İKTİSADİ DÜŞÜNCELER TARİHİ DR. NEVZAT ŞİMŞEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ 2017-2018 2.DERS İKT-3003
Sokrates Sonrası: Aristoteles MÖ 384 MÖ 322 Platon un öğrencisi Makedonya kralının oğlu İskender e dersler vermiş Likeion isimli okulu kurmuş Mantık, tarih, fizik, felsefe, politika, güzel konuşma sanatı (retorik) ve ahlak konularında eserler vermiştir.
Sokrates Sonrası: Aristoteles - Metodolojisi Evren, bireysel ve maddesel varlıklardan, tikellerden oluşmuştur. Tümel kavramlar, sadece isimlerdir, nominallerdir. Politics Nicomachean Ethics Tanımlama, kavramlaştırma, parametreleştirme yöntemi
Sokrates Sonrası: Devlet ve İşbölümü Düşüncesi - Platon Temel soru: İdeal devletin nasıl ve hangi esaslar üzerinde kurulması gerektiği Antik Yunan filozofları toplumsal sınıflar ile ne üretilecek ne kadar üretilecek kimin için üretilecek hangi kaynaklarla üretilecek gibi sorulara cevap vermişlerdir.
Sokrates Sonrası: Devlet ve İşbölümü Düşüncesi - Platon Platon da işbölümü doğuştan gelen farklılığa göre iken Smith de uzmanlaşma doğuştan değil sonradan kazanılan bir özelliktir. Platon ideal devleti sınıflı toplum yapısına dayandırdığı için, ideal devlet düzeninin devamı için de bu yapı korunmalıdır. Platon devlet konusundaki görüşlerinde ideal olana ulaşıldığını söylemiyor, ideal olanı tasavvur ediyor.
Sokrates Sonrası: Ekonomik değişimler ve siyasal rejimler Platon
Sokrates Sonrası: Aristo İdeal Devlet Bilgeliğe inanç İdeal devlette bireylerin eğitimli ve ahlaklı olması İdeal devlet vatandaşları Yönetenler Askerler Devlet adamları Din adamları Yönetilenler Çiftçiler Zanaatkarlar İşçiler Köleler
Sokrates Sonrası: Aristo Devlet Yönetimi Yönetim şeklinden ziyade yönetim tarzı İsmi ve şekli ne olursa olsun, bütün vatandaşların haklarının korunmasına titizlikle dikkat edilen yöneticilerin adaletten ayrılmaksızın hizmet gördükleri bir devlet düzenin ülkelere göre değişmek ile birlikte en iyi ve faydalı devlet yönetim şekli olacağını özellikle belirtmektedir.
Sokrates Sonrası: Aristo Mülkiyet rejimi Platon toplu mülkiyet gerekçelerinden biri, bu sınıfların birliğini sağlamaktı. Platon un mutlak birlik ilkesinin 3 ilkeye aykırı düştüğünü söyler Çeşitlilik Karşılıklılık Kendine yeterlik
Sokrates Sonrası: Aristo Mülkiyet rejimi Aristo nun özel mülkiyeti savunma gerekçeleri: İlerleme Barış Zevk Tecrübe İyilikseverlik İnsanların ihtiyaçları sınırlı olduğu halde, istekleri / ihtirasları sınırsızdır. İhtiyaçların karşılanması için üretimde bulunmak doğal olduğu halde, isteklerin tatmini için üretimde bulunmak doğal değildir.
Sokrates Sonrası: Aristo Kölelik Site içinde üretimi kim gerçekleştirecek? Köleler
Sokrates Sonrası: Platon Ticaret (hatırlatma) Eski Yunan da ticaret hakkında ortaya atılan görüşler, dönemin sosyal ve ekonomik yapısıyla uyumludur. Platon, site içinde tüccar sınıfının olmasını kabul etmektedir. Platon, sınıfsal yapının bozulmaması için de fazlaca servet sahibi olunmasını arzulamıyor.
Sokrates Sonrası: Aristo Ticaret Ticaretin meşruluğu sorunu Mal, mülk, servet edinme yolları Krematistik Doğal krematistik Oeconomicus: Ev ekonomisi M-P-M Doğal olmayan krematistik: Ticari ekonomi P-M-P
Sokrates Sonrası: Aristo Değer 1. Bir malın bizatihi yerinde kullanımı (kullanım değeri) 2. Bir malın zaruri olmayan kullanımı (değişim değeri) Piyasa fiyatı, monopolcü yapı nedeniyle hakkaniyetli bir değişim değerini ifade etmeyecektir. Aristo, piyasa değişim sisteminden ayrı, tarafları eşit oranda tatmin edecek bir değişim mekanizması kurmaya çalışmıştır.
Sokrates Sonrası: Aristo Doğal olmayan krematistik faaliyetler Yok edilmesi gereken krematistik faaliyetler 1. Dış ticaret 2. Faizcilik 3. Ücretli çalışma (emeğini para karşılığı satma) 4. Monopol (malları sonradan pahalı satmak üzere kapatmak)
Sokrates Sonrası: Aristo Doğal olmayan krematistik faaliyetler Dış Ticaret Kabul ettiği dış ticaret, kazanç ve para biriktirmek için değil, sitenin ihtiyacı için gerekli olandır.
Sokrates Sonrası: Aristo Doğal olmayan krematistik faaliyetler Faiz Faizden sağlanan kazanç, doğrudan doğruya paranın kendi varlığından kaynaklanır ve paranın ortaya çıkmasına neden olan amaca aykırıdır. Doğal olmayan servet edinme yöntemlerinden en kötüsüdür.
Sokrates Sonrası: Aristo Doğal olmayan krematistik faaliyetler Ücretli çalışma Çalışıp üretmek, kölelerin işidir. Çünkü yurttaşların hem erdemlerinin gelişebilmesi hem de siyasal etkinliğin yürütülebilmesi için boş vakte ihtiyaçları vardır.
Sokrates Sonrası: Aristo Doğal olmayan krematistik faaliyetler Monopol Aristo monopol eğiliminin ticaret ve para kullanımının başlamasıyla birlikte ortaya çıktığını, tüccar sınıfının daima mümkün olan en yüksek kara ulaşmayı amaçladıklarını ve zaman içinde bu amaçla, malları ucuza kapatıp pahalıya satmalarına imkan veren yöntemler geliştirdiklerini anlatır ve bu duruma karşı çıkar.
Sokrates Sonrası: Aristo Para Değişime konu olan bütün malların değer olarak birbirleri ile karşılaştırılabilmeleri gerekmektedir. Bu nedenle para değişime girmektedir. Bu şekilde para bir aracılık işlemi görmektedir. Çünkü değer bakımından her şeyin ölçüsü paradır ve malların birbirlerinden değerli olup olmadığı bu ölçü ile belirlenmiştir. Yani kaç çift ayakkabının bir eve veya yiyecek miktarına eşit olacağı para ile ölçülür. Ayrıca para gelecekteki değişimin de bir garantisi olmaktadır. Farz edelim ki şu anda her hangi bir değişime ihtiyaç duymamaktayız. Ama gelecekte ihtiyacımız olan malları alabilmemiz için para bir güvencedir. Aristo, paranın değişim aracı, hesap birimi ve değer biriktirme aracı şeklindeki üç temel fonksiyonunu belirlemiştir. Borç ödeme ölçüsü fonksiyonu? Metalist para anlayışı
Hellenistik Felsefeler Kynikler (Diyojen) Stoacılık Epikürcülük Yurttaş ile ilgili olmasının yerine bütün insanlığa yönelik genel ilkeler Yurttaş yerine özgür birey Olimpik tanrılara inanç yerine yeni felsefelerin bir din gibi algılanması
Hellenistik Felsefeler- Kynikler Kurucusu Diojen (MÖ 404 - MÖ 323) Köpeği sembol seçmişlerdir Temel felsefeleri, istekten arınmadır.
Hellenistik Felsefeler- Stoacılar Felsefe, insanı ve nasıl yaşaması gerektiği üzerine yapılıyor. Kıbrıslı Zenon (MÖ 336 - MÖ 264) İnsanın huzura kavuşması için her türlü ihtiras, zevk ve istekten arınması Romalılarda kısmen değişime uğruyor Doğal hukuk kavramı
Hellenistik Felsefeler- Epikürcülük Epicurus (MÖ 341 MÖ 270) Ekonomik problemin isteklerin sınırlanması yoluyla çözümlenmesi En değerli şey hayat Hayatın amacı mutluluk Sınırsız olan ihtiyaçlar değil, isteklerdir