Bilişim Suçları ve Soruşturma -Kovuşturma Evreleri

Transkript

1 Bilişim Suçları ve Soruşturma -Kovuşturma Evreleri

2

3 Doç. Dr. Ali KARAGÜLMEZ BİLİŞİM SUÇLARI ve SORUŞTURMA - KOVUŞTURMA EVRELERİ Genişletilmiş ve Gözden Geçirilmiş Üçüncü Baskı Ankara, 2011

4 Bilişim Suçları ve Soruşturma - Kovuşturma Evreleri Ali KARAGÜLMEZ Hukuk Kitapları Dizisi: 622 ISBN Üçüncü Baskı: Ocak Sayfa Tasarımı: İlhan Eroğlu Kapak Tasarımı: İsmail Çam 526 Sayfa, 16x23,5 cm. 1. Bilgisayar 2. Bilişim Sistemi 3. İnternet 4. Bilişim Suçu 5. Soruşturma 6. Elektronik Delil 7. Adlî Bilişim 8. Kovuşturma 9. İhtisas Mahkemesi 10. Bilişimden Yararlanma Seçkin Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş. Bu kitabın her türlü yayın hakkı Seçkin Yayımcılık San. ve Tic. A.Ş. ye aittir. Yayınevinin yazılı izni olmadan, tanıtım amaçlı toplam bir sayfayı geçmeyecek alıntılar hariç olmak üzere, hiçbir şekilde kitabın tümü veya bir kısmı herhangi bir ortamda yayımlanamaz ve çoğaltılamaz. Yayın ve Dağıtım: Merkez Sağlık Sok. No: Sıhhiye / Ankara Tel : (312) Faks: (312) [email protected] Şube Strazburg Cad. No: 23/B Sıhhiye / Ankara Tel: (312) [email protected] Şube Ankara Adliye Sarayı K-Blok Zemin Kat Sıhhiye / ANKARA Tel: (312) [email protected] Şube Abide-i Hürriyet Cad. No: 179/E Şişli / İSTANBUL Tel : (212) Faks: (212) [email protected] Web Adresi / [email protected] Baskı: Seçkin Yayıncılık, Tel: (0 312)

5 Senin için

6

7 Üçüncü Baskının Önsözü Bilişim ve internetin sağladığı imkânların yanı sıra bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan katlanarak devam eden gelişmelerle, bir taraftan bilişimin kullanıldığı alanlar hızla genişlerken, diğer taraftan da bilişim sistemlerine yönelik hukukî ihlâllerde ve suçlarda ciddi artışlar görülmektedir. Bilişim sistemlerine karşı ya da bu sistemlerden yararlanılarak yapılan hukuka aykırı davranışların etkilediği hedef kitlenin klasik suçlarla mukayese edilemeyecek bir genişlik göstermesi ise son zamanlarda yaşanan örneklerle konuya gösterilmesi gereken farkındalığı dramatik bir şekilde vurgulamaktadır. Ülkemizde 2010 yılında ortaya çıkan ulusal bir sınav merkezinin yaptığı çeşitli sınavlarda, soru ve cevapların bilişim sistemleri vasıtasıya elde edilmesi ve kazanç karşılığı dağıtılması iddiaları ve sonrasında yaşananlar, bunun önemli bir örneğini teşkil etmektedir. Dünyada 2010 yılında yaygın kullanımıyla wikileaks şeklinde dillendirilen olay ise bilişim sistemlerinin ve internetin etkilerinin en son örneğini ortaya koymuştur. Ülkemizde ve dünyada bilişim veya internet eksenli bu örneklerin, henüz tümüyle yaşanıp bittiğini söylemek de olanaklı değildir. Üstelik bilişim alanında ve bilişimin imkânlarıyla bu ve buna benzer olayların tekrarlanmayacağının da bir garantisi yoktur. Bilişim suçlarıyla mücadelede, klasik suçlara ilişkin yaklaşımlar yetersizdir ve başarısız olma riskini taşımaktadır. Bilişim suçlarıyla mücadelede bütüncül bir yaklaşımla hareket edilmelidir. Bu kapsamda; güncel ve yeterli bir mevzuatın olması, teknik, eğitimli ve donanımlı adli bilişim personeli ile uzman savcılık ve ihtisas mahkemelerinin bulunması, güvenli yazılım ve diğer gereklerin birlikte sağlanması şarttır. Bütün bunların başında ise en başta kanunkoyucudan başlamak üzere önce kamuda ve sonra da özel kesimde bilişim suçları konusunda farkındalık olmalı ve bu farkındalık, bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelere paralel olarak güncellenmeli; yani artırılmalıdır. Farkındalığın sağlanması ve artırılmasının birinci yolu, bilişim konusunda bilindiği sanılanlardan başlanılarak, bilinmeyenlerle birlikte gerekli eğitimlerin sürekli ve güncel olarak verilmesidir. Bilişim konusundaki bilindiği sanılan kimi konular, ya yanlış bilinmekte ya da güncelliğini yitirmiş olmaktadır. Bilişim alanında ihtiyaç duyulan farkındalığın sağlanması ve artırılmasında, bu alanda öne çıkan yabancı ülke uygulamalarına, bunların mevzuat hükümlerine, yeni yaklaşımlara, işlenen bilişim alanındaki yeni suç türlerine vb. konulara önem verilmelidir. Bilişim suçları, doğrudan bilgi ve iletişim teknolojileriyle ilgili olduğu için, yabancı ülke uygulamaları göz ardı edilerek sadece ülke içeri-

8 8 Bilişim Suçları ve Soruşturma - Kovuşturma Evreleri sindeki bilgi ve olgularla yapılacak yeni çalışmalar yeterli olmaktan uzak kalacaktır. Diğer yandan Ülkemizde başta televizyon yayınları olmak üzere, kitle iletişim araçlarıyla, toplumun bu konudaki farkındalığının artırılması için yapılabilecek pek çok şey bulunmaktadır. En azından televizyonlara bu yönde belirli sürelerle yayın yapma zorunluluğu getirilebilir. Bilişim ve internet, başta bilişimle ilgili olmak üzere suç olgusu ve bunun soruşturma ve kovuşturma evrelerinin gerçekleştirilmesi bakımından ceza ve ceza muhakemesi hukukunun en sorunlu ve tartışmalı alanlarını oluşturmaktadır. Konunun; teknik, karmaşık, çok kapsamlı oluşu ve ülkelerüstü bir nitelik taşıdığı da gözetildiğinde, geçici ve sınırlı yaklaşım veya çözümlerin yeterli olmayacağı açıktır. Çalışmamızda ceza ve ceza muhakemesi hukukunun en sorunlu ve tartışmalı alanları ele alınırken, olabildiğince bütüncül bir yaklaşım tercih edilmiştir. Geniş ve çok yönlü konuların her bölümde ana noktaları üzerinde öncelikle durulmuştur. Kitabımızın üçüncü baskısında, öncelikle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ndaki konuyla ilgili uygulamalar geniş şekilde ele alınmıştır. Bu bağlamda farklı konulardaki Yargıtay kararlarına ve Yargıtay ın bu alandaki bazı içtihat değişikliklerine yer verilmiştir. Olması gereken hukuk açısından 5237 sayılı TCK daki Bilişim Alanında Suçlar bölümüyle ilgili incelemeler genişletilerek, TCK da yapılması lazım olan değişikliklerle ilgili yeni görüş ve önerilerimiz belirtilmiştir. Üçüncü baskının hazırlanmasında, desteklerini hep yanımda bulduğum sevgili eşime ve kızlarıma içten şükranlarımı sunarım. Kitabımıza bir şekilde katkısı olanlara ve Seçkin Yayıncılık A.Ş. sahipleri ile yayınevi çalışanlarına teşekkür ederim. Kitabımızın güncelleştirilmiş ve gözden geçirilmiş üçüncü baskının ilgi duyanlara, faydalı olması dileğiyle... Doç. Dr. Ali Karagülmez Ankara, Ocak 2011

9 İkinci Baskının Önsözü Bilişim alanında yaşanan gelişmeler, 20. yüzyılın son zamanlarında ve özellikle 21. yüzyıldan itibaren akıl almaz boyutlara ulaşmıştır. Önceleri bilgisayar teknolojisi yalnızca bir araç olarak görülmekte ve sınırlı alanlarda belirli amaçlar için kullanılmaktaydı. Günümüzde özel ve kamuda bilgisayarın ve bilişim teknolojisine bağımlılığın olmadığı bir yer kalmamış gibidir. Hizmet birimleri, finans ağları, iletişim sistemleri, güç istasyonları, ulaşım, tıbbî araçlar, modern otomobiller, akıllı evler ve pek çok sahadaki cihazlar bilgisayara bağımlı hâle gelmiştir. Bilgisayarlar, para çekme ve yatırma, satın alma, telefon konuşmaları, elektrik kullanımı, taşımacılık ve pek çok alanda, akıl almaz işlerde kullanılmaktadırlar. Bundan başka bilgisayarlar, kişisel alanda; eğitim, eğlence, çeşitli yazışmalar, kişisel hesapların yönlendirilmesi gibi dar alanda kullanılabildiği gibi, internet ortamında elektronik ticaret, elektronik posta ile iletişim, internette dolaşma, bilgi kaynaklarına ulaşma ve sayılamayacak kadar geniş olanaklar sağlamaktadırlar. Bilgisayar ağları, kullanıcılara çok geniş olanaklar verirken, suç işleme konusunda da çok büyük bir kaynak niteliğindedir. İnternet ortamında suç işleyen kişiler, bilişimin verdiği suç işleme olanaklarının sınırsızlığı karşısında, kendileri de şaşkına dönebilmektedirler. Bilgisayar teknolojisinin özellikle internetin dünyada bir anda yaygınlaşması karşısında, bilişim suçlarındaki patlama şaşırtıcı görülmemelidir. Bilgisayarlar ve bilişim sistemleri suç işlenmesinde araç olarak kullanılmasının yanında, örneğin yetkisiz erişim, hissettirmeden takip etme, çeşitli saldırı ve tacizler, dolandırıcılık, değişik türdeki hırsızlık ve pek çok hukuka aykırı fiillerle de doğrudan suçun hedefi durumuna gelmişlerdir. Üstelik bilgisayarların, neredeyse katkı sağlayamayacağı suç kalmamış gibidir. Bütün bu çarpıcı gelişmeler yaşanırken, bilgisayarların fonksiyonları, bilişim alanının riskleri ve saldırıya açık özellikleri hakkında özelde ve kamuda yeterli bir farkındalığın olduğundan söz etmek oldukça güçtür. Diğer yandan, bilgisayarlar, yerinde, bilinçli ve planlı bir şekilde kullanılabilirse, suçla mücadelede inanılmaz katkı ve kolaylıklar sağlamaktadırlar. Klasik suçlarda bilgisayar ve bilişim sistemlerinin yardımıyla, alan taraması, pek çok konuda karşılaştırma yapılması, parmak izi kontrolü, eşkal programları, coğrafi bilgi sistemleri, veri bankası oluşturulması ve kullanılması gibi çok farklı alanda çok kısa sürelerde delil elde edilebilir. Hemen her suçla bağlantısı artan bilgisayarlar, aynı şekilde pek çok suçun soruşturma ve kovuşturma evresinde de kullanılabilmektedirler. Bu amaçla kurulan bilişim ağlarıyla adalet hizmetlerinde bilişimin sağladığı kolaylıklardan

10 10 Bilişim Suçları ve Soruşturma - Kovuşturma Evreleri yararlanılmaktadır. Hatta soruşturma ve kovuşturmadaki taraflar da, iddia ve savunmalarının hazırlanmasında, tezlerinin dayanağını oluşturan delillerin elde edilmesinde bilişimi kullanabilirler. Bilgisayarların, suç işlenmesi ile soruşturma ve kovuşturma evrelerinde kullanımı ceza ve ceza muhakemesi hukukunun en sorunlu ve en tartışmalı alanlarından birisini oluşturmaktadır. Üstelik bu sorunlu ve tartışmalı alan, klasik yaklaşımlarla çözüme kavuşturulabilecek yapıda görünmemektedir. Konu, çok kapsamlı ve uluslarüstü bir nitelik taşımaktadır. Bu bağlamda, geçici ve sınırlı yaklaşım veya çözümler yeterli değildir. Sorunun, bir bütün olarak ele alınıp, çok yönlü irdelenmesi, tümden gelme yöntemiyle, çözüm üretilmesi gerekmektedir. Kitabımızda, bu sorunlu ve tartışmalı alan ele alınırken, olabildiğince bu yaklaşım korunmaya çalışılmıştır. Örneğin bilişim suçlarında delil elde edilmesinde başarılı olunabilmesi incelenirken, yalnızca konunun bir yönünü oluşturan teknik donanım boyutunun istenilen düzeye eriştirilmesinin yeterli olmayacağı, bu boyutun da mutlaka sağlıklı olmasının gerekmesiyle birlikte, sorunu oluşturan bütün konuların kül hâlinde gözetilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Kitapta, çok kapsamlı ve çok yönlü konuların her bölümde ana noktaları üzerinde öncelikle durulmuştur. Kitabımızın ikinci baskısında, öncelikle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ndaki konuyla ilgili değişiklikler gözetilmiş, birinci baskıda ele alınmayan yeni suçlar incelenmiştir. Diğer yandan, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ndaki, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun daki ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu ndaki konuyla ilgili değişiklikler dikkate alınmıştır. Ayrıca, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun un hükümlerine yer verilmiş ve mevzuatımızda yeni kabul edilen örneğin tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu gibi bazı düzenlemelerden de söz edilmiştir. Kitabımızın ikinci baskısının hazırlanmasında, maddî ve manevî desteğini hep yanımda bulduğum sevgili eşime ve kızlarıma içten teşekkür ederim. Kitabımıza bir şekilde katkısı olan ismini tek tek sayamadığım herkese ve Seçkin Yayıncılık A.Ş. sahipleri Sayın Aytaç SEÇKİN ile Sayın Koray SEÇKİN e ve yayınevi çalışanlarına teşekkür ederim. Güncelleştirilmiş ve gözden geçirilmiş Kitabımızın ikinci baskının ilgi duyan herkese, yararlı olması dileğiyle... Doç. Dr. Ali Karagülmez Ankara, Nisan 2009

11 Birinci Baskının Önsözü Dünyada 1970 li yıllardan itibaren bilgisayar kullanımında dramatik bir değişim yaşanmaktadır. Önceleri bilgisayar teknolojisi yalnızca bir araç olarak görülmekte ve belirli amaçlar için kullanılmaktaydı. Günümüzde ise, toplumun hemen her kesimi bilgisayarlara bağımlı hâle gelmiştir. Üstelik, bilgisayarların fonksiyonları konusunda yeterli bir bilinç olduğu da söylenemez. Finansal şebekeler, iletişim sistemleri, güç istasyonları, tıbbî araçlar, modern otomobiller, pek çok sahadaki cihazlar bilgisayara bağımlı hâle gelmiştir. Bilgisayarlar, para çekme ve yatırma, satın alma, telefon konuşmaları, elektrik kullanımı, taşımacılık ve pek çok alanda, akıl almaz kayıtlar yapabilirler. Bundan başka bilgisayarlar, kişisel alanda; eğitim, eğlence, çeşitli yazışmalar, kişisel hesapların yönlendirilmesi gibi dar alanda kullanılabildiği gibi, internet ortamında elektronik ticaret, e-posta ile iletişim, internette sörf yapma ve sayılamayacak kadar fazla şekilde geniş olanaklar sağlamaktadır. Bilgisayar ağları, kullanıcılara çok geniş özgürlükler vermenin yanında, suç işleme konusunda, çok büyük bir kaynaktır. İnternet ortamında suç işleyen kişiler, bilişimin verdiği suç işleme olanaklarının sınırsızlığı karşısında, kendileri de şaşkına dönebilmektedirler. Bilgisayar teknolojisinin özellikle de internetin dünyada bir anda yaygınlaşmasıyla, bilişim suçlarındaki patlama da şaşırtıcı görülmemelidir. Bilgisayarlar, suç işlenmesinde araç olarak kullanılmasının yanında, örneğin, yetkisiz erişim, hissettirmeden takip etme, çeşitli saldırı ve tacizler, dolandırıcılık, çeşitli türdeki hırsızlık fiilleri de doğrudan bilişim sistemlerine yönelmiş durumdadır. Bilgisayarların, neredeyse katkı sağlayamayacağı suç kalmamış gibidir. Bundan başka bilgisayarlar, yerinde, bilinçli ve planlı bir şekilde kullanılabilirse, suçla mücadelede ve ceza muhakemesinde geniş şekilde yararlanılabilmektedir. Örneğin, adam öldürme veya örgütlü suçlarda bilgisayarlar yardımıyla, delil elde edilebilir. Hemen her suçla bağlantısı artan bilgisayarlar, aynı şekilde hemen her suçun soruşturma ve kovuşturma evresinde de, bu alanda gözetilmesi gerekli ilkeler ve olanaklar ölçüsünde kullanılabilmektedir. Hatta, soruşturma ve kovuşturma geçiren herkes de, iddia ve savunma alanında bilgisayardan yararlanabilir. Bilgisayarların, suç işlenmesi ile soruşturma ve kovuşturma evrelerinde kullanımı ceza ve ceza muhakemesi hukukunun en sorunlu ve en tartışmalı alanını oluşturmaktadır. Üstelik, bu sorunlu ve tartışmalı alan, klâsik yaklaşımlarla çözüme kavuşturulabilecek yapıda görünmemektedir. Konu, çok kapsamlı, çok geniş ve uluslarüstü bir nitelik taşımaktadır. Bu bağlamda, geçici ve sınırlı yak-

12 12 Bilişim Suçları ve Soruşturma - Kovuşturma Evreleri laşım veya çözümler yeterli değildir. Sorunun, bir bütün olarak ele alınıp, çok yönlü irdelenmesi, tümden gelme yöntemiyle, çözüm üretilmesi gerekmektedir. Kitabımızda, bu sorunlu ve tartışmalı alan ele alınırken, olabildiğince bu yaklaşım korunmaya çalışılmıştır. Örneğin, bilişim suçlarında delil elde edilmesinde başarılı olunabilmesi için, yalnızca konunun bir yönünü oluşturan teknik donanım boyutunun yeterli olmayacağı, bu boyutun da mutlaka sağlıklı olmasının gerekmesiyle birlikte, sorunu oluşturan bütün konuların kül halinde gözetilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Kitabımızda, çok geniş kapsamlı ve çok yönlü konuların her bölümde ana noktaları üzerinde öncelikle durulmuştur. Kitabımızın hazırlanmasında, maddî ve manevî desteğini hep yanımda bulduğum sevgili eşime ve kendilerine ait zamanlarını daima bana veren kızlarıma içten teşekkür ederim. Kitabımıza bir şekilde katkısı olan ismini tek tek sayamadığım herkese ve Seçkin Yayıncılık AŞ. sahipleri Sayın Aytaç SEÇKİN ile Sayın Koray SEÇKİN e ve yayınevinin değerli çalışanlarına teşekkür ederim. Çalışmamızın ilgi duyan herkese yararlı olması dileğiyle... Dr. Ali Karagülmez Ankara, Mayıs 2005

13 İçindekiler Üçüncü Baskının Önsözü... 7 İkinci Baskının Önsözü... 9 Birinci Baskının Önsözü Kısaltmalar Giriş Birinci Bölüm GENEL OLARAK BİLİŞİM SUÇLARI I. GENEL OLARAK II. TEMEL BİLGİLER A. Bilgisayar B. Bilgisayar Donanımı C. Bilişim ve Bilişim Alanı D. Elektronik ve Dijital Kelimeleri E. Bilgisayar Ağı Kavramı F. İnternet G. Bilişim Suçu Kavramı H. Bilişim Suçunun Tanımı III. BİLİŞİM SUÇLARININ VE İNTERNETİN TARİHİ GELİŞİMİ A. Dünyadaki Durum B. Türkiye deki Durum IV. BİLİŞİM SUÇLARININ KRİMİNOLOJİSİ A. Bilişim Suçlarında Kriminolojik Bakımdan İlk Gelişmeler B. Kriminolojinin Bilişim Suçlarından Uzak Kalışı C. Mevcut Normatif Yapının Yetersizliği D. Bilişim Suçlarının Beyaz Yaka Suçlarıyla İlgisi E. Bilişim Suçlarını İşlemeye İten Nedenler F. Bilişim Suçlarının İşlenme Şekilleri Modus Operandi Kavramı (MO) Bilişim Suçlusunun Modus Operandisi Örnek Olay İncelemesi İşlenmiş Bazı Bilişim Suçu Türleri... 54

14 14 Bilişim Suçları ve Soruşturma - Kovuşturma Evreleri V. BİLİŞİM SUÇLARINDA FAİL VI. BİLİŞİM SUÇLARININ TASNİFİ VII. BİLİŞİM SUÇLARINDA MAĞDUR A. Mağdur Bilim (Victimology) B. Bilişim Suçlarında Durum C. Mağdurlardaki Çekingenlik D. Meşru Müdafaa Düşüncesi E. Suçla Mücadelede, Mağdurların Konunun Farkında Olmalarını Sağlamak Bilgisayarların Üzerlerinde Uyarı Yazıları Bulundurmak Bilgisayar ve Program Satıcılarına Sorumluluk Yüklemek Basın ve Medya Kuruluşlarına Bu Konuda Belli Sorumluluklar Yüklemek Yasalarda Mağdurları Güvenlik Önlemleri Almaya Zorlamak VIII. BİLİŞİM SUÇLARININ YAPISI A. Klasik Suçlara Göre Bilişim Suçlarının Yapısal Görünümü B. Bilişim Suçlarının Kendisine Özgü Nitelikleri C. Bilişim Suçlarının Türlerini Belirleme Sorunu D. Bilişim Suçlarındaki Artış Nedenleri E. En Çok Görülen Bilişim Suçu Türleri Activism a. Koleksiyon (Collection) b. Yayımlama (Publication) c. Diyalog (Dialogue) d. Eylem Koordinasyonu (Coordination of Action) e. Kulis Faaliyetleri (Lobbying Decisionmakers) Bilişim Korsanlığı (Hacktivism) a. Genel Olarak b. Kavram Çeşitliliği c. Hacker d. Bilişimde Korsanlık (Hackleme Aşamaları) aa. Keşif Yapmak bb. Tarama Yapmak cc. Sisteme Sızmak dd. Kalıcılığı Sağlamak ee. İzleri Yok Etmeye Çalışmak e. Dünya Çapında Hacker, Yetkisiz Erişim ve Hackleme Örnekleri Ethical Hacker a. Gelişim Süreci b. EH lerin Çalışma Yöntemleri c. EH Suç mu İşlemektedir? d. ABD de EH nin Yasal Boyutu aa. Telif Haklarının Korunmasıyla İlgili Araştırmalar bb. Sistem Güvenliğiyle İlgili Araştırma ve Testler... 82

15 İçindekiler 15 cc. Başarılı Bir EH de Olması Gereken Özelikler aaa. Onlara Tamamen Güvenilmelidir bbb. Güçlü Donanıma ve Bilgiye Sahip Olmalıdırlar ccc. Çok Sabırlı ve İnisiyatif Sahibi Olmalıdırlar ddd. Gelişmeleri Takip Edip, Kendilerini Yenilemelidirler F. Ülkemizdeki Durum İkinci Bölüm ULUSLARARASI ALANDA VE YABANCI HUKUKTA BİLİŞİM SUÇLARI I. ULUSLARARASI ALANDAKİ GELİŞMELER A. Genel Olarak B. Bilişim Suçları Sorunun Dünyadaki Genel Görünümü II. YABANCI HUKUKTA BİLİŞİM SUÇLARI A. Amerika Birleşik Devletleri Bilişim Suçlarının Genel Görünümü Bilişim Suçlarına İlişkin Normatif Yapı a. İlk Yasal Düzenlemelerin ABD de Yapılmış Olması b. Erişim Aygıtlarını Taklit Etme ve Bilgisayar Dolandırıcılığı ve Bilgisayarı Kötüye Kullanma Kanunu c. Diğer Düzenlemeler Bilişim Suçlarıyla Mücadele Adalet Bakanlığında Oluşturulan Bilgisayar Suçları ve Fikri Haklar Bölümü (CCIPS) Ülkemizdeki Durum Genel Olarak Arama İşlemi a. Özel Hayatın Dokunulmazlığının Makul Beklentisi b. Depolama Aygıtı Olarak Bilgisayarlarda Arama İşlemi aa. Bilgisayarlarda Yetkisiz Delil Toplama Yasağı bb. Bilgisayarlarda Özel Hayatın Gizliliğinin Makul Beklentisi B. Avustralya Bilişim Suçlarının Genel Görünümü Avustralya Ceza Kanunu nda Bilişim Suçları Kredi Kartlarıyla İlgili Suçlar Kredi Kartı Kopyalaması (Credit Card Skimming) Bilişim Suçlarıyla İlgili Araştırma ve İncelemeler a Yılına İlişkin Veriler b Yılına İlişkin Veriler c Yılına İlişkin Veriler Ülkemizdeki Durum C. İtalya Bilişim Suçlarının Düzenlenme Sorunu

16 16 Bilişim Suçları ve Soruşturma - Kovuşturma Evreleri 2. İtalyan Ceza Kanunu nda Bilişim Suçları a. Mala Zarar Verme (m. 392) b. Kamusal Yararı Bulunan Bilişim veya Telematik Sistemlere Zarar Verme veya Yok Etme (m. 420) c. Bilişim Sahteciliği (m. 491bis) d. Yetkisiz Erişim (m. 615ter) e. Giriş Kodlarını Haksız Yere Elde Etme (m. 615 quater) f. Bilişim Sistemine, Veri veya Programa Zarar Verme, İşleyişi Engelleme (m. 615 quinques) g. Bilişim veya Telematik Haberleşmenin Dinlenmesi, Engellenmesi veya Araya Girilmesi (m. 617 quarter) h. Bilişim Sistemi, Veri veya Programın Özel Olarak Tahrip Edilmesi (m. 635 bis) i. Bilişim Dolandırıcılığı (m. 640 bis) D. İngiltere Bilgisayarı Kötüye Kullanma Kanunu (Computer Misuse Act) (CMA) a. CMA daki Suç Tipleri b. CMA da Bilgisayar, Veri ve Program Tanımına Bilinçli Olarak Yer Verilmemiş Olması c. CMA ile İlgili Eleştiri ve Tartışmalar İSS lerin Cezaî Sorumluluğu Siber Suç Sözleşmesi Bilişim Suçlarına İlişkin Örnekler a. Trojen Atı Örneği b. Virüs Davası Örneği Bilişim Suçlarına İlişkin Araştırma Örneği E. Fransa Bilişim Suçlarıyla İlgili Normatif Yapıdaki Gelişmeler Yeni Ceza Kanunu nda Bilişim Suçları a. Bilgileri Otomatik İşleme Tâbi Tutmuş Bir Sistemin Tamamına veya Bir Kısmına, Aldatıcı Hareketlerle Erişme (Girme) veya Kalmaya Devam Etme (m ) b. Bilgileri Otomatik İşleme Tâbi Tutmuş Bir Sistemin Fonksiyonunu Bozucu veya Engelleyici Hareketlerde Bulunma (m ) c. Bilgileri Otomatik İşleme Tâbi Tutmuş Bir Sistemdeki Bilgileri Aldatıcı Hareketlerle Değiştirme veya Yok Etme (m ) d. Oluşturulan Bir Gruba veya Manevî İştirak (Hazırlık) Anlaşmasına Katılımla Suç İşleme (m ) e. Ceza Kanunu ndaki Bilişimle İlgili Diğer Bazı Suçlar f. Şifreli Kanal Korsanlığı Bilişim Suçlarıyla İlgili Bazı Sorunlar İnternet Süjelerinin Sorumluluğu F. Almanya Bilişim Suçlarının İşlenmesiyle İlgili Genel Bilgiler Alman Ceza Kanunu nda Bilişim Suçlarını İlgilendiren Düzenlemeler a. Veri Casusluğu (m. 202a) b. Veri Değiştirme (m. 303a) c. Bilgisayar Sabotajı (m. 303b) Diğer Kanunlardaki Düzenlemeler İnternet Suçlarında Sorumluluk

17 İçindekiler 17 G. Japonya Bilişim Suçlarına İlişkin Yasal Gelişmeler Bilgisayara Yetkisiz Erişim Kanunu a. Bilgisayara Yetkisiz Erişim Fiillerinin Yasaklanması b. Bilgisayara Yetkisiz Erişimi Kolaylaştırma Fiillerinin Yasaklanması c. Cezaî Hükümler Üçüncü Bölüm TÜRK HUKUKUNDA BİLİŞİM SUÇLARI I. GENEL OLARAK A. Bilişimle İlgili Altyapı Eksikliği Sorunu B. Bilişim Suçlarında Mevzuattaki Hükümlerin Yorumlanması Sorunu II. 765 SAYILI TÜRK CEZA KANUNU A. 525a Maddesindeki Suçlar Bilgileri Otomatik Olarak İşleme Tâbi Tutmuş Bir Sistemden, Programları, Verileri veya Diğer Herhangi Bir Unsuru Hukuka Aykırı Olarak Ele Geçirme a. Suç Tanımındaki Başlıca Kavramlar aa. Bilişim Sistemi Kavramı bb. Hukuka Aykırı Olarak Kavramı cc. Bilgisayar Programı, Veri ve Diğer Unsurlar dd. Ele Geçirme b. Suçun Koruduğu Hukukî Değer c. Suçun Maddî Unsuru aa. Hareket bb. Netice cc. Teşebbüs d. Suçun Manevî Unsuru Bilgileri Otomatik Olarak İşleme Tâbi Tutmuş Bir Sistemden, Programları, Verileri veya Diğer Herhangi Bir Unsuru Başkasına Zarar Vermek Üzere Kullanma, Nakletme ve Çoğaltma. 140 a. Korunan Hukukî Yarar b. Suçun Maddî Unsuru c. Suçun Manevî Unsuru B. 525b Maddesindeki Suçlar Başkasına Zarar Vermek veya Kendisine veya Başkasına Yarar Sağlamak Maksadıyla, Bilgileri Otomatik İşleme Tâbi Tutmuş Bir Sistemi veya Verileri veya Diğer Herhangi Bir Unsuru Kısmen veya Tamamen Tahrip Etme veya Değiştirme veya Silme veya Sistemin İşlemesine Engel Olma veya Yanlış Biçimde İşlemesini Sağlama a. Korunan Hukukî Yarar b. Suçun Maddî Unsuru c. Suçun Manevî Unsuru Bilgileri Otomatik İşleme Tâbi Tutmuş Bir Sistemi Kullanarak Kendisine veya Başkası Lehine Hukuka Aykırı Yarar Sağlama a. Şifreli Yayınlar

18 18 Bilişim Suçları ve Soruşturma - Kovuşturma Evreleri b. Telefon Frekansına Girmek C. 525c Maddesindeki Suçlar Hukuk Alanında Delil Olarak Kullanılmak Maksadıyla, Sahte Bir Belgeyi Oluşturmak İçin Bilgileri Otomatik Olarak İşleme Tâbi Tutmuş Bir Sisteme, Verileri veya Diğer Unsurları Yerleştirme veya Var Olan Verileri ya da Diğer Unsurları Tahrif Etme Tahrif Edilmiş Belgeyi Bilerek Kullanma D. 525d Maddesi E. 525a ilâ 525c Maddelerinde Fail ve Mağdur Fail Mağdur a. Bilgisayar Kullanmayı Bilmeyen ve Bilgisayarı Olmayan Kişinin Mağdur Olması b. Başkasının Bilgisayarını Kullananın Mağdur Olması c. İstisna Aktinin Taraflarının Mağdur Olması d. Tüzel Kişilerin Mağdur Olması F. 765 Sayılı TCK nın ile İlgili Uygulama Örnekleri Bankamatik Kartlarına İlişkin Suçlar Dolandırıcılık Suçları Değerlendirme III. FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU NDA BİLİŞİM SUÇLARI A. Genel Olarak Bilişim Alanında Telif Haklarına İlişkin Suçlar B. Ülkemizdeki Durum Manevi, Mali veya Bağlantılı Haklara Tecavüz a. Hak Sahibinin Yazılı İzni Olmadan Bir Eseri İşleme, Çoğaltma, Değiştirme, Dağıtma, Umuma İletme, Yayımlama, Hukuka Aykırı İşlenen veya Çoğaltılan Eserler Üzerindeki Diğer Fiiller b. Başkasına Ait Esere, Kendi Eseri Olarak Ad Koyma veya Bu Fiili Dağıtmak ya da Yayımlamak Suretiyle Gerçekleştirme c. Bir Eserden Kaynak Göstermeksizin İktibasta Bulunma d. Hak Sahibi Kişilerin İzni Olmaksızın Alenileşmemiş Bir Eserin Muhtevası Hakkında Kamuya Açıklamada Bulunma e. Bir Eserle İlgili Olarak Yetersiz, Yanlış veya Aldatıcı Mahiyette Kaynak Gösterme f. Bir Eseri, İcrayı, Fonogramı veya Yapımı, Tanınmış Bir Başkasının Adını Kullanarak Çoğaltma, Dağıtma, Yayma veya Yayımlama g. Ek 4. Maddenin Birinci Fıkrasındaki Fiillerin Yetkisiz İşlenilmesi, Bu Kanundaki Tanınmış Hakların Bilgi İçerik Sağlayıcılar Tarafından İhlâl Edilmeye Devam Edilmesi h. Etkin Pişmanlık Koruyucu Programları Etkisiz Kılmaya Yönelik Hazırlık Hareketleri Soruşturma ve Kovuşturma Görevli Mahkeme IV. TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN DA BİLİŞİM SUÇLARI A. Genel Olarak B. Mesafeli Sözleşmeler V. ELEKTRONİK İMZA KANUNU A. Genel Olarak

19 İçindekiler 19 B. EİK da Düzenlenen Suçlar İmza Oluşturma Verilerinin İzinsiz Kullanımı Suçu a. Korunan Hukukî Yarar b. Suçun Maddî Unsuru aa. Hareket bb. Netice c. Suçun Manevî Unsuru d. Suçun Hukuka Aykırılık Unsuru e. Fail f. Mağdur g. Kişiye Bağlı Ağırlatıcı Neden Elektronik Sertifikalarda Sahtekârlık Suçu a. Korunan Hukukî Yarar b. Suçun maddî Unsuru aa. Hareket bb. Netice c. Suçun Manevî Unsuru d. Fail e. Mağdur g. Kişiye Bağlı Ağırlatıcı Neden İdarî Suçlar Tüzel Kişilere Özgü Güvenlik Tedbirleri VI SAYILI TÜRK CEZA KANUNU A. Genel Olarak B. Bilişim Alanında Suçlar Genel Olarak Bilişim Sistemine Girme ve Kalmaya Devam Etme Suçu a Maddede TBMM Genel Kurulu nda Yapılan Değişiklikler b. Korunan Hukukî Yarar c. Suçun maddî Unsuru aa. Hareket aaa. Madde Metni ile Gerekçe Arasındaki Çelişkiler bbb. Girme ile Erişim Kelimeleri ccc. Girme ve Orada Kalmaya Devam Etme bb. Netice cc. Teşebbüs dd. Suçun İşlenme Şekilleri d. Suçun Manevî Unsuru e. Bedeli Karşılığında Yararlanılabilen Sistemler Hakkında Suç İşlenmesi aa. Yukarıdaki Fıkrada Tanımlanan Fiiller İbaresi bb. Bedeli Karşılığında Yararlanılabilen Sistemler Kavramı aaa. İnternet Kafe ve Benzeri Yerlerin Durumu bbb. Bedel Kavramı ccc. (2) Numaralı Fıkra Hakkında Değerlendirme f. Fiil Nedeniyle Sistemdeki Verilerin Yok Olması veya Değişmesi (m. 243/3.f) aa Maddesinin (2) Numaralı Fıkrası ile Karşılaştırma

20 20 Bilişim Suçları ve Soruşturma - Kovuşturma Evreleri bb. Anlık Yetkisiz Erişimde Verilerin Yok Olması veya Değişmesi cc. Fiilin, 243. Maddenin Bütün Fıkralarına Girmesinde Uygulama Sorunu g. Yaptırımlar h Madde ile 765 Sayılı TCK nın 525a Maddesinin Karşılaştırılması aa. Bilişim Sistemlerinin Kullanılması Suretiyle Hırsızlık Suçu bbb. Bilişim sistemindeki veri hırsızlığa konu olur mu? bb. Bilişim Sistemlerinin Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Dolandırıcılık Suçu cc Sayılı TCK nın 142/2-e ve 158/1-f Maddeleri 765 sayılı TCK nın 525a/1 Maddesini (Haksız Ele Geçirmeyi) Karşılar mı? i. Ülkemizde TCK nın 243. Maddesine ilişkin Uygulamadaki Durum aa. Soruşturma ve Kovuşturma Konusunda İstatistikî Veriler bb Maddeyle İlgili Yargıtay Kararları j Sayılı TCK nın 243. Maddesiyle İlgili Olarak Yapılması Gerekli Yasal Düzenlemeler aa Maddedeki ve İbaresi veya Olarak Değiştirilmelidir bb. Sisteme Hukuka Uygun Girdikten Sonra, Hukuka Aykırı Olarak Kalma Maddeye Eklenmelidir cc. Şifre veya Benzeri Yapıyla Korunan Bir Bilişim Sisteminin, 243. Maddedeki Suçun Ön Koşulu Olması Düşünülmelidir dd. Bilişim Sistemine Girmeksizin İzleme Fiili de Maddeye Eklenmelidir ee. Suça Konu Bilişim Sisteminin Niteliği Dikkate Alınmalıdır ff Maddenin Son Fıkrasına, Fiil Nedeniyle Bilişim Sisteminin İşleyişinin Etkilenmesi de Eklenmelidir gg. Haksız Erişim Nedeniyle Başkalarının Erişimine Olanak Sağlanması Suça Tesir Eden Sebep Sayılmalıdır ii. Bilişim Suçlarının İşlenmesinin Hazırlığına İlişkin Suçlar Sistemi Engelleme, Bozma, Verileri Yok Etme veya Değiştirme Suçları a. Genel Olarak b. Korunan Hukukî Yarar c. Suçun Maddî Unsuru aa. Bilişim Sisteminin İşleyişini Engelleme veya Bozma Suçu Açısından aaa. Bilişim Sisteminin İşlemesini Engelleme bbb. Bilişim Sisteminin İşleyişini Bozma bb. Bilişim Sistemindeki Verileri Bozma, Yok Etme, Değiştirme, Erişilmez Kılma, Sisteme Veri Yerleştirme, Verileri Başka Yere Gönderme Suçu d. Suçun Manevî Unsuru e. Banka veya Kredi Kurumuna ya da Bir Kamu Kurumu veya Kuruluşuna Ait Bilişim Sistemi Üzerinde Suçun İşlenmesi aa. Banka veya Kredi Kurumuna Ait Bilişim Sistemleri bb. Kamu Kurum veya Kuruluşlarına Ait Bilişim Sistemleri f Madde Kapsamındaki Suçlar Nedeniyle Haksız Çıkar Sağlama g. Teşebbüs h. (1) ve (2) Numaralı Fıkralardaki Suçlar İçin Öngörülen Cezaların Değerlendirilmesi i. Suçun İşlenme Şekillerinden Bazıları j Sayılı TCK nın 244. Maddesiyle İlgili Yargıtay Kararları aa Madde Kapsamında Görülen Fiiller bb. Hırsızlık Suçu ile 244. Madde Kapsamında Haksız Çıkar Sağlama aaa. Yargıtay 11. Ceza Dairesi nin Önceki Kararları bbb. Yargıtay 6. Ceza Dairesi ile 11. Ceza Dairesinin Kararlarındaki Farklılık

21 İçindekiler 21 cc. Dolandırıcılık Suçu ile 244. Madde Kapsamında Haksız Çıkar Sağlama dd. Konuyla İlgili Yargıtay Ceza Genel Kurulu nun Tarihli Kararı ee. Ceza Genel Kurulu nun Tarihli Kararından Sonra Yargıtay 11. Ceza Dairesinin Konuyla İlgili Kararları ff. Yargıtay ın 5237 Sayılı TCK nın 158/1-f ile İlgili Diğer Kararları aaa. Telefon Kartlarına Barkod ve Manyetik Bant Yapıştırmak Suretiyle Kontör Yükleyip Kullanma bbb. Kendisini Karakol Görevlisi Olarak Tanıtıp Kontur Temininde 5237 Sayılı TCK nın 157. Maddesi Yerine 158/1-f Maddesinden Hüküm Kurulması k Sayılı TCK nın 244. Maddesiyle İlgili Olarak Yapılması Gerekli Yasal Düzenlemeler Açısından Bazı Değerlendirmeler aa. Veri Trafiğine Müdahale bb. Bilişim Suçlarının İştirak Halinde İşlenmesi Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması Suçları a. Dünyada Kredi Kartlarıyla İlgili Suçlara Genel Bir Bakış b. Genel Olarak 5237 Sayılı TCK nın 245. Maddesindeki Düzenleme c. Banka ve Kredi Kartı d. Kredi Kartlarına İlişkin Suç İşleme Yöntemleri e. Korunan Hukukî Yarar f. Başkasına Ait Banka veya Kredi Kartlarını Haksız Yere Kullanma veya Kullandırtma Suçu aa. Başkasına Ait Banka veya Kredi Kartıyla Haksız Yarar Sağlama aaa. Ele Geçirme bbb. Elinde Bulundurma ccc. Kart Sahibi ddd. Kartın Kendisine Verilmesi Gereken Kişi eee. Kullanma veya Kullandırtma bb. 765 Sayılı TCK nın Dönemindeki Yargıtay Kararlarının İncelenmesi cc Sayılı TCK nın 44. Maddesinin Uygulanması Sorunu aaa. Dolandırıcılık Suçu ile 245/1 Maddesinin Birlikte Uygulanma Sorunu bbb. Hırsızlık Suçu ile 245/1 Maddesinin Birlikte Uygulanma Sorunu ccc. Kaybolmuş veya Hata Sonucu Ele Geçmiş Eşya Üzerinde Tasarruf Suçu ile 245/1 Maddesinin Birlikte Uygulanma Sorunu ddd. Güveni Kötüye Kullanma ile 245/1 Maddesinin Birlikte Uygulanma Sorunu eee. Yağma Suçu ile 245/1 Maddesinin Birlikte Uygulanma Sorunu fff. Banka veya Kredi Kartının Tek Başına Haksız Şekilde Ele Geçirilmesiyle Fiilin Sona Ermesi ggg. Çalınan Kartın Başkasına Satılması dd. Banka veya Kredi Kartının Olağandışı Kullanımları aaa. Banka Kartının Sliplerinin Kullanılması bbb. Diğer Kullanma Şekilleri ee. Etkin Pişmanlık aaa. Birinci Fıkra Kapsamına Giren Fiillerle Sınırlı Olma bbb. Konuyla İlgili Yargıtay Ceza Genel Kurulu Kararı ff Sayılı TCK nın 245. Maddesiyle İlgili Anayasa Mahkemesi Kararı gg Sayılı TCK nın 245. Maddesiyle İlgili Yargıtay Kararları aaa. Kredi Kartı Bilgilerinin Kullanılmış Olması bbb. Zincirleme Suç Birden Fazla Suç ccc. 245, Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma ve Yağma Suçu ddd. Ölenin Banka Kartını Kullanarak Maaşını Çekmek eee. Güveni Kötüye Kullanma Suçunun Oluşmaması

22 22 Bilişim Suçları ve Soruşturma - Kovuşturma Evreleri fff Sayılı TCK nın 245. Maddesi ve Hırsızlık Suçlarının Birlikte Oluşması ı. Ceza Genel Kurulu Kararı ıı. Daire Kararları ggg. Hileli Davranışlarla Kart Şifresinin Öğrenilmesi hhh. ATM de Yalan Söyleyerek Gerçekleştirilen Fiilin Dolandırıcılık Değil Hırsızlık Olması ııı. Sahte Üretilmiş Yurtdışı Kredi Kartlarını Kullanma iii. Hata Sonucu Ele Geçmiş Eşya Üzerinde Tasarruf Suçu jjj. Etkin Pişmanlık Hükümleri kkk Sayılı TCK nın 158/1-f, 245/1. Maddelere Uyan Fiiller, 244. Maddenin Oluşmaması, Dolandırıcılıkta Hazırlık-İcra Hareketleri, Etkin Pişmanlık Uygulanabilme Koşulları lll. Başkasının Elegeçirdiği Kimlik ve Kredi Kartları Bilgileri ile Bankaya Başvurup Çıkarttığı Ek Kartla Haksız Menfaat Elde Etmek mmm. Başkasının Kredi Kartını POS Cihazında Slip Çekerek Kullanmak g. Başkalarına Ait Banka Hesaplarıyla İlişkilendirilen Sahte Banka veya Kredi Kartı Üretme, Satma, Devretme, Satın Alma ya da Kabul Etme Suçu aa. Suçun Maddi Unsur bb. Suçun Manevi Unsuru h. Sahte Kart Kullanarak Haksız Yarar Sağlama Suçu aa. Sahte Kart Oluşturmak aaa. Hareket ı. Sahte Kart Oluşturma ıı. Gerçek Kart Üzerinde Sahtecilik Yapma ııı. Sahte Kartı Kullanarak Kendisine veya Başkasına Yarar Sağlama ıv. Sahtecilik Kabiliyeti bbb. Netice bb. Suçun Manevî Unsuru i. (2) ve (3) Numaralı Fıkraların Birbiriyle İlgisi j. Teşebbüs aa. (1) ve (3) Numaralı Fıkralar bb. (2) Numaralı Fıkra k. Cezasızlık Sebepleri l. Konuyla İlgili Yargıtay Kararları aa. Başkasının Nüfus Cüzdanına Kendi Fotoğrafını Yapıştırarak Gerçekleştirilen Fiillerin Sahtelik Niteliği Taşıyıp Taşımaması, 5237 Sayılı TCK nın 158/1-f ve 245/3. Maddelerinin Değerlendirilmesi bb. Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması ve Resmi Belgede Sahtecilik Suçları cc. Başkasının Kredi Kartı Bilgilerini Kopyalayarak Yarar Sağlama dd. Mail-Order Yöntemi ile Başkaları Adına Kart Üreterek Kullanmak ee. Sahte Belgelerle Farklı Bankalardan Kredi Kartı Alıp Kullanmak Suretiyle Haksız Menfaat Sağlamak ff. Sahte Kredi Kartlarıyla Alışveriş Yapılmadığı Halde POS Cihazlarından Slip Çekerek Haksız Kazanç Sağlamak gg. Yargıtay ın Diğer Kararları Bilişim Alanında Suçlarda Tüzel Kişilerin Sorumluluğu a Sayılı TCK nın Kabulü Öncesindeki Yasama Süreci b. Tüzel Kişiler Hakkında Uygulanacak Güvenlik Tedbirleri aa. Faaliyet İzninin İptali bb. Müsadere cc Maddenin Normatif Yapısının Eleştirisi

23 İçindekiler 23 dd. Bilişim Suçlarında Örgütlenme Kredi Kartı Sahteciliğinde Kullanılan Aygıtlarla İlgili Suçlar (Kredi Kartı Kalpazanlığı) a Sayılı TCK daki Durum b Sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ndaki Durum İnternet Yoluyla Kredi Kartı Suçu İşlendiğinde Yapılması Gerekenler Teşebbüsün Tamamlanmış Suç Sayıldığı Durumlar C. Bilişimle İlgili Diğer Suçlar Haberleşmenin Gizliliğini İhlâl Suçu a. Genel Olarak b. Korunan Hukukî Yarar c. Kişiler Arasındaki Haberleşmenin Gizliliğini İhlâl Etmek aa. Suçun Temel Şekli bb. Kayda Almak Suretiyle Suçun İşlenmesi d. Kişiler Arasındaki Haberleşme İçeriklerini İfşa Etmek e. Taraflarından Birisinin Haberleşme İçeriğini Alenen İfşa Etmesi f. Suça Tesir Eden Neden Kişiler Arasındaki Konuşmaların Dinlenmesi ve Kayda Alınması Suçu a. Genel Olarak b. Korunan Hukukî Yarar c. Kişiler Arasındaki Aleni Olmayan Konuşmaları, Aletle Dinleme veya Ses Alma Cihazı ile Kaydetme d. Katıldığı Aleni Olmayan Bir Söyleşiyi, Ses Alma Cihazı ile Kayda Alma e. (1) ve (2) Numaralı Fıkralardaki Fiillerin Nitelikli Hâlleri aa. Elde Edilen Bilgilerden Yarar Sağlama, Bunları Başkalarına Verme veya Başkalarının Bilgi Edinmelerini Sağlama bb. Konuşmaların Basın ve Yayın Yoluyla Yayınlanması Özel Hayatın Gizliliğini İhlâl Suçu a. Genel Olarak b. Korunan Hukukî Yarar c. Suçun Basit Şekli d. Gizliliğin Görüntü veya Seslerin Kayda Alınmak Suretiyle İhlâli e. Kişilerin Özel Hayatına İlişkin Görüntü veya Sesleri İfşa Etme f. Kişilerin Özel Hayatına İlişkin Görüntü veya Sesleri Basın ve Yayın Yoluyla İfşa Etme Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçu a. Genel Olarak b. Korunan Hukukî Yarar c. Suçun Maddî Unsuru aa. Hareket bb. Netice d. Suçun Manevî Unsuru e. Suçun Hukuka Aykırılık Unsuru Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme, Ele Geçirme veya Yayma Suçu a. Genel Olarak b. Korunan Hukukî Yarar c. Suçun Maddî Unsuru aa. Hareket aaa. Kişisel Verileri Başkasına Verme

24 24 Bilişim Suçları ve Soruşturma - Kovuşturma Evreleri bbb. Kişisel Verileri Yayma ccc. Kişisel Verileri Ele Geçirme ddd. 765 Sayılı TCK nın 525a/1 Maddesindeki Suç Açısından Konunun Değerlendirilmesi bb. Netice d. Suçun Manevî Unsuru ilâ 136. Maddedeki Suçlara İlişkin Ortak Konular a. Fail b. Mağdur c. Suça Tesir Eden Sebepler aa. Görevinin Verdiği Yetkiyi Kötüye Kullanan Kamu Görevlisi bb. Belli Bir Meslek ve Sanatın Sağladığı Kolaylıktan Yararlanmak Verilerin Yok Edilmemesi Suçu a. Genel Olarak b. Korunan Hukukî Yarar c. Maddenin Normatif Yapısının Değerlendirilmesi aa. Kanunların Kişisel Verinin Yok Edilmesi İçin Süre Belirlemiş Olması bb. Verilerin Sistem İçinde Yok Edilmemesi d. Suçun Maddî Unsuru aa. Hareket bb. Netice e. Suçun Manevî Unsuru f. Hukuka Aykırılık Unsuru g. Fail h. Mağdur Şikâyet D. Bilişim Sistemleri Vasıtasıyla İşlenebilen Başka Suçlar Dördüncü Bölüm BİLİŞİM SUÇLARINDA SORUŞTURMA EVRESİ I. GENEL OLARAK II. BİLİŞİM SUÇLARIYLA MÜCADELEDE İŞBİRLİĞİ A. Ulusal Düzeydeki İşbirliği Suçla Mücadele Birimleri ile Yargı Kurumları Arasında İşbirliği Suçla Mücadele Birimleri ile Özel Sektör Arasında İşbirliği Suçla Mücadele Birimleri ile Suçtan Zarar Gören veya Risk Altındaki Gerçek Kişiler ve Organizasyonlar Arasında İşbirliği Bilişim Suçu Sanık ve Mahkûmlarıyla İşbirliği B. Uluslararası İşbirliği III. ADLÎ BİLİŞİM A. Kavram B. Başlangıcı C. Tanımı

25 İçindekiler 25 D. Adlî Bilişimde Problemi Tanımlamak IV. BİLİŞİM SUÇLARINDA DELİLLERİN TOPLANMASI A. Delil Toplamayı Etkileyen Temel Konuların Birlikte Ele Alınması Gereği Bilişim Suçlarının Bünyesinin Gözetilmesi a. Suç Tasnifi b. Bilişim Suçlarının Yapısı Bilişim Suçları ile Klasik Suçların Karşılaştırılması Bilişim Suçlarının Normatif Olarak Düzenlenmesi a. Bilişim Suçlarının Kanunda Düzenleme Yaklaşımları b. 765 Sayılı TCK daki Bilişim Suçları Yaklaşımının Değerlendirilmesi c Sayılı TCK daki Bilişim Suçları Yaklaşımının Değerlendirilmesi d Sayılı CMUK daki Bilişim Suçları Yaklaşımının Değerlendirilmesi e Sayılı CMK daki Bilişim Suçları Yaklaşımının Değerlendirilmesi Bilişim Suçlarında Delil Toplamada, Eğitimli Teknik Personel Bilişim Suçlarında Teknik Donanım, Delil Elde Etme ve Saklama B. Bilişim ve Delil Toplamanın İlgisi Klasik Suçlarda Delil Toplarken Bilişim Teknolojisinden Yararlanılması a. Klasik Suçların Delillendirilmesinde Bilişimi Araç Olarak Kullanmak aa. Bilgisayar Sistemine Dayalı Suç Haritaları bb. Desen Tarama Programları b. Klasik Suçların Delillerini Bilişim Sistemleri İçerisinde Aramak aa. CMK nın 134. Maddesi Gereğince Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerinde Arama, Kopyalama ve Elkoyma bb. CMK nın 116. Maddesi ile 134. Maddesinin İlgisi Bilişim Suçlarının Delillerini Bilişim Alanından Elde Etmek V. ELEKTRONİK DELİL A. Genel Olarak B. Tanımı C. Elektronik Delil Uzmanı D. Elektronik Delil ile Fiziksel Delillerin Karşılaştırılması E. Elektronik Delilin Nitelikleri F. Elektronik Bilginin Keşfi G. Elektronik Delillerin Elde Edilebileceği Yerler H. Elektronik Delillerin Hacmi I. Bilişim Suçlarının İç ve Dıştan Olmasına Göre Suç Türleri İ. Bilişim Suçlarıyla İlgili Genel Bilgi Kaynaklarının Sınıflandırılması J. Bilişim Saldırılarının Tespiti K. Adlî Bilişim İçin Teknik Sorunlar VI. SORUŞTURMA EVRESİNDE ADLÎ KOLLUĞUN ELEKTRONİK DELİL ELDE EDERKEN UYMASI GEREKEN TEMEL İLKELER A. Elektronik Delil Elde Etme Genel Olarak

26 26 Bilişim Suçları ve Soruşturma - Kovuşturma Evreleri 2. Elektronik Delil Elde Etmedeki Asgari Standartlar Elektronik Delil Araştırmasındaki Genel Uygulamalar Elektronik Delilleri Toplama Sırası Elektronik Postalarla İlgili Delil Araştırması a. Delil Olarak Kullanımının Yaygınlaşması b. Elektronik Postanın Şekilleri c. Davada Elektronik Postanın Hangi Şeklinin Kullanılacağı Sorunu aa. Her Şeklin Birbirinden Farklı Olması bb. Elektronik Biçimdeki Benzersiz Özellikler aaa. Nakil Başlığı (Transport Header) bbb. Alıcı Listesi (Recipient List) ccc. Oluşturma ve Son Değişiklik Tarihi/Zaman Damgalama (Create and Last Modified Date/Time Stamps) ddd. Orijinal Yazar ve Gönderen eee. Gönderici ve Alıcı Simgeleri fff. Dosya (Dizin) Adı d. E-Postayla Gönderilen Mesajlara Ulaşılabilecek Yerler aa. Yerel Makine (Local Machine) bb. Yerel Sunucular (Local Servers) e. Elektronik Delilde Orijinal Yapının (Kimliğin) Kullanılması f. Sahte İleti (e-posta) Gönderilmesi g. Suç İşlerken Başkasının IP Numarasını Kullanmak B. Analiz Klasik Suçların Araştırılmasındaki Analiz Metotları Adlî Bilişimin Genel Olarak Analiz Yaptığı Alanlar Adlî Bilişimde Elde Edilen Bilginin Sahip Olması Gereken Karakterler Delil Kategorileri a. Hard Sürücü (Hard Driver) Üzerindeki Araştırma aa. Açık Bilgiler bb. Bilinmeyen veya Olağandışı Bilgiler cc. Gizlenmiş Bilgiler b. Kişisel Bilgisayarın (PC nin) Çalışması Delil Elde Etme Konusunda Yargıtay Kararları a. E-posta Yoluyla Virüs Göndererek Bilgisayarlara Zarar Verme b. IP Numarasının Sanıkla Bağlantısının Araştırılması Zorunluluğu c. Bilişim Sistemleri Banka veya Kredi Kurumlarının Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Dolandırıcılıkta İddianamenin İadesi C. Sunum Norma ve Plana Dayalı Olma Kamu Davasının Açılması VII. İLETİŞİMİN DİNLENMESİ VIII SAYILI İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN A. Genel Olarak

27 İçindekiler 27 B. Erişimin Engellenmesi Kararı ve Yerine Getirilmesi Erişimin Engellenmesine Karar Verilmesinin Kapsamı a. Katalog Suçlar b. İnternet Ortamı ve İnternet Ortamında Yapılan Yayın c. Yeterli Şüphe Sebebi Bulunması Erişimin Engellenmesi Kararının Türleri a. Koruma Tedbiri Olarak b. İdarî Tedbir Olarak Beşinci Bölüm BİLİŞİM SUÇLARINDA KOVUŞTURMA EVRESİ I. GENEL OLARAK II. BİLİŞİM SUÇLARINDA CEZA SORUMLULUĞU A. Fiili Bizzat Gerçekleştirenin (Failin) Ceza Sorumluluğu B. İnternetin Kendisine Özgü Yapısında Ceza Sorumluluğunun Belirlenmesi Sorunu C. İnternet Ortamındaki Sorumluluk Konusunda Avrupa Konseyi Siber Suç Sözleşmesi nin Yaklaşımı Genel Olarak İnternet Ortamında Ceza Sorumluluğunun Avrupa Ana İlkeleri a. Düşünce ve İfade Özgürlüğü, İletişim Özgürlüğü ve Diğer Temel Hak ve Özgürlüklerin Gereklerinin Dikkate Alınması İlkesi b. Bilişim Suçlarının Belirlenmesinde Ortak Asgari Standartlara Uyulması İlkesi aa. Bilgisayar Veri ve Sistemlerinin Gizliliğine, Bütünlüğüne ve Kullanıma Açık Bulunmasına Yönelik Suçlar aaa. Haksız Erişim bbb. Yasadışı Müdahale ccc. Verilere Müdahale ddd. Sistemlere Müdahale eee. Cihazları Kötüye Kullanma bb. Bilgisayarlarla İlişkili Suçlar aaa. Bilgisayar Bağlantılı Sahtekârlık bbb. Bilgisayar Bağlantılı Dolandırıcılık cc. İçerikle İlgili Suçlar aaa. Çocuk Pornografisi ile Bağlantılı Suçlar bbb. Telif Hakları ve Bununla Bağlantılı Hakların İhlaliyle İlişkili Suçlar dd. Sözleşmedeki Suçlar Listesinin Dışındaki Bilişim Suçları c. Fiilin Haksız Olması İlkesi d. Fiilin Kasten İşlenmiş Olması İlkesi Değerlendirme D. İnternet Ortamında (Fail Dışındaki) Süjelerin Ceza Sorumluluğu Erişim Sağlayıcılar a. Tanım b. Fransa daki Düzenleme c. Almanya daki Düzenleme

28 28 Bilişim Suçları ve Soruşturma - Kovuşturma Evreleri d. Ülkemizdeki Durum aa. Bilgilendirme Yükümlülüğü bb. Hukuka Aykırı İçeriğe Erişimi Engelleme Yükümlülüğü cc. Sağladığı Hizmetlere İlişkin, Trafik Bilgilerini Saklama, Doğruluğunu, Bütünlüğünü ve Gizliliğini Sağlama Yükümlülüğü c. Faaliyetine Son Vereceğini Önceden Bildirme ve Trafik Bilgilerine İlişkin Kayıtları Teslim Etme Yükümlülüğü Servis Sağlayıcılar, Sunucu, Hosting ve İçerik Sağlayıcılar a. Tanım b. ABD deki Durum c. Almanya daki Düzenleme d. Fransa daki Düzenleme e. Ülkemizdeki Durum aa. Olay İncelemesi bb. Örnek Olayın Alman ve Fransız Kanunlarına Göre İncelenmesi f Sayılı Kanun dan Sonra Ülkemizdeki Durum aa. İçerik ve Yer Sağlayıcıların Bilgilendirme Yükümlülüğü bb. İçerik Sağlayıcının Sorumluluğu cc. Yer Sağlayıcının Yükümlülükleri III. BİLİŞİM SUÇLARINDA MAHKEMENİN YETKİSİ A. Suçun Ülke İçerisinden İşlenmesi B. Suçun Ülke Dışından İşlenmesi Özel Kurallar Getirmek ve Karar Vermek Uluslararası Kuralları, Bilişim Suçlarını ve Zararları Kapsayacak Şekilde Genişletmek Mevcut Yapıya Güvenmek Politik Gerçekler Uzun Kollu Yargı Yetkisi IV. MAHKEMEDE BİLİŞİM SUÇLARININ İSPATI A. Elektronik Delilin Sunumundaki Sorunlar ve İhtiyaçlar ABD deki Yaklaşım Ülkemizdeki Durum B. Elektronik Delilin Doğruluğunu İspatlama Sorunu Yeni Bilimsel Delil Kavramı (Daubert Test) Daubert Testinin Uygulanışı Mahkemece Gözetilecek Elektronik Delilin Nitelikleri C. Elektronik Delilin Kabul Edilebilirliği Sorunu Elektronik Delile Belirli Standartların Getirilmesi Çabaları Ön Duruşmada Değerlendirme Yaklaşımı a. Test Edilebilirlik b. Hata Oranı c. Yayımlanma d. Kabul Edilebilirlik Ülkemizdeki Durum

29 İçindekiler 29 D. Baştan Başa (End-To-End) Araştırması E. Uzman Tanıklığına Başvurmak V. BİLİŞİM SUÇLARINDA GÖREVLİ MAHKEMENİN YAPISI A. Teknik Bilgi ve Yapı Gerekliliği B. Mahkemelerde Çıktı (Output) Kullanmak C. Bilişim Mahkemelerinin Kurulması Gerekliliği D. Ceza Muhakemesinde Elektronik Ortam ve İnternet Kullanımı Genel Olarak İnsan Hakları ve Ceza Muhakemesi İlkelerine Uygunluk Sorunu a. Alenilik İlkesi b. Özel Hayatın Gizliliği İlkesi c. Gerçeğin Araştırılması İlkesi d. Vasıtasızlık İlkesi e. Sözlülük İlkesi Ülkemizdeki Durum ve UYAP Projesi Sonuç Kaynakça Kavramlar Dizini