TÜBERKÜLOZ TANISINDA YEN B R MMUNOLOJ K TEST (QUANTIFERON)

Ebat: px

Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜBERKÜLOZ TANISINDA YEN B R MMUNOLOJ K TEST (QUANTIFERON)"

Bilge Kunter
9 yıl önce
İzleme sayısı:

1 TÜBERKÜLOZ TANISINDA YEN B R MMUNOLOJ K TEST (QUANTIFERON) Tüberküloz bütün yafl gruplar nda görülen ve tüm sistemleri tutabilen bir hastal kt r. Tüberküloz prevalans n n yüksek oldu u toplumlarda genellikle çocuk yafllarda tüberküloz basili ile karfl lafl l r. Büyük oranda akci er hastal fleklinde ortaya ç kmaktad r. Tüberküloz, dünyada her y l milyonlarca insan etkileyen ciddi bir halk sa l problemidir. Bu nedenle hastal n erken ve do ru tan s infeksiyonun kontrolünde ve tedavisinde oldukça önem tafl maktad r. Tüberküloz tan s nda alt n standart klinik de erlendirme, balgam n direkt incelemesi ve mikobakteriyel kültür pozitifli idir. Ancak çocukluk ça tüberkülozu ve ekstrapulmoner tüberkülozun tan s nda güçlükler vard r. Tüberküloz kontrolünde en büyük güçlük tan koymak, prognozu öngörmek ve latent tüberküloz infeksiyonuna sahip kiflilere aktif hastal k geliflmeden koruyucu tedavi vermektir.

Tüberküloz, dünyada her y l milyonlarca insan etkileyen ciddi bir halk sa l problemidir. Bu nedenle hastal n erken ve do ru tan s infeksiyonun kontrolünde ve tedavisinde oldukça önem tafl maktad r.

2 Günümüzde tüberküloz tan s nda Tüberkülin Deri Testi (TDT) yayg n olarak kullan lmaktad r. Yüksek BCG afl lama oranlar na ve yüksek tüberküloz d fl mikobakteri (Non-Tuberculosis Mycobacteria - NTM). temas oranlar na sahip topluluklarda, AIDS, ilerlemifl tüberküloz, malnütrisyon gibi nedenlerle ba fl kl k sistemi bask lanm fl bireylerde tüberkülin deri testinin özgüllü ü düflüktür. Bu testin uygulanmas ve yorumlanmas nda yaflanan s k nt lar nedeniyle alternatiflere gereksinim duyulmaktad r. Son y llarda sadece M. tuberculosis genomunda yer alan fark 1 bölgesi (RD1 region of difference) gen segmentinin saptanmas ve bu gen segmenti ürünlerine özgün immun yan t n ölçülebiliyor olmas yeni bir testin gelifltirilebilece i fikrini do urmufltur. Bu test, spesifik antijenlerle uyar lm fl T lenfositlerinin mikobakteriyel antijenlerle karfl laflt klar nda gama inteferon (IFN-γ) üretmesi ilkesine dayan r. Yüksek IFN-γ üretimi düzeyi tüberküloz infeksiyonu için bir gösterge kabul edilmektedir. Uyar antijeni olarak Erken Endürasyon ve eritemin ölçümü IFN-γ Mikrobakteriyel antijen sunumu TNF-α IL-8 Deri testi Antijen sunan hücreler Haf za T-hücreleri in vitro kan testi TNF-α IFN-γ IL-8 fiekil1. Tüberkülin deri testi ve IFN-γ araflt rmas na dayanan testlerin çal flma prensipleri

Bu testin uygulanmas ve yorumlanmas nda yaflanan s k nt lar nedeniyle alternatiflere gereksinim duyulmaktad r. Son y llarda sadece M.

3 Sekretuar Antijeni Hedef 6 (ESAT-6), Kültür Filtrat Protein 10 (CFP-10)ve Antijen 7,7 (RV2645) kullan lmaktad r. Bu proteinler M.tuberculosis genomunda RD 1 bölgesinde kodlanm flt r ve Bacillus Calmette Guerin (BCG) ile di er birçok tüberküloz d fl mikabakteride (M.kansasii, M.szulgai ve M. marinum hariç) bulunmamaktad r. Bu durum gerçek tüberküloz infeksiyonunun, BCG afl l kiflilerde afl etkisinden ve tüberküloz d fl mikabakteri infeksiyonlar n n büyük bir ço undan ay rt edilmesinde avantaj sa lar. IFN-γ araflt rmas na dayal testlerin tüberkülin deri testine k yasla önemli avantajlar vard r. Tüberkülin deri testi in vivo uygulanan, tek bir antijene karfl duyarl l n ölçüldü ü, kal c etki b rakan, uygulan fl ndan 72 saat sonra hastan n görülmesini gerektiren ve de erlendiren kifliye göre sonuçlar n de iflebildi i subjektif bir testtir. Quantiferon-TB Gold ise hastadan al nan kan örne ine çoklu antijen uyar m yap larak, immun efektör hücrelerden tüberküloza özgül IFN-γ sal n m n n miktar n ELISA ile ölçen bir testtir. Özetlemek gerekirse, birden fazla antijen kullan lmas, uygulanan kiflilerde kal c antijenik etki b rakmamas, sonuçlar n de erlendiren kifliye göre de il, spektrofotometrik olarak saptanmas ve hastan n bir kez daha görülmesinin gerekmemesi bu testin avantajlar d r. IFN-γ araflt rmas na dayal testlerin kullan m tüberküloz riskini art ran fakat ayn zamanda yanl fl negatif deri testine e ilimli gruplarda (ileri yafl, malnütrisyon, hepatit,alkolizm, böbrek yetmezli i, steroid tedavisi gibi ba fl kl n bask land durumlarda) ve bir kez infekte olmufl aktif tüberküloz geliflme riski olan kiflilerde tan ya yard mc d r. Pozitif test tüberküloz infeksiyonunu gösterir, ancak aktif ve latent infeksiyon ay r m yapmaz. Bu nedenle pozitif sonuç elde edildi inde latent tüberküloz infeksiyonu tan s konulabilmesi için klinik ve radyolojik olarak aktif hastal n olmad n n gösterilmesi gerekmektedir. Aktif tüberkülozda, kan testlerinin özgüllü ü tüberkülin deri testinden daha yüksektir ve BCG afl uygulamas ndan etkilenmez. IFN-γ araflt rmas na dayal testler yanl fl pozitif sonuçlar azaltarak gereksiz tedavi ve yan etkileri azaltabilir.

Bu durum gerçek tüberküloz infeksiyonunun, BCG afl l kiflilerde afl etkisinden ve tüberküloz d fl mikabakteri infeksiyonlar n n büyük bir ço undan ay rt edilmesinde avantaj sa lar.

4 Tablo 1. TDT ve interferon gamma araflt rmas na dayanan testlerin özelliklerinin karfl laflt r lmas Performans ve ifllevsel özellikler Duyarl l k (aktif tüberkülozlu hastalarda) Tüberkülin Deri Testi (TDT) %75-90 (immun yetmezli i olanlarda daha düflük) IFN-γ araflt rmas na dayal testler %80-95 (immun yetmezli i olan popülasyonlar için yeterli bilgi yok) Özgüllük (tüberküloz hastal veya temas olmayan sa l kl bireylerde) %70-95 % BCG ile çapraz reaksiyon NTM ler ile çapraz reaksiyon Test pozitifli i ile izlem sürecinde aktif tüberküloz geliflim riski iliflkisi Var (BCG PPD pozitifli ini %20-40 oran nda art r r.) Var Orta-güçlü iliflki Yok Daha az (baz NTM türleri ile çapraz reaksiyon verebiliyor) Yetersiz veri Güvenilirlik Var Kan t yok Booster etkisi Var, tekrarlanan testlerde görülebilir Yok Yan etki Nadir Nadir Hasta/doktor görüflmesi ki Bir Laboratuvar alt yap s Gerekmez Gerekli Testin sonuçlanma h z 2-3 gün 1-2 gün Personel gereksinimi Var Var mmunsupresyon Test de erlendirmesi mmunsupresyona ba l yanl fl negatif sonuçlar bulunabilir. Sübjektiftir, de erlendirene göre de iflir. Pozitif kontrol eklenen mitojene cevap gözlenmemesi immunsupresyona ba l negatifliklerin aç a ç kmas n sa layabilir. Objektiftir. Sonuçlar var veya yok fleklinde verilir.

%75-90 (immun yetmezli i olanlarda daha düflük) IFN-γ araflt rmas na dayal testler %80-95 (immun yetmezli i olan popülasyonlar için yeterli bilgi yok) Özgüllük (tüberküloz hastal veya temas olmayan

5 Özetle: Quantiferon-TB Gold ve tüberkülin deri testi aras ndaki uyum %79-94 aras ndad r. Latent tüberkülozda özgüllük : % Latent tüberkülozda duyarl l k : %90 Aktif tüberkülozda özgülllük : % Aktif tüberkülozda duyarl l k : % Negatif deri testi ve negatif Quantiferon-TB Gold testi tüberküloz hastal belirti ve bulgular olan bireylerde tüberküloz tan s n ekarte ettirmez. Çünkü AIDS hastalar nda, immunsupressif tedavi, yüksek doz steroid tedavisi alanlarda, hematolojik bozuklu u veya spesifik malignansisi olanlarda, diabetiklerde ve kronik böbrek yetmezli i olan hastalarda deri testinin duyarl l düflmektedir. Bu durumlarda IFN-γ üretiminde de düflüklük olabilece i göz önüne al nmal d r. Quantiferon-TB Gold testi negatif olan ve flikayeti olmayan sa l kl eriflkinlerde ileri tetkik yap lmas na gerek yoktur. E er kiflide tüberkülozlu ile temas söz konusuysa ve Quantiferon-TB Gold test sonucu negatif ise, deri testi gibi Quantiferon-TB Gold testi de yaklafl k 8-10 hafta sonra tekrarlanmal d r. Quantiferon-TB Gold testi pozitif olan hastalarda ileri tetkik yap larak tüberküloz hastal n n belirti ve bulgular araflt r ld ktan sonra M.tuberculosis infeksiyonu tan s konmal ve infeksiyon tedavisi önerilmelidir. Quantiferon-TB Gold testi tüberküloz hastas ile temas etmifl kiflilerin taramas, sa l k çal flanlar nda tüberküloz infeksiyonu taramas ve tüberküloz infeksiyonu araflt rmalar gibi deri testinin kullan ld her klinik durumda kullan labilecek niteliktedir.

Gold testi tüberküloz hastal belirti ve bulgular olan bireylerde tüberküloz tan s n ekarte ettirmez.

6 Kaynaklar 1. Brock I,Weldingh K, Lillebaek T, Follmann F and Andersen P. Comparison of Tuberculin Skin test and New Specific Blood test in Tuberculosis Contacts. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine, 170:65-69, Çelik Ü, Kocabafl E. Tüberküloz tan s nda yeni bir yöntem: nterferon-gamma araflt rmas na dayanan testler. Tüberküloz ve Toraks Dergisi 55(1) : , Mazurek G.H, LoBue P.A, Daley C.L,Bernardo J, Lardizabal A,Bishai W.R, Iademarco M.F, Rothel J.S. Comparison of a whole-blood interferon - gamma assay with tuberculin skin testing for detecting latent Mycobacter um tuberculosis infection,jama,286,(14): Miguel G. Madaraga, Ziba Jajali and Susan Swindells. Evidence-Based Clinical Medicine.Clinical Utility of Interferon - Gamma assay in the Diagnosis of Tuberculosis, J Am Board Fam Med. 20(6): , Soysal A,Bak r M. Tüberküloz infeksiyonunda yeni tan yöntemleri-derleme,çocuk Enfeksiyon Dergisi 1:151-7, Streeton J.A, Desem N, Jones S.L. Sensitivity and specificity of a gamma - interferon blood test for tuberculosis infection.int J Tuberc Lung Dis. 2(6): , Çiçek C, Çok G, Özhan M, Yayg n Y.E, Bilgiç A. Latent ve aktif tüberkülozu olan hastalarda Tüberkülin Deri Testi ile Quantiferon-TB testinin karfl laflt r lmas. nfeksiyon Dergisi 20(1):15-18, Teixeira H.C, Abramo C, Munk M.E Immunological diagnosis of tuberculosis: problems and strategies for success. J Bras Pneumol. 33(3): , Lalvani A. Diagnosing Tuberculosis Infection in the 21st Century CHEST 131: ,2007

Tüberküloz ve Toraks Dergisi 55(1) :108-117,2007 3. Mazurek G.H, LoBue P.A, Daley C.L,Bernardo J, Lardizabal A,Bishai W.R, Iademarco M.F, Rothel J.S.

Benzer belgeler

Tüberkülozda Yeni Tanı Metodları (Quantiferon)

Tüberkülozda Yeni Tanı Metodları (Quantiferon) Tüberküloz bütün yaş gruplarında görülen ve tüm sistemleri tutabilen bir hastalıktır. Tüberküloz prevalansının yüksek olduğu toplumlarda genellikle çocuk