VERİMLİ DERS ÇALIŞMA

Transkript

1 VERİMLİ DERS ÇALIŞMA Eğitim- öğretim hayatı, her öğrenci açısından içinde birçok hedef ve sorumluluğu barındırır. Akademik kazanımların yanı sıra öğrenilen öğretiler, planlamaprogramlama becerilerinin gelişmesi ve zaman yönetimi gibi beceriler okul çağında olan çocukların temel hedefleri içindedir. Bu süreçte, akademik yönden beklentilerinin karşılanmadığı düşüncesi içerisinde olan, derslerine çalışan ancak istediği sonucu alamayan, ders çalışmaya bir türlü başlayamayan veya nereden-nasıl başlayacağını bilemeyen ve bunun gibi konularda zorluk yaşayan pek çok öğrenci ile karşılaşmaktayız. Bu nedenle Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümü olarak bu bültenimizde verimli ders çalışma becerilerini konu aldık. Verimli çalışma tekniklerini biliyor ve uyguluyor olmanın akademik yaşantıyı kolaylaştıracağını, hedef ve beklentilere ulaşmada fayda sağlayacağını düşünerek sizlerle önerilerimizi paylaşmak istiyoruz. Verimli çalışma; belirli bir amaç doğrultusunda zamanı planlı ve programlı kullanmaktır. Çalışma becerileri öncelikli olarak planlama ve organizasyon becerilerini kapsamaktadır. Düzenli çalışma, sorumluluk bilincinin farkına varma gibi beceriler; okul öncesi dönemde temelleri atılan becerilerdir. 3-6 yaş gelişim döneminde çocuğa kazandırılacak öz bakım becerileri, bir yönüyle onun gelecek yaşantısında özgüvenli ve sorumluluk bilinci gelişmiş bir birey olmasına katkı sağlar. Özbakım becerileri içinde kendi kendine beslenme, giysilerini ve ayakkabılarını giyinme, beden temizliğini gerçekleştirme, bunların yanı sıra zihinsel ve bedensel gelişimin izin verdiği her türlü işi kendi kendine yapabilmelerini sayabiliriz. Tüm bunlar, okul öncesi çağındaki bir çocuk için çabalama ve başarma duygusunu tadabileceği nadir ama önemli alanlardır. Bu yaş döneminde ev ortamında, ebeveynler veya bakım veren kişiler tarafından bilinçli olarak verilecek eğitimin önemi büyüktür. Ev içerisinde bu yönlendirme ve desteği gören çocukta sorumluluk bilinci ve özgüven hızla gelişmektedir. Bu yıllarda kazanılan beceriler bireyin ileriki yaşamında her tür 1

2 çalışma, planlama ve organizasyon alanlarında başarılı olabilmesi için gereklidir. Örneğin, kişi iş yerinde tamamlanması gereken projeler, evde organize edilmeyi bekleyen işler, günlük yaşam pratikleri için daha önceki yaşlarda kazanılmış becerilerden yararlanabilir. Her bireyin etkili ve verimli çalışma için oluşturduğu teknikler ve beceri düzeyi kişiden kişiye değişebilir, farklılık gösterilebilir. Değişmeyen şey ise; ilkokul yıllarından itibaren öğrencilerden daha fazla beklediğimiz sorumluluk alma ve planlama becerisinin çok daha küçük yaşlarda inşa edilmeye başladığıdır. Peki, ilkokul veya ortaokul çağına gelmiş bir öğrenci ders çalışma sürecini verimli hale getirmek için neler yapabilir? Ev Ortamında Başvurulabilecek Etkili Çalışma Yöntemleri Nelerdir? Çalışma Planının Oluşturulması: İyi bir çalışma planının oluşturulması için öncelikle amaç ve hedeflerin belirlenmesi gerekmektedir. Planlı çalışma; nasıl, ne zaman ve nerede çalışılacağı konusunda karar vermekle başlamaktadır. Bu planın çocukla birlikte hazırlanması önemlidir çünkü yapılacak olan çalışma çocuğun sorumluluğudur ve bu konuyla ilgili yapılan düzenlemelerde söz sahibi olması, yapılan planın uygulanmasında da daha istekli ve katılımcı olmasını etkilemektedir. Çalışma programı hazırlanırken öncelikle günlük ve haftalık ders programı gözden geçirilerek çalışılacak konuların sıralanması önem teşkil etmektedir. Örneğin; çok uzun süre aynı branş üzerinde çalışmak yerine, farklı branşlarda çalışmanın daha verimli olabildiği görülmektedir. Hazırlanan programın amacı her şeyin belli bir saati olmasından çok, çocuğun günlük yaşantı düzenini bilmesi ve takip edebilmesine yönelik olmalıdır. Ödevlerin yapılması için bir program belirlenirken bu programın sadece ders çalışılacak zamanı değil, çocuğun tüm gününü planlayacağı şekilde oluşturması önemlidir. Okuldan geliş saati, dinlenme ve oyun saati, çalışma saati, yemek saati ve uyku saati program içinde yer alırsa çocuğun kendi hayatını planlaması ve organize etmesi daha da kolaylaşabilir. Çalışma Ortamının Hazırlanması: Planlama yapıldıktan sonra çalışmaların yapılabilmesi için mevcut fiziksel ve çevresel koşullar dâhilinde çalışma için en uygun ortam yaratılmalıdır. Bu her zaman özel bir oda olmayabilir ama yine de her koşulda küçük bir ders çalışma köşesi hazırlamak, çocuğun verimli çalışmasına yardımcı olmaktadır. Çalışma için ayrılan köşenin çocuğun dikkatini olumsuz yönde etkileyebilecek unsurlardan arındırılmış olması önemlidir. Çalışma ortamının aydınlık olması, sandalyenin ve masanın çalışma için uygun olması (örneğin 2

3 döner sandalyeler çalışmadan çok oyun oynamak için kullanılabilmektedir), masa üzerinde ders araç-gereçleri dışında bir eşyanın bulunmaması ve masanın sadece çalışmak için kullanılması önemlidir. Ders çalışmaya başlamadan önce çocuğun ihtiyaç duyacağı her şeyi hazır bulundurması, çalışma ortamından uzaklaşmasını ve ilgisinin dağılmasını engelleyecektir. Zaman Yönetiminin Belirlenmesi: Bir ders veya konu için ayrılacak olan süre her bireyde farklılık gösterebilmektedir. Bu sebeple, her öğrenci zamanı kendine göre ayarlamalıdır. Çalışma süresi ne çok kısa ne de çok uzun olmalıdır. Örneğin; okul öncesi dönem ve ilköğretimin ilk yıllarında, çocuğun konsantrasyonunu en iyi verebildiği sürenin 20 dakika olduğu bilinmektedir. Bu sebeple, her yirmi dakika sonrasında onar dakikalık aralar vermek motivasyonu sağlayabilmektedir. Bu süre içerisinde çocuğun sevdiği şeyi yapmasına müsaade edilebilir ancak bu süre ödev yapma süresini geçmemelidir. Ortaöğretim yılları ve sonrasında ise çalışırken dakikada bir 15 dakika ara verilmesi faydalı olabilir. Bu sayede o saat dilimindeki çalışma sonundaki azalan ilgi ve verim tekrar kazanılabilmektedir. Çocuk, okuldan eve geldikten hemen sonra dinlenme vaktini televizyon, bilgisayar vb. karşısında geçirdiğinde ilgisini ve dikkatini çalışmaya vermesi zor olabilir. Bu sebeple, okuldan eve geliş ile çalışmaya başlama arasında dinlenme ve beslenme ile geçen en az 30 dakika olması uzmanlarca en verimli yöntem olarak önerilmektedir. Ev Ödevleri: Ev ödevleri, öğrencilerin okul içindeki çalışmalarından elde ettikleri bilgi ve becerileri geliştirmelerini sağlayan etkinliklerdir. Ayrıca, ödevler öğrencinin bağımsız çalışmasını, sorumluluk almasını, kişisel denetim konularında cesaretlenmesini, zamanı yönetmesini ve okulda öğrenilen bilgiyi kalıcı hale getirebilmesini sağlayabilmektedir. Öğrenci, evdeki çalışma alışkanlığını, ödev yaparak geliştirebilir. Ödev hazırlığında, iyi bir planlama yapmak ve ödev için ayrılan süreye uyum sağlamak çalışma alışkanlığının kazanılmasında etkili olabilmektedir. İlköğretimin ilk yıllarında öğrenciler, ev ödevlerini yapma zamanını planlamada güçlükler yaşayabilmektedir. Bu sebeple ilk yıllarda anne-babaların bu planlamaya dahil olmaları, çocuğa yol göstermeleri çocuğun bu plana uyum sağlamasını kolaylaştırabilmektedir. 3

4 Okul Ortamında Başvurulabilecek Etkili Çalışma Yöntemleri Nelerdir? Derse Hazırlıklı Gelinmesi: Okula gelmeden önce, o gün işlenecek konuların gözden geçirilmesi, hem derslerin işlenişine katılmak hem de öğrencide gerekli güven oluşumu açısından önemlidir. Ev ortamında ödevler tamamlandıktan sonra ertesi günün ders programına göre gerekli olan malzemelerin hazırlanması, günün verimli geçirilmesi açısından bir diğer önemli unsurdur. Okul öncesi ve ilköğretimin ilk yıllarında, ev ortamındaki hazırlık aşamasında anne-babanın desteği ve takibi ağırlıklı olarak söz konusu iken ilerleyen dönemlerde bu hazırlıkların öğrencinin kendi sorumluluğu dâhilinde olması beklenmektedir. Öğrencinin bu beceriyi bir yetişkin desteği olmadan oluşturabilmesi için 5-7 yaş aralığı önemlidir. Etkin Dinlemek ve Not Tutmak: İyi bir dinleyici olmak sınıf ortamında, öğretmenin açıkladığı bilgileri doğru değerlendirip etkili ve kalıcı bir öğrenmenin gerçekleşmesini sağlayabilmektedir. İyi bir dinleyici olmak, sessizce yerinde oturup dinlemek yerine öğrencinin anlamadığı veya önceki bilgilerine uymayan noktaları öğretmenine sorarak aktif katılım sağlamasıyla gerçekleşebilir. Etkin dinlemenin yanı sıra öğrencinin dinlediği bilgileri not alması öğrenme sürecini pekiştiren bir diğer unsurdur çünkü yazıya dökülmeyen bilgiler kolay unutulur niteliktedir. Not tutmanın öğrencinin öğrenme stiline göre farklılık gösterebildiği bilinmektedir, bu sebeple önemli olan notun hatırlatıcı nitelikte olduğunun bilinmesidir. Etkin Okumak: Okumak, hayatımızın hemen hemen her alanında yer alan ve öğrenme için de temel olan bir etkinliktir. Etkin okuma sürecinde; okuma hızı, okuduğunu anlama ve yorumlama gibi becerilerin üzerinde durulmalıdır. Okuma sürecine katkısı olan sessiz okumanın hızı artırdığı gibi anlamayı da kolaylaştırdığı bilinmektedir. Verimli Ders Çalışma Becerilerinin Kazanımında Ailelere Öneriler: Çocuğun ödev yapmak veya çalışmak istemediği durumlarda tepki göstermek yerine, bu işin kendi sorumluluğunda olduğunu 4

5 hatırlatarak sonuçlarıyla kendisinin karşılaşmasına fırsat tanımak, Çocuğun çalışmaları konusunda mükemmele yakın bir beklentinin olmadığı, sadece bu çalışma için yeterli süre ve çaba ayırmasının gerekliliği üzerinde durmak, Çocuğun çalışma becerileri açısından kendisini tanıması konusunda yardımcı olmak, her bireyin özelliklerinin farklı ve kendine özel olduğunu hatırlatmak, Çocuğun yaptığı çalışmalar, ödevler ve sınav sonuçlarından elde ettiği notlar hakkında eleştirel yorumlar yapmak yerine, geliştirici ve destekleyici yorumlar içeren geri bildirimlerde bulunmak faydalı olacaktır. Her bireyin etkili ve verimli çalışma için oluşturduğu tekniklerin ve beceri düzeyinin kişiden kişiye değişebileceği unutulmamalıdır. Verimli ders çalışma becerilerinde aile ve öğretmen tarafından çocuğa gerekli destek sağlanıp, yol gösterilip zaman tanındığında, çocuğun birçok şeyi tek başına yapabilme kapasitesini kullandığını görüyor olacaksınız. Tüm bunlara rağmen, belirtilen konularda güçlüklerle karşılaştığınızda, sınıf öğretmeni ve ilgili PDR Uzmanlarıyla irtibata geçebilirsiniz. Kaynakça: Cüceloğlu, Doğan. Geliştiren Anne Baba Remzi Kitabevi, Tan, Hasan ve Baloğlu, Mustafa. Psikolojik Danışma ve Rehberlik Teori ve Uygulama, Nobel Yayınevi, güncel yazılar, Çocuğunuza Verimli Ders Çalışma Becerisini Kazandırın, Uzman Psikolojik Danışman Ece Akın Bakanay. Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümü 5