Patent ve Faydalı Model Ecz. Ayşe Göksu KAYA ÖZSAN Patent Uzman Yardımcısı Sağlık Bilimleri Alanında Ar-Ge Proje Önerisi Hazırlama ve Yürütme Uygulamalı Eğitimi
Fikri Mülkiyete Genel Bakış Patentler ve Faydalı Modeller Telif hakkı Yeni buluşlar Orjinal yaratıcı veya sanatsal formlar Uygulamalar ve inceleme Kendiliğinden var olur Markalar Ürünler ve hizmetlerin ayırt edici işareti Kullanım ve/veya tescil Tescilli tasarımlar Ticari sırlar Dış görünüm Kamu bilgisinde dahil olmayan değerli bilgi Tescil* Sırları saklamak için harcanan makul çaba 2
Patent Sistemi nde saklı sosyal sözleşme Buluşu açıklamak Münhasırlık edinmek Buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman olan bir kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak nitelikte açık ve yeterli yazılır (551 KHK Madde 46). başkaları buluşu öğrenip, koruması sona ermişse kullanabilir, buluş üzerinde geliştirme yapabilir. 3
PATENT Buluş sahibinin, [buluş]unun, üçüncü kişiler tarafından, izinsiz olarak kullanılmasını engelleme hakkıdır. Bu hak devlet tarafından Türk Patent Enstitüsü aracılığıyla verilir ve kanunlarla korunur. Patentler, buluş sahibine, buluşu kullanma yönünde 20 yıllık bir tekel hakkı vererek, fikri yaratmayı ödüllendirmekte ve yeniliklere basamak oluşturmaktadır. 4
Tüm Ar-Ge çalışmalarının %15-25'i boşa her yıl daha önceden bulunmuş buluşlara ilişkin olarak boşuna -zaman -maliyet (Avrupa da her yıl 60 milyar ) -işgücü (Avusturya da 30 bin buluş sahibinden yaklaşık 10 bini) harcanmaktadır. Araştırma yapmadan Ar-Ge çalışmalarını başlatmayınız. 5
Sadece patentlerde daha fazla bilgi bulunur Herhangi bir yerde yayımlanmış bilgiler Patent dokümanlarında yayımlanmış bilgiler %80 i sadece patentlerde bulunur! Literatür: -makaleler -patentler Patentler bir şeyin nasıl gerçekleştirildiğine, makaleler bilimsel katkıya odaklanmaktadır. 6
Patent dokümanlarında yer alan çözümler %90 Kullanımı serbest %10 Koruma altında Koruma süresi sona ermiş, İşlemlerin yürütülmesinden vazgeçilmiş, Belge olmaya hak kazanamamış Pek çok çözüme ücretsiz kavuşabilirsiniz! 7
Plan Ön Araştırma Buluş Patent/Faydalı Model Diğer Alternatifler 8
Patent/Faydalı Model Avantajları Dezavantajları Münhasırlık, yatırımları ve yatırımlara yüksek geri dönüşü olanaklı kılar Güçlü, uygulanabilir yasal hak Buluşu ticareti yapılabilir hale getirmek (lisanslama) Buluşu rakiplere açıklama (18 ay sonra) Maliyetli olabilir 9
Bilginin açıklanması (yayımlama) Patente alternatifler Ucuzdur Başkalarının aynı buluş için patent almasını önler Münhasırlık sağlamaz Buluşu rakiplere açıklar Gizlilik (ticari bir sırrın oluşturulması) Ucuzdur (ancak gizliliği sürdürme maliyeti söz konusudur) Buluşu açıklamaz Hiçbir şey yapmama Buluşun, tersine mühendislik uygulanarak kopya edilmesine karşı koruma sağlamaz Uygulaması zordur Sırlar genellikle hızla sızar Hiç bir çaba harcanmaz Münhasırlık sağlamaz Rakipler detayları öğrenir 10
Buluşunuz var mı? buluş olarak kabul edilmeyenler (551 KHK Madde 6) oyun ve iş kuralları bilgisayar yazılımları sanat eserleri keşifler, bilimsel teoriler matematik metotları estetik yaratımlar [buluş] teknik bir problemin çözümü için, pratikte uygulanabilir bir fikir önerisidir. insan veya hayvan vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri ile insan, hayvan vücudu ile ilgili teşhis usulleri 11
Hepatit göz muayenesi insan, hayvan vücudu ile ilgili teşhis usulleri PATENTLE KORUNMAZ!!! test kiti PATENTLENEBİLİR!!! -HCV antijenini tanıyan mühendislik ürünü antikor dizisi -testte kullanılan çözeltiler -testin çalışmasını sağlayan analiz metodu 12
Estetik iple gerdirme insan veya hayvan vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri PATENTLE KORUNMAZ!!! biyobozunur ip PATENTLENEBİLİR!!! -materyal -kalınlık -gramaj 13
Korunamayacak Buluşlar (551 KHK Madde 6) Konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar Bitki veya hayvan çeşitleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleri 14
BULUŞLAR PATENT veya FAYDALI MODEL ile korunurlar. 15
Faydalı Modelle Korunamayacak Buluşlar (551 KHK Madde 155) «... usuller ve bu usuller sonucunda elde edilen ürünler ile kimyasal maddeler hakkında faydalı model belgesi verilmez.» 16
PATENT FAYDALI MODEL Yenilik Buluş Basamağı Sanayiye Uygulanabilirlik Yenilik --------------------- Sanayiye Uygulanabilirlik 20 Yıl (İncelemeli) 7 Yıl (İncelemesiz) 10 Yıl Araştırma (ve İnceleme) İtiraz 17
Yenilik Tekniğin bilinen durumu, başvuru tarihinden önce, buluş konusunda dünyanın herhangi bir yerinde toplumca erişilebilir yazılı veya sözlü tanıtım, kullanım veya bir başka yolla açıklanan bilgilerden oluşur. 18
Buluşa Patent Verilmesini Etkilemeyen Açıklamalar (551 KHK Madde 8) Başvuru tarihinden (varsa rüçhan tarihinden) önceki oniki ay içinde yapılan açıklama: buluş sahibi tarafından yapılmışsa, bir merci tarafından yapılmışsa: Buluş sahibinin bir başka başvurusunda yer alması ve söz konusu başvurunun bir merci tarafından açıklanmaması gerektiği halde açıklanması, Buluş sahibinden doğrudan doğruya veya dolaylı olarak bilgiyi edinmiş olan bir üçüncü kişi tarafından, buluş sahibinin bilgisi veya izni olmadan yapılan bir başvuruda yer alması veya buluş sahibinden doğrudan doğruya veya dolaylı olarak bilgi elde eden bir üçüncü kişi tarafından yapılmışsa buluşa patent verilmesini etkilemez. Türkiye deki başvurular için geçerlidir. 19
Patent başvurusu yapmayı düşünürken Başvurudan önce yayın yapılmamalı yapılmaması gerekenler Örneğin: makale, basın bülteni, konferans, sunum/poster/faaliyet veya blog oluşturma Başvurudan önce buluşu oluşturan ürünler satılmamalı Başvurudan önce açıklama yapılmamasına dair sözleşme yapılmadan ders verilmemeli veya sunum yapılmamalı Profesyonel danışmanlık hizmeti alın! Başkaları başvuru yapmadan önce başvuru yapın! 20
PATENT FAYDALI MODEL Yenilik Buluş Basamağı Sanayiye Uygulanabilirlik Yenilik --------------------- Sanayiye Uygulanabilirlik 20 Yıl (İncelemeli) 7 Yıl (İncelemesiz) 10 Yıl Araştırma (ve İnceleme) İtiraz 21
Buluş Basamağı Tekniğin bilinen durumu dikkate alındığında, ilgili olduğu teknik alandaki bir uzmana göre aşikar olmayan buluşun, buluş basamağı içerdiği kabul edilir. 22
Buluş Basamağı Beklenmedik etki (surprising effect) uzun süredir bulunamayan çözüm ilgili alandaki teknik önyargıya istisna teşkil etmesi, uzun süreli bir ihtiyacı ya da eksikliği karşılaması, rutin teknik dışına çıkması, (ticari bir başarı sağlaması), beklenmedik teknik bir ilerleme ortaya çıkarması, gibi kantitatif ya da kalitatif beklenmedik etki ortaya koyup koymadığının da dikkate alınması gerekmektedir. 23
Sanayiye Uygulanabilirlik Tarım dahil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir veya kullanılabilir nitelikte olan buluşun sanayiye uygulanabilir olduğu kabul edilir. Örneğin, tablet formülasyonunun -basılabilir olup olmadığına bakılmaz, -sanayi tarafından üretilebilir olup olmadığını bakılır. 24
Bir patent/faydalı model neleri içerir? Bibliyografik bilgi - Buluş sahibi, başvuru sahibi, başvuru tarihi, uluslararası teknoloji sınıfı vb. Özet - Diğer patent başvuruları için araştırma yardımı niteliğinde yaklaşık 150 kelime Tarifname - Tekniğin bilinen durumuna ait özet (örn: var olduğu bilinen teknoloji) - Buluşun çözmeyi amaçladığı problem ve çözümü - Buluşun gerçekleştirilmesinin en az bir yolu ve bir açıklama İstemler - Patentin koruma kapsamını belirleyen tanımlayıcı ifadeler Resimler -İstemler ve tarifnameyi görsel olarak destekleyen şekiller 25
Bir patent/faydalı model neleri içerir? 26
Koruma Kapsamı İstemlerin Yorumlanması Ana İstem 1. İstem 2. İstem 3. İstem 4. İstem 5. İstem Bağımlı İstem 27
İstemlerin Yorumlanması 1. A ve B (ana istem) 2. İstem 1 e göre C (bağımlı istem) (=A+B+C) 3. İstem 2 ye göre D veya E (bağımlı istem) (=A+B+C+D) veya (=A+B+C+E) İstemde kullanılan ve bağlacı Kapsam Daraltıcı İstemde kullanılan veya bağlacı Kapsam Genişletici 28
İstemdeki Unsur Sayısı İstemlerin Yorumlanması A+B+C+D Yenilik İhtimali A+B A+B+C+D+? Koruma Kapsamı Genişliği Tecavüz İhtimali A+B+?+?+? 29
İstem örnekleri 1 Yanlış ürün istemi 1. Ürün / cihaz / sistem olup özelliği, Doğru ürün istemi 1. ile ilgili ürün / cihaz / sistem olup özelliği, olmasını sağlamasıdır. verilerini kayıt etmesidir. olmasını sağlayan A, yapılmasını sağlayan B içermesidir. sonuçlarını sunmasıdır. işlemlerinde kullanılmasıdır. *Sadece fayda ve sonuç içeren istemler kabul edilmemektedir. 1. İstem de yer alan metodu gerçekleştirmek üzere cihaz / sistem olup özelliği, olmasını sağlayan A, yapılmasını sağlayan B içermesidir. * A,B teknik unsurlar. 30
İstem örnekleri 2 Yanlış metot istemi 1. Metot / süreç olup özelliği, olmasını sağlamasıdır. gibi sektörlerde kullanılmasıdır. kişilerce kullanılmasıdır. kolaylık sağlamasıdır. * Sadece fayda/sonuç içeren istemler kabul edilmemektedir. Doğru metot istemi 1. ile ilgili Metot / süreç olup özelliği, A, B, C işlem adımlarından oluşmasıdır. 1. İstem... de yer alan sistemin çalışmasına yönelik metot / süreç olup özelliği, A, B, C işlem adımlarından oluşmasıdır. *A, B, C işlem adımları teknik özellik içerir. 31
Tüm Ar-Ge çalışmalarının %15-25'i boşa her yıl daha önceden bulunmuş buluşlara ilişkin olarak boşuna -zaman -maliyet -işgücü harcanmaktadır. Araştırma yapmadan Ar-Ge çalışmalarını başlatmayınız. 32
Nerelerden araştırma yapabilirsiniz? https://patents.google.com/ http://worldwide.espacenet.com/ https://patentscope.wipo.int/ http://online.tpe.gov.tr/ http://patft.uspto.gov/ 33
ancak bazı temel bilgilere ihtiyaç duyulur! basit anahtar kelimeli araştırmalara dikkat ediniz, örneğin Spring yay Energy storing means Enerji depolama araçları vida çivi bağlantı elemanları 34
Bu tür terminoloji, patentin kapsamını genişletmek için sıkça kullanılmaktadır... Transistor Semiconductor switching device with a control electrode Kontrol elektrotlu yarı iletken dönüştürme aracı 35
Bazen başvuru sahibi patentinin kolayca bulunmasını istemez... Toy ball Oyuncak top Spherical object with floppy filaments Yumuşak püsküllü küresel nesne 36
TÜBİTAK 1602 Patent Destek Programı Tüm T.C. vatandaşları veya ülkemizde yerleşik olan şirketler, üniversiteler, kamu kurum ve kuruluşları yararlanabilir. Ulusal Patent Başvuruları Araştırma ve İnceleme Raporu Desteği (TPE, Rus Ofisi tamamı; diğer ofisler 600 'luk kısmı) Vekil desteği (başvurunun vekil aracılığıyla yapılması ve yürütülmesi durumunda: vekile 250 TL) Ulusal Tescil Ödülü (incelemeli patent belgesi alması durumunda: başvuru sahibine 3,000 TL; vekile 2,000 TL) Uluslararası Patent Başvuruları Patent Başvuru Desteği (EPO, JPO ve USPTO 4,000 TL; WIPO 2,000 CHF) İnceleme Raporu Desteği (JPO 10,000 TL; EPO, USPTO ve PCT üyesi diğer ülkeler 5,000 TL) Uluslararası Tescil Ödülü (EPO, JPO veya USPTO nezdinde patent belgesi alınması durumunda: başvuru sahibine 10,000 TL) Tüm destekler hibe olarak verilecektir. 37
İlginiz için teşekkürler! Ecz. Ayşe Göksu KAYA ÖZSAN goksu.kaya@tpe.gov.tr 0312 303 15 91 TPE Sosyal Medyada https://twitter.com/#!/tpekurumsal http://www.youtube.com/user/tpekurumsal?blend=8&ob=5 http://www.dailymotion.com/tpekurumsal 38