SATLAB SurvCE Arazi Yazılımı Kullanım Kılavuzu

Transkript

1 SATLAB SurvCE Arazi Yazılımı Kullanım Kılavuzu Sayfa1 Tarih Revizyon No 2012 / Ocak 1

2 İçindekiler 1. İş Dosyası Oluşturulması CORS Gezicisi Yapılandırma Ayarları RTK Sabiti Yapılandırma Ayarları RTK Gezicisi Yapılandırma Ayarları Detay Alımı Ofset Otomatik Alım Aplikasyon Dönüşüm Nokta Dosyası Aktarımı Sayfa2

3 1. İş Dosyası Oluşturulması Kontrol ünitesi masa üstünde bulunan SATLAB SurvCE ikonuna iki kere tıklanır ve program çalıştırılır. Program, iş yöneticisini açarak size yardımcı olur. İki seçenek vardır : Son İşe Devam Et Mevcut İş Seç / Yeni İş Aç Mevcut İş Seç / Yeni İş Aç seçeneği seçilir. Açılan sayfada İsim satırına iş ismi yazılır. İsim yazmak için satıra dokunduğunuzda sanal klavye otomatik olarak açılacaktır. Noktalama işaretleri içermeyen bir iş adı yazılır ve basılır. Tamam a Dikkat : İş dosyaları NandFlash/SurvCE/Data klasörü altında oluşturulur. Farklı bir dizin için Yukarı Dizin ve Yeni Klasör fonksiyonlarını kullanabilirsiniz. Sayfa3

4 İşe isim verildikten sonra yazılım otomatik olarak İş Ayarları menüsüne yönlenir. Seçenekler, Aplikasyon, Yeni İş, Sistem ve Format sekmelerinden oluşan İş Ayarları menüsünün Sistem sekmesinden koordinat sistemi seçimi yapılır. Sistem sekmesine ait ayarlar : Mesafe : Metrik Açı : Gon / Grad Azimut Sıfır Ayarı : Kuzey şeklinde olmalıdır. Projeksiyon seçimi için Projeksiyon Listesi butonuna tıklanır. Açılan pencerede Önceden Tanımlı Ekle seçilir. Ülke Türkiye olarak seçildiğinde ITRF ve ED-50 datumunda kullanılabilecek koordinat sistemleri listelenir. Bulunduğunuz yerin dilim orta meridyeni ve çalışmak istediğiniz dilim genişliğine göre uygun bir sistem seçilir. Örn : Turkiye/ITRF/3 Derece/Dilim 33 gibi. Tamam ile koordinat sistemi seçimi bitirilir. Sayfa4

5 İş ayarlarının Format sekmesinde Koordinat Sırası kullandığınız sistemlere uygun olarak seçilir. Y,X seçimi ülkemizde kullanılan CAD yazılımlarının genel olarak kullandığı format olduğundan bu şekilde seçilebilir. Seçenekler sekmesinde Her Noktaya Zaman Damgası Ekle seçeneği mutlaka seçilmelidir. Bu seçenek seçilmediği sürece yapılan ölçülere ait tarih-zaman bilgisi depolanmaz. Seçimlerden sonra Tamam tıklanır ve iş ayarları oluşturulmuş olur. Dikkat : Seçilen iş ayarları açılacak sonraki işler için de iş ayarı olarak kabul edilecektir. Seçtiğiniz ayarlar haricinde bir ayar değişikliği yapacaksanız değişiklik yapmadan onaylamayınız. Sayfa5

6 2. CORS Gezicisi Yapılandırma Ayarları Ayar menüsünde yer alan Gezici Kur seçilir. Gezici Kur menüsü altında ayarların yapıldığı; Güncel, Haberleşme, Ayarlar ve RTK sekmeleri bulunur. Güncel sekmesinde; Üretici : SATLAB Model : isurvey SL500 seçilir. Haberleşme sekmesinde GNSS alıcısı ile kontrol ünitesinin Bluetooth üzerinden haberleşmesi sağlanır. Bunun için ; Tip : Bluetooth seçilir. Bir GNSS alıcısını kontrol ünitesi ile eşleştirmek için Tipi kutusu yanında yer alan Ayarlar a tıklanır ve Bluetooth Yöneticisi açılır. Sayfa6

7 Bluetooth Aygıtları menüsünde yer alan ; Alıcı Bul seçilir ve aygıtlar listelenmeye başlar. Bulunan aygıtlar yandaki gibi bir listede görüntülenir. İletişim kurulacak alıcı seçilir ve Tamam a tıklanır. Seçilen alıcı listeye eklenir. Bağlantının güvenliği için Alıcıya PIN Gir butonuna tıklanır 1234 PIN kodu olarak girilir ve tıklanır. Tamam a Bu işlemler yapıldıktan sonra bağlantı kurulacak alıcı seçilir ve ikonuna tıklanarak bağlantı yapılır. Sayfa7

8 Bluetooth ile bağlantı sağlandıktan sonra Ayarlar sekmesine geçilir. Bu sekmede yer alan alarlar ; Anten Yüksekliği : Ölçülür ve girilir. Yükselme Açısı : 10 Güncelleme Hızı : 10 Hz seçilir. Ayrıca anten yüksekliği tipi Düşey veya Eğik seçilir. Jalon üzerindeki yükseklik tipi Düşey dir. Ham Verileri Kaydet kutucuğu mutlaka işaretlenmelidir. Bu seçim arazide yapılan tüm ölçülerin ham kayıtlarının tutulmasını sağlar. TUSAGA-AKTİF ile yapılan ölçülerinde çizelgeleri oluşturulurken bu ham verilerden faydalanılır. Son olarak RTK sekmesine geçilir. Bu bölüm ölçüye başlama açısından son derece önemlidir. CORS gezicisi olarak kullanılacak bir alıcı için ; Aygıt : Dahili GSM Modem seçilir ve Ayarlar a tıklanır. Cihaza takılan SIM kartın internete bağlanabilmesi için bir profil seçilir. Seçim yapıldıktan sonra Tamam a tıklanır. RTK sekmesine geri dönülür. Ağ : NTRIP (CORS) seçilir ve Ayarlar a tıklanır. NTRIP Sunucuları için bir pencere açılır. Sayfa8

9 Bu bölümde bağlantı kuracağımız CORS hizmet sunucuna ait bilgiler girilir. İsim kutusunda bulunan yazılır. Örn : SATLAB Ok a tıklanır ve bir profil ismi IP Numarası : Port : 2101 Kullanıcı Adı : (TKGM den Alınır) Şifre : (TKGM den Alınır) Bu bilgiler doğru girildikten sonra bağlantı süreci başlatılmış olur. Tamam a tıklanır ve Dikkat : TKGM den aldığınız şifreler küçük-büyük harfe duyarlıdır. Lütfen size gönderildiği gibi şifreleri giriniz. Bir süre sonra açılan bir pencerede çözüm yöntemleri listelenir. TUSAGA-AKTİF için örnek liste aşağıdaki gibidir. VRSCMRP SAPOS RTCM3NET VRSRTCM31 : GPS+GLONASS, Sanal İstasyon Metodu : GPS, Alan Düzeltme Parametresi Metodu : GPS+GLONASS, Ana-Yardımcı İstasyon Metodu : GPS+GLONASS, Sanal İstasyon Metodu SATLAB GNSS kartı için en uygun olan yöntem VRSCMRP seçilir ve Tamam a tıklanır. Kontrol ünitesi ekranında Bağlantı Başarılı ifadesi gözükür ve işlem sonlandırılmış olur. CORS ile bağlantı kurulduğunda GNSS alıcısı panelinde veri linkine ait LED sabit olarak YEŞİL renkte yanmalıdır. Düzeltme gelmeye başladığında LED in ortasında TURUNCU ışık yanıp sönecektir. Dikkat : GNSS alıcısına takılan SIM kartın internet erişimine açık ve PIN kodunun kaldırılmış olması gerekmektedir. Bu gereksinimler yerine getirilmeden CORS ile bağlantı yapılamamaktadır. Sayfa9

10 3. RTK Sabiti Yapılandırma Ayarları RTK yapmak için bir kurulacak bir sabitin kurulum şekli aşağıdaki gibi olmalıdır. Radyo modem anteni mutlaka takılmalıdır. GNSS Alıcısı Radyo Anteni Anten uzatma çubuğu Tribrach ve Adaptörü Alet Sehpası Sayfa10

11 Ayar menüsünde bulunan Sabit Kur seçilir. Sabit Kur menüsü altında 4 tane sekme bulunur. Kurulumla ilgili tüm ayarlar bu sekmelerde yapılır. Güncel sekmesinde ; Üretici : SATLAB Model : isurvey SL500 seçilir. Haberleşme sekmesinde ; Tip : Bluetooth seçilir ve eğer otomatik bağlantı yapılmamışsa butonuna basılarak Bluetooth yardımcısı kullanılarak bağlantı kurulur. Sayfa11

12 Haberleşme sekmesinde ; Tip : Bluetooth seçilir ve eğer otomatik bağlantı yapılmamışsa butonuna basılarak Bluetooth yardımcısı kullanılarak bağlantı kurulur. RTK sekmesinde ; Aygıt : Dahili UHF Modem seçilir ve butonuna tıklanır. Karşımıza gelen pencerede Çıkış Gücü : 1 Watt Kanal : 1, 2, 3. (hangisini kullanacaksanız) seçilir. Tamam a tıklanır ve Mesaj Tipi : CMR+ olarak seçilir. Tekrar Tamam a tıklanır. Kurulumun bu adımında sabit için koordinat girmemiz gerekir. Kurulan yerin bir koordinatı yoksa ; GPS den Oku seçilir. Koordinat varsa; Grid Sistem Koordinatlarını Gir seçilir. Sayfa12

13 Koordinat giriş ekranına doğrudan koordinatlar elle girilebileceği gibi eğer nokta kontrol ünitesinde kayıtlı ise botunu ile listeden de seçilebilir. Nokta Listesi Seçim yapıldıktan sonra Tamam a tıklanır. Girdiğiniz koordinatlar coğrafi koordinatlara çevrilerek size gösterilir. Burada yer alan Sabit ID: bölümüne CMR+ mesaj tipini destekleyecek şekilde 1-32 arasında bir değer girmeniz gerekir. ID girildikten sonra tıklanır ve girdiğiniz tüm parametreler modeme gönderilir. İşlem sonunda Sabit kurulumu başarılı. Ayarlar dosyaya kaydedilsin mi? uyarısı çıkar ve Evet seçilir. İş ile aynı adı taşıyan ve uzantısı.ref olan bir dosya kaydı için seçilir. Tamam Sayfa13

14 4. RTK Gezicisi Yapılandırma Ayarları RTK yapmak için bir yapılandırılacak bir gezicinin kurulum şekli aşağıdaki gibi olmalıdır. Radyo modem anteni mutlaka takılmalıdır. Radyo Modem Anteni GNSS Alıcısı Kontrol Ünitesi Kontrol Ünitesi Tutucusu Karbon Fiber Jalon Sayfa14

15 Ayar menüsünde bulunan Gezici Kur seçilir. Gezici Kur menüsü altında 4 tane sekme vardır. Kurulumla ilgili tüm ayarlar bu sekmelerde yapılır. Güncel sekmesinde ; Üretici : SATLAB Model : isurvey SL500 seçilir. Haberleşme sekmesinde ; Tip : Bluetooth seçilir ve eğer otomatik bağlantı yapılmamışsa butonuna basılarak Bluetooth yardımcısı kullanılarak bağlantı kurulur. Sayfa15

16 Ayarlar sekmesinde ; Anten yüksekliği ölçülür ve girilir. Yükselme açısı : 10 olarak seçilir. Konum Hızı : 5 Hz seçilir. Ham Verileri Kaydet seçeneği işaretlenir. Dikkat : TUSAGA-AKTİF çizelgesi hazırlamak isteyen kullanıcıların bu seçimi mutlaka yapması gerekir. RTK sekmesinde ; Aygıt : Dahili UHF Modem seçilir ve tıklanır. butonuna Karşımıza gelen pencerede Çıkış Gücü : 1 Watt Kanal : 1, 2, 3. (hangisini kullanacaksanız) seçilir. Tamam a tıklanır ve Mesaj Tipi : CMR+ olarak seçilir. Tekrar Tamam a tıklanır. Dikkat : Gezicinin kanal ve çıkış gücü ayarı sabit ile aynı olmalıdır. Aksi durumlarda sabitten düzeltme datası alınamaz. Bu sebeple buradaki ayarları sabitte kullandığınız ayarlar olarak giriniz. Dikkat : Sabit veya gezici kurulumu sonrasında düzeltme yayınının yapılması-alınması ile ilgili hem sabit hem de gezici GNSS alıcısında gözle kontrol yapabilirsiniz. Başarılı bir kurumundan sonra GNSS alıcısının veri link LED i aşağıdaki gibi KIRMIZI renkte yanıp sönecektir. KIRMIZI renkte yanıp sönen bu LED in anlamı : Sabit İçin : Düzeltme yayını yapıyor. Sayfa16 Gezici İçin : Düzeltme yayınını alıyor.

17 5. Detay Alımı Ölçüm menüsünde, Alım Seçilir. Alım Ortalamalı Alım Ofset Ayarlar Okuma Yapılandırma Çözüm Durumu Uydu İzleme Ölçek Çubuğu Koordinatlar Uydu Sayısı Yatay-Düşey Hatalar Ekran Ayarları Limitleri Bul Büyüt Küçült Belirli Bir Bölgeyi Büyüt Önceki Pencere Sayfa17

18 Alıma başlamadan önce Nk: satırına istediğiniz bir nokta adı giriniz. HT: Anten yüksekliğini ifade etmektedir ve jalon üzerinden okuduğunuz değer girilmelidir. Ekran üzerinde gördüğünüz butonların fonksiyonları aşağıdaki gibidir. Bir kez ölçüm yapar ve otomatik kaydeder. Kontrol ünitesi klavyesinde bulunan ENT tuşu da bu fonksiyonu yerine getirir. İstenilen sayı kadar ölçüm yapar ve otomatik kaydeder. Ulaşılamayan yerler için ofset fonksiyonudur. Bir sonraki bölümde detaylı olarak anlatılacaktır. Alımla ilgili ayarlar yapılır. GPS okuma sayısı gibi parametreler buradan değiştirilir. Uydu izleme ve gözlem menüsüdür. İzlenen uydulara ait bilgiler, DOP bilgileri, link durumu ve referansa ait bilgiler buradan gözlemlenir. Arka plandaki ekranı limitlerine sığdırır. Grafik ekranı büyütür. Grafik ekranı küçültür. Ekran üzerinde görülen noktalara ait öznitelik ve katman bilgileri buradan değiştirilir. Sayfa18

19 6. Ofset Alım ekranında bulunan Ofset botununa tıklanır. Metod sekmesinden Keşisim veya 2 Nokta yöntemi seçilir. 2 nokta yöntemi örnek olarak anlatılmıştır. 1 nolu nokta üzerinde durulur ve Nokta 1 Oku ile okuma yapılır. 2 nolu noktaya gidilir ve nokta üzerinde iken Nokta 2 Oku ile okuma yapılır. 2 nolu noktadan itibaren bina köşesine olan mesafe ölçülür ve ofset penceresine girilir. Kaydet butonu ile hesaplanan ofset noktası kaydedilir. Sayfa19

20 7. Otomatik Alım Ölçüm menüsünde yer alan Otomatik Alım seçilir. Mesafe veya zamana göre yapılacak otomatik alım için gerekli ayarlar seçilir. Otomatik alımın başlatılacağı Nokta No yazılır ve Tamam a tıklanır. Otomatik alım başlatılmış olur. Dikkat : Mesafeye göre yapılacak bir otomatik alım için sadece yataydaki değişim göz onuna alınacaksa X/Y : penceresine veri girildikten sonra Z : penceresine 0 yazılmalıdır. Otomatik alımı durdurmak için butonuna basılır. Otomatik alım devam ederken elle bir nokta kaydı gerekirse basılır. butonuna Sayfa20

21 8. Aplikasyon Ölçüm menüsünde bulunan Aplikasyon butonuna tıklanır. Aplike edilecek noktaların seçilebileceği bir pencere açılır. Aplike edilecek bir nokta iki türlü seçilebilir ; 1. butonuna basılarak Nokta Listesinden 2. butonuna basılarak grafik Harita Ekranından Nokta Listesinden bir seçim yapılmak istenirse aplike edilecek noktanın üzerine tıklanır ve Tamam ile seçilir. Sayfa21

22 Grafik ekran üzerinden bir seçim yapmak için aplike edilecek noktanın üzerine tıklanır. Her iki şekilde yapılan nokta seçiminden sonra yazılım seçtiğiniz noktanın numarasını ve koordinatlarını kontrol amacıyla ekrana getirir. Aplikasyona başlamak için Tamam a tıklanır. Aplikasyon standart olarak grafik ekran ile başlatılır. Grafik ekranda gösterilen objeler ve bilgilerin anlamı aşağıdaki gibidir. Aplike Edilen Nokta Güncel GPS Konumu Yönlendirme Bilgisi Sayfa22 Bu ekranda bir noktayı aplike edebilmek için üçgenle ifade edilen şeklin noktaya doğru yönelmesi gerekmektedir. Yönelim sağlandıktan sonra alt bölümde yer alan yön bilgileri ile hassas yaklaşım sağlanır.

23 Noktaya yaklaştığınızda ekranın ölçeği otomatik olarak değişir ve daha hassas bir yapı kazanır. Nokta çevresinde tolerans daireleri belirir. Yapılacak işin tecviz değerlerine göre en hassas yaklaşım sağlanır ve nokta aplike edilir. Aplike Edilen Noktanın Kaydı Sonraki Nokta Yeni Nokta Seçimi Aplikasyon Ayarları Aplike Edilen Çözüm Durumu Uydu Bilgileri Güncel Konum Aplike Edilen Nokta GPS Konumu Aplike Edilen Nokta No Yön Bilgileri Kazı-Dolgu Miktarı Ekran Ayarları Limitleri Bul Büyüt Küçült Belirli Bir Bölgeyi Büyüt Önceki Pencere Sayfa23

24 Aplikasyon için alternatif bir ekran görünümü daha vardır. Bu görünümde altlık harita görüntülenmez. Sadece aplike edilecek nokta ve alıcı konumu yer alır. Text görünümlü ekrana geçiş için ekranın sol üstünde bulunan ikonuna tıklanır ve kısa yolları içeren bir menü açılır. Bu menüde Text Görünüm seçilir. Text görünümlü ekranda yapılacak bir aplikasyonda yine üçgen ikonunun ucu noktaya doğru yönlendirilir. Doğrultuya girildikten sonra aşağıda bulunan yön değişkenlerine göre noktaya yaklaşılır. Yön değişkenlerinden yer alan Kazı-Dolgu bilgisi yükseklik bilgisi içeren noktalar için anlamlıdır. Yüksekliği olmayan noktalarda bu değerler çok yüksek gözlemlenebilir. Noktaya toleranslar dahilinde yaklaşılmışsa grafik ekranın dört köşesinde kırmızı renkte uyarı işaretleri belirir. Bu işaretlerden sonra hassas aplikasyon yapmak için alıcı daha yavaş hareket ettirilir. Aplikasyon yöntemini kullanıcı belirleyebilir. Bunun için menüde ; ikonuna tıklanır ve açılan Sayfa24 Açı-Mesafe Doğrultu İleri-Geri / Sağa-Sol Kuzey-Güney/Doğu-Batı yöntemlerinden biri seçilerek aplikasyon yapılır.

25 9. Dönüşüm SATLAB SurvCE ölçme yazılımında bulunan dönüşüm modülü ile TUSAGA-AKTİF ile çalışırken mevzii veya ED-50 koordinat sistemlerinde çalışmanız mümkündür. Dönüşümün nasıl yapılacağı aşağıdaki bir örnekte anlatılmıştır. Yukarıda görüldüğü gibi P.1 ve ve P.2 nolu poligonların koordinatları mevzii değerlerdir. Bu iki nokta kullanılarak bir dönüşümün nasıl yapılacağı anlatılacaktır. Sayfa25

26 Ayar menüsünde bulunan Dönüşüm butonuna tıklanır. Açılan pencerede Noktalar sekmesine tıklanır. Sekme ilk açıldığında yandaki gibi boş olur. Eklenen noktalar listede sıralanır. Ekle butonuna tıklanır ve dönüşümde kullanılacak ilk nokta seçilir. İlk nokta seçildiğinde koordinatlar ekrana kontrol amacıyla getirilir. Tamam a tıklanır. Yazılım işleme devam edebilmek için GPS in okuduğu hassas ITRF değerinin girilmesini veya okunmasını ister. Bu işlemin arazide yapıldığını varsayarak butonuna tıklanır. Sayfa26

27 Bu aşamada GPS jalon sehpası ile sabitlenmelidir ve girilen okuma sayısına göre ölçüm bitinceye kadar hareket ettirilmemelidir. GPS sabitlendikten sonra Tamam a tıklanır. Okuma yapılırken cihazın Fix olması zorunludur. Okuma ekranında geçerli okuma sayısı ve sapmalar görüntülenir. Float veya DGPS çözüm durumunda okuma yapılmışsa işlem otomatik iptal edilir. Başarılı bir okumanın sonrasında ilk dönüşüm noktası listeye eklenir. Yapılan dönüşümü.loc uzantılı bir dönüşüm dosyası olarak saklamak için butonuna tıklanır. Açılan iş ile aynı isimle bir dönüşüm dosyası kaydı yapılır. Bundan sonra eklenecek tüm noktalarda okuma prosedürleri aynen tekrarlanır. Dikkat : Eklenen her noktadan sonra dönüşüm dosyası kaydedilmelidir. Kaydedilmeden çıkılan iş dosyalarında yapılan tüm ölçümler geçersiz sayılır. Sayfa27

28 10. Nokta Dosyası Aktarımı Aplikasyon yapılacak noktaları yüklemek veya alım yapılan noktaları aktarmak için öncelikle kontrol ünitesi ile bilgisayar arasında bağlantının kurulmuş olması gerekmektedir. İşletim sistemi Windows XP olan kullanıcıların Microsoft ActiveSync, işletim sistemi Windows Vista ve Windows 7 olan kullanıcıların Microsoft Mobile Aygıt Merkezi ni yüklemeleri gerekmektedir. Yazılımların kurulum dosyaları size verilen CD içerinde bulunmaktadır. Noktaların Kontrol Ünitesine Yüklenmesi Kontrol ünitesine yüklenecek noktaların uzantısı.ncn,.xyz,.asc,.txt olabilir. Yükleme yapmadan önce nokta koordinatlarını içeren dosyaların ayracında boşluk, virgül, tab veya özel ayırma biçimleri kullanılıp kullanılmadığını kontrol ediniz. Dosya menüsünde yer alan Oku-Yaz butonuna tıklanır. Nokta Dosyası Oku seçilir. Bu sayede bilgisayarımızdan kontrol ünitesine taşıdığımız.ncn uzantılı dosyası iş dosyası içine aktarılmış olacaktır. Sayfa28

29 Format P X Y Z D seçilir ve Seç butonuna tıklanır. Açılan pencerede Tip : NCN Dosyası seçilir. Kontrol ünitesinde NandFlash klasörü altında bir dizine atılan.ncn dosyası seçilir ve Tamam a basılır. Yandaki örnekte NandFlash/SurvCE/Data dizinine kopyalanmış olan SATLAB.ncn dosyası seçilmiştir. Dosya, seçilen formata uygunsa doğru olarak okunur ve pencerede noktalar sıralandığı şekilde görüntülenir. Görüntülenen dizilim doğru ise Tamam a tıklanır. Sayfa29

30 Noktaların yükleneceğini işi seçilir ve Tamam a tıklanır. İşe yüklenilen nokta sayısının belirtildiği bir uyarı alınır ve işlem tamamlanmış olur. Yüklediğiniz noktaların doğru yüklenip yüklenmediğini kontrol etmek istenirse Dosya menüsünde bulunan Noktalar butonuna tıklanır. Sayfa30

31 Kontrol Ünitesinden Noktaların Aktarılması Dosya menüsünde bulunan Oku-Yaz butonuna tıklanır. Açılan pencerede Nokta Dosyası Yaz seçilir. Koordinat Sırası : Nokta No Doğu Kuzey Yük. Tanım seçilir. Ayraç : Boşluk seçilir ve Tamam a tıklanır. Kaydedilecek nokta dosyasına bir isim verilir. Dosya kayıt tipi.ncn olmalıdır. kaydedilir. Tamam a tıklanır ve noktalar.ncn uzantılı Sayfa31 Dikkat : Nokta dosyasını kaydettiğiniz dizini unutmayınız. Yandaki örnekte dosya NandFlash/SurvCE/Data dizini altına kaydedilmiştir. Kaydedilen bu dosyası bilgisayarınıza kopyalanır.