PROJE BEDELİ

Transkript

1 BZR MADENCİLİK NAKLİYE YAPI İNŞAAT TURİZM SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ PROJESİ KONYA İLİ, SELÇUKLU İLÇESİ NI HAZIRLAYAN FİRMA MGS PROJE MÜŞAVİRLİK MÜHENDİSLİK TİCARET LTD.ŞTİ. ANKARA 2013

2 PROJE SAHİBİNİN ADI ADRESİ TELEFON VE FAKS NUMARALARI PROJENİN ADI BZR MADENCİLİK NAKLİYE YAPI İNŞAAT TURİZM SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ Fatih Mahallesi Yeni İstanbul Caddesi. Kat 1 No 20/C SELÇUKLU/KONYA Tel :(0 332) Faks :(0 332) PROJE BEDELİ PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN AÇIK ADRESİ (İLİ, İLÇESİ, MEVKİİ) KONYA İLİ, SELÇUKLU İLÇESİ PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KOORDİNATLARI, ZONE PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDAKİ YERİ (SEKTÖRÜ, ALT SEKTÖRÜ) Koor. Sırası : Sağa,Yukarı Koor. Sırası : Enlem,Boylam Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİK D.O.M. : 33 D.O.M. : -- Zon : 36 Zon : -- Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : ,818 : ,612 38, : 32, ,482 : ,600 38, : 32, ,108 : ,600 38, : 32, ,210 : ,632 38, : 32, ,842 : ,220 38, : 32, ,303 : ,115 38, : 32, ,096 : ,174 38, : 32, ,478 : ,003 38, : 32, ,376 : ,581 38, : 32, Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği EK-I Listesi; Madde 31- Çimento Fabrikaları Veya Klinker Üretim Tesisleri Kapsamında Yer Almaktadır. NI HAZIRLAYAN KURULUŞUN ADI MGS PROJE MÜŞAVİRLİK MÜHENDİSLİK TİCARET LTD. ŞTİ

3 NI HAZIRLAYAN KURULUŞUN ADRESİ, TELEFON VE FAKS NUMARALARI MGS PROJE MÜŞAVİRLİK MÜHENDİSLİK TİCARET LTD. ŞTİ Şehit Cevdet Özdemir Mah Sok No:1/ Çankaya/ANKARA Tel : (0 312) Faks : (0 312) NI TARİHİ (GÜN, AY, YIL) 22/07/2013

4 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... İ ŞEKİLLER DİZİNİ... İİ TABLOLAR DİZİNİ... İİ EKLER LİSTESİ... İİ BÖLÜM I: PROJENİN TANIMI VE GAYESİ... 1 I.1. PROJE KONUSU YATIRIMIN TANIMI, ÖMRÜ, HİZMET MAKSATLARI, ÖNEM VE GEREKLİLİĞİ... 1 I.2. PROJENİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİNİN, İNŞAAT VE İŞLETME SAFHALARINDA KULLANILACAK ARAZİ MİKTARI VE ARAZİNİN TANIMLANMASI I.3. ÖNERİLEN PROJEDEN KAYNAKLANABİLECEK ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİN GENEL OLARAK AÇIKLANMASI (SU, HAVA, TOPRAK KİRLİLİĞİ, GÜRÜLTÜ, TİTREŞİM, IŞIK, ISI, RADYASYON VB.) I.4. YATIRIMCI TARAFINDAN ARAŞTIRILAN ANA ALTERNATİFLERİN BİR ÖZETİ VE SEÇİLEN YERİN SEÇİLİŞ NEDENLERİNİN BELİRTİLMESİ BÖLÜM II. PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU II.1. PROJENİN YERİ VE ALTERNATİF ALANLARIN MEVKİİ, KOORDİNATLARI, YERİ TANITICI BİLGİLER BÖLÜM III. PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ III. 1. NÜFUS III. 2. FLORA VE FAUNA III. 3. JEOLOJİK VE HİDROJEOLOJİK ÖZELLİKLER İLE DOĞAL AFET DURUMU III. 4. METEOROLOJİK VE İKLİMSEL ÖZELLİKLER III. 5. ARAZİ KULLANIM DURUMU VE TOPRAK ÖZELLİKLERİ III. 6. MÜLKİYET DURUMU III. 7. MİMARİ VE ARKEOLOJİK MİRAS, PEYZAJ ÖZELLİKLERİ, HASSASİYET DERECESİ BÖLÜM IV: PROJENİN ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER IV.1. ÖNERİLEN PROJENİN AŞAĞIDA BELİRTİLEN HUSUSLARDAN KAYNAKLANMASI OLASI ETKİLERİNİN TANITIMI. (BU TANIM KISA, ORTA, UZUN VADELİ, SÜREKLİ, GEÇİCİ VE OLUMLU OLUMSUZ ETKİLERİ İÇERMELİDİR) IV.2. YATIRIMIN ÇEVREYE OLAN ETKİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE KULLANILACAK TAHMİN YÖNTEMLERİNİN GENEL TANITIMI IV.3. ÇEVREYE OLABİLECEK OLUMSUZ ETKİLERİN AZALTILMASI İÇİN ALINMASI DÜŞÜNÜLEN ÖNLEMLERİN TANITIMI BÖLÜM V: HALKIN KATILIMI V.1. PROJEDEN ETKİLENMESİ OLASI HALKIN BELİRLENMESİ VE HALKIN GÖRÜŞLERİNİN ÇED ÇALIŞMASINA YANSITILMASI İÇİN ÖNERİLEN YÖNTEMLER V.2. GÖRÜŞLERİNE BAŞVURULMASI ÖNGÖRÜLEN DİĞER TARAFLAR V.3. BU KONUDA VEREBİLECEĞİ DİĞER BİLGİ VE BELGELER BÖLÜM VI: YUKARIDA VERİLEN BAŞLIKLARA GÖRE TEMİN EDİLEN BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ NOTLAR VE KAYNAKLAR EKLER i

5 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil 1. Çimento Fabrikası Üretim Akım Şeması Şekil 2. Çimento Fabrikası İş Akım Şeması Şekil 3. Türkiye de Yer Alan Çimento Fabrikaları(Kaynak: Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği) Şekil 4. Faaliyet Alanı Görünümleri Şekil 5. Faaliyet Alanı Görünümü Şekil 6. Faaliyet Alanı Görünümü Şekil 7. Faaliyet Alanı Görünümü Şekil 8. Faaliyet Alanı Uydu Görüntüsü Şekil 9. Konya Ve Civarının Stratigrafik Kesiti Şekil 10. Proje Alanının İşaretlendiği Konya Deprem Haritası Şekil 11. Basınç Değerleri Grafiği Şekil 12. Nem Grafiği Şekil 13. Sıcaklık Değerleri Grafiği Şekil 14. Yağış Değerleri Grafiği Şekil 15. Esme Sayılarına Ve Esme Hızlarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı Şekil 16. Arazi Varlığı Haritası Şekil 17. İR 7914 Nolu Ruhsat Sahası Kadastral Planı TABLOLAR DİZİNİ Tablo 1. İhtiyaç Duyulan Malzeme Miktarı Hesaplamaları Tablo 2. Türkiye Çimento Üretim Kapasitesi (2012 Yılı) Tablo 3. İç Piyasa Satış Miktarı(2012 Yılı) Tablo 4. Faaliyet Alanı Koordinatları Tablo 5. Faaliyet Üniteleri Çevresinde Yer Alan Yerleşim Alanları Nüfus Bilgileri Tablo 6. Basınç Değerleri Tablo 7. Nem Değerleri Tablo 8. Sıcaklık Değerleri Tablo 9. Yağış Değerleri Tablo 10. Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Tablo 11. Uzun Yıllar Yönlere Göre Ortalama Rüzgar Hızı Değerleri Tablo 12. Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri EKLER LİSTESİ EK 1: EK 2: EK 3: EK 4: EK 5: EK 6: RESMİ BELGELER AVAN YERLEŞİM PLANI 1/ ÖLÇEKLİ TOPOĞRAFİK HARİTA ÇEVRE DÜZENİ PLANI VE LEJANTI JEOLOJİ HARİTASI METEOROLOJİ BÜLTENİ ii

6 BÖLÜM I: PROJENİN TANIMI VE GAYESİ I.1. Proje Konusu Yatırımın Tanımı, Ömrü, Hizmet Maksatları, Önem ve Gerekliliği I.1.a. Proje Konusu Yatırımın Tanımı; Proje konusu faaliyet; BZR MADENCİLİK NAKLİYE YAPI İNŞAAT TURİZM tarafından Konya İli, Selçuklu İlçesi sınırlarında yapılması planlanan Çimento Fabrikası projesidir. Çimento fabrikasının kurulması ile yılda ton klinker üretilecek olup, klinkerin alçıtaşı ve puzolanik malzemeler ile karıştırılarak öğütülmesi sonrası yıllık ton çimento üretimi gerçekleştirilecektir. Planlanan proje unsurlarının ; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği ÇED Yönetmeliğindeki yerleri; Proje kapsamında yer alan Çimento Fabrikası tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Ek-I Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak Projeler Listesi nde Madde 31 Çimento fabrikaları veya klinker üretim tesisleri sınıfında yer almaktadır. Bu doğrultuda, söz konusu projenin özelliklerini, yerini, çevreye olası etkilerini ve öngörülen önlemleri ortaya koymak ve projeyi genel boyutları ile tanıtmak amacıyla tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği nin Ek III ÇED Raporu Genel Formatı doğrultusunda hazırlanmıştır. Proje alanının m 2.lik kısmında BZR Madencilik Nakliye Yapı İnşaat Turizm Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ile sahipleri aynı olan Bezirciler Nakliyat İnşaat Tic. San. Ltd. Şti. tarafından Klinker Öğütme Tesisi nin işletilmesi planlanmış ve 06/09/2007 tarih ve 1103/5215 sayı ile ÇED Gerekli Değildir Belgesi alınmıştır. ÇED Gerekli Değildir Belgesi EK-1 Resmi Belgeler de verilmektedir. Söz konusu alanda planlanan Klinker Öğütme Tesisi yerine BZR Madencilik Nakliye Yapı İnşaat Turizm Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi tarafından bölge ve ülke genelinde çimento talebi değerlendirilerek Çimento Fabrikası yapılması ve işletilmesi planlanmıştır. Faaliyet alanı, Bezirciler Nakliyat İnşaat Tic. San. Ltd. Şti. ne ait İR 7914 nolu işletme ruhsatı içinde yer almaktadır. İR 7914 nolu İşletme Ruhsatı EK-1 Resmi Belgeler de verilmektedir. BZR Madencilik Nakliye Yapı İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından işletilecek Çimento Fabrikasında; katkılı portland çimento üretilmesi, torbalı ve dökme çimento olarak yurt içine ve yurt dışına pazarlanması planlanmaktadır. Planlanan yatırımın üretim konusu olan çimento, üretilecek çimento türü ve üretim şekli hakkında tanıtıcı bilgiler aşağıda verilmiştir. Çimento: Çimento, harç ve beton gibi çimentolu ürünler, geçmişte insanoğlunun en fazla kullandığı ve gelecekte de en fazla kullanacağı yapı malzemeleridir. 1

7 Portland Çimentosu: Portland çimentosunun 1824 yılında İngiltere de bir duvarcı ustası olan Joseph Aspdin tarafından keşfedildiği kabul edilir. Aspdin, doğal killi kalkerler yerine 3 kısım kalker ve 1 kısım kili uygun bir bileşim elde etmek üzere karıştırıp yüksek sıcaklıkta pişirerek üstün dayanım ve dayanıklılığa sahip yeşilimsi gri renkte bir çimento elde etmiştir. Üretilen çimentonun rengi, güney İngiltere de Portland yarımadasındaki killi kalkerleri andırdığından dolayı çimento, Portland Çimentosu ismi ile tescil ettirilmiştir. Benzer ve daha gelişmiş çimentolar 19. yy içerisinde diğer ülkelerde de üretilmeye başlanmıştır. Günümüze kadar geçen süre içerisinde portland çimentosu özellik ve üretim prosesleri yönlerinden sürekli gelişmiştir. Portland çimentosu, genellikle gri renkli ve toz halinde bir maddedir. Elde edilmesi için önce kalker, kil ve gerekiyorsa bir miktar alüminyum ve demir oksitler, istenilen kimyasal bileşimi sağlamak üzere orantılı olarak harmanlanıp öğütülür. Farin olarak adlandırılan bu hammadde karışımı, döner fırında C civarında bir sıcaklığa kadar pişirilir. Fırın çıkış ucuna doğru farin taneleri önce ergiyerek ve sonra çeşitli reaksiyonlar sonucu granüle halde klinker adı verilen topakları meydana getirir. Portland çimentosu elde etmek için klinkerin, az bir miktar kalsiyum sülfat (örneğin alçıtaşı) ile birlikte öğütülmesi gerekmektedir. Bu şekilde elde edilen portland çimentosuna, klinker ve kalsiyum sülfatın öğütülmesi sırasında veya ayrıca öğütülmüş olarak bazı mineral katkılar katılarak değişik tipli çimentoların üretilmesi giderek yaygınlaşan bir uygulamadır. Çimento fabrikasında portland çimento üretimi gerçekleştirilecektir. Bunlar; Portland Çimento.CEM I 42,5 R (Dökme) Portland Çimento.CEM I 42,5 R (Torbalı+Sling bag'li) Portland-KomPoze Çimento.CEM II A 42,5 R (Dökme) Portland Çimento.CEM II B 32,5 R (Torbalı) Klinker ve Çimento Üretimi: Çimento; klinker, puzolanik malzemelerin (tras, cürüf, vb.) belli oranlarda değirmenler de karıştırılarak öğütülmesi sonucu elde edilen yapı malzemesidir. Çimento üretiminde ilk aşama, belirli kimyasal kompozisyona sahip kalker ve kilin öğütülerek ince bir toz haline getirilmesidir. Bu toz farin olarak adlandırılmaktadır. Farin homojenize edildikten sonra fırınlanarak pişirilmektedir. Pişirilme işlemi sonucunda klinker elde edilmektedir. Fırından çıkan sıcak klinker soğutma ünitesinde soğutularak silolarda depolanacaktır. Üretilecek çimento silolarda depolanarak piyasadan gelen talepler doğrultusunda dökme ya da torbalı olarak piyasaya arz edilecektir. Proje Üniteleri: Çimento Fabrikası faaliyetinde hammadde kırma ve öğütme aşamasından, Çimento üretim aşamasına kadar ihtiyaç duyulacak genel üniteler aşağıda verilmiştir. Kireçtaşı kırma ünitesi, Yardımcı maddeler kırma üniteleri, Stok alanları, Hammadde ve yardımcı maddelerin taşıma bantları, Hammadde ve yardımcı maddeler depolama alanları, Farin Değirmeni, 2

8 Farin homojenleştirme silosu ve fırın besleme sistemi, Ön ısıtıcı ve kalsinatör, Pişirme sistemi, Klinker taşıma sistemi, Çimento paketleme sistemi, Dökme Çimento yükleyicisi, Kömür değirmeni, Su deposu İdari ve Teknik Üniteler. Çimento Fabrikasına ait Avan Yerleşim Planı Ek-2 de verilmiştir. Hammaddeler: Kireçtaşı Kimyasal bileşiminde en az % 90 CaCO3 (kalsiyum karbonat) içeren kayaçlara kalker yada kireçtaşı adı verilmektedir. Ayrıca mineralojik bileşiminde en az % 90 kalsit minerali bulunan kayaçlara da kalker adı verilmektedir. Kireçtaşı saf halde kalsit ve çok az miktarda aragonit kristallerinden oluşur. Kalsit ve aragonit kalsiyum karbonatın iki ayrı kristal şekli olup, teorik olarak % 56 CaO ve % 44 CO2 içerir. Ancak doğada hiçbir zaman saf olarak bulunmaz. İkincil derecede değişik madde ve bileşiklerin içinde yer alması nedeniyle orijinal halde sarı, kahverengi ve siyah renklerde de görülebilmektedir. Kalkerin mohr ölçeğine göre sertlik derecesi 3, özgül ağırlığı gr/cm3 arasındadır. Çimento sanayi alanında hammadde veya düzenleyici (korrektör) olarak kullanılacak kalkerlerin kalitesine, içerdikleri yabancı unsurlardan oluşan safsızlıkların durumu doğrudan etkili olmaktadır. Çimento içerisindeki safsızlıkların gerek klinker ve gerekse çimentoda bulunan miktarlarını sınırlayan norm ve standartlar mevcuttur. Bu normlara bağlı kalınarak üretilen çimento tipi ve kalitesi her ülkede ve genel olarak bilinmektedir. Demir Cevheri Doğada demir cevheri en çok hematit olarak bulunmaktadır. Hematit kırmızı renklidir ve çimento sanayinde kullanılmaktadır. Mol ağırlığı , yoğunluğu 4,9-5,3 gr/cm3 tür. Ergime noktasının saptanması mümkün değildir. Çünkü atmosferin şartları altında ısıtılan Fe2O3 lik çözünmekte ve oksijen ile manyetik duruma gelmektedir. Amorf durumda bulunan cevherin rengi kırmızıya çalar. Çimento sanayinde kullanılacak olan demir cevherinin minerolojik ve kimyasal bileşiminde çimentoya zarar verecek maddelerin, zararlı imprutelerin bulunmaması gerekir. Çimento fabrikalarında ihtiyaç olunan demir cevheri genelde diğer hammaddelerin içeriğinde bulunmaktadır. Bulunmaması durumunda üretilecek olan çimentonun %2 si kadar ihtiyaç arz etmektedir. 3

9 Alçıtaşı (CaSO 4, 2H 2 O) Alçıtaşı, eski jeolojik devirlerde kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde çökelmiş tortul kütleler arasında görülürler. Doğada masif kütle şeklinde, ayrıca bitüm, kil, kireçtaşı ve demir oksitle karışık halde bulunur. Çökelmiş tortul kütleli bir mineral olduğu için asitlerde kolayca çözünmez. Sertliği 2,0-2,4; özgül ağırlığı 2,2-2,4gr/cm3 dür. Alçıtaşı (CaSO4.2H2O) kimyasal formülü ile ifade edilir ve 120 0C'de bir miktar suyunu kaybederek de hidratasyona uğrar. Klinkere % 3-5 arasında alçıtaşı ilavesi, çimentonun donma - başlama bitişini kontrol altına almak içindir. Alçıtaşı miktarının azlığı kadar fazlalığının da donma süresinin çabuklaştırılmasında rolü vardır. Onun için belirli oranda ilavesi şarttır. Alçı taşı, çimento sanayi alanında üretilen portland çimentolarında öğütülmeden önce klinkere %3 5 oranında ham hali ile karıştırılarak kullanılır. Burada alçı taşının rolü çimento harcında piriz süresini geciktirmektir. Alçı taşının jips olması ve mümkün olduğu kadar saf, mineralojik ve kimyasal açıdan homojen ve ucuz olması istenir. Çimento sanayi dalında kullanılacak alçı taşındaki safsızlıkların çimentoya zararlı olmaması istenir. Alçı taşlarında genellikle görülen ve istenmeyen safsızlıklar şunlardır: Alçı taşının bünyesinde serbest silis asidi ve bilhassa kalsedon, opal, çört, sileks gibi maddelerin bulunmaması gerekir. Zira bunlar öğütme sırasında sorun yarattığı gibi çimento içerisinde kalıntı miktarının da artmasına neden olurlar. Alçı taşının oluşumu esnasında evaporit çökel ortamında bulunan MgCl, NaCl, KCl gibi tuzların bulunmaması gerekir. Bu gibi tuzlar suda kolayca eriyerek harcın yapısının bozulmasına sebep olmaktadır. Alçı taşında, alkali bakımdan yüksek ve hidratlaşma özelliğine sahip serpantin, talk gibi kayaçlar ile su aldığında hacim değişmesi gösteren bentonitik kil minerallerinin olmaması gerekir. Serbest kükürt ve sülfürlü bileşikler ile organik asitlerin bulunması çimento harcında zararlı olduğu için istenmez. Puzolanik Maddeler (tras, cüruf vb.) Puzolanik maddeler, silisli ve alümino-silisli minerallerin karışımından meydana gelen bir bileşimde olup, kendi başlarına bulunduğu zaman hidrolik özelliğe sahip olmadıkları halde çok ince öğütüldükleri zaman normal sıcaklıkta sulu ortamda ve kalsiyum hidroksit ile muamele edildiğinde kimyasal reaksiyona girerek hidrolik özellik gösteren maddeler olarak tanımlanır. Puzolanların kullanılması ile katkılı portland çimentoları betonunda sağlanacak yararların bazıları şunlardır: Piriz süresi azaltılarak sertlik ve elastikiyetin ayarlanması sağlanır. Rötre sonucu artan koruma, dökülme ve hacim küçülmesinin düzenlenmesi temin edilir. Artan su talebinin giderilmesi sağlanır. Donmaya ve erimeye karşı mukavemet temin edilmiş olur. 4

10 Bugün katkılı portland çimentosu ve puzolanların yüksek miktarlarda karıştırılması ile yapılan katkılı portland çimentosunun betonlarda kalite ve kıymeti artırdığı ispatlanmıştır. Bu durumun sağladığı başlıca avantajlar ise şunlardır: Beton ve harcın işlenebilme kabiliyetini düzenler. Daha düşük hidrasyon ve termal fire ısısı verir. Su geçirmezliğini artırır. Özellikle I. tip çimentolarda, deniz suyu ve sülfat reaksiyonlarına karşı direnç sağlar. Hacim büyümesini düzenler ve çatlama ile kırılmalara karşı direnç temin eder. Plastiklik ve basın-darbe-iç mukavemet özelliklerinin ayarlanmasını sağlar. Alkali agrega arasındaki reaksiyonların tepkisini azaltır. Yıkanma ve ayrılma ile erimeye karşı daha fazla mukavemet temin eder. Daha düşük fiyat ve üretimde enerji ile yakıt tasarrufu sağlar. Puzolanik maddelerden Tras; TS 25 e göre kendisi hidrolik bağlayıcı vasfı olmayan fakat ince öğütülmüş kireç veya çimento gibi maddelerle sulu ortamda karıştırıldığı takdirde bağlayıcı maddeler teşkil edebilen ve karıştırıldığı çimentoya kimyasal mukavemet kazandıran volkanik bir kayaçtır. Tras çimentoda katkı olarak kullanılan tabii puzolanların trakiandezitik tüf olarak tanınan en önemli bölümünü oluşturmaktadır. Kil Kil teriminin geniş bir anlamı vardır. Hem bir kayaç terimi olarak, hem de tane boyu terimi olarak kullanılmaktadır. Kayaç olarak bozunma ürünleri yada hidrotermal olaylarla oluşmuş çökeller için kullanılan bir terimdir. Killerin kimyasal analizleri; silisyum, alüminyum ve sudan oluştuklarını göstermektedir. Demir, alkaliler ve alkali topraklarda değişik miktarlarda yer almaktadır. Kil terimi; kayaç olarak doğal, topraklı, ince taneli ve su ile karıştıklarında plastik özellikleri gelişen materyalleri içine almaktadır. Kayaç oluşturan kil mineralleri değişik oranlarda bir kayaç içerisinde bulunabilirler. Ve bunlar killi kayaçların temel bileşenleridirler. Genellikle kristalin formda ve küçük partiküller halinde oluşmaktadırlar. Yukarıda da sözü edildiği gibi sulu alüminyum silikatlardır. Mineralojik bileşiminde % 90'a kadar kil minerali bulunduran kayaçlara kil denilmektedir. Çimento sektöründe hammadde olarak kullanılan killer ise alterasyon ürünü metal oksitlerin taşınıp depolanma havzasında yığışmasından veya yerinde alterasyon örtüsü halinde Neojen, Pliyo-Kuvaterner yaşlı alüvyonlarda, Neojen havzalarının üst düzeylerindeki karasal koşullarda oluşmuş çoğu killi ve kireçli topraklardır. Kaolin ayrı bir çalışma komisyonu tarafından incelenmekte olup, çimento sektöründe düşük demiroksit içeren türleri kullanılmaktadır. Çimento sanayinde kullanılacak killerde C de sinterleşme olması tercih edilir. Marn Kalker ve kilin doğada % oranında kalker ve % oranında kil karışımından oluşmuş kayaca marn denilmektedir. Oluşum bakımından tamamı ile sedimenter olup, diyajenez geçirmiş genellikle düzenli tabakalı olarak bulunur. 5

11 Marn oluşumu için, daha çok tektonik ve orojenik hareketlerin durulduğu, sakin ortamlar daha uygundur. Çimento klinkeri ortalama % 70 kalker ve % 30 kil içeren hammadde karışımının öğütüldükten sonra yüksek sıcaklıklarda pişirilmesi ile elde edilmektedir. Marn doğal olarak bu bileşimi taşıdığından veya bu bileşime çok yakın özellikte bulunduğundan ideal çimento hammaddesidir. Ayrıca kalkere göre daha yumuşak olması nedeniyle kolay üretilebilmekte, kırma-öğütme sırasında enerji tüketimi düşük olmaktadır. Katı Yakıtlar Antrasit, linyit, taş kömürü, asfaltit ve rafineri artığı olan petrol koku çimento döner fırınlarında kullanılan başka katı yakıt türleridir. Bunlardan başka son senelerde ön kalsinasyon sistemlerinde eski araba lastikleri, şehir çöpleri vb. gibi şeyler yakılarak kullanılmaktadır. Bütün bunların içersinde en çok kullanılan kömür türleridir. Kömürün kullanılmadan önce dikkatli bir şekilde yanma şartlarına uygun hazırlanması gerekir. Her şeyden önce kömürün yeterli inceliğe kadar öğütülmesi ve iyice kurutulması şarttır. Fırına verilecek kömürün; rutubeti, inceliği ve uçucu madde miktarı yanma tarzını ve alev formunu tayin eder. Bunlardaki değişik alev formunda dalgalanmalara sebep olur. Kömür fazla iri ise taneler sinterde tam yanmaya hatta tutuşmaya bile fırsat bulamadan fırın girişine sürüklenir. Kömür ne kadar ince öğütülürse tutuşma ve yanma süresi de o kadar kısa olur. Yanma kısa sürede bittiği için alev sıcaklığı da fazla olur. O halde kömürü öğütme esnasında patlama ve patlamaya meydan vermemek kaydıyla mümkün mertebe ince öğütmek gerekir. Klinker üretiminde farin fırını için ihtiyaç duyulan yakıt, yurt dışından ithal ve yurtiçi kaynaklarından sağlanacak olan linyit kömürüdür. Çimento fabrikasında yılda ton klinker üretilecek olup, klinkerin alçıtaşı ve puzolanik malzemeler ile karıştırılarak öğütülmesi sonrası yıllık ton çimento üretimi yapılacaktır. Klinker üretiminde farin fırını için ihtiyaç duyulan yakıt, yurt dışından ithal ve yurtiçi kaynaklarından sağlanacak olan linyit kömürüdür. Klinker üretimi esnasında, yıllık tonajın %15 i kadar linyit kömürü kullanılacak olup buna göre; ton (klinker için) x %15 = ton kömür kullanılacaktır. Klinker üretiminde kullanılacak kömür; 1 atımda 5000 cal esasıyla, yerli ve ithal kömürün karıştırılması suretiyle kullanılacaktır. Kağıt Torba Fabrikada üretilecek çimentonun bir kısmının kağıt torbalarda paketlenerek satışa sunulması planlanmaktadır. Bunun için 50 kg lık kağıt torba ile sling bag a ihtiyaç duyulacaktır. Bu ürünler piyasadan hazır olarak alınacaktır. Fabrika ve öğütme tesislerinde üretilen çimentolar, çimento silolarında depolanır ve iki şekilde piyasaya arz edilir: 6

12 Torbalı Çimento : Çimento özel kağıt torbalara konulur. Bu torbalar Türkiye de 50 kg. lıktır (Bu miktar, bir yetişkinin tek başına kaldırabileceği en ağır yük olarak kabul edilmiştir). Dökme Çimento : Çimento, silodan doğrudan özel tankerlere (silobas) yüklenerek hazır beton tesislerindeki veya inşaat mahallindeki beton santrallerine sevk edilir. Kullanım aşamasına kadar çimentonun havaya ve rutubete maruz kalmaması gerekir. Bu amaçla torbaların kapalı alanlarda, bir platform üzerinde, aralarında hava sirkülasyonu olacak şekilde istif edilmesi önerilir. Çimentonun ana hammaddeleri kireçtaşı ve kildir. Çimento ve çimentonun ara maddesi olan klinker üretiminde demir cevheri, boksit, kum v.b. yardımcı malzemeler de ilaveten kullanılmaktadır. Bu malzemeler doğal olarak bulunduğu ortamdan ocak işletmesi yöntemiyle alınır. Bu malzemeler fabrika sahasında stoklanma, ön karıştırma ve çeşitli kırma işlemlerine tabi tutularak malzeme boyutu küçültülür. Çimento üretimi 4 ana prosesten oluşmaktadır: 1. Hammadde Hazırlama 2. Klinker Üretimi 3. Çimento Öğütme 4. Paketleme 1. Hammadde Hazırlama Hammaddeler ocak bölgesinden kamyonlarla, tozsuzlaştırma ünitesi ile donatılmış çeneli kırıcıda 25x25 mm çapına düşürülerek, çeşitlerine göre silolarda stoklanır. Bu aşamada oluşan tozlar, transfer noktalarındaki torbalı filtrelerle geri kazanılır. Belirli kimyasal kompozisyona sahip kireçtaşı, kil, marn, demir cevheri, v.b. gibi malzeme öğütülerek ince bir toz haline getirilir. Bu toz farin olarak adlandırılır. İyi bir klinker elde edilebilmesi için farin homojenize edilerek silolarda stoklanır. 2. Klinker Üretimi Farin silosunda tartılarak alınan farin, siklonlardan oluşan bir ön ısıtıcı kuleye beslenir. Farin 30 0 C den C ye kadar ısıtılarak %90 oranında kalsine olur. Ön ısıtıcıda, farin aşağıya doğru hareket ederken fırın içerisinden gelen sıcak gaz yukarıya doğru hareket eder. Birkaç kademe siklon kombinasyonundan oluşan ön ısıtıcıda, farin ile sıcak gaz temas ederek ön kalsinasyon işlemi gerçekleşir.,ön kalsinasyona uğrayan farin döner fırına girer. Toz kömür, doğal gaz, fuel-oil gibi yakıtlar fırın çıkışında bulunan alev borusu vasıtası ile yakılır. Yakılan yakıt ve klinkerleşme reaksiyonları ile birlikte fırın içi sıcaklık C ye çıkar. Fırın içerisinde malzeme çıkışa doğru yaklaştıkça sıvılaşmaya başlar. İnce taneler granüle haline getirilip, birleşerek büyük boylu klinker tanelerini oluşturur. Oluşan klinker taneleri fırın çıkışından soğutma ünitesine geçerek ani soğutulur. Ani soğutulan klinker tanelerinin sıcaklığı 100 C nin altına düşürülerek klinker stokholünde stoklanır. 3. Çimento Öğütme Portland çimentosu klinkerinin bir miktar alçı taşı ve çimento tipine bağlı olarak puzolan, kalker, uçucu kül v.b. gibi katkılar ile öğütülmesi sonucu çimento elde edilir. 7

13 Çimentonun öğütülmesinde yaygın olarak bilyalı değirmenler kullanılır. İnce toz halinde öğütülen çimento, silolarda stoklanır. 4. Paketleme Çimento tiplerine göre silolarda depolanan çimentolar piyasadan gelen talepler doğrultusunda dökme ya da torbalı olarak piyasaya arz edilir. Çimento üretim prosesleri klinkerin elde ediliş biçimine göre farklılık gösterir. Klinker üretiminde başlıca 3 ana teknoloji mevcuttur. Yaş Proses Yarı Yaş Proses Kuru Proses dir. Yaş Proses Bu proses yüksek oranda nem içeren hammaddeler ile Çimento yapımında kullanılır. Yaş proseste hammadde su ile % oranında karıştırılarak çamur değirmenlerinde öğütülür ve bulamaç halinde stoklanır. Öğütülmüş ve homojene edilmiş bulamaç halindeki hammadde çamur pompalarıyla döner fırına beslenir. Döner fırında hammadde aşağıda belirtilen fiziksel ve kimyasal değişimlere uğrar; 100 C civarında hammadde, karışım suyunu kaybeder. 850 C civarında hammadde içindeki karbonatlar dekarbonasyona uğrar. Dekarbonasyon sonucu hammadde kuru ağırlığının yaklaşık % 35 ini kaybeder. CaCO 3 CaO+CO C civarında dekarbonasyon sonucu oluşan CaO, MgO, SiO 2, Al 2 O 3 ve Fe 2 O 3 ana oksitler kendi aralarında reaksiyona girerek Çimentonun yarı mamul maddesi olan klinkeri oluştururlar. Oksitler arasındaki reaksiyonlar topluluğu kısaca sinterleşme veya klinkerleşme deyimi ile ifade edilir. Yaş sistemde, klinker pişirme kalorisi K.Cal/kg klinker civarındadır. Yaş proses sistemi hammaddenin çok nemli olması durumunda ekonomik olmaktadır. Aksi takdirde, klinker pişirme kalorisinin yüksek olması nedeniyle diğer sistemlere göre ekonomik değildir. Yarı Yaş Proses Bu proseste, oranlanmış olan hammadde karışımı, hammadde değirmenlerinde (Farin değirmenlerinde) 90 micron elekte % bakiye bırakacak şekilde öğütme ve kurutma işlemine tabi tutulur. Öğütülmüş hammadde (farin) stok ve homojene silolarında stoklanır. Farin, granoletörde % arasında su ile karıştırılarak granül hale getirilir. Granül edilmiş farin, döner fırın girişindeki lepol ızgara sisteminde C kadar ısıtılır C kadar ısıtılmış ve kısmen dekorbanize olmuş farin döner fırına alınır. Kısmen dekorbanize olmuş halde fırına verilen farinin fırın içindeki geçirdiği evreler yaş sistemdeki prosesin aynısıdır. Bu proseste klinker pişirmede kalori sarfiyatı Kcal/kg klinkerdir. Ön ısıtmalı kuru proseslere göre klinker pişirme kalorisi yüksektir. 8

14 Bu nedenle bu sistem kuru prosese göre ekonomik değildir. Ancak yaş sisteme göre ekonomiktir. Kuru Proses Kuru prosesde hammadde yarı yaş proseste olduğu gibi öğütülerek farin haline getirilir. Farin çok kademeli siklonlardan oluşan bir ön ısıtıcıda ısıtılır. Burada hammaddenin dekorbanizasyonu % oranında tamamlanır. Malzeme daha sonra diğer sistemlere oranla kısa boylu bir döner fırında klinkerleştirilir ve soğutucuya gönderilir. Kuru prosesin kullanımı, diğer proseslere göre daha düşük olup kcal/kg klinker dolayındadır. Klinker pişirme kalorisinin düşük olması nedeniyle kuru proses mevcut üretim prosesleri içinde en ekonomik prosestir. Planlanan çimento fabrikasında kuru proses yöntemi ile üretim işlemleri gerçekleştirilecektir. Proje kapsamında işletilecek Çimento Fabrikasına ait Üretim Şeması Şekil 1 de ve İş Akım Şeması Şekil 2 de verilmiştir. 9

15 Şekil 1. Çimento Fabrikası Üretim Akım Şeması 10

16 Ana ve Yardımcı Hammaddelerin Ocaklardan ve/veya Piyasadan Tesis Alanına Getirilmesi ve Cinslerine Göre Ayrı Ayrı Stoklanması Ana ve Yardımcı Hammaddelerin Kırılması ve Stokhole Taşınarak Stoklanması Kalker ve Katkı Maddeleri Stok Alanı Filtreleri Kömür Değirmeni Filtreleri Kırıcı Filtreleri Stokholden Alınan Hammaddeler (Kalker ve Kil) Formülasyona Göre Karıştırılarak Farin Değirmeninde Öğütülmesi Farin Değirmeni Filtreleri Farin Adını Alan Karışım Pişirilmek Üzere Farin Stoklarında Stoklanması Farin Silosu Filtreleri Farinin, Farin Stok Alanından Alınarak Ön Isıtıcıya Gönderilmesi Farinin Ön Isıtıcıdan Geçirilerek Döner Fırında Pişirilerek Klinkerin Üretilmesi Klinker Soğutucu Filtreleri Döner Fırından Çıkan Klinkerin Soğutucuda Soğutulması Klinkerin Klinker Stokholünde Stoklanması Klinker Silo Filtreleri Klinker, Alçıtaşı ve Üretilecek Olan Çimento Cinsine Göre Uygun Katkılar Eklenerek Çimento Değirmeninde Öğütülmesi Çimento Değirmeni Filtreleri Çimento Değirmeninden Çıkan Çimentonun Ambalajlanması (torbalı çimento) Çimentonun Talebe Göre (torbalı veya dökme) Satışa Sunulması Paketleme Ünitesi Filtreleri Şekil 2. Çimento Fabrikası İş Akım Şeması 11

17 Çimento fabrikasında yılda ton klinker üretilecek olup, klinkerin alçıtaşı ve puzolanik malzemeler ile karıştırılarak öğütülmesi sonrası yıllık ton çimento üretimi yapılacaktır. Klinker üretiminde yaklaşık; % 73 ü kireçtaşı, %27 si ise kil, Çimento üretiminde yaklaşık %5 alçıtaşı, yaklaşık %19 ise puzolanik malzemeye (tras, cüruf vb) ihtiyaç duyulmaktadır. Kireçtaşı ve kil madeni fabrika bünyesinde kırma-eleme ve öğütme işlemlerine tabi tutulduğunda kireçtaşında % 6, kilde ise % 17 civarında, Çimento üretiminde ihtiyaç olunan alçıtaşı ve puzolanik malzemenin neminden dolayı alçıtaşında %5, puzolanik malzemede ise %15 civarında kayba uğramaktadır. Buna göre çimento fabrikasının işletilmesi sırasında ihtiyaç duyulan malzeme miktarları Tablo 1 de verilmiştir. Tablo 1. İhtiyaç Duyulan Malzeme Miktarı Hesaplamaları Malzeme İhtiyaç Kayıp % ton/yıl % ton/yıl Toplam İhtiyaç (ton/yıl) Kireçtaşı 0, x 0, , x 0, Kil 0, x 0, , x 0, Tras 0, x 0, , x 0, Diğer 0, x 0, , x 0, Tablo 1 de yapılan hesaplamalarda çimento fabrikasında ihtiyaç olan hammadde ve yardımcı madde miktarları; Kireçtaşı Miktarı : ton/yıl Kil Miktarı : ton/yıl Alçıtaşı Miktarı : ton/yıl Puzolanik Malzeme (tras, curuf vb.) Miktarı : ton/yıl dır. Proje kapsamında ihtiyaç olunan hammadde, yardımcı hammaddeler ile alçıtaşı ve gerektiğinde demir madeni piyasanda satın alınma yolu ile karşılanacaktır. 1.1.b. Projenin Ömrü Fabrikanın ekonomik ömrü 50 yıl olarak tahmin edilmektedir. Her yıl periyodik bakım çalışmaları düzenli olarak gerçekleştirilecek olup, gerekli revize ve modernizasyonlar yapılacaktır. Ekonomik ömrünü tamamlayan veya teknolojik sebeplerle revize edilmesi gereken araç ve ekipmanlar yenilenerek veya bakımları yapılarak fabrikanın uzun yıllar yöreye ve ülkeye hizmet etmesi planlanmaktadır. Çimento fabrikalarında yılda bir ay (30 gün) bakım yapıldığından çimento fabrikasında yılda 11 ay, ayda 30 gün ve günde 3 (3 x 8 saat/vardiya-gün) vardiya üzerinden 24 saat çalışılması planlanmaktadır. 12

18 I.1.c. Projenin Önemi ve Gerekliliği BZR Madencilik Nakliye Yapı İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından gerçekleştirilmesi planlanan yatırım ile özellikle yurt dışında artan çimento talebinin karşılanması ve yurt içinde gelen taleplerin karşılanması amacıyla, İç Anadolu Bölgesi başta olmak üzere, özellikle Konya ili ve yakın çevredeki illere daha düşük maliyetlerde kaliteli ürün arz etmeyi, istihdam olanakları ile yöre insanına ve ekonomiye katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Dünya da yapı malzemelerinin en önemlisi olarak kabul edilen çimentoya ihtiyacın artması ve bu ihtiyacın karşılanamaması nedeniyle günümüzde çimento fabrikaları önemli bir faktör haline gelmiştir. Bu kapsamda Türkiye, 1950 lerde özel sektör ve kamu olmak üzere ayrı ayrı yeni fabrikalar oluşturmaya başlamış ve bu çerçevede Devlet, 1953 yılında Türkiye Çimento Sanayi A.Ş. (ÇİTOSAN) ı kurmuştur. Türkiye; yıllık 36,4 milyon ton klinker üretim kapasitesi ve 66,4 milyon ton çimento öğütme kapasitesi ile, Avrupa nın en büyük ikinci ve dünyanın en büyük yedinci üreticisi konumundadır yılında ekonomik krizle birlikte % 17 lik düşüş göstererek 30 milyon tona inen üretim 2002 yılında % 9 oranında ve 2003 te ise % 7 oranında artarak 35 milyon tona ulaşmıştır. Türkiye de çimento talebi ülkedeki ekonomik krizlere ve büyümeye karşı oldukça duyarlı olup, döneminde ortalama % 4 büyümüştür yılından sonra makroekonomik iyileşmenin ardından sektörde yaşanan temkinli büyüme, ülkedeki 2-2,5 milyonluk konut açığı da göz önüne alınırsa, çimento üreticileri bakımından ciddi bir talep potansiyeli içermektedir. Sektör, Marmara Depremi ve ekonomik krizlerden büyük darbe almış, 2001 yılında % 20 daralmış, tüketim neredeyse 1992 yılındaki seviyeye yakın olan 25,7 milyon tona inmiştir yılında ise ekonomide yaşanan % 7,5 oranındaki büyüme sektöre % 7,1 lik büyüme olarak yansımıştır. Türkiye deki çimento talebinin, uzun vadede hızlı nüfus artışı, yüksek şehirleşme oranı (% 4,7) ve ekonomik büyümeden olumlu etkilenmesi beklenmektedir. Birikmiş konut ve sanayileşme açığının hızla kapatılacağı öngörülmektedir. Özetle çimento talebi ülkemizin büyüme oranı ile paralel olarak artmaktadır. Son iki yıllık büyüme hızı sonucunda çimento ihraç eden ülkemizi, klinker ithal hale getirmiştir. AB Müzakere sürecine girilmesi ile birlikte artan yabancı ve iç kaynaklı sanayi yatırımları, ekonomik gelişme ve enflasyondan dolayı ülkemiz tasarruflarının faizden çıkıp yatırıma dönüşmesi, Devletin büyük altyapı yatırımları ve en önemlisi TOKİ tarafından başlatılan konut yapım seferberliği çimento satışlarının TÇMB tahminlerinin çok çok üzerinde gerçekleştiğini göstermektedir. Geçmiş 10 yıllık dönemdeki krizler ve dalgalanmalar sonucunda ertelenen konut ve sanayi yatırımlarının yeniden başlaması inşaatın temel taşı olan çimento da büyük bir talep patlamasına yol açmıştır. Bu durumun AB müzakere sürecinde devam edeceği ön görülmektedir. Ayrıca dış pazardan gelen yoğun talepler sonucunda Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi ndeki çimento fabrikaları % 100 kapasite ile çalışmalarına rağmen İran, Irak ve Suriye pazarının yoğun talebi nedeniyle ihtiyacı karşılayamaz hale gelmiştir. Türkiye de yer alan çimento fabrikaları Şekil 3 de gösterilmiştir. Bu durum çimento fiyatlarının ciddi oranda artışına sebep olmaktadır. Batıda ise bir taraftan iç pazardaki canlılık diğer taraftan İspanya, Portekiz ve İtalya gibi Avrupa ülkelerinin yoğun çimento ve klinker talebi denize kıyı çimento tesislerin tam kapasite ile çalışır olmasına rağmen halen gelen talebi karşılayamaz durumda oldukları görülmektedir. 13

19 Şekil 3. Türkiye de Yer Alan Çimento Fabrikaları(Kaynak: Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği) 14

20 Ülkemizde yukarıda anlatılan gelişmelerden başka kişi başına tüketilen çimento miktarı hedeflediğimiz AB Ülkelerinin çok gerisindedir. Hızla büyüyen ülkemizin çimento talebinde artan talebin devam edeceğini söylemek mümkündür. Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği nce yılları arasında iç piyasadaki çimento talebinde % 5 lik bir artış öngörülmektedir yıllına ait çimento kapasite ve kullanım oranları aşağıdaki tablolarda verilmiştir. Tablo 2. Türkiye Çimento Üretim Kapasitesi (2012 Yılı) TON Klinker Kapasitesi Çimento Kapasitesi Marmara 17,633,170 25,918,565 Ege 5,858,820 8,876,254 Akdeniz 15,573,250 26,183,577 Karadeniz 6,488,550 13,113,230 İç Anadolu 9,937,350 15,071,301 Doğu Anadolu 5,281,320 9,134,120 G.Doğu Anadolu 6,157,260 10,101,895 TOPLAM 66,929, ,398,942 Kaynak: Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği Tablo 3. İç Piyasa Satış Miktarı(2012 Yılı) TON Toplam Satış Marmara 12,567,842 Ege 4,862,318 Akdeniz 8,523,916 Karadeniz 7,798,176 İç Anadolu 9,898,265 Doğu Anadolu 4,760,517 G.Doğu Anadolu 5,519,158 TOPLAM 53,930,192 Kaynak: Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği Faaliyet sahibi tarafından gerçekleştirilecek yatırım ile yurt dışı piyasasının ihtiyaçları karşılanarak ülkemize döviz girdisi sağlanacak ve yukarıda verilen bilgiler ve değerler baz alındığında ülkemizde artan çimento talebinin karşılanmasında önemli bir görev üstlenilecektir. I.2. Projenin Fiziksel Özelliklerinin, İnşaat ve İşletme Safhalarında Kullanılacak Arazi Miktarı ve Arazinin Tanımlanması Proje kapsamında çimento fabrikası; Konya ili, Selçuklu İlçesi sınırlarında İR 7914 nolu ruhsat sahası içinde işletilmesi planlanmaktadır. Proje kapsamında yer alan fabrika yerini gösteren 1/ Ölçekli Topoğrafik Harita Ek-3 de verilmiştir. Proje alanı olarak ,833 m 2 alan seçilmiştir. Faaliyet alanı ve çevresinde malzeme ocakları, kırma-eleme tesisleri yer almaktadır. Proje kapsamında kullanılacak alana ait arazi kullanım haritaları hazırlanacak olan ÇED Raporu nda verilecektir. 15

21 I.3. Önerilen Projeden Kaynaklanabilecek Önemli Çevresel Etkilerin Genel Olarak Açıklanması (Su, Hava, Toprak Kirliliği, Gürültü, Titreşim, Işık, Isı, Radyasyon vb.) Proje kapsamında Çimento Fabrikası nın çevresel etkileri inşaat ve işletme aşamasında ayrı ayrı incelenecektir. A) Projenin İnşaat Aşaması Proje kapsamında inşaat aşaması; arazi hazırlığı ve inşaat çalışmaları kapsamında değerlendirilecek olup, inşaat faaliyetlerden kaynaklı olası çevresel etkiler maddeler halinde aşağıda belirtilmiştir. 1) Çalışacak personel kaynaklı evsel katı ve sıvı atıklar, 2) İnşaat aşamasında yapılacak çalışmalardan kaynaklı atıklar, 3) İnşaat aşamasında kullanılacak yakıttan kaynaklı emisyonlar, 4) İnşaat aşamasında kullanılacak makine ve ekipman kaynaklı atık yağ, 5) İnşaat aşamasında kullanılacak makine ve ekipman kaynaklı gürültü, 6) İnşaat sırasında hafriyat, kazı çalışmaları ve iş makinalarından kaynaklı toz. B) Projenin İşletme Aşaması Projenin işletme aşamasında gerçekleştirilecek faaliyetlerden kaynaklı olası çevresel etkiler maddeler halinde aşağıda belirtilmiştir. 1) Fabrikada çalışacak personel kaynaklı evsel katı ve sıvı atıklar, 2) İşletme aşamasında fabrikada kullanılacak yakıttan kaynaklı emisyonlar, 3) İşletme aşamasında fabrikada kullanılacak makine ve ekipman kaynaklı atık yağ, 4) İşletme aşamasında fabrikada kullanılacak makine ve ekipman kaynaklı gürültü, 5) İşletme aşamasında fabrikada oluşacak gaz ve toz emisyonları, 6) İşletme aşamasında fabrikada oluşacak katı ve sıvı atıklar, İnşaat ve işletme aşamalarında oluşacak çevresel etkilerin miktarı, bertaraf ve/veya azaltmaya yönelik yöntemler ile ilgili ayrıntılı bilgiler proje için temin edilecek özel format doğrultusunda hazırlanacak ÇED Raporu nda ele alınacaktır. I.3.1. Su Kaynaklarına Etkiler Söz konusu proje kapsamında arazinin hazırlanması-inşaat ve işletme dönemlerinde su kullanımı söz konusu olacaktır. Projenin inşaat aşamasında başlıca su kullanımı noktaları şöyledir; - İnşaat faaliyetleri aşamasında tozumanın önlenmesi amaçlı sulama suyu, - Personel ihtiyaçlarına yönelik içme-kullanma suyu, Çimento Fabrikasının işletme tekniği kuru sistem olacaktır. Projenin işletme aşamasında başlıca su kullanım noktaları şöyledir; - Çimento Fabrikası makine soğutma suyu, - Personel ihtiyaçlarına yönelik içme-kullanma suyu, - Malzeme ocaklarından fabrika alanına nakliye sırasında tozumanın önlenmesi amaçlı sulama suyu 16

22 Projenin inşaat aşamasında toplam 100 kişinin, işletme sırasında; çimento fabrikasında 500 kişi çalıştırılması planlanmaktadır. Çimento sektöründe büyük oranda uygulanan kuru sistemde, yalnızca makine soğutma suyu olarak su kullanılacaktır. Sistemde kullanılacak olan soğutma suyunun kapalı devre kullanılacak olması nedeniyle dışarıya herhangi bir proses suyu atığı olmayacaktır. Bu nedenle dışarıdaki alıcı ortama endüstriyel atıksu deşarjı yapılmayacaktır. Soğutma işlemleri esnasında ısınan su toplanacak ve bir reküperasyon havuzunda soğutularak tekrar kullanılacaktır. Buharlaşmadan dolayı eksilen su ise sisteme tekrar ilave edilecektir. Bu nedenle çimento fabrikasında proses suyu atığı bulunmamaktadır. Projenin inşaat aşamasında çalışacak personelin, sosyal ve altyapı ihtiyaçları için fabrika alanı içerisinde kurulacak geçici tesislerinden faydalanacaklardır. Projenin işletme aşamasında fabrikada çalışacak personelin günlük ihtiyaçları, (sosyal tesis, idari bina, yemekhane, WC vb.) fabrika içerisinde karşılanacaktır. Faaliyet alanı, Konya Büyükşehir Belediyesi mücavir alanda yer almaktadır. Ancak bölgede henüz kanalizasyon sistemi bulunmamaktadır. Atıksuların ilk etapta Konya Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemine verilmesi hususunda gerekli bağlantının yapılması amacıyla Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığına başvuru yapılacaktır. Konya Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemine bağlantının sağlanamaması durumunda ise, inşaat ve işletme aşamasında; çalışacak olan toplam personel sayısı 84 kişinin üzerinde olacağından, tarih ve sayılı Resmi Gazetede Yayımlanarak Yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliği ne göre proje kapsamında arıtma tesisi yapılması planlanmaktadır. İnşaat aşamasında işletilecek olan paket atıksu arıtma tesisi için 15/03/2012 Tarih ve 2012/9 sayılı Atıksu Arıtma/Derin Deniz Deşarjı Proje Onayı genelgesi kapsamında Atıksu Arıtma Tesisi Projesi hazırlatarak ilgili mercilerden (Belediye, Valilik ya da Çevre ve Şehircilik Bakanlığı) Proje Onayı alınacaktır. Projenin inşaat ve işletme aşamasında, personelin ihtiyacı olan içme suyu ve kullanma suyu ile spreyleme suyu Belediye su şebekesinden (gerekli izinleri ve projeleri hazırlatılarak, bağlantı yapılacaktır) karşılanacaktır. Bağlantının sağlanamaması durumunda ise Sarıcalar Köyünden tankerler ile taşınarak temin edilecektir. I.3.2. Hava Kirliliği ve Çevre Üzerine Etkileri: Söz konusu proje kapsamında arazinin hazırlanması, inşaat ve işletme aşamasında inşaat ve fabrika alanında toz ve gaz emisyonu oluşacaktır. Proje alanında tozlanmanın minimuma indirilmesi amacıyla çalışmalar sırasında alanda arazözlerle sulama yapılacaktır. Çimento fabrikası faaliyeti için, hem inşaat hem de işletilmesi sırasında ortaya çıkacak olan emisyonlar, ISCST3 modeli kullanılarak hesaplanacaktır. Hesaplamalar sonrası ortaya çıkan değerler tarih ve sayılı Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği sınır değerlerine göre değerlendirilecektir. Hava kalitesi modellemesi ÇED raporunda ayrıntılı olarak verilecektir. 17

23 Yakmadan Kaynaklanan NOx, SOx ve PM Emisyonları Fabrikanın faaliyeti sırasında, fabrika ünitelerinde ithal ve yerli linyit karışımı kullanılacaktır. Bu yakıtın yakılması sırasında atmosfere NO X, SO X ve PM emisyonları çıkışı olacaktır. Bu emisyonların kontrolü için, çıkış noktalarına torbalı filtreler takılarak yönetmelik sınır değerleri sağlanacaktır. Ortaya çıkacak olan emisyonlar ile bu emisyonları kontrol altına alacak sistem ve filtreler ile ilgili ayrıntılı bilgiler ÇED Raporunda verilecektir. Kırma ve Öğütmeden Kaynaklanan PM Emisyonları Fabrikanın faaliyeti sırasında, kırma ve öğütmeden dolayı PM emisyonları ortaya çıkacaktır. Bu emisyonların kontrolleri için, kapalı sistem uygulaması ile toz kaynaklarına torbalı filtrelere konularak toz emisyonları kontrol altına alınacaktır. Bu emisyonları kontrol altına alacak sistem ve filtreler ile ilgili ayrıntılı bilgiler ÇED Raporunda verilecektir. Arazinin hazırlanması, inşaat ve işletme aşamasında proje sahalarında çalışacak iş makinelerinde yakıt olarak mazot kullanımı sonucu NOx, CO, SOx, HC vb. gaz emisyonlar meydana gelecektir. İş makinelerinden kaynaklı meydana gelecek emisyon cins ve miktarları ÇED Raporunda hesaplanacaktır. Hesaplanan bu değerler tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2 Tablo 2.1 de verilen "Normal işletme şartlarında ve haftalık iş günlerindeki işletme saatleri için kütlesel debiler" değerleri ile karşılaştırılacak ve sınır değerlerin aşılması durumunda gaz dağılım modellemesi yapılacaktır. Söz konusu projenin her aşamasında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazete de (değişiklik: tarih ve sayılı Resmi Gazete) yayımlanarak yürürlüğe giren Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Resmi Gazete yayımlanan Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. I.3.4. Toprak Kirliliği ve Çevre Üzerine Etkileri: Fabrika alanının çevresinde malzeme ocakları, kırma-eleme tesisleri yer almaktadır. İnşaat Aşaması Toprak Kirliliği Fabrikanın inşaatı aşamasında temel kazıları ve arazi düzenlemeleri kapsamında hafriyat işlemleri gerçekleştirilecektir. Bu kapsamda faaliyet alanında kısım kısım yer alan bitkisel toprak sıyrılacak ve alanda uygun bir alanda depolanacaktır. Bitkisel toprak dışındaki kazı malzemesi hammadde olarak öncelikle kullanılacaktır. Fabrikanın inşaat aşamasında yapılacak olan hafriyat ve inşaat işlemleri sırasında herhangi bir önlem alınmaması durumunda muhtemel toprak kirliliği oluşacaktır. Bu kirliliğin önüne geçilmesi için, inşaat aşamasında çalışacak olan araçların bakım ve onarımlarından kaynaklanacak olan atık yağların, düzenli olarak kontrol altına alınması sağlanarak, toprağa karışması engellenecektir. 18

24 İşletme Aşaması Toprak Kirliliği Fabrikanın işletilmesi sırasında fabrikada kullanılacak olan filtreler sayesinde, yakın çevredeki topraklarda kirlenme beklenmemektedir. Bunun için kanun ve yönetmeliklerin belirlemiş olduğu hükümlere göre hareket edilecektir. Sahada yapılacak çalışmalarda arazi hazırlık, inşaat ve işletme aşamasında; tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı R.G. de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nde belirlenen hususlara ve tarih ve sayılı Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. I.3.5. Gürültü Kirliliği ve Çevre Üzerine Etkileri: Projenin inşaat ve işletme aşamasında kullanılacak iş makinelerinden kaynaklı gürültü oluşumu söz konusu olacaktır. İnşaat ve İşletme aşamasındaki iş makinelerinden kaynaklanacak gürültü düzeyi "Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nde şantiyeler ve endüstri tesisleri için verilen 70 dba değerini aşmayacak şekilde faaliyetler düzenlenecektir. Söz konusu faaliyetler için; tarih ve sayılı R.G. de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği (ÇGDYY) hükümlerince Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2 listesinde yer alan işletme ve tesisler için Akustik Raporun hazırlanması gerekmektedir. Rapora konu Çimento Fabrikası; tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan, Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliği Ek-1 Çevreye Kirletici Etkisi Yüksek Olan Faaliyet Veya Tesisler (Ek:RG- 24/2/ ) listesinde 2.1 Çimento klinkeri ve entegre çimento üretim tesisleri, sınıfında yer almaktadır. Söz konu faaliyetlerden kaynaklı gürültünün yayılımı ve etkileri ile ilgili olarak akustik rapor hazırlanarak ÇED raporunda verilecektir. I.3.6. Titreşim, Isı, Işık, Radyasyon v.b: Söz konusu proje kapsamında ısı, ışık, radyasyon vb. kirliliğe yol açacak bir herhangi bir faaliyet bulunmamaktadır. I.4. Yatırımcı Tarafından Araştırılan Ana Alternatiflerin Bir Özeti ve Seçilen Yerin Seçiliş Nedenlerinin Belirtilmesi Faaliyet sahibi tarafından; Konya İli, Selçuklu ilçesi Sınırları içerisinde Klinker ve Çimento üretilmesi amaçlanarak Çimento Fabrikası kurulması planlanmaktadır. Proje kapsamında işletilmesi planlanan Çimento Fabrikasında; ülkemizde ve Dünya da yaygın olarak kullanılmakta olan kuru proses ile üretim gerçekleştirilecektir. Faaliyet alanı seçilirken Tesisin bu alanda kurulmasının başlıca nedeni, Çimentonun en çok ihtiyacı olunan hammaddelerin fabrika alanı mücavirinde olmasıdır. Çimento hammaddelerinin tesis alanına yakınlığı kritik bir öneme sahiptir. 19

25 BÖLÜM II. PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU II.1. Projenin Yeri ve Alternatif Alanların Mevkii, Koordinatları, Yeri Tanıtıcı Bilgiler Rapora konu Çimento Fabrikası ; Konya İli, Selçuklu İlçesi, Sarıcalar Köyü sınırları içinde gerçekleştirilecektir. Faaliyet alanı çevresinde malzeme ocakları, kırmaeleme tesisleri yer almaktadır. Faaliyet alanının güney kesiminde tarım alanları bulunmaktadır. Proje alanının m 2.lik kısmında Bezirciler Nakliyat İnşaat Tic. San. Ltd. Şti. tarafından Klinker Öğütme Tesisi nin işletilmesi planlanmış ve 06/09/2007 tarih ve 1103/5215 sayı ile ÇED Gerekli Değildir Belgesi alınmıştır. Faaliyet alanı için Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı na İmar Planı tadilatı için başvurulmuş ve faaliyet alanı sanayi alanı olarak ilan edilmiştir. ÇED Gerekli Değildir Belgesi alındıktan sonra bölge ve ülke genelinde çimento talebi değerlendirilerek Çimento Fabrikası yapılması ve işletilmesi planlanmıştır. Çimento Fabrikası için İmar Planı Revizyonu yapılacaktır. Faaliyet alanı, Bezirciler Nakliyat İnşaat Tic. San. Ltd. Şti. ne ait İR 7914 nolu işletme ruhsatı içinde yer almaktadır. Proje alanı, 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı (L29 Paftası) içinde yer almaktadır. Faaliyet alanı, Çevre Düzeni Planına göre mera ve tarımsal nitelikli alanda kalmaktadır. Proje alanına en yakın yerleşim yeri, sahanın yaklaşık 3200 metre güneybatısında yer alan Sarıcalar Köyüdür. Bunun yanında sahanın yaklaşık 4200 metre kuzeybatısında Çandır Köyü ile yaklaşık 4300 metre güneydoğusunda Karaömerler Köyü bulunmaktadır (Bkz. EK-3). Faaliyet alanı koordinatları aşağıda verilmektedir. Tablo 4. Faaliyet Alanı Koordinatları Koor. Sırası : Sağa,Yukarı Koor. Sırası : Enlem,Boylam Datum : ED-50 Datum : WGS-84 Türü : UTM Türü : COĞRAFİK D.O.M. : 33 D.O.M. : -- Zon : 36 Zon : -- Ölçek Fak. : 6 derecelik Ölçek Fak. : ,818 : ,612 38, : 32, ,482 : ,600 38, : 32, ,108 : ,600 38, : 32, ,210 : ,632 38, : 32, ,842 : ,220 38, : 32, ,303 : ,115 38, : 32, ,096 : ,174 38, : 32, ,478 : ,003 38, : 32, ,376 : ,581 38, : 32,

26 Çimento Fabrikası; - Faaliyet Alanı Yer Bulduru Haritası Şekil 4, - Fotoğraflar Şekil 5-7, - Faaliyet Alanı Uydu Haritaları Şekil 8, - Faaliyet Alanı 1/ Ölçekli Topoğrafik Haritası EK 3, - 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı ve Lejantı EK 4, olarak verilmektedir. 21

27 Şekil 4. Faaliyet Alanı Görünümleri-1 Şekil 5. Faaliyet Alanı Görünümü-2 22

28 Şekil 6. Faaliyet Alanı Görünümü-3 Şekil 7. Faaliyet Alanı Görünümü-4 23

29 Şekil 8. Faaliyet Alanı Uydu Görüntüsü 24

30 BÖLÜM III. PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ (Önerilen proje nedeniyle kirlenmesi muhtemel olan çevrenin; nüfus, fauna, flora, jeolojik ve hidrojeolojik özellikler, doğal afet durumu, toprak, su, hava, (atmosferik koşullar) iklimsel faktörler, mülkiyet durumu, mimari ve arkeolojik miras, peyzaj özellikleri, arazi kullanım durumu, hassasiyet derecesi (EK-V deki Duyarlı Yöreler listesi de dikkate alınarak) ve yukarıdaki faktörlerin birbiri arasındaki ilişkileri de içerecek şekilde açıklanması.) Çimento Fabrikası Projesi nedeniyle etkilenmesi muhtemel olan çevrenin; nüfus, fauna, flora, jeolojik ve hidrojeolojik özellikleri, doğal afet durumu, toprak, su, hava, (atmosferik koşullar) iklimsel faktörler, mülkiyet durumu, mimari ve arkeolojik miras, peyzaj özellikleri, arazi kullanım durumu, hassasiyet derecesi (EK-V deki Duyarlı Yöreler listesi de dikkate alınarak) ve yukarıdaki faktörlerin birbiri arasındaki ilişkileri de içerecek şekilde açıklanması aşağıda verilmiştir. III.1. Nüfus Çimento Fabrikası projesi; Konya İli, Selçuklu İlçesi sınırları içinde yer almaktadır. Konya iline ve faaliyet alanı çevresinde yer alan yerleşimlere ait nüfus verileri Tablo 5 de verilmektedir. Tablo 5. Faaliyet Üniteleri Çevresinde Yer Alan Yerleşim Alanları Nüfus Bilgileri Yerleşim Yeri Toplam Kadın Erkek Konya İli Selçuklu İlçesi Sarıcalar Köyü Karaömerler Çandır Köyü Kaynak: TUİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2012 Verileri III. 2. Flora ve Fauna Proje alanı için flora-fauna çalışmaları Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan alınacak özel format doğrultusunda hazırlanacak ÇED Raporu nda verilecektir. Flora kısmı oluşturulurken bitki türlerinin teşhisinde Davis in Flora of Turkey and East Aegean Islands adlı eserinden yararlanılacak, hazırlanacak flora listesinin tam ve eksiksiz olması amacıyla aynı eserden literatür çalışması yapılacak, bu bölgede yapılmış araştırma, yayın, makale ve tez çalışmaları varsa araştırılarak yapılan arazi çalışması desteklenecektir. Flora listesinde bitki türlerinin Latince ve Türkçe adları, endemizm durumları, tehlike kategorileri, fitocoğrafik bölgeleri, habitatları belirtilecektir. Faaliyet alanı ve çevresinde bulunabilecek endemik bitki türlerinin belirlenmesinde Ekim, T. ve arkadaşları (2000) tarafından hazırlanan Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı adlı yayından yararlanılacaktır. Flora türlerine ait listelerde türlerin Latince ve Türkçe adları, endemizm durumları, tehlike kategorileri, habitatları, Bern Sözleşmesi Ek-1 listesinde yer alıp almadığı vb., fauna türlerinden amfibi, sürüngen, kuş ve memeli türlerinin Latince ve Türkçe adları, Bern Sözleşmesi Ek-2 ve Ek-3 listelerinin hangisinde yer aldığı, habitatları, IUCN kategorileri, Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararı ek listelerine göre değerlendirilecektir. 25

31 Flora-Fauna Üzerine Etkiler ve Alınacak Önlemler Proje kapsamında arazinin hazırlanması, inşaat ve işletme aşamasında yapılacak olan çalışmalar sırasında proje sahasındaki floral vejetasyon ortadan kalkacaktır. Fauna türlerinde ise dar yayılışa sahip olan türlerde etkilenme söz konusudur. Daha hareketli türler ise yaşam alanlarını terk edecekler, alternatif yaşam alanlarına çekilecekleridir. Bu etkiler ilk etapta projenin inşa aşamasında ortaya çıkacaktır. İş makinelerinin alana gelerek çalışmalara başlamalarıyla birlikte etrafa verecekleri atık maddeler (egzoz dumanı, yağ vs.) ve gürültü, makrofauna türlerinin alanı terk etmelerine sebep olacaktır. Proje etki alanı için de aynı etkiler söz konusudur. Bu çevresel olumsuz etkiler, ilgili yönetmeliklerdeki hükümlere uyularak minimuma indirilecektir. Hareketli fauna türlerine herhangi bir zarar verilmemesi amacıyla görevli personele gerekli uyarılar yapılacaktır. III. 3. Jeolojik, Hidrolojik ve Hidrojeolojik Özellikler ile Doğal Afet Durumu Konya ilinde, Kütahya-Bolkardağı kuşağına ait, çok evreli, yoğun deformasyon geçirmiş bir istif yer almaktadır. İstifin görünür en alt bölümünü, Konya kuzeyinde yüzeyleyen, Üst Silüriyen-Devoniyen yaşlı Bozdağ Formasyonu oluşturur. Karbonifer yaşlı Halıcı Formasyonu, açılı uyumsuzlukla Bozdağ Formasyonu üzerinde yer alır. Permiyen yaşlı Eldeş Formasyonu da Halıcı Formasyonunun Karbonifer yaşlı birimlerini uyumsuzlukla örter. Ardıçlı Formasyonu, Sikitiyen yaşlıdır ve yukarıda sayılan birimler üzerine açısal uyumsuzlukla gelir. Üst yaşlı Loras Formasyonu, düzenli karbonat çökelimi ile temsil edilir. Midos Tepe Formasyonu ise, Alt Kretase yaşlı olup, pelajik ortamı belirler. Maestrihyen-Alt Paleosen sırasında bölgeye Çayırbağı Ofiyoliti Napı yerleşmiştir. Bütün bu birimler, Üst Paleosen-Alt Eosen yaşlı birimler tarafından diskordan olarak örtülmüştür. Yapısal Jeoloji Konya civarındaki kayaçlar Hersiniyen-Alpin ve genç tektonik hareketlerden etkilenmişler, kıvrımlı, kırıklı ve naplı yapı kazanmışlardır. Konya civarındaki birimler, iki fazda kıvrımlanmışlardır. İlkinde kuzeye eğimli kıvrım eksenli, ikinci fazda ise KD'ya eğimli kıvrım eksenleri oluşturacak şekilde kıvrımlanmışlardır. Genç tektonik dönemine ilişkin kıvrımlar, K-G yönündeki sıkışmalar sonucu oluşmuştur. Bölgedeki önemli bindirmeler Hatip Ofiyolit Karmaşığı ile üzerinde yer alan Çayırbağı Ofiyoliti arasında yer alır ve nap mertebesindedir. Çayırbağ Ofiyoliti ile Midos Tepe Formasyonu arasındaki tektonik dokanak Loras Fayı olarak adlandırılır. Dikmentepe kuzeyinde, Kadınhanı çevresinde, Gökçeyurt güneyinde KD-GB ile KB-GD yönlerinde uzanan normal faylar yer almaktadır. Esirağılı yöresinde güneye, Ardıçlı yöresinde güneydoğuya eğimli iki ters fay gözlenir. Neotektonik döneme ait, Meramın güneyinde Üst Miyosen-Pliyosen yaşlı Dilekçi Formasyonu içinde yer alan normal fay Karamağıl mevkiine kadar uzanır. Konya nın batısında Kuvaterner yaşlı Konya fayı yer alır. Konya Ovası'nın batısını oluşturur ve K-G doğrultuludur. Kızılören fayı KD-GB doğrultuludur. Konya ovası doğusunda, K-G doğrultusunda, Kuvaterner çökellerini etkileyen en önemli fay, Divanlar Fayıdır. Bir başka genç fay, Pleyistosen yaşlı olan ve çimento fabrikası kuzeyinde net izlenen doğrultu atımlı faydır ve hava alanına doğru uzanır. Proje Alanı Jeolojisi Bölgede kristalize kireçtaşları ile alüvyon ve yamaç molozu oluşmuştur. 26

32 Kristalize Kireçtaşları (Jkr): Bölgenin geniş bir bölümünü kapsayan bu formasyon rekristalize kireçtaşlarından oluşmaktadır. Rekristalize kireçtaşları yer yer mermerleşmiştir. Beyaz renkli olan kireçtaşlarındaki katmanlaşma korunmuş olup, yer yer de katmanlanmaya koiut yapraklanma gelişmiştir. Yamaç Molozu (Ym): Kuaterner yaşlı olan birim, yamaçlar boyunca uzanan döküntüleri kapsar ve tutturulmamış kiltaşı, konglemera ve çamurtaşlarından oluşur. Bu birimin yaşı Pliyo-Kuaterner yaşındadır. Alüvyon (Al): Birim bölgedeki dere yataklarında ve düzlüklerde yüzeylenen Kuaterner-Güncel yaşında olan çakıltaşı, kum, çamur depolarından oluşmuştur. Proje alanı ve yakın çevresine ait jeoloji haritası EK 5 de verilmiştir. 27

33 Şekil 9. Konya ve Civarının Stratigrafik Kesiti 28

34 Depremsellik ve Sismik Risk Proje alanı, Türkiye Deprem Haritası verilerine göre 4. Derece deprem alanı içerisinde yer almaktadır. Proje alanını da gösteren Konya İli Depremsellik Haritası Şekil 10 da verilmiştir. Proje Alanı Şekil 10. Proje Alanının İşaretlendiği Konya Deprem Haritası Faylar ve Sismik Risk: Konya ya en yakın olan fay Konya fay zonudur. Konya fay zonu (KOFZ), Konya nın hemen batısında 500 evler ile Dikmeli arasından geçmekte ve bu kesimde yaklaşık 50 km lik bir uzunlukta izlenmektedir. KOFZ tek bir faydan değil, birbirine paralel olarak yönlenmiş değişik uzunluklardaki bölümlerden oluşmuştur. KOFZ egemen olarak doğuya ve güneydoğuya doğru eğimli normal bir fay olup, azda olsa sağ yönlü doğrultu atımlı bileşene de sahiptir Konya kuzeyinde Ardıçlı köyü güneyindeki yükseltilerde Üst Miyosen-Pliyosen yaşlı gölsel kayaçların tabanı 1500 m kotunda yüzeylerken, aynı kayaçların tavan kesimleri ise ova içinde 1000 m kotunda yüzeylenmektedir. 29

35 Bu kesimin doğusunda ova içinde KOSKİ tarafından açılan ve 600 m derinliğe inen sondajlarda, söz konusu birimlerin tabanına inilememesi (Bayram Kahveci, 2005, sözlü görüşme), KOFZ nun hareketlerine bağlı olarak bu kesimde en az 1100 m ye varan düşey alçalma ve yükselmenin varlığını göstermektedir. KOFZ nun doğusunda yer alan Yazır fayı yapısal açıdan ilginç yapılar içermektedir. kuzeykuzeydoğu-güneygüneybatı gidişli Yazır fayı, yörede yüzeyleyen Miyosen-Pliyosen yaşlı gölsel kireçtaşları ile Kuvaterner yaşlı karasal kırıntılılardan oluşmuş havza çökellerini kesmektedir. Konya merkeze bağlı Barsana mahallesinin kuzeyindeki taş ocağı yarmalarında, Yazır fayının hareketlerine bağlı olarak biri faya paralel diğeri ise faya dik olarak yönlenmiş iki takım genişleme kökenli yapılar (Neptüniyen dayklar-ekstensiyonel yarıklar) gözlenmektedir. Arazi gözlemleri, bu yarıkların, fayın Kuvaterner esnasındaki hareketlerine bağlı olarak yüzey kırıkları şeklinde geliştiğini belgelemektedir. Bu gözlemlerle beraber fay zonuna yakın kesimlerde büyüklüğü 4,4 e varan depremlerin de bulunması KOFZ nun aktif bir zon olduğunu belgelemektedir Konya nın batısında KOFZ nunun yanı sıra, bu zona yaklaşık dik olarak yönlenmiş çoğunlukla doğu-batı gidişli ikinci bir fay sistemi daha bulunmaktadır. Bu fay sistemi de normal fay karakteri sunmakta ve havza çökelleri altında belirsizleşmektedir. Bu faylardan en önemlisi doğu-batı gidişli ve güneye eğimli Tatköy fayı dır (Eren, 1996). Konya havzasını kuzeyden sınırlayan Karaömerler fayı ise yaklaşık doğu-batı gidişli ve kuzeye doğru eğimlidir. Karaömerler çevresinde belirgin bir morfoloji oluşturmakta ve kuzey-güney gidişli transfer veya doğrultu atımlı faylarla sık sık kesilmektedir. Fay boyunca Karaömerler batısında, askıda kalmış alüviyal yelpaze çökelleri gözlenir. Ovayı doğudan sınırlayan Divanlar fayı ise kuzey güney gidişli ve batıya doğru eğimli olup, KOFZ ile beraber bir graben yapısı oluşturur. Divanlar fayı boyunca alüvyon yelpaze çökellerinin askıda izlendiği basamaklı bir yapı belirgin bir şekilde gözlenir. Divanlar fayı Aksaray yolu güneyinde doğukuzeydoğu-batıgüneybatı gidişli, güneyde ise kuzeybatı-güneydoğu gidişli Göçü fayı ile kesilmiştir. Bu ana faylar dışında ova içinde de çok sayıda havzaya ait alüviyal çökelleri kesen küçük faylar bulunmaktadır (Eren 2001). Havza içindeki sismik etkinlik söz konusu fay sistemlerinin aktif olduğunu göstermektedir. Konya il merkezine yakın önemli diğer bir fay ise Altınekin fayıdır (Zıvarık fayı, Ulu ve diğ., 1994). Egemen olarak normal atımlı bir fay olan, ancak yanal atım da sunan Altınekin fayı, Yazıbelen ile Akıncılar kasabası kuzeyine kadar morfolojik olarak izlenmektedir. Söz konusu kesimde 30 km lik bir uzunluğa sahip Altınekin fayı kuzeyde kuzey-güney, güneyde ise kuzeydoğu-güneybatı gidişlidir ve batıya doğru eğimlidir. Konya havzasına doğru kademeli faylarla devam etmektedir. Eşleniği olan doğuya eğimli Akçaşar fayı ile beraber Altınekin çevresinde üçgen geometrili ve yaklaşık kuzeygüney gidişli bir horst yapısı oluşturmuştur. Bu faylanmayla temele ait Miyo-Pliyosen yaşlı kayaçlar (Karaman, 1986) Kuvaterner yaşlı kayaçlarla karşı karşıya gelmiştir. Altınekin kuzeyinde, faya paralel kaynak çıkışları ve küçük göller gözlenmektedir. Altınekin in 10 km batısındaki 5,7 büyüklüğündeki deprem büyük bir olasılıkla Altınekin fayına bağlı olarak gelişmiştir ve fayın aktif bir fay olduğunu göstermektedir. Deprem episantırının Konya ya 50 km mesafede olması nedeniyle, bu fay sadece Altınekin ilçesine değil aynı zamanda Konya merkezine de bir tehdit oluşturmaktadır. Konya bölgesinde aktif veya potansiyel olarak önemli uzunluklarda faylar bulunmaktadır. Bu faylar çevre il ve ilçeler için potansiyel açıdan tehdit oluşturur. 30

36 Ancak, bilinen tarihsel dönem içinde bu faylara bağlı olarak gelişmiş yıkıcı depremler hemen hemen bilinmemektedir. Ayrıca, sismik açıdan kayıtların tutulduğu dönemlerde de, özellikle Konya il merkezi ve çevresinde beklenenden daha az etkinlik bulunmaktadır. Bu durum ana olarak, ya söz konusu fayların oluşturduğu depremlerin tekrarlanma aralıklarının oldukça uzun (yüz yıllar veya bin yıllar) olmasından veya bu faylardaki hareketin tektonik açıdan çok yavaş ve sürekli bir şekilde gelişmesinden kaynaklanmaktadır. Sismik etkinliğin, Yazır bölgesinde eski depremlerin yüzey kırıklarını yansıtan neptünyen daykların ve ender de olsa orta büyüklükteki depremlerin varlığı, bölgede her iki seçeneğin de göz önünde bulundurulması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bölgedeki fayların büyük bir bölümü egemen olarak normal fay karakterlidir. Bu nedenle bölgede oldukça büyük magnitüdlü deprem oluşması ihtimali azdır. *Kaynak: Doç. Dr. Yaşar Eren Selçuk Üniv. Müh. Mim. Fak. Jeo. Müh. Böl. Konya İli ve Çevresinin Depremselliği Hidrolojik Özellikler Proje alanı içinde bir adet kuru dere yatağı ve akar dere bulunmamaktadır. Proje alanı içinde ve yakın çevresinde göl, baraj, gölet, akarsu ve diğer sulak alanlar bulunmamaktadır. Proje alanı ve yakın çevresinde içme, kullanma, sulama suyu, su ürünleri istihsali, ulaşım, turizm, elektrik üretimi ve diğer kullanımlara sunulmuş herhangi bir yüzeysel su kaynağı bulunmamaktadır. Hidrojeolojik Özellikler Bölgede bulunan kireçtaşları bol kırıklı, çatlaklı ve karstik olduklarından akifer kaya özelliğindedir. Kırık ve çatlaklar, karstik boşluklar nedeniyle ikincil gözeneklilik artmakta, bu da akifer olma özelliğini olumlu yönde etkilemektedir. Yağışlardan süzülme, kırık ve çatlaklar boyunca olmaktadır. İnceleme alanı içerisinde birimin yüzeysel beslenme alanı oldukça azdır. III.4. Meteorolojik ve İklimsel Özellikler Konya ilinde karasal iklim hüküm sürmekte olup, yazlar kurak ve sıcak, kışları ise kar yağışlı ve soğuk geçmektedir. Konya meteoroloji istasyonunun yıllarına ait, Meteoroloji Bülteni EK 6 da verilmiştir. Basınç Dağılımı: Konya Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yılık ortalama basınç değeri 898,0 hpa olarak gerçekleşmiştir. Ölçülen maksimum basınç değeri 915,0 hpa ile Aralık ayında gerçekleşmiştir. Ölçülen minimum basınç ise 873,8 hpa ile Ocak ayında gerçekleşmiştir. 31

37 Tablo 6. Basınç Değerleri Ock Şbt Mrt Nsn Mys Hzn Temz Agus Eyl Ekm Ksm Arlk Yıllık Ortalama Basınç (hpa) Maksimum Basınç (hpa) Minimum Basınç (hpa) Nem Dağılımı: Konya meteoroloji istasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama nem %59,2 olarak gerçekleşmiştir. Minimum nem ise %3,0 ile Temmuz ayı içinde gerçekleşmiştir. Tablo 7. Nem Değerleri Ock Şbt Mrt Nsn Mys Hzn Temz Agus Eyl Ekm Ksm Arlk Yıllık Ortalama Nem (%) Minimum Nem (%) Sıcaklık Dağılımı: Konya Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama sıcaklık 11,4 0 C, maksimum sıcaklıkların ortalaması yıllık 17,9 0 C, minimum sıcaklıkların ortalaması yıllık 5,4 0 C olarak gerçekleşmiştir. Ölçülen maksimum sıcaklık 40,6 0 C ile Temmuz ayında, ölçülen minimum sıcaklık ise -25,8 0 C ile Ocak ayında gerçekleşmiştir. Tablo 8. Sıcaklık Değerleri Ock Şbt Mrt Nsn Mys Hzn Temz Agus Eyl Ekm Ksm Arlk Yıllık Ortalama Sıcaklık ( C) Maksimum Sıcaklıkların Ortalaması ( C) Minimum Sıcaklıkların Ortalaması ( C) Maksimum Sıcaklık ( C) Minimum Sıcaklık ( C) Yağış Dağılımı: Konya Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama toplam yağış miktarı 322 mm dir. Maksimum yağış ise Ekim ayında 64,5 mm olarak gerçekleşmiştir. Tablo 9. Yağış Değerleri Ock Şbt Mrt Nsn Mys Hzn Temz Agus Eyl Ekm Ksm Arlk Yıllık Toplam Yağış Ortalaması (mm) Maksimum Yağış (mm)

38 Rüzgar Verileri: Uzun Yıllar Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları: Konya Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yönlere göre rüzgarın esme sayıları toplamları aşağıdaki tablo da verilmiştir. Tablo 10. Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Meteorolojik Yıllık Elemanlar Ock Şbt Mrt Nsn Mys Hzn Temz Agus Eyl Ekm Ksm Arlk N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW Konya meteoroloji istasyonu gözlem kayıtlarına göre birinci derecede hakim rüzgar yönü NNE (kuzeykuzeydoğu) dur. İkinci derecede hakim rüzgar yönü ise NNW(kuzeykuzeybatı) dır. Üçüncü derecede hakim rüzgar yönü ise N(kuzey) dir. Uzun Yıllar Yönlere Göre Ortalama Rüzgar Hızı Değerleri: Konya Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre, yönlere göre ortama rüzgar hızları tabloda verilmiştir. Tablo 11. Uzun Yıllar Yönlere Göre Ortalama Rüzgar Hızı Değerleri Ock Şbt Mrt Nsn Mys Hzn Temz Agus Eyl Ekm Ksm Arlk Yıllık N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW

39 Şekil 11. Basınç Değerleri Grafiği Şekil 12. Nem Grafiği Şekil 13. Sıcaklık Değerleri Grafiği 34

40 Şekil 14. Yağış Değerleri Grafiği Şekil 15. Esme Sayılarına ve Esme Hızlarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı III.5. Arazi Kullanım Durumu ve Toprak Özellikleri Faaliyet alanı 1/ ölçekli çevre düzeni planında 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında yer almaktadır. 35

41 Proje Alanı Şekil 16. Arazi Varlığı Haritası Arazi varlığı haritasını incelediğimizde; proje alanı VII. Sınıf Mera alanı kapsamında yer almaktadır. Alan (F29---M---VII.se) VII. Mera alan olarak gözükmektedir. Proje alanı tuzlu ve erozyona uğramış alanlarda yer almaktadır. Kırmızımsı Kahverengi Topraklar Zonal topraklar sırasının arid bölgelerinin açık renkli toprakları alt sınıfına girer. Yağışlı ve yarı yağışlı iklim bölgelerinde, kireççe zengin vadi dolgusu ve eski allüviyum sedimentleri üzerinde oluşurlar. Organik madde, azot ve fosforca fakirdirler, fakat verimliliği etkileyen esas faktör su noksanlığıdır mm kadar olan yıllık yağış ortalaması her yıl ürün verimine yeterli değildir. Bu nedenle nadas münavebeli kuru tarım sistemi uygulanır. Yayıldıkları bölgelerde kışlar soğuk, yaz ayları ise çok sıcak ve kuraktır. Yıllık sıcaklık ortalaması C arasında değişir. Doğal bitki örtüleri tek yıllık yabani gramineler, geren, deve diken, yavşan otu vs. gibi kurakçıl ot ve çalılardır. Türkiye de en geniş yayılma alanları Orta Anadolu platosunun güney ve doğu kısımları, Kızılırmak havzası ve Güneydoğu Anadolu da Gaziantep Urfa ve Diyarbakır çevresidir. Kırmızımsı Kahverengi topraklar genellikle orta ve hafif eğimli olurlar. Türkiye de kapladıkları toplam alan ha olup, genelin %5,4 nü oluşturur. 36

42 Yaklaşık % 80 kadarı tarıma elverişli olup, ha sıda nadaslı kuru tarım sistemi uygulanır. Düz ve düze yakın eğimde sulanabilirler ve bağ bahçe tarımına da elverişlidirler. III.6. Mülkiyet Durumu Proje alanı, İR 7914 nolu ruhsat sahası içinde yer almakta olup, alanın bir kısmı tescil dışı hazine arazisi ve özel mülkiyete ait arazidir. İR 7914 nolu ruhsat sahası Kadastral Planı aşağıda verilmektedir. Şekil 17. İR 7914 Nolu Ruhsat Sahası Kadastral Planı III.7. Mimari ve Arkeolojik Miras, Peyzaj Özellikleri, Hassasiyet Derecesi (EK-V deki Duyarlı Yöreler Listesi de dikkate alınarak) Proje alanında; ÇED Yönetmeliği Ek-5 de verilen; 1. Ülkemiz mevzuatı uyarınca korunması gerekli alanlar a) Proje alanı ve proje etki alanında 09/08/1983 tarihli ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu nun 2 nci maddesinde tanımlanan ve bu Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca belirlenen "Milli Parklar", "Tabiat Parkları", "Tabiat Anıtları" ve "Tabiat Koruma Alanları bulunmamaktadır. b) Proje alanı ve proje etki alanında 01/07/2003 tarihli ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca belirlenen "Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları" bulunmamaktadır. 37

43 c) Proje alanı ve proje etki alanında 21/07/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının "Tanımlar" başlıklı (a) bendinin 1, 2, 3 ve 5 inci alt bentlerinde "Kültür Varlıkları", "Tabiat Varlıkları", "Sit" ve "Koruma Alanı" olarak tanımlanan ve aynı kanun ile 17/6/1987 tarihli ve 3386 sayılı Kanunun (2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) ilgili maddeleri uyarınca tespiti ve tescili yapılan alanlar bulunmamaktadır. ç) Proje alanında, 22/03/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahası bulunmamaktadır. d) Proje alanı ve proje etki alanında 31/12/2004 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği nin 17, 18, 19 ve 20 nci maddelerinde tanımlanan alanlar bulunmamaktadır. e) Proje alanı ve proje etki alanında 02/11/1986 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği nin 49 uncu maddesinde tanımlanan "Hassas Kirlenme Bölgeleri" bulunmamaktadır. f) Proje alanı ve proje etki alanında 09/08/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu nun 9 uncu maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından "Özel Çevre Koruma Bölgeleri" olarak tespit ve ilan edilen alanlar bulunmamaktadır. g) Proje alanı ve proje etki alanında 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu na göre koruma altına alınan alanlar bulunmamaktadır. ğ) Proje alanı ve proje etki alanında 31/08/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu uyarınca orman alanı bulunmamaktadır. h) Proje alanı ve proje etki alanında 04/04/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu gereğince yapı yasağı getirilen alanlar bulunmamaktadır. ı) Proje alanı ve proje etki alanında 26/01/1939 tarihli ve 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda belirtilen alanlar bulunmamaktadır. İ) Proje alanı ve proje etki alanında 25/02/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanununda belirtilen alanlar bulunmaktadır. Proje kapsamında mera alanlarının kullanımı söz konusu olduğunda mera vasfındaki araziler için Mera Kanununu 14. maddesi gereğince İl Mera Komisyonuna tahsis amacı değişikliği talebinde bulunulacaktır. j) Proje alanı ve proje etki alanında 17/05/2005 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği nde belirtilen alan bulunmamaktadır. 2. Ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler uyarınca korunması gerekli alanlar a) Proje alanı ve yakın çevresinde; tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi" (BERN Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlardan "Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları"nda belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, "Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları" bulunmamaktadır. 38

44 b) Proje alanı ve yakın çevresinde; tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Akdeniz in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi" (Barcelona Sözleşmesi) uyarınca korumaya alınan alanlar bulunmamaktadır. ı) Proje alanı ve yakın çevresinde; tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan "Akdeniz de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol" gereği ülkemizde "Özel Koruma Alanı" olarak belirlenmiş alanlar bulunmamaktadır. ıı) Proje alanı ve yakın çevresinde; tarihli Cenova Bildirgesi gereği seçilmiş Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından yayımlanmış olan "Akdeniz de Ortak Öneme Sahip 100 Kıyısal Tarihi Sit" listesinde yer alan alanlar bulunmamaktadır. ııı) Proje alanı ve yakın çevresinde; Cenova Deklerasyonu nun 17. maddesinde yer alan "Akdeniz e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin" yaşama ve beslenme ortamı olan kıyısal alanlar bulunmamaktadır c) Proje alanı ve yakın çevresinde; tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi"nin 1. ve 2. maddeleri gereğince Kültür Bakanlığı tarafından koruma altına alınan "Kültürel Miras" ve "Doğal Miras" statüsü verilen kültürel, tarihi ve doğal alanlar bulunmamaktadır. ç) Proje alanı ve yakın çevresinde; tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi" (RAMSAR Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlar bulunmamaktadır. 3. Korunması gereken alanlar a) Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, mevcut özellikleri korunacak alan olarak tespit edilen ve yapılaşma yasağı getirilen (Tabii karakteri korunacak alan, biogenetik rezerv alanları, jeotermal alanlar ve benzeri) alanlar: Proje alanı ve yakın çevresinde tabii karakteri korunacak alan, biogenetik rezerv alanları, jeotermal alanlar bulunmamaktadır. b) Tarım Alanları: Proje alanı tarım alanı değildir ancak faaliyet alanı güney kesiminde tarım alanları bulunmaktadır. c) Sulak Alanlar: Doğal veya yapay, devamlı veya geçici, suların durgun veya akıntılı, tatlı, acı veya tuzlu, denizlerin gel-git hareketinin çekilme devresinde 6 metreyi geçmeyen derinlikleri kapsayan, başta su kuşları olmak üzere canlıların yaşama ortamı olarak önem taşıyan bütün sular, bataklık sazlık ve turbiyeler ile bu alanların kıyı kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doğru ekolojik açıdan sulak alan kalan yerler: Bulunmamaktadır. ç) Göller, akarsular, yeraltı suyu işletme sahaları: Bulunmamaktadır. d) Proje alanı ve proje etki alanında, Bilimsel araştırmalar için önem arz eden ve/veya nesli tehlikeye düşmüş veya düşebilir türler ve ülkemiz için endemik olan türlerin yaşama ortamı olan alanlar, biyosfer rezervi, biyotoplar, biyogenetik rezerv alanları, benzersiz özelliklerdeki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar bulunmamaktadır. 39

45 BÖLÜM IV: PROJENİN ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER IV.1. Önerilen Projenin Aşağıda Belirtilen Hususlardan Kaynaklanması Olası Etkilerinin Tanıtımı. (Bu Tanım Kısa, Orta, Uzun Vadeli, Sürekli, Geçici Ve Olumlu Olumsuz Etkileri İçermelidir) Söz konusu projeden etkilenecek alanın belirlenmesi için projeden kaynaklanan çevresel, ekonomik ve sosyal boyutlardaki etkilerin bir arada değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu etkilerin bazıları doğrudan, diğerleri ise dolaylı etkilerdir. Özellikle çevresel kirlilik yaratacak unsurlar olan hava ve su kirliliklerinin ilgili yönetmeliklerde belirlenen sınır değerlerinin altında kalması taahhüt edildiğinden, proje etki alanı diğer unsurlar (proje alanı florası, faunası, gürültü, istihdam, tarım ve orman alanları vb.) göz önüne alınarak seçilmiştir. Projeden ekonomik ve sosyal yönden başta Konya İli etkilenecektir. Çevresel etkileşim yönünden etki alanı ise ÇED çalışmasının sonuçlarına göre, proje yeri merkez alınarak belirlenecek ve ÇED Raporunda değerlendirme yapılacaktır. a- Proje İçin Kullanılacak Alan Proje kapsamında kullanılacak arazilere ait detaylı bilgiler ve arazi kullanım haritaları; hazırlanarak olan ÇED Raporu nda yer alacaktır. b- Doğal Kaynak Kullanımı, Proje kapsamında inşa edilecek Çimento Fabrikası doğal kaynak kullanımı, inşaat ve işletme dönemleri olarak 2 aşamada değerlendirilecektir. b.1. Arazi Kullanımı Proje kapsamında planlanan Çimento Fabrikası; ,833 m 2 (16,79 hektarlık), alanda planlanmıştır. b.2. Su Kullanımı Söz konusu proje kapsamında arazinin hazırlanması-inşaat ve işletme dönemlerinde su kullanımı söz konusu olacaktır. b.2.1. İnşaat Aşamasında Kullanılacak Su Miktarı Projenin inşaat aşamasında başlıca su kullanımı noktaları şöyledir; a) Tozumanın önlenmesi amaçlı sulama suyu, b) Çalışanlar için içme-kullanma amaçlı su, Tozumanın önlenmesi amaçlı sulama suyu miktarı; İnşaat aşamasında tozlanmayı önlemek için inşaat alanında yapılacak arazözlerle sulama çalışmalarında kullanılacak olan su miktarı kesin olarak belirlenememekledir. Bölgede yağışlı günlerin dışında uygulanacak bu işlem için inşaat alanında toplam günlük ortalama lt (10 m 3 /gün) su tüketiminin olacağı öngörülmektedir. 40

46 Çalışacak personel için gerekli olacak su miktarı; Arazi hazırlık ve inşaat aşamasında 100 personelin çalıştırılması planlanmaktadır. Kişi başına gerekli su miktarı Su Temini ve Atıksu Uzaklaştırılması Uygulamalarında 150 lt/gün 1 olarak belirtilmiş olup söz konu projede içme ve kullanma suyu tüketimini 150 lt olarak düşünülmüştür. Buna göre; Toplam Su İhtiyacı = İşçi Sayısı x Kişi başı kullanılacak su miktarı Çalışacak İşçi Sayısı = 100 kişi Kişi başı kullanılacak su miktarı = 150 lt/kişi-gün = 0,15 m 3 /kişi-gün Personelin toplam su ihtiyacı = 100 x 150lt = lt/gün olacaktır Proje kapsamında arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında tozumanın önlenmesi amacıyla ve çalışacak personelden kaynaklı su tüketimi ortalama 25 m 3 olarak hesaplanmıştır. b.2.2. İşletme Aşamasında Kullanılacak Su Projenin işletme aşamasında başlıca su kullanımı noktaları şöyledir; a) Tozumanın önlenmesi amaçlı sulama suyu, b) Çalışanlar için içme-kullanma amaçlı su, c) Çimento Fabrikası makine soğutma suyu Tozumanın önlenmesi amaçlı kullanılacak spreyleme için gerekli olacak su miktarı; İşletme aşamasında; malzeme ocaklarında yapılacak çalışmalar ve fabrikaya malzemenin taşınması sırasında toz oluşumunu önlemek için yapılacak arazözlerle sulama çalışmalarında kullanılacak olan su miktarı kesin olarak belirlenememekledir. Bölgede yağışlı günlerin dışında uygulanacak bu işlem için fabrika alanında ve ulaşım yollarında toplam günlük ortalama lt (100 m 3 /gün) su tüketiminin olacağı öngörülmektedir. Çalışacak personel için gerekli olacak su miktarı; Çimento Fabrikası işletilmesi sırasında toplam 500 personel çalıştırılması planlanmaktadır. Kişi başına gerekli su miktarı Su Temini ve Atıksu Uzaklaştırılması Uygulamalarında 150 lt/gün olarak belirtilmiş olup söz konu projede içme ve kullanma suyu tüketimini 150 lt olarak düşünülmüştür. Buna göre; Toplam Su İhtiyacı = İşçi Sayısı x Kişi başı kullanılacak su miktarı Çalışacak İşçi Sayısı = 500 kişi Kişi başı kullanılacak su miktarı = 150 lt/kişi-gün = 0,15 m 3 /kişi-gün Personelin toplam su ihtiyacı = 500 x 150lt = lt/gün olacaktır. Proses suyu miktarı; Fabrika kuru sistemle çalışacağından dolayı yalnızca makine soğutma suyu olarak su kullanılacaktır. Tesisin soğutma suyu ihtiyacı yaklaşık 0,4 m 3 /saat tir. 1 Kaynak: İTÜ , Prof. Dr.Dinçer TOPACIK, Prof. Dr. Veysel EROĞLU 41

47 Soğutma suyunun kapalı devre kullanılacak olması sebebiyle herhangi bir proses atık suyu oluşmayacak ve alıcı ortama proses soğutma suyu ile ilgili herhangi bir deşarj kesinlikle yapılmayacaktır. Soğutma işlemleri esnasında ısınan su toplanacak ve soğutularak tekrar kullanılacaktır. Buharlaşmadan dolayı eksilen su ise sisteme tekrar ilave edilecektir. Proseste kullanılacak su miktarı; 24 saat/günx0,4 m 3 /saat = 9,60 m 3 /gün olacaktır. Proje kapsamında işletme aşamasında proses suyu olarak, tozumanın önlenmesi amacıyla ve çalışacak personelden kaynaklı su tüketimi ortalama 184,6 m 3 olarak hesaplanmıştır. Projenin inşaat ve işletme aşamasında personelin ihtiyacı olan içme suyu ve kullanma suyu ile spreyleme suyu Belediye su şebekesinden karşılanacaktır. Bağlantının sağlanamaması durumunda ise Sarıcalar Köyünden tankerler ile taşınarak temin edilecektir. b.3. Hammadde Kullanımı Çimento Fabrikasında ihtiyaç olunan hammadde ve yardımcı hammaddeler yakın çevredeki yer alan malzeme ocaklardan karşılanacaktır. b.4. Enerji Kullanımı Çimento tesisleri için üretilen Çimentonun tipine göre harcanan spesifik enerji tüketimleri vardır. Çimento üretiminin başladığı proses olan kırma işleminden itibaren tüketilen toplam spesifik enerji tüketimlerinin ağırlık ortalaması 110 kwh/ton dur. Tesisin çimento üretim kapasitesi ton/yıl olduğunda elektrik ihtiyacı yaklaşık olarak kwh/yıl dır. Tesisin ihtiyacı olan enerji, tesis alanına kadar çekilecek enerji nakil hattından karşılanacaktır. Klinker üretiminde farin fırını için ton kömür ihtiyacı bulunmaktadır. Klinker üretiminde kullanılacak kömür; 1 atımda 5000 cal esasıyla, yerli ve ithal kömürün karıştırılması suretiyle kullanılacaktır. c- Kirleticilerin Miktarı (atmosferik şartlar ile kirleticilerin etkileşimi) çevreye rahatsızlık verebilecek olası sorunların açıklanması ve atıkların minimizasyonu Proje kapsamında arazi hazırlık, inşaat ve işletme aşamasında personelden ve işletmeden kaynaklanacak sıvı ve katı atık ile emisyon durumu hesaplamaları ayrı ayrı ÇED Raporunda incelenecek olup değerlendirmeler Bölüm IV.3. de yapılmıştır. Söz konusu projenin çevreye olası etkileri inşaat ve işletme aşaması dikkate alınıp genel olarak verilmiştir. Çevresel etkiler ve alınacak önlemlerin detayları hazırlanacak ÇED Raporunda verilecektir. c.1. Katı Atıklar Söz konusu personelden dolayı oluşan evsel nitelikli katı atık miktarının hesabında günlük kişi başına üretilen katı atık miktarı 1,14 2 kg/kişi-gün kabulü ile aşağıdaki gibi hesaplanmıştır: 2 TUİK,

48 M evsel-katı M evsel-katı q B N : (q B ) (N) : Evsel nitelikli katı atık miktarı (kg/gün), : Evsel nitelikli katı atık birim üretim hızı (kg/kişi.gün) : Kişi sayısı olmak üzere; İnşaat Aşamasında Proje kapsamında arazi hazırlık ve inşaat aşamasında toplam 100 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. M evsel-katı : 100 kişi x 1,14 kg/kişi-gün = 114 kg/gün İşletme Aşamasında Çimento Fabrikası ve malzeme ocaklarının işletilmesi sırasında toplam 500 personel çalıştırılması planlanmaktadır. M evsel-katı : 500 kişi x 1,14 kg/kişi-gün = 570 kg/gün İnşaat ve işletme sırasında personelin kullanımı sonrası yemek artığı, ambalaj kağıdı ve pet şişe gibi katı atıklar oluşabilmektedir. İnşaat ve işletme aşamasında meydana gelecek katı atıkların çevre üzerine etkileri ve alınacak önlemler Bölüm IV.3 te verilmiştir. c.2. Hafriyat Atıkları Proje kapsamında meydana gelecek bir diğer katı atık kaynağı hafriyat atıklarıdır. Proje kapsamında çıkacak kazı malzemesi çevresel etki ve proje ekonomisi açısından uygun yerlerde dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır. Proje kapsamında oluşacak hafriyat atıklarının bertarafı konusunda tarih, sayılı R.G. de yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Proje kapsamında arazinin hazırlanması aşamasında meydana gelecek hafriyat atıklarının çevre üzerine etkileri, geçici depolanması ve alınacak önlemler Bölüm IV.3 de değerlendirilmiştir. c.3. Sıvı Atıklar Proje kapsamında inşaat ve işletme aşamasında oluşacak sıvı atıklar aşağıda ayrı ayrı veriliştir. Evsel Nitelikli Sıvı Atıklar Proje kapsamında personelden kaynaklanacak evsel nitelikli atık su miktarı kişi başına 150 lt/gün su sarf edildiği dikkate alınarak hesaplandığında (bu su tüketiminin tamamının atık suya dönüşeceği düşünülmüştür) çalışacak personelin oluşturacağı atıksu miktarı; göre; Q (Atıksu) = N (Kişi sayısı) x Qn (Kişi başına kullanılan su debisi) olarak hesaplanmıştır. Buna 43

49 İnşaat Aşamasında Proje kapsamında inşaat aşamasında toplam 100 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Q (Atıksu) = 100 kişi x 150 lt/gün = lt/gün Q (Atıksu) = 15 m 3 /gün olacaktır. İşletme Aşamasında Proje kapsamında işletme aşamasında fabrika ve malzeme ocaklarında toplam 500 personelin çalıştırılması planlanmaktadır. Q (Atıksu) = 500 kişi x 150 lt/gün = lt/gün Q (Atıksu) = 75,0 m 3 /gün olacaktır. Endüstriyel Nitelikli Sıvı Atıklar Projenin inşaat aşamasında evsel nitelikli atık su dışında endüstriyel nitelikli sıvı atık oluşmayacaktır. İşletme aşamasında Çimento fabrikasında makine soğutma suyu olarak kullanılacak sular sisteme geri beslenerek kapalı devre çalıştırılacak olup, fabrika alanında endüstriyel nitelikli sıvı atık oluşmayacaktır. İnşaat ve işletme aşamasında meydana gelecek atık suların çevre üzerine etkileri ve alınacak önlemler Bölüm IV.3 te verilmiştir. c.4. Tehlikeli Atık, Atık Pil ve Akümülatörler: Projenin inşaat aşamasında iş makinelerinin bakım-onarımlarının proje alanındaki makine parkında yapılması durumunda atık yağ ile kirlenmiş bez ve üstübü atıkları gibi tehlikeli atıkların meydana gelmesi söz konusudur. Projenin işletme aşamasında fabrikada yer alan makinelerinin bakım-onarımından kaynaklı; atık yağ ile kirlenmiş bez ve üstübü atıkları meydana gelmesi söz konusudur. İnşaat ve işletme aşamalarında çalışacak iş makinelerinin bakım-onarım faaliyetleri aşamasında akü değişim işlemleri yapılacaktır. Ancak akü değişim işlemleri değişimi yapan yetkili firmaya verilerek dolusu ile değiştirilecektir. Tesisin inşaatı ve işletme aşamasında kullanılacak olan pillerin ömrünü tamamlamasından sonra ortaya çıkacak olan atık piller ise proje alanında koyulacak atık pil kumbaralarında toplanacaktır. Proje kapsamında tehlikeli atıkların bertaraf yöntemi ve alınacak önlemler Bölüm IV.3 de değerlendirilmiştir. c.5. Tıbbi Atıklar: tarih ve sayılı R.G. de yayımlanarak yürürlüğe giren 4857 sayılı İş Kanunu nun 81. Maddesi gereği devamlı olarak en az elli işçi çalıştıran işverenler, Sosyal Güvenlik Kurumu nca sağlanan tedavi hizmetleri dışında kalan, işçilerin sağlık durumunun ve alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin sağlanması, ilk yardım ve acil tedavi ile koruyucu sağlık hizmetlerini yürütmek üzere işyerindeki işçi 44

50 sayısına ve işin tehlike derecesine göre bir veya daha fazla işyeri hekimi çalıştırmak ve bir işyeri sağlık birimi oluşturmakla yükümlüdür. Bu doğrultuda inşaat ve işletme aşamasında çalışacak personelin sağlık durumunun denetlenmesi ve ilk yardım ve acil tedavi gibi sağlık hizmetlerinin verilmesi için fabrika alanında revir ünitesi kurulacak olup, acil durumlarda ilk müdahale revir ünitesinde yapılacaktır. Projede yer alan malzeme ocaklarının ilk yardım dolabında ve revir ünitesinde ilkyardım çantası ve diğer acil durum ekipmanı sürekli olarak bulundurulmaktadır. Proje kapsamında malzeme ocaklarında ayrıca bir revir ünitesi kurulmayacak olup, tıbbi atık oluşumu söz konusu olmayacaktır. Proje kapsamında meydana gelecek tıbbi atıkların çevre üzerine etkileri ve alınacak önlemler Bölüm IV.3 de verilmiştir. c.6. Ömrünü Tamamlamış Lastikler Projenin inşaat ve işletme aşamasında çalışacak araçlardan kaynaklı miktarı bilinmemekle birlikte Ömrünü Tamamlamış Lastik (ÖTL) oluşması beklenmektedir. İnşaat aşamasında meydana gelecek ömrünü tamamlamış lastik atıklarının çevre üzerine etkileri ve alınacak önlemler Bölüm IV.3 te verilmiştir. c.7.atık Yağlar Projenin inşaat aşamasında iş makinelerinin bakım-onarımlarının proje alanındaki makine parkında yapılması durumunda atık yağ meydana gelmesi söz konusudur. Makinelerin bakım ve onarımı şantiye alanında zemin geçirimsizliği sağlanmış makine parkında yapılacaktır. Yatırımın işletilmesi aşamasında çalışacak olan ünite, makine ve araçların bakımı sırasında atık yağ oluşacaktır. Proje kapsamında meydana gelecek atık yağların ve yağ filtrelerinin çevre üzerine etkileri ve alınacak önlemler Bölüm IV.3 te verilmiştir. Bitkisel Atık Yağlar Projenin inşaatı ve işletme aşamasında çalışacak olan personelin yemekleri dışarıdan yemek firmalarından hazır ya da şantiyelerde-idari binada pişirilerek karşılanması planlanmaktadır. İnşaat ve işletme aşamasında personelin yemek ihtiyacı şantiyelerde ya da idari binalarda pişirilmesi durumunda bitkisel atık yağ oluşumu söz konusu olacaktır. İnşaat ve işletme aşamasında meydana gelecek bitkisel atık yağların çevre üzerine etkileri ve alınacak önlemler Bölüm IV.3 te verilmiştir. c.8. Emisyon Değeri ÇED raporu kapsamında inşaat ve işletme aşamasında ele alınacak emisyon kaynakları şunlardır; 45

51 Nakliye Yolları (Çizgisel Kaynak) Farin Bacası (Noktasal Kaynak) Klinker Bacası (Noktasal Kaynak) Torbalı Filtre Bacaları (Noktasal Kaynak) Gaz Emisyonları Arazinin hazırlanması, inşaat ve işletme aşamasında proje sahalarında çalışacak iş makinelerinde yakıt olarak mazot kullanımı sonucu NOx, CO, SOx. HC vb. gaz emisyonları meydana gelecektir. İş makinelerinden kaynaklı meydana gelecek emisyon cins ve miktarları ÇED Raporunda hesaplanacaktır. Fabrikanın faaliyeti sırasında, fabrika ünitelerinde ithal ve yerli linyit kömürü kullanılacaktır. Bu yakıtların yakılması sırasında atmosfere NO X, SO X ve PM emisyonları çıkışı olacaktır. Bu emisyonların kontrolü için, çıkış noktalarına filtreler takılarak yönetmelik sınır değerleri sağlanacaktır. Ortaya çıkacak olan emisyonlar ile bu emisyonları kontrol altına alacak sistem ve filtreler ile ilgili ayrıntılı bilgiler ÇED Raporunda verilecektir. Hesaplanan bu değerler tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2 Tablo 2.1 de verilen "Normal işletme şartlarında ve haftalık iş günlerindeki işletme saatleri için kütlesel debiler" değerleri ile karşılaştırılacak ve sınır değerlerin aşılması durumunda gaz dağılım modellemesi yapılacaktır. Toz Emisyonu Proje kapsamında inşaat ve işletme aşamasında toz emisyonu oluşacak olup, değerlendirme iki duruma göre ayrı ayrı yapılacaktır. İnşaat aşamasında; İnşaat aşamasında yapılacak temel kazı, malzeme yükleme, taşıma vb. faaliyetlerinden kaynaklı toz oluşumu söz konusudur. Çimento Fabrikasının işletme aşamasında; Hammadde Hazırlama Aşamasında Klinker Üretimi Aşamasında Çimento Öğütme Aşamasında Paketleme Aşamasında toz emisyonlarının meydana gelmesi söz konusudur. İnşaat ve işletme aşamasında meydana gelecek emisyonların çevre üzerine etkileri ve alınacak önlemler Bölüm IV.3 te verilmiştir. c.9. Gürültü: İnşaat aşamasında iş makinelerinden kaynaklı gürültü oluşumu söz konusu olacaktır. İnşaat aşamasında meydana gelecek gürültü iş makinelerinin motor gücüne ve ekipman sayısına bağlı olarak değişmekte olup, proje kapsamında meydana gelecek gürültü seviyesi ÇED Raporunda her bir ünite alanı için ayrı ayrı hesaplanacaktır. 46

52 tarih ve sayılı Resmi Gazetede Yayımlanarak Yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Ek-7, Tablo 5 de şantiye alanı için Çevresel Gürültü Sınır Değerleri verilmiştir. Bu değerler Tablo 12 de sunulduğu gibidir. Tablo 12. Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri Faaliyet türü (yapım, yıkım ve onarım) L gündüz (dba) Bina 70 Yol 75 Diğer kaynaklar 70 Tablo 12 den de görüleceği üzere Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin Ek-7 de verilen Tablo 5 değerlerine bakıldığında Diğer Kaynaklar için gündüz gürültü düzeyleri sırasıyla, 70 dba olarak tanımlanmıştır. Proje kapsamında yapılacak çalışmalar sırasında oluşması muhtemel gürültü seviyesinin en yakın yerleşim biriminde bu sınır değerlerini aşmaması gerekmektedir. Bu nedenle inşaat aşamasında kullanılacak olan araçların bakımları düzenli olarak yaptırılarak oluşabilecek gürültü düzeyinin daha da azalması sağlanacaktır. Çimento fabrikasının işletilmesi sırasında ortaya çıkacak gürültü değerleri net olarak hesaplanamamaktadır. Ancak tesis bünyesinde kullanılacak ekipmanlardan başlıca gürültü kaynakları Döner Fırın, Kırıcı Tesisi(Konkasör), Kömür Değirmeni, Farin Değirmeni, Çimento Değirmeni ve Elektro Filtre Fanlarıdır. Bu gürültü kaynakları tesiste kapalı alanda olacaktır. Ayrıca bu ekipmanlardan kaynaklı gürültünün seviyesini azaltılabilmesi için ekipmanların montajı sırasında ses izolasyonu yapılacaktır. Üniteler kapalı alanda gerçekleştirildiğinden, bina duvarları ses yutucu özellik gösterecek ve üretim esnasında bina içinde oluşacak gürültünün bina dışına etkisi olmayacaktır. Ayrıca mevcut durumda işletilmekte olan çimento fabrikalarında yapılan ölçüm sonuçları dikkate alındığında çimento fabrikasında yapılan gürültü ölçüm sonuçlarının 63 dba 113 dba aralığında değiştiği gözlemlenmiştir. Söz konusu tesis işletmeye geçtiğinde her bir gürültü kaynağında ve tesis açık alanında gürültü ölçümleri yaptırılacaktır. Fabrikada 80 dba gürültü düzeyinin aşıldığı ünitelerde uyarı levhaları bulundurulacak ve bu alanlarda çalışan personel kulaklıklar kullanacaktır. Tesis işletmeye geçtiğinde tarih ve sayılı Resmi Gazetede Yayımlanarak Yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Ek-VII, Tablo-4 de belirtilen sınır değerlere uygun olarak faaliyet gösterecektir tarih ve sayılı R.G. de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği (ÇGDYY) hükümlerince Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2 listesinde yer alan işletme ve tesisler için Akustik Rapor hazırlanmakta olup, söz konusu çimento fabrikası tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan, Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 Çevreye Kirletici Etkisi Yüksek Olan Faaliyet Veya Tesisler (Ek:RG-24/2/ ) listesinde, yer almaktadır. Bu nedenle ÇED Raporunda Akustik Rapor hazırlanacaktır. 47

53 IV.2. Yatırımın Çevreye Olan Etkilerinin Değerlendirilmesinde Kullanılacak Tahmin Yöntemlerinin Genel Tanıtımı Projenin çevreye olan etkilerinin değerlendirilmesinde, ulusal ve uluslararası literatürde kabul görmüş değerler, Türk Çevre Mevzuatı nda belirtilen formülasyonlar, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, İller Bankası değerleri, Çevre ve Orman Bakanlığı (mülga) usul ve esasları, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Çevre Sağlığı Bölümü, Türk Standartları Enstitüsü, tarih ve sayılı Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen emisyon faktörleri ve hesaplama yöntemleri, ulusal ve uluslararası literatürde kabul görmüş değerler kullanılacaktır. Proje kapsamında inşaat ve işletme aşamasında olası birtakım çevresel etkiler beklenmektedir. Bu etkileri kısa başlıklar halinde; katı atıklar, sıvı atıklar, tehlikeli ve tıbbi atıklar, toz ve gaz emisyonlar ve gürültü olarak sıralayabiliriz. Bu çevresel etkilerin, çevresel etki değerlendirme çalışmalarında, detaylı incelenmesi yapılarak, olabilecek en kötü hal senaryosu çerçevesinde önlemlerin alınması sağlanacaktır. Tüm çevresel değerlendirmelerde, elde edilecek olan sonuçlar; ilgili yönetmelikte belirtilen sınır değerlerle karşılaştırılarak değerlendirilecek ve gerekli tedbirler alınacaktır. IV.3. Çevreye Olabilecek Olumsuz Etkilerin Azaltılması İçin Alınması Düşünülen Önlemlerin Tanıtımı Projenin inşaat ve işletme aşamalarında oluşması beklenen çevresel etkilere aşağıda yer verilmiştir. IV.3.1. Katı Atıklar Söz konusu projenin inşaat ve işletme aşamalarında çalışan personelden kaynaklı katı atık oluşumu söz konusudur. Oluşacak katı atıklar; niteliklerine göre (organik, plastik, cam, kağıt, metal, vb.) ayrı ayrı biriktirme kaplarında toplanarak görünüş, koku, toz, sızdırma ve benzer faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde kapalı özel araçlarla taşınacaktır. Geri dönüşümü ve değerlendirilmesi mümkün olamayan katı atıklar, şantiyede ve malzeme ocağı sahalarında çöp konteynırlarında biriktirilecek ve düzenli olarak çalışanlar tarafından Konya Büyükşehir Belediyesi çöp toplama sahasına uzaklaştırılacaktır. Evsel nitelikli atıkların içerinde tekrar kullanımı ve geri dönüşümü mümkün olan katı atıklar (kağıt, cam, plastik, metal kutular vb.) organik kökenli atıklardan ayrı olarak biriktirilecek ve tarih ve yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümleri doğrultusunda çevre lisansı almış geri dönüşüm tesislerine verilecektir. Projenin inşaat ve işletme aşamasında katı atıkların toplanmasında, biriktirilmesinde ve bertarafında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine riayet edilecektir. IV.3.2. Hafriyat Proje ünitelerinin inşası sırasında yapılacak kazı çalışmaları sonucunda hafriyat malzemesi meydana gelecektir. 48

54 Hafriyat işlemleri sırasında ortaya çıkan hafriyat malzemesi kireçtaşı ve kilden meydana gelmektedir. Bu nedenle kazı işlemlerinden çıkarılacak hafriyat malzemesinin, hammadde olarak kullanıma uygun olan kısmının hammadde olarak kullanılması planlanmaktadır. Geri kalan hafriyat malzemesi tesis alanı sınırlarında saha düzenlemelerinde kullanılacaktır. Hafriyat işlemleri sırasında kazıdan çıkacak toprak miktarı ile dolgu hacimleri eşitlenecek şekilde planlama yapılmaya çalışılacak ve hafriyat toprağının öncelikle faaliyet alanı içerisinde değerlendirilmesi sağlanacaktır. Hafriyat sırasında bitkisel toprak alt topraktan ayrı olarak toplanacaktır. Bitkisel toprak, derinliğine ve yapısına bağlı olarak kazılarak yeniden kullanılmak üzere yığılacaktır. Bitkisel toprağın depolanacağı yer % 5 den fazla eğimli olmayacaktır. Bitkisel toprağın saklanma sürecinde olabilecek kayıplar önlenecek ve toprağın kalitesi korunacaktır. Bitkisel toprak uzun süre açıkta bırakılacak olursa yüzeyinin çabuk gelişen bitkiler ile örtülmesi temin edilecektir. Proje kapsamında yapılacak inşaat çalışmaları sonucu oluşacak kazı fazlası malzemelerin geri kazanımında; tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. IV.3.3. Sıvı Atıklar Proje kapsamında inşaat ve işletme aşamalarında çalışacak personelden kaynaklı atıksuların oluşması söz konusudur. Faaliyet alanı, Konya Büyükşehir Belediyesi mücavir alanda yer almaktadır. Ancak bölgede henüz kanalizasyon sistemi bulunmamaktadır. Atıksuların ilk etapta Konya Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemine verilmesi hususunda gerekli bağlantının yapılması amacıyla Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığına başvuru yapılacaktır. Konya Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemine bağlantının sağlanamaması durumunda ise, inşaat ve işletme aşamasında; çalışacak olan toplam personel sayısı 84 kişinin üzerinde olacağından, tarih ve sayılı Resmi Gazetede Yayımlanarak Yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliği ne göre proje kapsamında arıtma tesisi yapılması planlanmaktadır. İnşaat ve işletme aşamalarında paket atıksu arıtma tesisinin işletilmesi durumunda 15/03/2012 Tarih ve 2012/9 sayılı Atıksu Arıtma/Derin Deniz Deşarjı Proje Onayı genelgesi kapsamında Atıksu Arıtma Tesisi Projesi hazırlatarak ilgili mercilerden (Belediye, Valilik ya da Çevre ve Şehircilik Bakanlığı) Proje Onayı alınacaktır. IV.3.4. Tehlikeli Atık, Atık Pil ve Akümülatörler İnşaat ve işletme aşamasında meydana gelecek tehlikeli atıklar, inşaat ve işletme aşamasında tehlikeli atıkların geçici depolanması için ayrılmış alanda toplanacak ve taşıma lisansı olan taşıyıcı firmalar tarafından şantiyeden özel araçlarla alınarak çevre lisanslı bertaraf tesislerine verilecektir. 49

55 Tehlikeli atıkların bertarafı konusunda 14 Mart 2005 tarih ve sayılı (değişiklik tarih ve sayılı R.G.) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. IV.3.5.Tıbbi Atıklar İnşaat ve işletme aşamalarında meydana gelebilecek kazalarda sosyal ve idari tesislerin bulunduğu Çimento Fabrikası tesis alanı içerisinde kurulacak olan revir ünitesi kullanılacaktır. Önemli yaralanmalarda revirde yapılacak ilk müdahalenin ardından en yakın sağlık kuruluşlarından yararlanılacaktır. İnşaat ve işletme aşamasında meydana gelecek tıbbi atıklar, Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nin 13. maddesi gereği diğer atıklardan ayrı, özel sızdırmaz özellikteki tıbbi atık poşetlerinde biriktirilecek ve çevre lisansı almış firmalar gönderilecektir. İnşaat ve işletme aşamasında meydana gelecek olan tıbbi atıkların toplanması, depolanması ve bertaraftı tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (değişiklik: tarih ve sayılı R. G.) ilgili hükümleri doğrultusunda yapılacaktır. IV.3.6. Ömrünü Tamamlamış Lastikler İnşaat ve işletme aşamalarında meydana gelmesi muhtemel ömrünü tamamlamış lastik atıkları, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak (değişiklik tarih ve sayılı Resmi Gazete) yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği gereğince, çevre lisanslı geri kazanım tesislerine verilerek geri kazanımı sağlanacaktır. İnşaat ve işletme aşamasında, tarih ve (değişiklik tarih ve sayılı R.G.) sayılı R.G. de yayımlanarak yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. IV.3.7.Atık Yağlar : Atık Yağlar İnşaat ve işletme aşamalarında bakım onarım ve yağ değişimlerinden kaynaklı meydana gelecek atık yağların Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Ek-1 de verilen parametrelere göre analizleri yaptırılarak kategorisi belirlenecek ve kategorilerine göre ayrı ayrı sızdırmaz tanklarda toplanacaktır. Atık yağ depolama tankları kırmızı renkli olacak ve üzerinde ATIK YAĞ ibaresi bulunacaktır. İnşaat ve işletme aşamalarında oluşacak atık yağların taşınması, toplanması ve bertaraftı konusunda tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 9 da (Atık Yağ Üreticisinin Yükümlülükleri) belirtilen hükümlere uyularak, oluşacak atık yağların söz konusu yönetmelik hükümlerine uygun şekilde bertaraftı sağlanacaktır. İnşaat ve işletme aşamalarında tarih ve sayılı (değişiklik tarih ve sayılı R.G.) Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. 50

56 Bitkisel Atık Yağlar Projenin inşaatı ve işletme aşamasında çalışacak olan personelin yemekleri dışarıdan yemek firmalarından hazır ya da şantiye/idari binada pişirilerek karşılanması planlanmaktadır. İnşaat ve işletme aşamasında personelin yemek ihtiyacı şantiye/idari binada pişirilmesi durumunda bitkisel atık yağ oluşumu söz konusu olacaktır. İnşaat ve işletme aşamasında oluşması muhtemel bitkisel atık yağlar, sızdırmaz, iç ve dış yüzeyleri korozyona dayanıklı bidonlarda toplanarak çevre izin ve lisanslı bitkisel atık yağ geri kazanım tesislerine verilerek geri kazanımı sağlanacaktır. Bitkisel atık yağların toplanması ve geri kazanımı konusunda; 19 Nisan 2005 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak (değişiklik tarih ve sayılı Resmi Gazete) yürürlüğe giren Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. IV.3.8. Emisyon Değeri Gaz Emisyonları Proje kapsamında iş makinalarının kullandığı motorin dışında, fabrika ünitelerinde ithal ve yerli linyit kömürü kullanılacaktır. Proje kapsamında gaz emisyonu oluşumu ile ilgili, ilgili yönetmelikler ve gerekli hükümlerine uyulacaktır. Projenin işletme aşamasında döner fırın yanma gazları sistemde prekalsinasyon ünitesinde kullanılması planlanmaktadır. Üretimde yakıt olarak prosesin güvenliği ve klinker kalitesinin sağlanması amacıyla yüksek kalorili ve %5 kükürt oranını geçmeyecek şekilde kömür kullanılması planlanmaktadır. Kömürün yakılması sonucu kalan kül ve %5 in altında kalan kükürt klinker bünyesinde kalmaktadır. Yakıtın yanması sonucu kül katı atık ve kükürt emisyonu baca gazı olarak dışarı atılmamakta ve Yönetmelik sınır değerlerin altında kalmaktadır. Tesiste sürekli olarak otomatik emisyon ölçüm cihazı bulundurulacak olup, ölçüm sonuçlarına göre yönetmelik sınır değerlerinde herhangi bir aşma söz konusu olduğunda tesisin faaliyeti durdurulacaktır. Tesis ile Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü arasında online bağlantı sağlanarak emisyonların daha kolay izlenmesi sağlanacaktır. Toz Emisyonu Proje kapsamında inşaat esnasında toz oluşumu, kazı ve malzeme taşınımı esnasında oluşacak olup, işletme aşamasında toz oluşumu malzeme ocaklarından nakliye sırasında oluşacaktır. Çimento fabrikasında toz oluşumu, malzeme ocaklarından getirilen hammaddelerin hazırlanması (silolara boşaltım) sırasında olacaktır. Proje alanında toz oluşumunun meydana geleceği her aşamada, tozlanmaya karşı gerekli bütün önlemler alınacaktır. Alınacak önlemler aşağıda maddeler halinde özetlenmiştir; Çalışma alanı ve inşaat alanında malzemenin kamyonlara yüklenmesi ile ilgili olarak, yükleme ve boşaltmada oluşacak tozlanmaya karşı önlem olarak; savurma yapılmadan yükleme ve boşaltma işlemlerinin yavaş yavaş yapılması toz çıkışında bir miktar azalmaya sebep olacaktır. 51

57 Nakliye esnasında hız kurallarına riayet edilmesine dikkat edilecektir. Kamyonların üstü branda ile örtülecektir. Çimento Fabrikasında kırma-eleme-öğütme gibi üniteler ile malzeme siloları kapalı alanlarda işletilecektir. Ayrıca yollar sürekli olarak bir arazöz yardımıyla sulanmak suretiyle toz oluşumu engellenecek, engellenemediği durumda (hava kalitesini olumsuz yönde etkiliyorsa) inşaat ve tesis içi yolların bitümlü kaplama malzemeleri, beton veya benzeri malzemelerle kaplanması, düzenli olarak temizlenmesi veya toz bağlayan maddelerle muameleye tabi tutulması sağlanacaktır. Proje kapsamında işletilecek çimento fabrikası; söz konusu proje tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin Ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik kapsamında Ek-1 Çevreye Kirletici Etkisi Yüksek Olan Faaliyet Veya Tesisler (Ek:RG-24/2/ ) listesinde 2.1 Çimento klinkeri ve entegre çimento üretim tesisleri, sınıfında yer almaktadır, aynı yönetmeliğin Madde-4 (2) Bendinde Ek-1 listelerinde yer alan işletmelerin, çevre izni veya çevre izin ve lisansı alması zorunludur denilmektedir. Konuyla ilgili yönetmeliğin 5. Maddesi (1), a) bendine gereğince çimento fabrikası için Konya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne başvurularak Çevre İzni alınacaktır. Çevre İzni alınması sırasında Emisyon Ölçümleri yapılacaktır. Projenin tüm aşamalarında; tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak Yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren (değişiklik: tarih ve sayılı Resmi Gazete) Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. IV.3.9. Gürültü Arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında kullanılacak ağır iş makineleri ve taşıma araçlarının çalışması gürültüye neden olacaktır. Projenin inşaat aşamasında oluşacak gürültü lokal ve geçici olup, inşaat bitiminde sona erecektir. Bu aşama süresince, çalışanların ve gürültü etkileşim alanında bulunan kişilerin sağlığını koruyabilmek amacıyla, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği ile İş Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü hükümlerine uyulacaktır. İnşaat aşamasında meydana gelecek gürültünün çalışanlara ve yakın çevrede yaşayanlara etkisini en aza indirgemek amacıyla, araçların tümü aynı zamanda çalıştırılmayacak, kademeli olarak çalıştırılacaktır. Ayrıca makine ve ekipmanların düzenli bakımları yapılarak gürültü düzeyleri daha alt seviyelere çekilecektir. Çimento fabrikasının işletilmesi sırasında ortaya çıkacak gürültü değerleri net olarak hesaplanamamaktadır. Ancak tesis bünyesinde kullanılacak ekipmanlardan başlıca gürültü kaynakları Döner Fırın, Kırıcı Tesisi(Konkasör), Kömür Değirmeni, Farin Değirmeni, Çimento Değirmeni ve Elektro Filtre Fanlarıdır. Bu gürültü kaynakları tesiste kapalı alanda olacaktır. Ayrıca bu ekipmanlardan kaynaklı gürültünün seviyesini azaltılabilmesi için ekipmanların montajı sırasında ses izolasyonu yapılacaktır. Üniteler kapalı alanda gerçekleştirildiğinden, bina duvarları ses yutucu özellik gösterecek ve üretim esnasında bina içinde oluşacak gürültünün bina dışına etkisi olmayacaktır. 52

58 Çimento Fabrikası; tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan, Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 listesi 2.1 Çimento klinkeri ve entegre çimento üretim tesisleri kapsamında yer almaktadır tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği (ÇGDYY) hükümlerince Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2 listesinde yer alan işletme ve tesisler için Akustik Rapor hazırlanmalıdır. Akustik rapor kapsamında faaliyetin inşaat ve işletme aşamalarında meydana gelecek gürültü değerleri hesaplanarak yakın yerleşimlere göre değerlendirmeler yapılacaktır. İnşaat ve işletme aşamasında tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. 53

59 BÖLÜM V: HALKIN KATILIMI V.1. Projeden Etkilenmesi Olası Halkın Belirlenmesi ve Halkın Görüşlerinin ÇED Çalışmasına Yansıtılması İçin Önerilen Yöntemler BZR Madencilik Nakliye Yapı İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından Konya İli, Selçuklu İlçesi sınırları içerisinde Çimento Fabrikası Projesinin inşa edilmesi ve işletilmesi planlanmaktadır. Proje ile ilgili olarak, yöre halkını bilgilendirmek, görüş ve önerilerini almak için, Konya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün uygun göreceği alanda Halkın Katılımı Toplantısı yapılacaktır. Halkın Katılımı Toplantısı öncesi; A tarih ve sayılı ÇED Yönetmeliği'nin 9. Maddesi gereğince, proje etki alanında bulunan yöre halkını yatırım hakkında bilgilendirmek, projeye ilişkin görüş ve önerilerini almak üzere Halkın Katılımı Toplantısı düzenlenmesi planlanmaktadır. Toplantı öncesi toplantı tarihini, saatini, yerini ve konusunu belirleyen bir ilan hazırlanacak ve toplantıdan en az 10 gün önce ulusal düzeyde yayınlanan bir gazete ile yerel düzeyde yayınlanan bir gazetede ilan edilecektir. B- Halkın Katılım Toplantısı nın yeri, tarihi ve saatinin yer aldığı duyuru metinleri toplantı öncesinde halkın görebileceği yerlerde ilan edilecektir. C- Halkı Bilgilendirme Toplantısı için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Konya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ve/veya Kapsam Belirleme ve İnceleme Değerlendirme Komisyonu üyelerinin bu konuda görüş ve önerileri ayrıca değerlendirilecektir. V.2. Görüşlerine Başvurulması Öngörülen Diğer Taraflar Söz konusu proje ile ilişkisi olabilecek kamu kurum ve kuruluşları ile faaliyetten etkilenecek yöre halkının görüşlerine başvurulabilir. V.3. Bu Konuda Verebileceği Diğer Bilgi ve Belgeler Bu başlık altında verilecek başka bir husus bulunmamaktadır. 54

60 BÖLÜM VI: YUKARIDA VERİLEN BAŞLIKLARA GÖRE TEMİN EDİLEN BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ Proje konusu faaliyet; BZR MADENCİLİK NAKLİYE YAPI İNŞAAT TURİZM tarafından Konya İli, Selçuklu İlçesi sınırlarında yer alan İR 7914 nolu ruhsat sahası içinde işletilmesi planlanan Çimento Fabrikası projesidir. Proje alanı olarak ,833 m 2 alan seçilmiştir. Faaliyet alanı ve çevresinde malzeme ocakları, kırma-eleme tesisleri yer almaktadır. Proje alanının m 2.lik kısmında BZR Madencilik Nakliye Yapı İnşaat Turizm Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ile sahipleri aynı olan Bezirciler Nakliyat İnşaat Tic. San. Ltd. Şti. tarafından Klinker Öğütme Tesisi nin işletilmesi planlanmış ve 06/09/2007 tarih ve 1103/5215 sayı ile ÇED Gerekli Değildir Belgesi alınmıştır. Söz konusu alanda planlanan Klinker Öğütme Tesisi yerine BZR Madencilik Nakliye Yapı İnşaat Turizm Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi tarafından bölge ve ülke genelinde çimento talebi değerlendirilerek Çimento Fabrikası yapılması ve işletilmesi planlanmıştır. Faaliyet alanı, Bezirciler Nakliyat İnşaat Tic. San. Ltd. Şti. ne ait İR 7914 nolu işletme ruhsatı içinde yer almaktadır. Çimento fabrikasının kurulması ile yılda ton klinker üretilecek olup, klinkerin alçıtaşı ve puzolanik malzemeler ile karıştırılarak öğütülmesi sonrası yıllık ton çimento üretimi gerçekleştirilecektir. BZR Madencilik Nakliye Yapı İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından işletilecek Çimento Fabrikasında; katkılı portland çimento üretilmesi, torbalı ve dökme çimento olarak yurt içine ve yurt dışına pazarlanması planlanmaktadır. Çimento; klinker, puzolanik malzemelerin (tras, cürüf, vb.) belli oranlarda değirmenler de karıştırılarak öğütülmesi sonucu elde edilen yapı malzemesidir. Çimento üretiminde ilk aşama, belirli kimyasal kompozisyona sahip kalker ve kilin öğütülerek ince bir toz haline getirilmesidir. Bu toz farin olarak adlandırılmaktadır. Farin homojenize edildikten sonra fırınlanarak pişirilmektedir. Pişirilme işlemi sonucunda klinker elde edilmektedir. Fırından çıkan sıcak klinker soğutma ünitesinde soğutularak silolarda depolanacaktır. Üretilecek çimento silolarda depolanarak piyasadan gelen talepler doğrultusunda dökme ya da torbalı olarak piyasaya arz edilecektir. Projenin inşaat aşamasında 100 kişi, işletme aşamasında ise 500 kişinin istihdam edilmesi planlanmaktadır. Projenin inşaat ve işletme aşamalarında oluşması beklenen çevresel etkilere aşağıda yer verilmiştir. Çimento fabrikası ve malzeme ocakları ile ilgili olarak tarih ver sayılı Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre Çevre İzni alınacaktır. 55

61 Katı Atıklar Söz konusu projenin inşaat ve işletme aşamalarında çalışan personelden kaynaklı katı atık oluşumu söz konusudur. Oluşacak katı atıklar; niteliklerine göre (organik, plastik, cam, kağıt, metal, vb.) ayrı ayrı biriktirme kaplarında toplanarak görünüş, koku, toz, sızdırma ve benzer faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde kapalı özel araçlarla taşınacaktır. Geri dönüşümü ve değerlendirilmesi mümkün olamayan katı atıklar, şantiyede ve malzeme ocağı sahalarında çöp konteynırlarında biriktirilecek ve düzenli olarak çalışanlar tarafından Konya Büyükşehir Belediyesi çöp toplama sahasına uzaklaştırılacaktır. Evsel nitelikli atıkların içerinde tekrar kullanımı ve geri dönüşümü mümkün olan katı atıklar (kağıt, cam, plastik, metal kutular vb.) organik kökenli atıklardan ayrı olarak biriktirilecek ve tarih ve yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümleri doğrultusunda çevre lisansı almış geri dönüşüm tesislerine verilecektir. Hafriyat Proje ünitelerinin inşası sırasında yapılacak kazı çalışmaları sonucunda hafriyat malzemesi meydana gelecektir. Hafriyat işlemleri sırasında ortaya çıkan hafriyat malzemesi kireçtaşı ve kilden meydana gelmektedir. Bu nedenle kazı işlemlerinden çıkarılacak hafriyat malzemesinin, hammadde olarak kullanıma uygun olan kısmının hammadde olarak kullanılması planlanmaktadır. Geri kalan hafriyat malzemesi tesis alanı sınırlarında saha düzenlemelerinde kullanılacaktır. Sıvı Atıklar Proje kapsamında inşaat ve işletme aşamalarında çalışacak personelden kaynaklı atıksuların oluşması söz konusudur. Faaliyet alanı, Konya Büyükşehir Belediyesi mücavir alanda yer almaktadır. Ancak bölgede henüz kanalizasyon sistemi bulunmamaktadır. Atıksuların ilk etapta Konya Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemine verilmesi hususunda gerekli bağlantının yapılması amacıyla Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığına başvuru yapılacaktır. Konya Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemine bağlantının sağlanamaması durumunda ise, inşaat ve işletme aşamasında; çalışacak olan toplam personel sayısı 84 kişinin üzerinde olacağından, tarih ve sayılı Resmi Gazetede Yayımlanarak Yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliği ne göre proje kapsamında arıtma tesisi yapılması planlanmaktadır. İnşaat ve işletme aşamalarında paket atıksu arıtma tesisinin işletilmesi durumunda 15/03/2012 Tarih ve 2012/9 sayılı Atıksu Arıtma/Derin Deniz Deşarjı Proje Onayı genelgesi kapsamında Atıksu Arıtma Tesisi Projesi hazırlatarak ilgili mercilerden (Belediye, Valilik ya da Çevre ve Şehircilik Bakanlığı) Proje Onayı alınacaktır. 56

62 Tehlikeli Atık, Atık Pil ve Akümülatörler İnşaat ve işletme aşamasında meydana gelecek tehlikeli atıklar, inşaat ve işletme aşamasında tehlikeli atıkların geçici depolanması için ayrılmış alanda toplanacak ve taşıma lisansı olan taşıyıcı firmalar tarafından şantiyeden özel araçlarla alınarak çevre lisanslı bertaraf tesislerine verilecektir. Tıbbi Atıklar İnşaat ve işletme aşamalarında meydana gelebilecek kazalarda sosyal ve idari tesislerin bulunduğu Çimento Fabrikası tesis alanı içerisinde kurulacak olan revir ünitesi kullanılacaktır. Önemli yaralanmalarda revirde yapılacak ilk müdahalenin ardından en yakın sağlık kuruluşlarından yararlanılacaktır. İnşaat ve işletme aşamasında meydana gelecek tıbbi atıklar, Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nin 13. maddesi gereği diğer atıklardan ayrı, özel sızdırmaz özellikteki tıbbi atık poşetlerinde biriktirilecek ve çevre lisansı almış firmalar gönderilecektir. Ömrünü Tamamlamış Lastikler İnşaat ve işletme aşamalarında meydana gelmesi muhtemel ömrünü tamamlamış lastik atıkları, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak (değişiklik tarih ve sayılı Resmi Gazete) yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği gereğince, çevre lisanslı geri kazanım tesislerine verilerek geri kazanımı sağlanacaktır. Atık Yağlar: İnşaat ve işletme aşamalarında bakım onarım ve yağ değişimlerinden kaynaklı meydana gelecek atık yağların Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Ek-1 de verilen parametrelere göre analizleri yaptırılarak kategorisi belirlenecek ve kategorilerine göre ayrı ayrı sızdırmaz tanklarda toplanacaktır. Atık yağ depolama tankları kırmızı renkli olacak ve üzerinde ATIK YAĞ ibaresi bulunacaktır. İnşaat ve işletme aşamalarında oluşacak atık yağların taşınması, toplanması ve bertaraftı konusunda tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 9 da (Atık Yağ Üreticisinin Yükümlülükleri) belirtilen hükümlere uyularak, oluşacak atık yağların söz konusu yönetmelik hükümlerine uygun şekilde bertaraftı sağlanacaktır. Bitkisel Atık Yağlar Projenin inşaatı ve işletme aşamasında çalışacak olan personelin yemekleri dışarıdan yemek firmalarından hazır ya da şantiye/idari binada pişirilerek karşılanması planlanmaktadır. İnşaat ve işletme aşamasında personelin yemek ihtiyacı şantiye/idari binada pişirilmesi durumunda bitkisel atık yağ oluşumu söz konusu olacaktır. İnşaat ve işletme aşamasında oluşması muhtemel bitkisel atık yağlar, sızdırmaz, iç ve dış yüzeyleri korozyona dayanıklı bidonlarda toplanarak çevre izin ve lisanslı bitkisel atık yağ geri kazanım tesislerine verilerek geri kazanımı sağlanacaktır. 57

63 Emisyon Değeri Gaz Emisyonları Proje kapsamında iş makinelerinin kullandığı motorin dışında, fabrika ünitelerinde ithal ve yerli linyit kömürü kullanılacaktır. Proje kapsamında gaz emisyonu oluşumu ile ilgili, ilgili yönetmelikler ve gerekli hükümlerine uyulacaktır. Projenin işletme aşamasında döner fırın yanma gazları sistemde prekalsinasyon ünitesinde kullanılması planlanmaktadır. Üretimde yakıt olarak prosesin güvenliği ve klinker kalitesinin sağlanması amacıyla yüksek kalorili ve %5 kükürt oranını geçmeyecek şekilde kömür kullanılması planlanmaktadır. Kömürün yakılması sonucu kalan kül ve %5 in altında kalan kükürt klinker bünyesinde kalmaktadır. Yakıtın yanması sonucu kül katı atık ve kükürt emisyonu baca gazı olarak dışarı atılmamakta ve Yönetmelik sınır değerlerin altında kalmaktadır. Tesiste sürekli olarak otomatik emisyon ölçüm cihazı bulundurulacak olup, ölçüm sonuçlarına göre yönetmelik sınır değerlerinde herhangi bir aşma söz konusu olduğunda tesisin faaliyeti durdurulacaktır. Tesis ile Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü arasında online bağlantı sağlanarak emisyonların daha kolay izlenmesi sağlanacaktır. Toz Emisyonu Proje kapsamında inşaat esnasında toz oluşumu, kazı ve malzeme taşınımı esnasında oluşacak olup, işletme aşamasında toz oluşumu malzeme ocaklarından nakliye sırasında oluşacaktır. Çimento fabrikasında toz oluşumu, malzeme ocaklarından getirilen hammaddelerin hazırlanması (silolara boşaltım) sırasında olacaktır. Proje alanında toz oluşumunun meydana geleceği her aşamada, tozlanmaya karşı gerekli bütün önlemler alınacaktır. Proje kapsamında işletilecek çimento fabrikası; söz konusu proje tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin Ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik kapsamında Ek-1 Çevreye Kirletici Etkisi Yüksek Olan Faaliyet Veya Tesisler (Ek:RG-24/2/ ) listesinde 2.1 Çimento klinkeri ve entegre çimento üretim tesisleri, sınıfında yer almaktadır, aynı yönetmeliğin Madde-4 (2) Bendinde Ek-1 listelerinde yer alan işletmelerin, çevre izni veya çevre izin ve lisansı alması zorunludur denilmektedir. Konuyla ilgili yönetmeliğin 5. Maddesi (1), a) bendine gereğince çimento fabrikası için Konya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne başvurularak Çevre İzni alınacaktır. Çevre İzni alınması sırasında Emisyon Ölçümleri yapılacaktır. Gürültü Arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında kullanılacak ağır iş makineleri ve taşıma araçlarının çalışması gürültüye neden olacaktır. Projenin inşaat aşamasında oluşacak gürültü lokal ve geçici olup, inşaat bitiminde sona erecektir. Bu aşama süresince, çalışanların ve gürültü etkileşim alanında bulunan kişilerin sağlığını koruyabilmek amacıyla, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği ile İş Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü hükümlerine uyulacaktır. 58

64 İnşaat aşamasında meydana gelecek gürültünün çalışanlara ve yakın çevrede yaşayanlara etkisini en aza indirgemek amacıyla, araçların tümü aynı zamanda çalıştırılmayacak, kademeli olarak çalıştırılacaktır. Ayrıca makine ve ekipmanların düzenli bakımları yapılarak gürültü düzeyleri daha alt seviyelere çekilecektir. Çimento fabrikasının işletilmesi sırasında ortaya çıkacak gürültü değerleri net olarak hesaplanamamaktadır. Ancak tesis bünyesinde kullanılacak ekipmanlardan başlıca gürültü kaynakları Döner Fırın, Kırıcı Tesisi(Konkasör), Kömür Değirmeni, Farin Değirmeni, Çimento Değirmeni ve Elektro Filtre Fanlarıdır. Bu gürültü kaynakları tesiste kapalı alanda olacaktır. Ayrıca bu ekipmanlardan kaynaklı gürültünün seviyesini azaltılabilmesi için ekipmanların montajı sırasında ses izolasyonu yapılacaktır. Üniteler kapalı alanda gerçekleştirildiğinden, bina duvarları ses yutucu özellik gösterecek ve üretim esnasında bina içinde oluşacak gürültünün bina dışına etkisi olmayacaktır. Çimento Fabrikası; tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan, Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 listesi 2.1 Çimento klinkeri ve entegre çimento üretim tesisleri kapsamında yer almaktadır tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği (ÇGDYY) hükümlerince Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2 listesinde yer alan işletme ve tesisler için Akustik Rapor hazırlanmalıdır. Akustik rapor kapsamında faaliyetin inşaat ve işletme aşamalarında meydana gelecek gürültü değerleri hesaplanarak yakın yerleşimlere göre değerlendirmeler yapılacaktır. Faaliyetin her aşamasında 2872 sayılı Çevre Kanunu ve meri mevzuatlar çerçevesinde yürürlükte olan tüm kanun, yönetmelik, tebliğ ve genelgelerde yer alan hususlara uyularak gerekli izinler alınacaktır. İlgili Kanun ve Yönetmelikler; tarih ve Sayılı Çevre Kanunu ve tarih ve sayılı 5491 Sayılı Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği, 4857 Sayılı İş Kanunu, 3213 Sayılı Maden Kanunu, 167 Sayılı Yeraltı Suları Kanunu, 5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, Tarih ve Sayılı Maden ve Taşocağı İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Tozla Mücadeleyle İlgili Yönetmelik tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazetede (değişiklik: tarih ve sayılı Resmi Gazete) yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazetede (değişiklik: tarih ve sayılı Resmi Gazete) yayımlanarak yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği 59

65 tarih ve sayılı Resmi Gazetede (değişiklik: tarih ve sayılı Resmi Gazete) yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazetede (değişiklik: tarih ve sayılı Resmi Gazete) yayımlanan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği, 19 Nisan 2005 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak (değişiklik tarih ve sayılı Resmi Gazete) yürürlüğe giren Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayı Resmi Gazetede yayımlanan Toprak Kirliliğinin Kontrolü Ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği, tarih ve sayılı Resmi Gazetede (değişiklik: tarih ve sayılı Resmi Gazete) yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği, tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Sonuç olarak; faaliyetin insan sağlığı ve çevre açısından olumsuz etkilerinin minimuma indirilmesi amacıyla ilgili yönetmelik hükümlerine uyulacak ve alınması gereken tüm izinler alınacaktır. 60

66 NOTLAR VE KAYNAKLAR AKMAN Y., Çevre Kirliliği- Çevre Biyolojisi Kitabı, Palme Yayın, Ankara, 2000 Biyoloji terimler sözlüğü/ Proje Başkanları Sevinç Karol, Zekiye Suludere, Cevat Ayvalı.- 3. Bsk.- Ankara: Türk Dil Kurumu, 2004 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği İle İlgili Genel Bilgiler, 1995 ÇOLAK, E., YİĞİT, N., v.d.çevresel Etki Değerlendirme Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Resmi Web Sitesi ( ÖZGÜVEN, N. (Doç. Dr.) Endüstriyel Gürültü Kontrolü ; TMMOB Makine Mühendisleri Odası T.C.Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Afet İşleri Genel Müdürlüğü, Deprem Araştırma Dairesi Resmi Web Sitesi( TUİK,

67 EKLER EK 1: EK 2: EK 3: EK 4: EK 5: EK 6: RESMİ BELGELER AVAN YERLEŞİM PLANI 1/ ÖLÇEKLİ TOPOĞRAFİK HARİTA ÇEVRE DÜZENİ PLANI VE LEJANTI JEOLOJİ HARİTASI METEOROLOJİ BÜLTENİ 62