1. ARAŞTIRMANIN KÜNYESİ

Transkript

1

2 12

3 BÖLÜM 1: ARAŞTIRMANIN KÜNYESİ 1. ARAŞTIRMANIN KÜNYESİ Bu bölümde araştırmanın amaç ve kapsamı belirtilerek, uygulanan metodoloji açıklanacaktır. Örneklem dağılımının ayrıntılı bir şekilde anlatıldığı bu bölümde, araştırmanın demografik yapısı; cinsiyet, yaş, eğitim, medeni durum, gelir, meslek grubu gibi birçok değişkene göre ortaya konulmuştur AMAÇ VE KAPSAM Çalışmanın bu kısmında, proje kapsamında yürütülmüş olan alan araştırmasına ait genel bilgiler verilecektir. Araştırmanın amaç ve kapsamının anlatılmasından sonra, metodoloji ve örneklem dağılımına değinilecektir. Bu bölümde araştırmanın örnekleminin hesaplanmasında kullanılan veriler ve kotalar belirtilecektir. Bilindiği üzere gerek yerel yönetimler gerekse merkezi idare halktan almış olduğu kaynaklarla halka kamu mal ve hizmetlerini sunmakla yükümlüdür. Bu durumda sunulan hizmetlerin ilgili merkezi ya da yerel idarenin hizmet alanında yaşayan bireyleri tatmin etmesi gerekmektedir. Kamu yönetimleri, son kertede, belli bir miktar kaynak yaratıp bunu değişik alanlarda kamu malları yaratmakta kullanmaktadır. Elbette ki bu işlem, beraberinde, yaratılan kaynağın toplam büyüklüğünün ne olması gerektiği, kimlerden hangi oranlarda toplandığı ve kaynağın değişik kullanımlara hangi oranlarda tahsis edildiği ile ilgili aslında birbirleriyle iç içe geçmiş sorular taşımaktadır. Bu noktada başlıca kamu geliri olan vergi, teoride ve uygulamada farklı bakış açılarıyla analiz edilmektedir. Toplumdaki vergi algısı, vergi bilincinin yaygınlığı, vergi-kamu hizmeti ilişkisi ve buna benzer birçok konu maliye literatüründe sıkça araştırma yapılan alanların arasında yer almaktadır. Bu projenin ana amacı Türkiye de vergi bilincinin yaygınlığının ve derecesinin tespitine yöneliktir. Bu bağlamda projenin alt amaçları; vergi bilincinin yerleşmesinde önemli iki etken olan vergide adalet ve eşitlik ilkelerinin Türkiye de ne derece uygulandığı, mükelleflerin bu duruma karşı algılarının ne olduğu, vergi bilincini artırmanın hangi yollarla mümkün olacağı ve vergi ödeyenlerle kamu hizmetinden faydalananlar arasındaki etkileşimin derecesi üzerine yoğunlaşmaktadır. Elde edilen verilerin toplumla ve ilgili paydaşlarla paylaşılması sonucunda toplumsal bir yarar, kamu ekonomisi açısından bir modelleme ve karar alıcı birimlere bir kaynak teşkil edilmesi projenin yaratacağı dışsal faydalar olarak nitelendirilmektedir. Proje kapsamında İstanbul da bireylerden ve firma temsilcilerinden oluşan bir örneklem üzerine saha uygulaması çalışması yapılmıştır. Saha uygulamasında kullanılan soru formu ile toplumun vergi ve vergi bilincine yönelik algısı çeşitli açılardan değerlendirilmiş ve analizler yapılmıştır. Araştırma sonuçları geçmişte yapılmış benzer araştırmaların sonuçlarıyla da karşılaştırılarak yıllar itibariyle izlenen değişim gözlenmiştir. 13

4 TÜRKİYE DE VERGİ BİLİNCİ - İSTANBUL ARAŞTIRMASI ARAŞTIRMANIN METODOLOJİSİ İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi nin desteklediği bu proje, kapsamında bir alan araştırması uygulaması içeren bir projedir. Proje kapsamında yürütülen araştırma 21 Aralık Ocak 2010 tarihleri arasında Türkiye deki vergi mükelleflerini temsil eden 18 yaş üstü toplam kişiyle yüz yüze görüşme tekniğiyle anket yapılarak sürdürülmüştür. Araştırmanın saha uygulama kısmı Stata Araştırma tarafından deneyimli anketörler aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Saha uygulamasının finansmanı İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiştir. Soru formu hazırlanırken hem araştırma ekibinin yapmış olduğu geçmiş çalışmalardan hem de ilgili literatürden 1 faydalanılmıştır. Literatür taramasının ardından hazırlanan soru formu, 30 kişilik bir grup üzerinde pilot uygulama olarak test edilmiş, alınan yanıtlara göre soru formundaki bazı ifadeler ve seçenekler değiştirilerek, soru formunun son hali oluşturulmuştur. Anketin uygulanma aşamasında, konunun vergi gibi hassas bir konu olması nedeniyle özellikle işletmelerle yapılan görüşmelerde birtakım sorunlar ortaya çıkmıştır. Bu sorunlar genellikle katılımcı adaylarının, araştırmanın Maliye Bakanlığı ya da vergi daireleri tarafından yapılma ihtimallerini göz önünde bulundurarak, bazı çekincelerini belirtmeleri üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu sorun, İstanbul Üniversitesi nden alınan ve proje ekibinin imzaladığı, araştırmanın künyesinden ve sadece bilimsel amaçlı olup sonuçların akademik bir araştırmada kullanılacağından bahseden bilgi formunun katılımcı adaylarına gösterilmesiyle aşılmıştır. Bunun dışında araştırmanın saha uygulamasında herhangi bir sorunla karşılaşılmamıştır. 1 Araştırmanın soru formunun hazırlanmasında yapılan literatür taramasında faydalanılan kaynaklar: - Çiçek, H., vd.; 2008, Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Vergi Yükümlülerinin Vergiyi Algılama Ve Tutum Analizi: Bir Alan Araştırması, Maliye Bakanlığı Yayın No.2008/381, Ankara. - Ömürbek, N., vd.; 2007, Vergi Bilinci Üzerine Bir İnceleme: Üniversite Öğrencileri Üzerinde Yapılan Anketin Bulguları, Maliye Dergisi, Sayı 153, Ankara. - Özdemir, A.R. ve H.Ayvalı, 2007, Vergi Bilincine Sahip Bireylerin Fiş veya Fatura Alma Duyarlılığını Etkileyen Faktörler, Maliye Dergisi, Sayı 153, Ankara. - Yılmaz, B.E. ve M. Şeker, Vergiye Karşı Tepkiler: Mükellef Davranışları (İstanbul Örneği), Toplumsal Raporlar, İSMMMO Yayınları, Yayın No:86, İstanbul, Zenginobuz, E.Ü., vd.; 2006, Yurttaşların Cebinden Devletin Kasasına: Türkiye de Kim Ne Kadar Vergi Ödüyor?, Araştırma Raporu, İstanbul (Açık Toplum Enstitüsü Türkiye Temsilciliği ( OSIAF) ve Boğaziçi Üniversitesi Araştırma Fonu (05M101) tarafından ortaklaşa desteklenen bir araştırmanın sonuç raporudur). 14

5 BÖLÜM 1: ARAŞTIRMANIN KÜNYESİ Çalışmanın vergi konusunu işlemesi, örneklemin belirlenmesinde daha önce gerçekleştirdiğimiz çalışmalarda olduğu gibi, Türkiye deki tüm bireylerin yani nüfusun tümünün (18 yaş üstü) temsil edilme gerekliliğini ortadan kaldırmıştır. Çalışmada proje ekibi olarak aldığımız kararla örneklem üzerinde bir kısıtlamaya gidilerek, toplam nüfusun değil vergi mükellefi nüfusunun dikkate alınması üzerinde hem fikir sağlanmıştır. Vergi mükellefi olarak düşünülen nüfus ise üç kesimde ele alınmıştır: - Ücretli ve maaşlı, Emekli Sandığı ya da SSK ya bağlı çalışanlar veya emekliler (Maaşından stopaj vergisi kesilenler) - Gelir vergisi beyannamesi veren mükellefler (şahıs işletmeleri, kolektif ortaklık dahil, serbest meslek erbabı) - Kurumlar vergisi mükellefleri (sermaye şirketleri ile kooperatif şirketler dahil) Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığının verilerine göre 2009 Eylül itibariyle mükellef sayıları aşağıda gösterilmiştir. Ancak bir kişinin burada gösterilen vergi mükellefi türlerinden birden fazlasında gösterilme ihtimali söz konusu olduğundan bu rakamların araştırmanın evreni olarak kabul edilmesi hatalı olacaktır. Genel olarak bakıldığında maliye çevrelerinin açıklamalarına göre Türkiye de vergi mükelleflerinin 4 milyon civarında olduğu kabul edilmektedir. Dolayısıyla bu varsayımdan hareketle 4 milyon kişiden oluştuğu düşünülen vergi mükellefleri çalışmamızın evrenini oluşturmuştur. Tablo 1. Türkiye de Vergi Mükellefi Sayısı Mükellef Sayısı* Basit Usulde Vergilendirilen Gelir Vergisi Faal Mükellef Sayıları G.M.S.İ. Faal Mükellef Sayıları Gelir Stopaj Vergisi Faal Mükellef Sayıları Gelir Vergisi Faal Mükellef Sayıları Katma Değer Vergisi Faal Mükellef Sayıları Kurumlar Vergisi Faal Mükellef Sayıları Kaynak: Gelir İdaresi Başkanlığı, *Eylül 2009 itibariyle. Bu araştırmada metodoloji olarak seçilen örneklem yöntemi orantılı tabakalı, rastsal tesadüfi seçim örneklemesidir. Araştırmada ayrıca meslek, cinsiyet ve bölge kotası uygulanmıştır. Araştırmanın İstanbul da yapılmasının ana nedeni, ticari, sınai ve sosyal özellikleri açısından İstanbul un Türkiye deki tüm kesimleri temsil edebilecek bir kent olmasıdır. 15

6 TÜRKİYE DE VERGİ BİLİNCİ - İSTANBUL ARAŞTIRMASI - Literatür incelendiğinde evrenin den fazla olduğu araştırmalarda örneklem büyüklüğünü tespit etmek için kullanılan formüllerden formülünün sıkça kullanıldığı görülmektedir. (Özdamar, 2003: ) Buna göre Türkiye deki vergi mükelleflerinin evreni oluşturduğu bu araştırmada 4 milyon kişinin evren olarak kabul edilmesi sonucunda hesaplanan örneklem sayısı kişidir. Araştırmanın örneklemi %95 güven aralığında ± %2,5 hata payı içermektedir. Örneklem seçiminde iki aşamalı bir yöntem uygulanmıştır. İlk aşamada tabakalı örnekleme yöntemi uygulanarak, İstanbul ilçeleri içinden İstanbul un kent nüfusunu temsil kabiliyeti olan 18 ilçe seçilmiştir. İlçelerdeki denek sayısı, ilçelerin sahip oldukları nüfusa göre oransal olarak hesaplanmıştır. İkinci aşamada ise seçilen ilçelerde meslek ve cinsiyet kotası uygulanmıştır. Meslek kotası ve cinsiyet kotası için Türkiye İstatistik Kurumu nun verilerine başvurulmuştur. Araştırmada Türkiye deki vergi mükelleflerini temsil eden örneklem üzerinde İstanbul ilinde toplam 18 ilçede genişlemesine bir saha araştırması yürütülmüştür. Saha araştırması, profesyonel bir araştırma firması tarafından uygulanmıştır. 2 %2,5 hata payı için örneklem standart hatası formülü şu şekilde gösterilebilir: Bu eşitlikte; n: Örneklem sayısını gösterir, є: (0,025), %2,5 hata payını ifade etmektedir, N: , Türkiye de vergi mükellefi sayısı olarak kabul edilen evreni göstermektedir, Z:1,96, p:0,5 ve q:0,5 değerlerini alır. Değerler eşitlikte yerlerine konulduğunda; eşitliğinden n=1.536 rakamına ulaşılır. 16

7 BÖLÜM 1: ARAŞTIRMANIN KÜNYESİ Tablo 2. Araştırmanın Yürütüldüğü İlçeler ve Örneklem Dağılımı Örnekleme Toplam BİREYLER FİRMALAR Oranı Örneklem Maaşından Gelir vergisi Kurumlar vergisi stopaj vergisi beyannamesi mükellefleri*** kesilenler* veren mükellefler** Avcılar 4,6 % Bağcılar 6,0 % Bahçelievler 5,6 % Bakırköy 5,7 % Bayrampaşa 4,0 % Beşiktaş 4,9 % Beyoğlu 4,3 % Fatih 5,1 % Gaziosmanpaşa 6,3 % Kadıköy 9,0 % Kağıthane 5,1 % Küçükçekmece 6,3 % Maltepe 5,0 % Sarıyer 3,6 % Şişli 5,7 % Ümraniye 7,6 % Üsküdar 7,0 % Zeytinburnu 4,3 % Toplam 100 % * Ücretli ve maaşlı, Emekli Sandığı ya da SSK ya bağlı çalışanlar veya emekliler ** Gelir vergisi beyannamesi veren mükellefler (şahıs işletmeleri, kolektif ortaklık dahil, serbest meslek erbabı) *** Kurumlar vergisi mükellefleri (sermaye şirketleri ile kooperatif şirketler dahil) 17

8 TÜRKİYE DE VERGİ BİLİNCİ - İSTANBUL ARAŞTIRMASI - Harita 1. İstanbul İli İlçe Sınırları Haritası 18 Kaynak:

9 BÖLÜM 1: ARAŞTIRMANIN KÜNYESİ Harita 2. Örneklem Haritası Kaynak: den faydalanılmıştır. 19

10 TÜRKİYE DE VERGİ BİLİNCİ - İSTANBUL ARAŞTIRMASI ARAŞTIRMANIN DEMOGRAFİK YAPISI Çalışmanın bu bölümünde öncelikle araştırmanın demografik yapısı cinsiyet, yaş, eğitim, meslek ve gelir gibi göstergelerle konulacaktır. Özellikle alan sorularının demografik yapı dağılımında açıklanmasında bu verilerden faydalanılacaktır. Araştırmanın demografik yapısının belirtilmesinin ardından alan sorularının analizine geçilecektir. Bu kısımda alan soruları hem frekans hem de çapraz analizlerle irdelenecek, ayrıca literatürdeki benzer araştırmaların sonuçlarıyla karşılaştırmalara yer verilecektir. Araştırmaya katılanların %74,1 i erkek, %25,9 u kadındır. Türkiye de yapılan sosyal araştırmalarda genellikle kadın-erkek deneklerin oranı birbirine yakın seyrederken, bu araştırmada böyle bir yöntem izlenmemiştir. Örneklemin Türkiye nüfusunu temsil etmeyecek olması, vergi mükelleflerinin evren olarak kabul edilmesi cinsiyet dağılımında bu sonuca neden olmuştur. Deneklerin eğitim durumları incelendiğinde en büyük kesimin %37,5 ile lise mezunlarından oluştuğu gözlenmektedir. Lise altı mezun olanların toplam oranı % 43,1 iken, lise üstü mezun olanların toplam oranı ise %19,4 tür. Örneklemin yaş dağılımı büyük bir oranda yaş aralığında yoğunlaşmıştır. Bu aralığa giren deneklerin oranı % 72,9 dur. Deneklerin %62,4 nün evli, %31,5 inin ise bekar olduğu gözlenmektedir. Öte yandan denekler arasında hane halkı sayısı açısından en fazla yoğunluk 4 kişi olarak görülmektedir. Hanesinde 4 kişi bulunanların oranı %29,7 iken, bu durumu hanesinde 3 kişi bulunanlar %21,6 oranı ile izlemektedir. Hanesinde 4 kişiden fazla birey olan deneklerin toplam oranı ise %24 tür. Denekler arasında şehir ve büyükşehir merkezlerinde doğanların oranı toplam %63,7 dir. Bunu köyde doğanlar %19, kasabada doğanlar ise %16,3 oranıyla izlemektedir. Araştırmaya katılanlar doğum yerleri açısından incelendiğinde, Türkiye nin tüm illerinin temsil edildiği ve böylece araştırmanın İstanbul da yapılmasının önemi ortaya çıkmaktadır. İstanbul un, sosyal, kültürel ve ekonomik olarak tüm kesimlerin yansıtılabildiği bir örneklem sahası olduğu bu sonuçla da doğrulanmıştır. 20

11 BÖLÜM 1: ARAŞTIRMANIN KÜNYESİ Tablo 3. Araştırmanın Demografik Yapısı Cinsiyet Erkek 74,1% Kadın 25,9% Eğitim Durumu Okur Yazar 3,1% İlkokul 21,2% Orta okul/ilköğretim 18,8% Lise 37,5% Üniversite 16,6% Yüksek lisans / doktora 2,8% Yaş ,9% ,2% ,7% 55 ve üstü 9,2% Medeni Hal Evli 62,4% Bekar 31,5% Boşanmış 4,1% Dul 1,8% Cevap yok 0,2% Hane halkı sayısı 1 kişi 8,3% 2 kişi 15,8% 3 kişi 21,6% 4 kişi 29,7% 5-7 arası 20,2% 8-10 arası 3,4% 11 ve üstü 0,4% Doğum Yeri Şehir merkezi 36,1% Metropol, büyük şehir merkezi (İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Adana) 27,6% Köy 19,0% Kasaba 16,3% Yurtdışı 1,0% 21

12 TÜRKİYE DE VERGİ BİLİNCİ - İSTANBUL ARAŞTIRMASI - Harita 3. Araştırmaya Katılanların Doğum Yerlerine Göre Dağılımı 22

13 BÖLÜM 1: ARAŞTIRMANIN KÜNYESİ Bu çalışmada örneklemin vergi mükelleflerinden seçilmesi nedeniyle ev hanımları, işsizler ve öğrenciler araştırmanın dışında tutulmuştur. Her ne kadar bahsi geçen kesimlerin de vergi mükellefi olma ihtimalleri söz konusu olsa bile, araştırmanın örneklemi çalışan kesim ve emeklilerle sınırlandırılmıştır. Burada getirilen sınırlama, görüşülen kişilerin tamamının vergi mükellefi olma özelliğini taşımasının istenmesinden kaynaklanmaktadır. Araştırmaya katılanlar meslek dağılımı açısından bakıldığında, işçilerin (kamu ve özel kesimde çalışanların toplamı) %25,5, kamuda çalışan memurların %12,2, emeklilerin %4,9 oranla temsil edildiği gözlenmektedir. Katılımcıların %14,4 ünü büyük ölçekli ticari kuruluşlar, %10,3 ünü küçük ve orta ölçekli ticari kuruluşlar, %9,3 ünün kendi hesabına çalışan uzmanlık gerektiren meslekler oluşturmaktadır. Ayrıca bu grupların dışında özel ve kamu kesiminde orta ve üst düzey yöneticiler de toplam %7,9 luk paya sahiptir. Araştırmaya katılanların hane halkı gelir durumları incelendiğinde, TL arası gelir elde edenlerin toplam %36,6 oranla en fazla pay aldığı gözlenmektedir. Aylık geliri TL nin altında olanların oranı toplam %9 dur. Bu sonuçlarda dikkat edilmesi gereken husus, deneklerin kişisel gelirlerinin değil hane halkı gelirlerinin sorgulandığıdır. Deneklerin gelir durumlarını sübjektif ifadelerle tanımlamalarını, kademeli bir gelir skalası olarak; - Hiç geçinemiyorum, - Zorunlu ihtiyaçlarıma ancak yetiyor, - Kimseye muhtaç değilim, - Bazen tasarruf yapabiliyorum, - Her istediğimi çok rahat yapabiliyorum; şeklinde yapmaları istenmiştir. Buna göre deneklerin %16,2 si hiç geçinemediğini, %27,2 si ise sadece zorunlu ihtiyaçlarını karşılayabildiğini ifade etmiştir. Tasarruf yapabildiğini belirtenlerin oranı %14,9 iken, kimseye muhtaç olmadığını ifade edenler %35,7 ile en yüksek paya sahiptirler. 23

14 TÜRKİYE DE VERGİ BİLİNCİ - İSTANBUL ARAŞTIRMASI - Tablo 4. Araştırmanın Demografik Yapısı (Meslek ve Gelir Dağılımı) Meslek Dağılımı Özel sektörde işçi 16,3% Kamu sektöründe memur 12,2% Küçük/orta ticaret serbest meslek (Alım-satım, bakkal,esnaf ) 10,3% Kamu sektöründe işçi 9,2% Özel sektörde memur 7,7% Emekli (Herhangi bir işte çalışmayıp emekli maaşıyla geçinen) 4,9% Büyük ölçekli ticaret (İthalat-ihracat, fabrika sahipleri, vs) 14,4% Kendi hesabına çalışan-uzmanlık gerektiren meslekler Konusunda ünv. mezunu doktor, mühendis, avukat vb.) 9,3% Maaş karşılığı çalışan-uzmanlık gerektiren meslekler (Konusunda ünv. mezunu doktor, mühendis, avukat vb.) 6,3% Üst düzey yönetici (Özel veya devlet sektöründe) 4,0% Orta kademe yönetici (Özel veya devlet sektöründe 3,9% Tarımla uğraşanlar, çi çilik ve hayvancılık 0,6% Sporcu, sanatçı vb. 0,5% Diğer 0,4% Hane Halkı Gelir Durumu 100 TL- 249 TL 0,1% 250 TL- 499 TL 0,2% 500 TL- 999 TL 8,7% TL TL 16,5% TL TL 20,1% TL TL 14,9% TL TL 11,4% TL TL 8,3% TL TL 4,0% TL TL 5,6% TL TL 3,7% TL TL 1,5% TL TL 3,3% TL ve üzeri 1,7% Gelir Durumu Hiç geçinemiyorum 16,2% Zorunlu ihtiyaçlarıma ancak yetiyor 27,2% Kimseye muhtaç değilim 35,7% Bazen tasarruf yapabiliyorum 14,9% Her istediğimi çok rahat yapabiliyorum 6,0% 24

15 BÖLÜM 1: ARAŞTIRMANIN KÜNYESİ Tablo 5. Vergi Mükellefi Dağılımı Vergi Mükellefi Türü Ücretli ve maaşlı, Emekli Sandığı ya da SSK ya bağlı çalışanlar veya emekliler (Maaşından stopaj vergisi kesilenler) 66,0% Gelir vergisi beyannamesi veren mükellefler (şahıs işletmeleri, kollektif ortaklık dahil, serbest meslek erbabı) 15,6% Kurumlar vergisi mükellefleri (sermaye şirketleri ile kooperatif şirketler dahil) 18,4% Deneklerin vergi mükellefi türüne göre dağılımlarına bakıldığında, %66 sının stopaja tabi bireyler olduğu gözlenmektedir. Bu bireyler ücretli ve maaşlı ya da emekli olabilmektedir. Burada dikkat edilen husus maaşından stopaj kesilen mükelleflerin dikkate alınmasıdır. İkinci vergi mükellefi türü, gelir vergisi beyannamesi veren mükellefleri kapsamaktadır. Bu bağlamda deneklerin %15,6 i bu kapsama girmekte, şahıs işletmeleri, kolektif ortaklık dahil, serbest meslek erbapları da bu kapsamda değerlendirilmektedir. Kurumlar vergisi mükellefleri ise %18,4 oranla temsil edilmiştir. Araştırmaya katılan işletme temsilcileri arasında görüşülen kişilerin %63,8 i işletme sahibi ya da ortağı, %17,6 sı genel müdür, %15,4 ü finans ya da muhasebe müdürü ve%3,2 si ise diğer çalışanlardır. Görüşmelerin mümkün olduğunca işletme sahibi ve üst düzey yöneticilerle yapılması sağlanmıştır. Araştırmada temsil edilen sektörlerin başında inşaat sektörü gelmektedir. İnşaat sektörünü süpermarket-bakkaliye, konfeksiyon, mobilya, ayakkabı ve deri sektörleri izlemektedir. Çalışma kapsamında kendi hesabına çalışan uzmanlık gerektiren mesleklerden doktor muayenehaneleri, diş klinikleri, yeminli/mali müşavir/serbest muhasebeci, mimar/mühendislik ofisleri ile eczanelerle görüşülmüştür. Bu grup %8,4 oranla temsil edilmiştir. Araştırmaya katılan işletmelerin %41,8 i 1-5 yıl arası faaliyette iken, 20 yılı geçen işletmeler %9,3 oranında gösterilmiştir. Yine bu işletmelerin %47,6 sı herhangi bir işçiye sahip değilken, 1-10 arası işçiye sahip olan orta büyüklükteki şirketlerin oranı %39,8 dir. 25

16 TÜRKİYE DE VERGİ BİLİNCİ - İSTANBUL ARAŞTIRMASI - Tablo 6. Firmaların Demografik Yapısı Görüşülen Kişi İşletme Sahibi/Ortağı 63,8% Genel Müdür 17,6% Finans / Muhasebe Müdürü 15,4% Diğer 3,2% Sektör İnşaat (Müteahhit-İnş.Malz.) 18,8% Süpermarket-Bakkaliye 17,0% Konfeksiyon (İmalat) 10,8% Konfeksiyon (Perakende-Toptan) 9,0% Mobilya (Ağaç-Metal-İmalat) 6,3% Ayakkabı (Topt.Pera.İmalat) 6,3% Deri İmal Tic. Deri Mamul Eşya 5,4% İhracat Ve İthalat 5,4% Elektrikli Ev Aletleri 4,5% Lokantalar 4,0% Fırınlar 3,6% Doktor Muayenehaneleri 2,7% Diş Klinikleri 2,2% Yem./ Mali Müşav./Muhs. 1,3% Mimar Mühendislik Hizmetleri 1,3% Ecza Ve İlaç Depoları 0,9% Diğer 0,4% Faaliyet Süresi 1 5 yıl 41,8% 6 10 yıl 28,0% yıl 14,2% yıl 6,7% 21 yıl ve üstü 9,3% Çalışan Sayısı Elemanı yok/kendi başına çalışıyor 47,6% 1 10 arası 39,8% arası 9,0% arası 1,2% arası 0,7% arası 1,0% 201 üstü 0,7% 26