Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri

Ebat: px

Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri"

Zeki Bayrak
10 yıl önce
İzleme sayısı:

1 Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri

2 Lityum psikiyatri lerde lityum bazı antikonvülzanlara benzer etki Ayrı ayrı ve yineleyen nöbetler şeklinde ortaya çıkan manik depresyon ve epilepsi Böylece antikonvülzan karbamazepin ve na valproat

3 1990lardan bu yana manik depresyon için yazılan ilaçlar: duygudurum düzenleyicileri Etki mekanizması konusunda inandırıcı bir hastalık merkezli açıklama yok Manik depresyon tedavisinde kullanılmak üzere lityumdan daha karlı ilaçlar araştırıldıkça sıklıkta artış

bir hastalık merkezli açıklama yok Manik depresyon tedavisinde

4 Bipolar depresyon, ardından bipolar spektrum kavramı İlaç şirketlerinin web istelerinde beyin bozukluğu kavramı tıpkı diyabette olduğu gibi ömür boyu ilaç kullanımı Mizaçta dalgalanma görülen her türlü durumda kullanım

kavramı tıpkı diyabette olduğu gibi ömür boyu ilaç

5 Lityum bulunuşu: 1818 pratisyen hekimlerin mesleklerinin profesyonel olarak tanınması için mücadeleye başlaması; gut hastalığı Ürik asit hipotezi sonrası popüler bir şifalı madde: Tescilli içecekler, kaplıcalar, biralar, seven up!

gut hastalığı Ürik asit hipotezi sonrası popüler bir

6 John Cade seryum ve stronsiyum, ardından lityum Üratlara bağlanan toksik bir maddenin maninin nedeni olabileceği fikri: hastalardan elde ettiği idrar örneklerine lityum ekledikten sonra deney hayvanlarına uygulama

olabileceği fikri: hastalardan elde ettiği idrar

7 Mogens Schou lityum tedavisinde hastalık merkezli yaklaşım: imipramin ve lityumu etkileri semptomdan ziyade hastalığın kendisini hedefleyen maddeler Duygudurum düzenleyici fikri: 1980 American Journal of Psychiatry karbamazepin

ziyade hastalığın kendisini hedefleyen maddeler

8 Bölüm: 12 Lityum ve duygudurum düzenleyicilerinin etkileri

9 Deney hayvanlarında toksik etkileri ile farmakolojik etkilerin ayrımı zor Bazı çalışmalarda duygudurum dalgalanmaları üzerine etkinlik yok Manik hastaların lityumla zehirlenmesi

10 Doğrudan lityumun akut mani üzerine özgüllüğünün değerlendirildiği iki çalışma Akut psikotik belirtileri olan mani, şizofreni ve şizoafektif bozukluk hastalarına lityum ve klorpromazin İlaçların etkinliği açısından gruplar arasında fark yok Bir diğeri de lityum vs. pimozid

şizoafektif bozukluk hastalarına lityum ve klorpromazin İlaçların

11 Lityumun önleyici etkisine ilişkin çalışmalarda bırakma etkisi Önleyici etkiyi araştıran ilk plasebo kontrollü çalışmada lityum, na valproat ve plasebo arasında fark yok Yakın tarihli bir çalışmada lityum manik atakların önlenmesinde plasebo ve lamotrijinden etkin

na valproat ve plasebo arasında fark yok Yakın tarihli bir

12 Önleyici etkinlik açısından birçok çalışma ve çelişkili veriler Çalışmalarda nüksetme riski ilk üç ayda tavan, gittikçe azalmakta 1998 uyumlu lityum tedavisi alanlarda bile beş yıl içerisinde %62 nüks

üç ayda tavan, gittikçe azalmakta 1998 uyumlu

13 Lityum alanlarda intihar riski çelişkili veriler Lityum bırakıldıktan sonra ilk bir yıl içinde riskte artış, ardından azalma Bir çalışmada bırakma sonrası risk, başlama öncesinden de düşük Ani olarak bırakma riski arttırmakta

ardından azalma Bir çalışmada bırakma sonrası risk,

14 Duygudurum düzenleyici olarak kullanılan ilaçların etkilerini açıklayacak hastalık modelli kuram yok Yaygın olarak kabul edilen bir hayvan modeli yok Özgül olmayan ilaçların ağır vakalarda daha etkin olduğuna dair veriler

Yaygın olarak kabul edilen bir hayvan modeli yok Özgül

15 İlaç merkezli yaklaşım açısından bakıldığında sedatif etki gösteren her ilaç mani tedavisinde etkin BDT nüksü önlememekte Tedavide kullanılan ilaçlar özgül değil

16 Bölüm: 13 Stimülan ilaçlar ve DEHB

17 Amfetamin ve metilfenidat 1930lardan beri depresyon Günümüzde stimülanlar DEHBde Çocukluk hiperaktivite bozukluğundan hiperaktivite ile birlikte/değil dikkat eksikliği bozukluğu Daha fazla çocuğa tanı

hiperaktivite bozukluğundan hiperaktivite ile

18 ABD de 2005 çocukların %4.4ü stimülan almakta 30 yıl önce İngiltere de 2000 çocuktan biri 1990larda 300 çocuktan biri Son yıllarda yetişkinlerde DEHB: kazançlı ve genişleyen bir pazar (Lead Discovery 2004) Kapsamlı bir çalışma yetişkinlerde sıklık %4

biri 1990larda 300 çocuktan biri Son yıllarda yetişkinlerde

19 ABD de DEHB ve ardından BAB stimülan ve nöroleptik kullanımı sonucu ölen Rebecca Riley (4 y) Ardından nöroleptiklerin kullanımının sınırlandırılması bağımsız psikiyatristler tarafından denetim ve %75 azalma

nöroleptiklerin kullanımının sınırlandırılması

20 DEHB ilaç kullanımı çalışmalarının büyük kısmı Harvard Ün. Prof. Joseph Biederman; ilaç firmalarından elde ettiği kazanç yedi yıllık dönemde 1 milyon doların üzerinde Aynı grup pediatrik bipolar bozukluk 4 yaşındaki çocuklar üzerinde nöroleptiklerin denendiği çeşitli çalışmalar

dönemde 1 milyon doların üzerinde Aynı grup pediatrik bipolar

21 Stimülanlar DEHBye özgül ilaçlar Aslında insan ve hayvanlarda aynı etki Düşük dozda genel aktivitede azalma, odaklanmış dikkatte artış Yüksek dozlarda aktivitede artma Yine de özgül olduğu fikri; atomoksetin

22 ABD de ebeveyn destek grubu DEHBÇY broşüründe stimülanların beyindeki önemli sinir ağlarının birbirleriyle daha etkili bağlantı kurmalarına Stimülanların etkisini DEHB ye temel oluşturabilecek patolojik bir süreçle bağlantılandıran kabul görmüş bir teori yok!

23 Stimülanlar en temel fizyolojik etki uyarılmışlığı arttırmak; konsantrasyon kabiliyetinin artması ve sakin hissetmek (düşük dozlarda) Hayvan ve insanlarla yapılan çalışmalarda düşük dozlarda genel hareketlilikte azalma ve odaklanmış dikkatte artma Keşfetmeye yönelik spontane davranışlarda azalma, tekrarlayan hareketler zombi etkisi

24 Uykusuzluk Kimi zaman ajitasyon Uzun süreli kullanımda psikotik epizotlar Tik ve seğirme gibi anormal hareketler Tolerans gelişimi Yoksunluk belirtileri (halsizlik, depresyon, intihar eğilimi)

25 Kısa süreli (3 4 hafta) çalışmalarda plasebodan üstün (dikkat ve hiperaktivite üzerine) Uzun süreli (6 aylık) bir çalışmada metilfenidat ile plasebo arasında istatistiksel anlamlı fark yok Uzun vadede kalıcı etkinliği gösteren yeterli delil yok

26 Yetişkinlerde DEHBde belirsiz semptomlar; ruh hali dalgalanmaları, sinirlilik, strese karşı tahammülsüzlük Yakın tarihli bir çalışma DEHB tanılı yetişkinlerin %87 en az bir, %56 iki psikiyatrik sorun

27 Stimülanların zararlı etkileri büyümede yavaşlama; hayvanlarda da gösterilen beyin büyümesinde yavaşlama 2006da FDAya bildirilen stimülan alan bir dizi çocukta ani ölüm; kardiyak patolojiler Psikoz Yetişkinlikte bağımlılık riski artışı?

28 DEHBye temel oluşturan teorik bir mekanizma yok Herkes tarafından kabul edilen bir hayvan modeli yok Gönüllülerle yapılan çalışmalarda DEHBli çocuklara benzer etkiler Yetişkinlerde tedavi amaçlı kullanımını haklı çıkaracak yeterli gerekçe yok

Benzer belgeler

Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD

Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD 1 Psikiyatride İlaç Etkisinin Hastalık merkezli Modeli 2 Alternatif İlaç merkezli İlaç Modeli 3 Fiziksel Tedaviler Ve Hastalık merkezli Model 1 Psikiyatride