1]. Bu hipotezden yola çıkarak annelere gebe iken veya bebeklere verilen probiyotiklerin Th 2 yolağının inhibisyonu ile atopik dermatit gibi alerjik hastalıkların önlenmesinde etkili olup olmayacağını araştıran bir meta-analiz yapılmıştır. 3Toplam 446 çalışma incelenmiş, ancak bunlardan 18 i RKÇ olarak araştırmaya dahil edilmiştir. Çalışmalardan 11 tanesi AD in şiddetini de değerlendirmiş ancak meta-analiz için yeterli bulunmamıştır. Probiyotiklerin AD gelişimini önlemesi için RR: 0.79 (95% CI: ) değeri bulunmuştur yılında Cochrane veri tabanında bu oran probiyotik kullananlarda kullanmayanlara göre 0.82 (95% CI: ) bulunmuştur. 21 Doç Dr. Koray Harmancı, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Alerji Bilim Dalı 4Probiyotik kullanımı ile AD sıklığındaki azalma alt grup ( Probiyotiklerin gebelere verildiği grup, bebeklere verildiği grup, her ikisine verildiği grup, verilme zamanı, verilen probiyotik çeşidi) incelemesinde de görülmüştür. Her ne kadar alt grup sayıları az olsa da probiyotiklerin AD sıklığını azaltmadaki etkisinin bu alt gruplarda da birbirinden farksız olarak devam ettiği görülmüştür. 5Bu meta-analizde probiyotik vermenin AD in şiddeti üzerine etkisi olup olmadığına da bakılmış ve şiddeti üzerine bir etkisi olmadığı görülmüştür. Benzer bulgular Cochrane veri tabanında, Gerasimov ve Rose un yapmış olduğu 2 büyük çalışmada da gösterilmiştir (3-5). Sonuç olarak, bu çalışma hijyen hipotezini destekler şekilde erken dönemde probiyotik verilmesi ile alerjik hastalık gelişiminin önlenebileceğini göstermiştir. Bu meta-analizde AD önleme etkisi %20 gibi orta derecede çıkmıştır. Ancak probiyotik miktarının arttırılması veriliş zamanının doğru seçimi ile bu oranların daha da yükseleceği düşünülebilir. Kaynaklar 1. Bashir ME, et al. J Immunol. 2004; 172: ) Rastall RA. J Nutr. 2004; 134: ) Boyle RJ, et al. Cochrane Database Syst Rev. 2008: CD ) Gerasimov SV, et al. Am J Clin Dermatol. 2010; 11: ) Rose MA, et al. Clin Exp Allergy. 2010; 40: Doç Dr. Koray Harmancı, 1972 yılında Malatya da doğdu. Tıp eğitimini Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi nde yaptıktan sonra aynı fakültede çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı oldu. İki yıl Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı nda öğretim görevlisi olarak çalıştıktan sonra yılları arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Alerji Bilim Dalı nda yan dal ihtisası yaparak çocuk alerji uzmanı oldu. Yan dal uzmanı olarak Ankara Dışkapı Çocuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi nde 4 yıl görev yaptı yılında Doçentlik unvanı alan Dr. Koray Harmancı 2010 yılından itibaren Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Alerji Bilim Dalı Öğretim Üyesi olarak görev yapmaktadır.