Alkol ve Madde Kullanımında Zehirlenme Prof. Dr. Hakan Coşkunol Ege Üniversitesi BATI ENSTİTÜSÜ Alkol ve Madde Kullanım Biçimleri Nelerdir? Kullanmama Sosyal Kullanım Rekreasyonel Kullanım Riskli Kullanım Zararlı Kullanım Kötüye Kullanım Bağımlılık Fiziksel Bağımlılık
Saptamamız Gereken Nokta için Ölçütler Nerededir? A. Yasal Maddeler Alkol, sigara, kafein vb. B. Yasaların kullanımını sınırladığı durumlar da Yasal maddeler Yaş sınırı Araç kullanma İş yerleri Okul çevresi, Hastane gibi belli ortamlar C. Yasal Olmayan Maddeler Marijuana, eroin, kokain vb.. Madde Kullanımının Yol Açtığı Bozukluklar Entoksikasyon Yoksunluk Amnestik Sendrom Demans Deliryum (Entoksikasyon Yoksunluk) Psikotik Bozukluk (Entoksikasyon Yoksunluk) Anksiyete Bozukluğu (Entoksikasyon Yoksunluk) Duygudurum Bozukluğu (Entoksikasyon Yoksunluk) Cinsel İşlev Bozukluğu (Entoksikasyon Yoksunluk) Uyku Bozukluğu (Entoksikasyon Yoksunluk)
Belirlemede Önemli Klinik Bulgular Kullanıcı Özellikleri Akut Entoksikasyon Bulguları Yoksunluk Bulguları Kronik Entoksikasyon Bulguları Kullanıcı Özellikleri Geçerliliği ve Güvenirliği düşük orta Yaş Giyim tarzı Yaşam biçimi Arkadaş özellikleri Aile özellikleri Dinlediği müzik İlişki biçimi Konuşma ve kelime seçimi
Opiyat Amfetamin İnhalan Hallusinojen Sedatif Hipnotik Alkol Kokain Kafein Kannabis Entoksikasyon Akut Entoksikasyon Bulguları Geçerliliği ve güvenirliği orta yüksek Her madde için farklılık gösterir Her maddenin entoksikasyon belirtisi vardır (Alkol, benzodiazepinler, opioidler, uyarıcılar, marijuana, kokain vb. ) Farklı entoksikasyon bulguları vardır. Her maddenin entoksikasyonunun belirlenmesi aynı geçerlilik ve güvenirlikte değildir. Madde kullanım miktarı Çoğul madde entoksikasyonu Kişinin tolerans düzeyi
Bağımlılık Kötüye Kullanım Entoksikasyon Alkol X X X Amfetaminler X X X Kafein X X Kannabis X X X Kokain X X X Hallusinojenler X X X Uçucular X X X Nikotin X Opiyatlar X X X Fensiklidin X X X Sedatif-Hipnotikler X X X Çoğul Madde X Diğer X X X Deliryum Demans Amnestik Bozukluk Psikotik Bozukluk Alkol E/Y K K E/Y Amfetaminler E E Kafein Kannabis E E Kokain E E Hallusinojenler E K E Uçucular E E Nikotin E Opiyatlar E E Fensiklidin E E Sedatif-Hipnotikler E/Y K K E/Y Diğer E/Y K K E/Y
Duyguduru m Bozukluğu Anksiyete Bozukluğu Cinsel İslv Bozukluğu Uyku Bozukluğu Alkol E/Y E/Y E E/Y Amfetaminler E/Y E E E/Y Kafein E Kannabis E Kokain E/Y E/Y E E/Y Hallusinojenler E E Uçucular E E Nikotin E E E/Y Opiyatlar E Fensiklidin E E Sedatif-Hipnotikler E/Y E/Y E E/Y Diğer E/Y E/Y E E/Y Bulgular Opiyat Sersemlik hissi veya koma Sözü ağızda gevelercesine konuşma Dikkat veya bellek bozukluğu Öfori ve sonrasında apati Pupiller konstriksiyon Deliryum, psikotik bozukluk
Amfetamin Bulgular Taşikardi veya bradikardi Pupilla dilatasyonu Kan basıncı değişiklikleri Terleme veya titreme Bulantı veya kusma Kilo kaybı Psikomotor ajitasyon ya da retardasyon Kas güçlüğü, göğüs ağrısı, kardiak aritmi Konfüzyon, konvülsiyon, diskinezi veya koma Psikoz, Duygudurum Bozukluğu Bulgular Sersemlik hissi Nistagmus Koordinasyon bozukluğu Sözü ağızda gevelercesine konuşma Sendeleyerek yürüme Letarji Reflekslerin yavaşlaması Psikomotor retardasyon Tremor Yaygın kas güçsüzlüğü Bulanık görme veya diplopi Stupor ve koma Deliryum, Psikoz İnhalan
Bulgular Pupilla Dilatasyonu Taşikardi Terleme Çarpıntı Görme bulanıklığı Tremorlar Hallusinojen Koordinasyon bozukluğu Deliryum, Psikoz Bulgular Sedatif Hipnotikler Sözü ağızda gevelercesine konuşma Koordinasyon bozukluğu Dengesiz yürüme Nistagmus Dikkat veya bellek bozukluğu Stupor ve koma Duygudurum, Anksiyete
Bulgular Alkol Sözü ağızda gevelercesine konuşma Koordinasyon bozukluğu Dengesiz yürüme Nistagmus Dikkat veya bellek bozukluğu Stupor ve koma Deliryum, Duygudurum Kokain Bulgular Terleme veya titreme Bulantı veya kusma Kilo kaybı Taşikardi veya bradikardi Pupilla dilatasyonu Kan basıncı değişiklikleri Psikomotor ajitasyon ya da retardasyon Kas güçlüğü, göğüs ağrısı, kardiak aritmi Konfüzyon, konvülsiyon, diskinezi veya koma Psikoz, Duygudurum
Kafein Bulgular Huzursuzluk Sinirlilik Heyecan Uykusuzluk Yüzde kızarma Diürez Gastrointestinal bozukluk Kas seyirmesi Konudan konuya atlama Taşikardi veya kardiak aritmi Yorgunluk duymama dönemleri Psikomotor ajitasyon Anksiyete bozukluğu Bulgular Konjuktival hiperemi İştah artışı Ağız kuruluğu Taşikardi Psikoz, Anksiyete Kannabis
Entoksikasyon Tedavisi Hastaya Yaklaşım Anksiyete ve Ajitasyon Tedavisi Lorazepam 1 2,5 mg Olanzapin 5 10 mg Haloperidol 2 5 mg Ziprasidon 10 20 mg Antagonist tedavi uygulaması Bağımlılık tedavisine yönlendirme Süregen Kullanım Belirtileri Geçerliliği ve Güvenirliği Düşük ve orta Uzun süreli kullanıma bağlı Fiziksel belirtiler Madde kullanma yerine bağlı Madde kullanımına bağlı fiziksel Hastalıklara bağlı Psikolojik Belirtiler Madde kullanımı ile ilişkili psikolojik bozukluklara bağlı
Ayıklık Testleri Standardize Ayıklık Testleri Görevliler sahada çalışırken standardize veya standardize olmayan ayıklık testlerini kullanmalıdırlar. Kişinin alkol veya madde etkisi altında olup olmadığını belirleyip onu gözlen altında tutmak için gereklidir Burada uygulanacak testin türü uygulayacak görevliye bağlıdır. Yürüme ve Dönme Testi Standardize Ayıklık Testleri İki yönlü amaç vardır. Kişi basit emirleri anlar ve bunları uygular. Kişi bir noktada hazır ol pozisyonunda durdurulur. 3 4 saniye bu pozisyon sağlandıktan sonra atılan adımda topuk diğer ayağın hemen ucuna konulacak şekilde küçük adımlarla yavaş olarak 8 10 adım attırılır ve geri dönmesi istenir. 1) başlangıç pozisyonunda dengeyi sağlayamama 2)Erken başlama 3) Durduğu yerde sürekli adım atmaya çalışma 4) topuğu ayakucuna getirecek şekilde adımlayarak yürüyememe 5) Elleri kaldırma 6) uygunsuz dönüş yapma 7) Durma 8) yanlış sayıda adım atma. Kesme noktası 2 puan ve üstüdür. NHTSA çalışmalarında kan alkol seviyesi % 100 üstünde olan veya madde etkisi altında olanların %65i bu teste sorun yaşamıştır.
Horizontal Bakış Nistagmus Testi Standardize Ayıklık Testleri 3 temel belirti vardır. 1) yavaşça hareket eden bir objeyi izlerken yumuşak izlem göz hareketinin bozulması 2) Gözler bir kenara maksimum düzeyde yönlendirilip 4 saniye bekletildiğinde ortaya çıkan nistagmus 3) 45 dereceden daha az bir açıda izlem sürer iken nistagmusun ortaya çıkması. Her 2 göz için bakıldığında toplam maksimum 6 puan oluşur. Kesme noktası 4 puan ve üstüdür. NHTSA çalışmalarında kan alkol seviyesi % 100 üstünde olan veya madde etkisi altında olanların %77 i bu teste sorun yaşamıştır. Tek Ayaküstünde Durma Standardize Ayıklık Testleri Kişi her bir ayağı ayrı değerlendirilmek üzere önce hazır ola geçirilir. 3 4 saniye sonra tek ayağını kaldırması ve 8 10 saniye bu şekilde durması istenir. 1) Diğer ayağı yere basmak 2) Sıçramak, 3) sağa sola sallanmak 4) Elleri kaldırmak puan olarak sayılır. Kesme noktası 2 puan ve üstüdür. NHTSA çalışmalarında kan alkol seviyesi % 100 üstünde olan veya madde etkisi altında olanların %77 i bu teste sorun yaşamıştır.
Standardize Olmayan Ayıklık Testleri El çırpma testi Kişi avucu yukarı bakacak şekilde elini ileri uzatır. Diğer elini ise avucu aşağı bakacak şekilde onun üzerine koyar. Üstteki elini bir avuç yukarı gelecek, birde avuç aşağı gelecek şekilde elinin üstüne hafifçe vurur. Parmak sayma testi Gösterilen parmakların sayısını söylemesi istenir. Parmak burun testi Kişi gözlerini kapayarak parmağını uzaktan burnunun ucuna deydirir. Standardize Olmayan Ayıklık Testleri Rhomberg denge testi Kişi ayakta hazır ol pozisyonunda durur. Başının yukarı gökyüzüne bakacak şekilde kaldırır ve ellerini yana koyar. Denge bozukluğu olup olmadığı değerlendirilir. Sayıları geri sayma testi Sayılar geriye sayılır. ABC testi Alfabenin bütünü veya bazı bölümleri ileri, geri okunur.