UZUNLUK ÖLÇÜLERİ Bir nesnenin uzunluğu o nesnenin bir uçtan bir uca ne kadar uzandığını belirtir. Örnekler: Bir alışveriş merkezinde otoparkın kapıya olan uzaklığı, boyumuzun uzunluğu, kalemimizin, masamızın uzunluğu, bir parktaki bankların, salıncakların uzunluğu. Uzunluk ölçmek için uzunluk ölçme aletlerini kullanırız. Uzunluk ölçme aletleri
Çelik metre, üzerinde ölçü birimleri işaretlenmiş, küçük bir kutuya girebilen, ince çelik metalden yapılmış bir uzunluk ölçme aracıdır. Örneğin, pencerelerinizi değiştirirken usta çelik metre ile pencerelerin ölçüsünü alır. Şerit metre bezden yapılmış, sarılmaya uygun metredir. Terzi, dikeceği ceketin ölçülerini şerit metre ile alır.
Ölçme Nedir? Her hangi bir nesnenin ne kadar büyük, küçük veya çok olduğunu belirtmeye ölçme denir. Ölçme, bilinmeyen bir değerin veya bir ölçünün, bilinen bir değer veya bir ölçü ile karşılaştırılması sonucu ortaya çıkar. Bunun için herhangi bir nesneyi bilinen bir birimle karşılaştırmamız gerekir. Bir ölçme işleminde şu üç öğenin mutlaka bulunması gerekmektedir: 1- Ölçülecek bir varlık (Varlığı bir veya birkaç niteliği yönünden ölçebiliriz.) 2- Ölçeceğimiz varlığı veya niteliği doğru olarak ölçebilen bir aracın olması, 3- Sonucun sayı ile anlatımı. Ölçme bir çokluğun içindeki standart birimlerin sayılması işidir. Ölçme işinin sonucu, sayılarla belirtilir. Ölçme sonucunu belirten sayıya o çokluğun ölçümü denir. Örneğin; bir ağacın boyu metre birimiyle ölçülürken, o ağacın boyunun içinde kaç tane metre olduğu sayılır ve sonuç sayılarla ifade edilir.
Ölçmede temel olarak kullanılan sayıya birim denir. Ölçüm, seçilen birime göre değişen bir sayıdır. Uzunluk için metre kütle için gram alan ölçmek için metre kare hacim ölçmek için metre küp sıvı ölçmek için litre ve zaman için de saat gibi temel ölçü birimleri kullanılır.
Günlük hayatımızda uzunluk ölçmek Farklı varlıkların özelliklerini ölçmek için farklı uzunluk ölçü birimleri kullanılır. Örneğin matematikte uzunluk iki nokta arasındaki yer aralığının ölçümüdür. Bunu cm cinsinden ölçeriz. Aşağıdaki doğrunun uzunluğu 8 cm dir. Daha kısa mesafeleri mm cinsinden yaparız. Örneğin uğurböceğinin bir bitki üzerinde aldığı yol mm cinsinden ifade edilebilir. Şehirler arası yollar gibi daha uzun mesafeler km cinsinden ölçülür. Örneğin Muğla-Ankara arası 330 km dir. Bir mobilya imalatçısı ahşap tahta parçalarını mm veya cm cinsinden ölçebilir. Perde ve terzi kumaşları metre cinsinden satılır. Bir metre yaklaşık olarak bir yüzme havuzunun sığ tarafındaki kısmın derinliğidir. 1 kilometreyi 15 dakikada yürüyebilirsiniz.
Uzunluk ölçü birimleri Uluslar arası standartlarla belirlenmiş metrik sisteme göre uzunluk ölçü birimleri kilometre, hektometre, dekametre, metre, desimetre, santimetre ve milimetre olarak ifade edilir. Kilometrenin kısaltılmış hali km Hektametrenin kısaltılmış hali hm Dekametrenin kısaltılmış hali dam Metrenin kısaltılmış hali m Desimetrenin kısaltılmış hali dm Santimetrenin kısaltılmış hali cm Milimetrenin kısaltılmış hali mm dir. Ölçü birimlerinin birbirine çevrilmesi Uzunluk ölçülerini çevirmek için aşağıda gösterildiği gibi bir ölçü merdiveni kullanılır. Kilometre: 1 km = 1000 m = 10 3 m Hektometre: 1 hm = 100 m = 10 2 m Dekametre: 1 dm = 10 m = 10 1 m Metre: 1 m = 1000 mm = 100 cm Desimetre: 1 dm = 100 mm = 10-1 m Santimetre: 1 cm = 10 mm = 10-2 m Milimetre: 1 mm Ölçü merdiveninin basamaklarından yukarıya çıktıkça çevrim birimleri her basamak için 10 ar kat azalır. Aşağıya indikçe her basamak için 10 ar kat artar. Bu nedenle, yukarıdan bir birim istenip aşağıdaki birim isteniyorsa her adım için 10 ile çarparız. Aşağıdan bir birim istenip yukarıdaki birim isteniyorsa her adım için 10 ile böleriz. Örneğin : 1 cm içinde 10 mm vardır. 1 m içinde 100 cm vardır. 1 km içinde 1000 m vardır.
Örnek: a) 5 cm b) 2,5 cm c) 125 cm içinde kaç mm vardır? Cevap: cm, mm nin bir basamak yukarısındadır. Verilen sayıları cm den mm ye çevirmek için 10 ile çarpmalıyız. 1 cm = 10 mm a) 5 cm = 5 10 mm = 50 mm b) 2,5 cm = 2,5 10 mm = 25 mm c) 125 cm = 125 10 mm = 1250 mm ALIŞTIRMA Aşağıda cm cinsinden verilen sayıları mm ye çeviriniz. 1) 2 cm 7) 5,5 cm 2) 4 cm 8) 9,5 cm 3) 6 cm 9) 240 cm 4) 9 cm 10) 350 cm 5) 1,5 cm 11) 500 cm 6) 0,5 cm
Örnek: a) 8 m b) 0,5 m c) 25 m içinde kaç cm vardır? Cevap: m, cm nin iki basamak yukarısındadır. Verilen sayıları m den cm ye çevirmek için 10 10 = 100 ile çarpmalıyız. 1 m = 100 cm a) 8 m = 8 100 = 800 cm b) 0,5 m = 0,5 100 = 50 cm c) 25 m = 25 100 = 2500 cm ALIŞTIRMA Aşağıda m cinsinden verilen sayıları cm ye çeviriniz. 1) 2 m 7) 0,8 m 2) 4 m 8) 0,9 m 3) 7 m 9) 40 m 4) 9 m 10) 50 m 5) 0,4 m 11) 80 m 6) 0,6 m 12) 95 m
Aşağıda verilen çizginin uzunluğunu cetvel yardımıyla inceleyiniz. Bu uzunluk 1 cm 7 mm olarak ölçülmüştür. mm ye en yakın cm cinsinden 1,7 cm şeklinde okunur. ALIŞTIRMA Aşağıda verilen çizgilerin uzunluğunu ölçünüz ve mm ye en yakın cm cinsinden yazınız.
ALIŞTIRMA İki arkadaşın gerdikleri iplerin uzunluğunu ölçünüz. Her biri kaçar cm dir?
ALIŞTIRMA Aşağıda verilen nesnelerin uzunluklarını cetvel yardımıyla ölçünüz. Sonucu en yakın cm ye yuvarlayınız. 1. 2. 3. 4.
5. 6. 7. 8.
ALIŞTIRMA Aşağıda harflerle belirtilen doğru parçalarının uzunluğunu cetvel yardımıyla ölçünüz. Sonucu en yakın cm ye yuvarlayınız.
ALIŞTIRMA Aşağıda verilen nesnelerin uzunluklarını cetvel yardımıyla ölçünüz. Sonucu en yakın mm ye yuvarlayınız. 1. 2. 3. 4.
5. 6. 7. 8.
ALIŞTIRMA Aşağıda harflerle belirtilen doğru parçalarının uzunluğunu cetvel yardımıyla ölçünüz. Sonucu en yakın mm ye yuvarlayınız.
TEST Bir terzinin elinde 5,125 dm uzunluğunda bir kumaş parçası vardır. 1. Terzi bu kumaş parçasına eşit uzunlukta bir kumaş parçası daha ekleyerek kemer dikmek istiyor. Bu iş için terzi kaç numaralı kumaş parçasını seçmelidir? A) I B) II.C) III D) IV 2. Bilim adamları bir deney yapmak üzere anne, baba ve 2 yavrudan oluşan kaplumbağa ailesini ormanda güvenli bir bölgeye bırakarak 1 gün boyunca aldıkları yolu gözlemliyorlar. Bu süre boyunca baba kaplumbağa 0,7 dam, anne kaplumbağa 50 dm ve her bir yavru kaplambağa ise 200 cm yer yürüdüğüne göre tüm ailenin aldığı yol kaç m dir?.a) 16 B) 15 C) 14 D) 12 3. 5 dm, 3 cm ve 44 mm nin toplamı kaç mm dir? A) 537.B) 574 C) 844 D) 853 4. Her katının yüksekliği 12,8 cm.olan 5 katlı bir pastanın yüksekliği kaç dm dir? A) 64 B) 60 C) 6,4 D) 6 5. 2 km + 2 hm + 2 dam + 2 m işleminin sonucu kaç metredir? A) 242 B) 2042 C) 2220 D) 2222
6. Mustafa nın evden dersaneye gidebileceği 4 farklı yol vardır. I.yol : 4 hm 9 dam II.yol: 0,7 km III.yol: 90 dam 60 dm IV.yol: 595 m Buna göre, Mustafa nın evi ile dersanesi arasındaki en kısa yol aşağıdakilerden hangisidir? A) I.yol B) II.yol C) III.yol D) IV.yol 7. Yukarıdaki şekilde sayılar bulundukları kenarların uzunluklarını göstermektedir. Buna göre şeklin çevresi kaç mm dir? A) 66 B) 620 C) 640 D) 660 8. Aşağıda verilen eşitliklerden hangisi doğrudur? A) 10 dm = 100 mm B) 5 hm = 5000 m C) 3 km = 300 dam D) 2 dm = 20 mm
9. Betül 15 saniyede 200 m koşabildiğine göre 1 dakikada kaç metre koşabilir? A) 225 B) 600.C) 800 D) 2250 10. Şekildeki ABCD dikdörtgeninin çevresi kaç metredir? A) 25 B) 19 C) 15.D) 9 11. Yukarıda kenar uzunlukları verilen dörtgenlerden hangisinin çevre uzunluğu diğerlerine göre daha büyüktür? A) Üçgen B) Kare C) Eşkenar dörtgen D) Dikdörtgen 12. Kenar uzunlukları 250 dam ve 300 dam olan dikdörtgen şeklindeki bir tarlanın etrafı 3 sıra tel ile çevrilecektir. Buna göre kaç km uzunluğunda tel gerekir? A) 3300 B) 330 C) 33 D) 3,3
13. Yağmur Hanım yeni aldığı otomobili ile 1. gün : 3 km 7 hm 4 dam 2. gün : 5 km 4 hm 5 dam ve 3.gün : 1 km 5 hm 7 dam yol alıyor. Buna göre, Yağmur Hanım üç günde toplam ne kadar yol gitmiştir? A) 10 km 8 hm 6 dam B) 10 km 7 hm 6 dam C) 10 km 9 hm 6 dam D) 9 km 7 hm 6 dam 14. Bir terzinin 4 m kumaşı vardı. 1 m 85 cm si ile elbise dikti. Terzinin ne kadar kumaşı kalmıştır?.a) 2 m 15 cm B) 3 m 45 cm C) 1 m 15 cm D) 3 m 15 cm 15. Berke nin babasının boyu 1 m 70 cm, annesinin boyu ise 1 m 57 cm dir. Annesinin boyu babasının boyundan ne kadar kısadır? A) 23 cm B) 33 cm.c) 13 cm D) 15 cm 16. Sınıfımızın duvarının uzunluğu 6 m dir. 2 m 80 cm sini boyadığımıza göre boyanmayan ne kadar duvar kalmıştır? A) 2 m 40 cm.b) 3 m 20 cm C) 4 m D) 4 m 20 cm 17. Annem aldığı 3 m 50 cm lik kumaştan 3 tane yarım metrelik parça keserek sehpa örtüsü dikti. Kumaştan ne kadar kumaş artmıştır? A) 1 m.b) 2 m C) 3 m D) 1m 50 cm
18. Ezgi nin atlamak için 2 m 60 cm ipi vardı. Rahat atlamaları için annesi de 2 m 40 cm daha ip verdi. Ezgi iki ipi uc uca eklediğinde ne kadar ipi olur? A) 6 m.b) 5 m C) 4 m D) 3 m 19. Bir tuğlanın eni 20 cm dir. Bir duvar ustası 10 tane tuğlayı üst üste koyarak duvar ördüğüne göre, duvarın yüksekliği kaç m olur? A) 1 m.b) 2 m C) 3 m D) 4 m 20. 2 m 15 cm 7 mm aşağıdakilerden hangisine eşittir? A) 2157 mm B) 357 mm C) 222 mm D) 2517 mm 21. Aşağıdaki eşitliklerden hangisi yanlıştır? A) 6 km 5 hm 3 dam = 65300 dm B) 2 m 3 dm 7 cm = 237 cm C) 8 hm 6 dam 5 dm = 8605 dm.d) 8 km 7 m = 8070 hm
22. [2008 SBS] Kroki üzerinde çizilen doğru parçasında ardışık noktalar arasındaki uzaklıklar eşittir. Kütüphane, market ve okul sırasıyla A, B ve C noktalarında bulunmaktadır. Kütüphanenin markete uzaklığı 1,5 km olduğuna göre market ile okul arası kaç km dir? A) 0,9 B) 1.C) 1,2 D) 1,4 23. [2007 DPY]