Kas Dokusunun Gelişimi Doç.Dr. E.Elif Güzel
Kasların çoğunluğu mezodermden gelişir paraksiyal mezoderm lateral mezodermin somatik ve splanknik tabakaları neural krest hücreleri
Paraksiyal mezoderm İskelet Kası Gelişimi baş bölgesindeki 7 adet somitomer baş bölgesi kasları oksipital bölgeyle sakral bölge arasında dizili somitler vücut duvarı ve ekstremite kasları
Somitteki gelişim evreleri Somitler segmentasyonun ardından epitelize olurlar. Her somitin ventral bölgesi yeniden mezenşimal yapı kazanır; sklerotom. Somitin dorsal kısmındaki hücreler dermatom (dermise farklanacak) ventrolateral (VL) ve dorsomedial (DM) kenarlarda bulunan kas yapıcı bölgeler VL ve DM bölgedeki hücreler göç eder ve dermatomun ventralinde progenitör kas hücrelerini oluşturmak üzere çoğalırlar; miyotom. VL bölgedeki hücrelerin bir kısmı bitişiğindeki lateral mezodermin somatik tabakasına göç eder
Lateral somitik sınır; somit ve lateral mezoderminin somatik tabakası arasında bulunur. İki mezoderm bölgesini ayırır: 1. Yalnızca somit kökenli hücreler içeren primaksiyal bölge, 2. Lateral mezodermin somatik tabakası ve miyotomun VL kenarından bu tabakaya göç eden somit hücrelerini içeren abaksiyal bölge. Abaksiyal myoblastlar lateral plak mezoderminden gelen sinyallerle farklılaşırken, primaksiyal myoblastlar notokord ve nöral tüpten sinyal alırlar.
Primaksiyal öncü kas hücreleri (miyoblastlar) Sırt kasları Omuz ekleminin bazı kasları İnterkostal kaslar Abaksiyal öncü kas hücreleri (miyoblastlar) İnfrahyoid kas Karın ön duvarı kasları Ekstremite kasları
Gelişmekte Olan Kasların İnnervasyonu Somitler gibi miyotomlar da segmentlere ayrılır. Miyotom Epimer Hipomer Her segment bir spinal sinir ile innerve edilir. Dorsal primer ramus Ventral primer ramus (ekstremitelerde ön ve arka bölümlere ayrılır)
Somitomerler Gevşekçe organize olmuş yapılar halinde kalırlar
Farklılaşma sırasında, miyoblastlar kaynaşır ve uzun çok çekirdekli kas liflerini yaparlar. sitoplazmalarında miyofibriller belirir, 3. ayın sonunda tipik iskelet kası ortaya çıkar.
Kas Gelişiminin Moleküler Denetimi Lateral mezodermden BMP, ektodermden WNT VL hücreleri etkiler, Nöral tüp ve notokorddan gelen sinyaller (SHH ve WNT) DM hücreleri etkiler. MyoD ve MYF5 genleri kas gelişiminde önemli miyojenik düzenleyici faktörlerdir. Mezenşimal hücrelerde myoblastların farklılaşmasını uyarırlar.
Kasların Biçimlenmesi Myoblastların içine göç ettikleri mezenşimal doku kasları biçimlendirecek olan bağ dokusunun kaynağını oluşturur. Bağ dokularının kökenleri Baş bölgesi; nöral krest hücreleri Servikal ve oksipital bölgede; paraksiyal mezoderm Vücut duvarı ve ekstremitelerde; lateral mezodermin somatik tabakası
Paraksiyal mezoderm kökenlidir. Baş Bölgesi Kasları 7 çift somitomerden ve oksipital somitlerden oluşur. dil göz (ektodermden gelişen iris haricinde) faringeal arkuslarla ilgili iskelet kaslarının tamamı Nöral krest hücrelerinden köken alan bağ dokusu tarafından biçimlendirilirler.
Ekstremite Kasları Somitlerin dorsolateral hücreleri kasları oluşturmak için ekstremite tomurcuklarına göç eder. Ekstremite kasları ilk olarak 7. haftada ekstremite tomurcuklarında mezenşimal doku yoğunlaşması olarak belirirler. Oluşacak kasları biçimlendirecek olan bağ dokusu lateral mezodermin somatik tabakasından köken alır. Tomurcukların uzamasıyla kaslar fleksör ve ekstansör bileşenlerine ayrılır.
Ekstremite kaslarının innervasyonu Tomurcukların oluşmasıyla miyotomlarla aynı segmentteki uygun spinal sinirlerin venral primer ramusları mezenşimal dokuya penetre olur. İskelet kasları birkaç miyotomun birleşmesiyle oluşur, bu sebeple birden fazla spinal segmentten innerve olurlar. Sinirlerin öncül kas hücreleriyle erken safhada ilişki kurmaları fonksiyonel gelişim için önemlidir.
Kalp Kası Gelişimi Kalp tüpünün etrafını saran splanknik mezodermden gelişir. Myoblastlar kaynaşmazlar, birbirlerine özel bağlarla sımsıkı tutunurlar.
Düz Kas Gelişimi Büyük arterlerin düz kasları lateral mezodermin splanknik tabakasından ve nöral krest hücrelerinden gelişir. Koroner arterlerin düz kasları proepikardiyal hücrelerden ve nöral krest hücrelerinden gelişir. Barsak ve türevlerinin çevresindeki düz kaslar lateral mezodermin splanknik tabakasından farklanırlar. Ektoderm kökenli düz kaslar -Pupil sfinkter ve dilatör kasları -Meme ve ter bezlerindeki kas dokusu
Konjenital Malformasyonlar 1. Kasın tam/ kısmi noksanlığı Poland sekansı pektoralis minor/major kaslarının yokluğu 1/20000 doğum aynı tarafta parmak anomalileri aynı tarafta meme başı ve areolada yer değişikliği
2. Müsküler distrofi, X kromozomu üzerindeki distrofinle ilgili genin mutasyonu sonucu ortaya çıkar. Distrofin kas hücre iskeletini hücre dışı maddeye bağlayan sitoplazmik proteindir. İki tip müsküler distrofi: Duchenne müsküler distrofi Erkeklerde sık X e bağlı resesif geçiş Becker müsküler distrofi
Kaynaklar 1. The Developing Human: Clinically Oriented Embryology by Keith L. Moore, T. V. N. Persaud and Mark G. Torchia (2013). 9 th ed. Elsevier Saunders, Philadelphia. ISBN: 978-0-8089-2444-9 2. Langman s Medical Embryology by T.W. Sadler (2012). 12 th ed. Lippincott Williams & Wilkins, Philadelphia. ISBN: 978-1-4511-4461-1 3. Netter s Atlas of Human Embryology by Larry R. Cochard (2002). 1 st ed, Icon Learning Systems, New Jersey. ISBN 0-914168-99-1