TEST ÇÖZÜER ANETİZA Akımlın noktsın oluştuuklı bleşke ı mnyetk ln, ı ı ı, noktsın oluştuuklı bleşke mnyetk ln, ı ı ı ı tel tel Son suz uzun b tel en kı mı ge çe ken tel en k uzk t mn ye tk l nın bü yük lü ğü; eşt l ğ le ve yö nü sğ el ku lı le bu lu nu u uum l k k te lın ı ğın, nok t sın k mn ye tk ln; ( 9) ( 7) ( ) 9 Syf üzlemnen ışı oğuu nok t sın k mn ye tk ln; ( 7) ( 7) + ( 7 ) nyetk ln oğultusun k olk gen b yonun yöünge yıçpı, m bğıntısı le bulunu q İyonlın yöünge yıçplı eşt oluğun göe, m m q q İyonlın yükle eşt, mgnetk ln sbt oluğun göe, m m o men tum l ı nın bü yük lük le ke snlkle eşt t Hızlı blnmeğnen küt le le hk kın ke sn b şey söy le ne mez Elektk yüklenn şet hkkın kesn bşey söylenemez sy f üz le mn en çe oğ uu nok t sın k mn ye tk ln; ( ) 7 ( 9) + 5 ( 9 ) sy f üz le mn en ı şı oğ uu EETRİ E ANETİZA 49
4 nok t sın k mnyetk ln, + + 0 nok t sın k mnyetk ln, + + nok t sın k mnyetk ln, + + 4 u u um mnyetk ln l ın bü yük lük le sın, > > 7 Şekl-I Şekl-III 9 Şekl-II nyetk ln çne üzenen kım geçen tele, büyüklüğüne kuvvet etk ee önü se sğ el kulı le bulunu Sğ eln öt pmğı mnyetk lnı, bunl k çıln bş pmk kımın yönünü gösteecek şekle çılığın vuç ç mnyetk kuvvet göste un göe, Şekl-I e mnyetk ln ış (9) oğu, Şekl-II e mnyetk ln ış (9) oğu, Şekl-III te mnyetk ln, syf üzlemne plel 6 5 üklü b pçcığın mnyetk ln yöünge yı m çpı, bğıntısınn bulunu q ö ün ge y ı ç pı nın k k tı n çık m sı çn hı zın k k tı n çı k ıl m sı ge e k tel 8 Z 4 nok t sın k mn ye tk ln sy f üz le mn en ı ş oğ u,, ve nok t sın se çe oğ u u n ye tk l nın bü yük lü ğü; ( 9) ( 7) ( 7) Tel le en ge çen kım lın nok t sın oluş tuuk l ı mn ye tk ln l; 4 Z I ve II ygıl oğuu ( 9 ) ( 7 ) ( 9 ) I I I I ve I I I I bu lu nu n ye tk ln vek tö el bü yük lük ol u ğun n I y gı yn lış tı II ygı oğuu III ygı oğuu noktsınk mnyetk ln; + 0 ı III ygı oğuu 50 EETRİ E ANETİZA
9 + + + Tüp mn ye tk ln ç ne g ğn +q e (+)yük lü yon l y yö nüne, ( ) yük lü yon l se +y yö nün e kuv vet et k e öyle ce tü pün ucun ( ) yük lü yon l ucun (+) yük lü q yon l top l nı nh t ı kp tıl ı ğın tü pün k ucun k po tn s yel fk tn o l yı tel üze n e kım olu şu ük kuv vet yö nün e h e ket ee I ve II ygıl oğuu III ygı ynlıştı 0 y z Tel çe çe ve en ge çen kım sy f üz le mn en çe oğ u ( z yö nün e) b mn ye tk l nı oluştu u çu bu ğu bu mn ye tk l nın çn e kl ı ğın n üze ne; o I I kuv ve t et k ee u kuv ve tn yö nü sğ el ku lınn, (+y) yö nün e I, II ve III ygıl oğuu EETRİ E ANETİZA 5
TEST ÇÖZÜER ANETİZA (+) yük le n yp mış ol uk l ı esel heketn yö ün ge y ı ç pı, m q q le oğ u, q ve le tes on tı lı ı Elek tk yü künün ş e t yö ün ge y ı ç pı nın bü yük lü ğü nü et k lemez Dön me yö nü nü e ğş t I, II ve III ygıl oğuu 4 telnen k uzkt mnyetk ln sıfıı ^04, + h 5 5 04, + 0,4 + 5A 40cm 5A 0,m 0 cm Çzgsel hız enklemnen peyou çekesek, T m e o T q m m & T olu Tq q m T bğıntısın göe, tnecğn peyou q hızın bğlı eğl 5 te ln en ge çen kı mı nın nok tsın oluş tu u ğu mg ne tk l nın ş e t ne ye lm nok t sın k bleş ke mg ne tk ln vek tö ü 4 yö nün e N / kı mı nın nok t sın oluş tu u ğu mnye tk ln se;, ve nok t l ın k b leş ke mnye tk ln l şe kl e k g b ve N noktlın bleşke mnye tk ln sıfıı 6 üklen çubuk üzene heket eeblmes çn çubuk letken olmlıı Çu bu ğun ucun (+) yük le n b ke bl me s çn (+) yük le e yu k ı yöne, q bü yük lü ğün e kuv ve tn et k et me s ge e k ucun ( ) yük le n b ke bl me s çn ( ) yük le e ş ğı yön e, q bü yük lü ğün e b kuv ve tn et k et me s ge e k Sğ el ku lı he hn g b yük çn uy gu ln ı ğın yük le n hı zı nın +q yö nü nün + yö nün e çıktı ğı gö ü lü u u um çu bu ğun + yö nün e h e ket et t l me s ge e k q I ve II ygıl oğuu III ygı ynlıştı 5 EETRİ E ANETİZA
7 q yük lü p ç cık e sel h e ket yp tı ğın n, mg mk m q Çzgsel momentum m oluğun göe, q & q 0,, pçcıklı eşt yıçplı yöüngelee olnıklın göe, m m m q q q mg q oluğunn, > > 8 N oluğun göe, ve N noktlın mnye Tel hlknın mekezne oluşn bleşke mnyetk lnın büyüklüğü sıfı oluğun göe, 6 9 6 tk ln sıfı olbl 9 y N N Tellee etk een kuvvetlen büyüklükle, N u kuvvetlen uzntılının heps eksennen geçtğnen bu kuvvetlen eksenne göe toklı, N 0 Elektk yükle eşt oluğun göe, q q q olsun nn zleğ yöünge yıçpı R b nn zleğ yöünge yıçpı R b ç cık l çem be sel yö ün ge e ön ük le ne gö e, çz g sel mo men tum l ı, mn mk q q q m m m & m q q & m q q ve p ç cık l ı nın mo men tum l ı fk lı ı Sğ el ku lı uy gu ln ı ğın c sm le e et k een kuvvet le k c sm çn e y ı çp oğ ul tu sun ı u p ç cık l ın y nı ş et l ol u ğu nu gös te Hız l ın bü yük lü ğü eşt ol u ğun n p ç cık l ın küt le le fk lı ı EETRİ E ANETİZA 5
TEST ÇÖZÜER ANETİZA ve kımlının noktsın oluştuuk Sğ el kulın göe tneck ( ) yüklüü I ygı oğuu m b ğın tı sı n q gö e yö ün ge y ı ç pı; p ç cı ğın hı zı le oğ u, mg ne tk l nın ş e t le tes on tı lı ı II ygı ynlıştı III ygı oğuu lı mnyetk lnlı onlsk, netk enejle eşt oluğunn, E E m m m m 4 & I ygı oğuu üklen yöünge yıçplı onlnıs, q q un, II ygı oğuu m m 4m m & III ygı oğuu 4 Sğ el ku lı uy gu lnı ğın p ç cı ğ et k een kuv ve tn yö nü nü bu l b l z (+) yük le n h e ket yö nü kım yö nü olu ğun n sğ el m zn bş pm ğı kımı öt p mk mnye tk l nın yö nü nü gös te e cek şe kl e çıl ı ğın vuç ç p ç cı ğ et k yen kuv ve t gös te ç cı ğ et k yen kuv vet +z yö nün e +z mn yöünge +y + otonun yöünges y z üzlemne, şeklek gb +z yönüne bükülü 54 EETRİ E ANETİZA
5 Düz tel çn sğ el ku lı uy gu ln ı ğın ve nok t l ın k mnyetk ln l ın yön le şe kl e k g b 4 4 7 4 7 me mg q b ğın tı sı n gö e, elek ton le po to nun yük le ve hız l ı eşt ol u ğun n mekez cl kuv vet le nn büyüklükle eşt t I y gı oğ u u m b ğın tı sı n gö e, m q p > m e ol u ğun n po ton > e lek ton u II ygı ynlıştı m T bğıntısın göe, m q p > m e oluğunn T poton > T elekton u III ygı oğuu ve on l nı s, 7 7 8 8 8 6 4 5 6 7 Teln mnyetk ln plel oln pçlın mnyetk kuvvet etk etmez 5 7 0 Teln mnyetk ln k pçlın etkyen toplm kuvvet, + 4 + 6 + (+) + ( ) + 0 ten geçen kımın noktsınk mnyetk lnı, ( 8) 8 ve tel le n en ge çen kım l ın nok t sın oluş tu uk l ı mn ye tk ln l ın yön le gös te lmş t 8 8 4 oluğunn, + 4 5 (4) + () & 5 EETRİ E ANETİZA 55
9 N Sğ el kulın göe, tneck noktsın çpbl Şekl-I Şekl-II Şekl-I ek telnen geçen kımın telnn bm uzunluğun uygulığı mnyetk kuvvet, telnen geçen kımın N telnn bm uzunluğun uygulığı mnyetk kuvvet, mn N 6 N 0 Tok k yoll bulunbl I ol e levhnın ve kenlın hehng b kuvvet etk etmez Çünkü tel 0 4 4 0 mnyetk ln plel Teln ve kenlın etkyen kuvvetlen yönle zıt, büyüklükle se, 4 ı ve 4 kuvvetle levhyı ynı yöne çeveceklenen levhy uygulnn toplm tok, ( ) yük le e E le zıt yön lü ol c ğın n elek tk l nı yönün e ol m lı ı el m q E mg + 4 + 4 II ol 4 nyetk ln çnek levhnın toku, Asn ()sn90 4 56 EETRİ E ANETİZA
TEST 4 ÇÖZÜER ANETİZA mg, N e ( ) (+) ktot not S Sğ el ku lı n gö e, sy f üz le mn en ı ş ı oğ u s p l 4 mg G, mg Gmg 0,450 00 0 0 5A Sğ el ku lı n gö e, kım yönüne te l yö nün e h e ket et t l se, t tel ne yö nün e kuv vet et k ee I y gı oğ u u te l yö nün e h e ket et t l se, t telne yönüne kuvvet etk ee II ygı ynlıştı telnen geçen kımı tıılıs, t telne yönüne kuvvet etk ee III ygı oğuu q q q q q q > oluğunn, q < q I y gı oğ u u m m ve q q q q ük le b ln me ğn en hız l ı çn ke sn b şey söy le ne mez II y gı çn ke sn b şey söy le ne mez m m T T q q üt le le b ln me ğn en pe yot l ı çn ke sn bşey söy le ne mez III y gı çn ke sn b şey söy le ne mez EETRİ E ANETİZA 57
5 Csmlen knetk enejle eşt oluğunn kütlele eşt se m m, hızlı eştt m m I ygı oğuu çcığın yöünge yıçpı, q m m q E q bulunu ve E eşt se, q q u eştlkten, q > q se < II ygı oğuu çcıklın yıçplı, se m m q q yük on l ı eşt se kütle III ygı oğuu 6 Tellen bm uzunluklın etk een kuvvetlen büyüklükle,, olsun + 5 _ b - ` > > + 6b 8 gelm tıılığın, q m j j q m m j bğıntılın göe, t q I ygı oğuu j ( T T j m j j q m olu q m T bğıntısın göe, peyot ye bğlı eğl zlınc T t q II ygı ynlıştı III ygı oğuu 9 te l nn kıs mı n et k yen kuv vet yönün e 0, 0A 0 0 0 7 0 0 4 N +y 0,m 0A m 7 Tel le en ge çen kım l ın nokt sın oluş tuuk l ı mn ye tk ln l şe kl e k g b leş ke mn ye tk ln, + 60 60 + +z Teln mnyetk ln plel oln kısmın kuvvet etk etmez pçsın etk een mnyetk kuvvet sıfıı Teln y oğultusunk ve kısımlın +y yönüne b mnyetk kuvvet etk ee 58 EETRİ E ANETİZA
TEST 5 ÇÖZÜER ANETİZA y 4 q elk + Sğ el kuulın göe; syf üzlemne k, ışıy oğu sp m b ğın tı q sın gö e, t ne cğn yü kü tı ı lıs, yö ün ge y ıç pı z lı I y gı oğ u u m T b ğıntı sı n gö e, t q ne m +q c ğn yü kü tı ı lı s, pe yo u z lı II y gı oğuu m b ğın tı sı n gö e, t ne c ğn momentumu yü kü ne bğ lı e ğl nyetk kuvvetle ş ypmığınn hızın büyüklüğü eğşmez önü eğş III y gı yn lış tı Elektonlın yöünge yıçpı, bğıntısı le bulunu em / ğıntıy göe, y tımk çn; : tıılmlıı ye bğlı eğl : zltılmlıı m 5 bğıntısın göe, α q 6 " olus, 4 " 4 + q E q E ğın tı sı n gö e yükün ş e t ve bü yüklü ğü nün e ğş me s, t ne c ğn h e ket yönü nü ve oğ ul tu su nu e ğş t mez y e qe m +q mg q Şe kl e k kım l ın nok t sın oluş tu uk l ı mn ye tk ln gös te l mş t EETRİ E ANETİZA 59
7 nok t sın k mn ye tk lnın sı fı olbl me s çn te lnen, te ln en 4 kım l ı şe kl e k yönle e geç me l Şe kl n ce len ğn e; 0 5 4 5 4 4 5 4 4 4 telnen geçen kımının A noktsın oluştuuğu mnyetk ln, 0 7 0 4 0 Nmp / m 6 9 A noktsınk bleşke mnyetk ln, A (4 4)0 6 00 6 0 5 N/mpm CE A A 8 mg me q m eştlğnn he k tfı q m q m E k q le çpılıs, 0 telnen geçen kı- mının tel hlknın mekezne oluştuuğu mnyetk ln, Hlknın mnyetk lnı, 6 hlk 6 Hlknın mekezne oluşn bleşke mnyetk ln, + 6 9 4A 0cm A 0cm A telnen geçen kımının A noktsın oluştuuğu mnyetk ln, 4 0 7 40 6 Nmp / m 7 0 60 EETRİ E ANETİZA
TEST 6 ÇÖZÜER ANETİZA ı 6 o o ı ı Şe kl e k kım l ın ve nok t l ın k mn yetk ln l gös te l mş t u n, + 6 Şekl II te ln en ge çen kı mın yö nü e ğş t ğn e nok t sın k mn ye tk l nın yö nü ve bü yük lü ğü Şe kl II e k g b ü yük lü ğü e ğş mez, yö nü e ğ ş 4 telnen geçen kım, I I I I 4,, olu ve yönüne yön 4 kı mı nın nok tsın oluş tu u ğu mg ne tk l nın bü yük lü ğü ne ye lm leş ke mg ne tk ln şe kl e gö ülü ğü g b ve 4 yö nün e 5 4 o I o 45 0 cm 5A 0cm I Şekl I te l nn nok t sın k mn ye tk l nı o se, te l nn oluş tu u ğu mn ye tk ln o nokt sın k mn ye tk ln; ( o ) + ( o ) 5 o v5 o Teln uzunluğu, 0v cm 0,v m, sn 5 0, 4 sn 45 4 4N; 7 Sğ el ku lı n gö e sy f üz le m ne k ve çe oğ u u EETRİ E ANETİZA 6
6 9 R 7, telne etkyen bleşke mnyetk kuvvet sıfı oluğun göe,,, + Z + + & 4 Şekl-I b Şekl-II b Şekl-I e tel le mnyetk ln k oluğunn tele etk een mnyetk kuvvet, Şekl-II e R tel le mnyetk ln ynı üzleme oluğunn teln mnyetk ln k oln üşey bleşenne mnyetk kuvvet etk ee u kuvvetn büyüklüğü, R ve R tf tf onlnıs, R T 4 8 Akım l ın oluş tu uk l ı mn ye tk ln l şekl e gös te l mş t +9 +y 0 y q y +q z Şekl-I z Şekl-II + y +z nok t sın k mn ye tk ln, + () +z yö nün e nok t sın k mn ye tk ln, (,) z yö nün e nok t sın k mn ye tk ln, + (,) z yö nün e ol u ğu gö ü lü q z Şekl-III Sğ el ku lı n gö e, ve kuv vet le yn lış gös te l mş t 6 EETRİ E ANETİZA
TEST 7 ÇÖZÜER ANETİZA 6 7 telne etkyen bleşke kuvvet, 7 otonun kütles, yükü ve hızı, kütle m p m numsı yük 4 He + q p q p poton syısı pçcığının kütles, yükü ve hızı, m 4m q q otonun yöünge yıçpı oluğun göe, pçcığının yöünge yıçpı, m q 4m q 4 4 çcık esel heket yptığınn, m q q m q o nı nı bu l bl mek çn, ve b ln me l m 4 I Tellen, ve mekezlene oluşn,, mnyetk lnlının büyüklükle, 4 & 4 9 & 4 & 4 un göe, > II III 5 y e qe mn q z çcığın spmn geçeblmes çn, mn e q qe 5 E 60 Wb/m 0 5 nyetk lnın yönü +z yönüne olmlıı EETRİ E ANETİZA 6
6 A 0cm 0cm 0A Tel hlknın noktsın oluştuuğu mnyetk ln, 0 7 0-6 7 60 Nmp / m Düz teln noktsın oluştuuğu mnyetk ln, 0 0 7 50-6 80 Nmp / m Ak çı 90 oluğunn noktsınk bleşke mnyetk ln, 00 6 0 5 Nmpm 9 Sğ el kulı uygu- y lnığın tel çeçeveye etk een b kuvvetle şeklek gb 4 eksenne göe ve kuvvetlenn toku, kuvvetle önme eksennen geçtğnen sıfıı ve 4 kuvvetlenn toku zıt yönlü oluğunn toplmlı sıfı u uum çeçeveye b tok etk etmez 0 ç cığın yükünün kütlesne onı, m q eştlğnen, m q q m q m 6 40 C 40 8 olu 0 5 0 kg 7 ük lü p ç cık mğ ne tk l n h e ket oğ ul tu l ı mg ne tk ln oğ ul tu su n k g k le n e esel b yö ün ge e o l nı l ö ün ge y ı ç pı R, m R fesnen bulunu q q + yon l ı nın yü kü, q ey H + yon l ı nın yü kü, q H ey ıçplı, R R H R R H q H H eştlkle onlnıs, q qh & & 6 q H H H Hlknın mekezne oluşn bleşke mnyetk lnın büyüklüğü sıfı oluğun göe, II II,0cm 8 5 Tellee etk een kuvvetle şekllee göstelmşt kn geçen kım, 4 N, 0 4 5 0 0 7 0 0 A Sğ el kulın göe, yönüne 64 EETRİ E ANETİZA
TEST 8 ÇÖZÜER ANETİZA q +q q +q çcıklın yöünge yıçplının onınn momentumlının onı, q q q q 4 Tel mnyetk l y n k oluğunn tele etkyen kuvvetn yönü syf üzlemnen ış b oğu ^9h, büyüklüğü se, b u kuvvetn eksenne göe toku, b y eksenne göe toku se, y b b b b 5 ve y tf tf onlnıs, b y b b 0 N te l ne et k een kuv vet le şe kl e gös te l mş t leş ke kuv vet, N çcık yıçplı yöüngee olnığın göe, me mn m ~ q m ~ q ~ m~ q ~ m q N N +q me m mg ~ 60 kımını tşıyn teln noktsın oluştuuğu mnyetk ln se, Sonsuz uzunluktk teln e oluştuuğu mnyetk ln, noktsınk bleşke mnyetk ln, 6 tel 0 6 N/mpm A üz tel A 40 6 N/mpm A 50 6 N/mpm 0 7 0 6 Nmp / m 0 6 50 N/ mp m A EETRİ E ANETİZA 65
7 9 b b b b kımının noktsın oluştuuğu mnyetk ln se, nyetk ln çne tele etk een kuvvet mnyetk ln çnek k z üşümüne bğlıı Teln pçsının üşey bleşen b, pçsının üşey bleşen se b ty bleşenle mnyetk ln plel oluğunn bu bleşenlee mnyetk kuvvet etk etmez Teln ve pçlı kımının noktsın oluştuuğu mnyetk ln,, n etk een kuvvetle, kımının noktsın oluştuuğu mnyetk ln, 4, ve tf tf onlnıs, 8 noktsın oluşn bleşke mnyetk ln, 4 4 5 4 0 y N N 4 nyetk ln tele k oluğunn, ve N pçlın etkyen mnyetk kuvvetle sısı le,,, hlklının noktsın oluştuuklı mnyetk lnl, 7 4 9 5 5 5 7 noktsınk bleşke mnyetk ln, + 5 +4 N 4 4 u kuvvetlen y eksenne göe toklı, 0 0 N N ( + ) 44 6 u uum N > > 66 EETRİ E ANETİZA