MARPORT LİMAN İŞLETMELERİ

MARPORT LİMAN İŞLETMELERİ SERA GAZI EMİSYON ENVANTER RAPORU Hazırlayan Kontrol Eden Onaylayan Doğrulayan Şenol CAN Çevre Uzmanı Gökhan ÖZALP Sağlık-Emniyet-Çevre Yöneticisi Burcu YAZICI Kalite Yöneticisi Ertürk ÇALIK İş Geliştirme-SEÇ-Kalite Müdürü RINA Denizcilik ve Belgelendirme LTD. ŞTİ. 1/19 KONTROLLÜ KOPYADIR

İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 1.1 AMAÇ VE KAPSAM... 1 1.2 POLİTİKA VE STRATEJİLER... 1 1.3 HEDEF KİTLE... 2 1.4 ISO 14064-1 STANDARTINA UYGUNLUK... 2 2. METODOLOJİ... 2 2.1 MARPORT LİMAN İŞLETMELERİ HAKKINDA... 2 2.2 SORUMLULUK... 4 2.3 PERİYOT... 5 2.4 ORGANİZASYONUN SINIRLARI... 5 2.5 BİYOKÜTLENİN YANMASI... 6 2.6 SERAGAZI UZAKLAŞTIRMALARI VE YUTAKLARI... 6 2.7 KAPSAM DIŞI EMİSYONLAR... 6 2.8 TEMEL YIL SEÇİMİ... 7 2.9 SERAGAZI ENVANTERİNİN YENİDEN HESAPLANMASI... 7 3. ENVANTER YÖNETİMİ... 7 3.1 FAALİYET SINIRLARI... 7 3.1.1 DOĞRUDAN SERAGAZI EMİSYONLARI... 7 3.1.2 ENERJİ DOLAYLI SERAGAZI EMİSYONLARI... 8 3.1.3 DİĞER DOLAYLI SERAGAZI EMİSYONLARI... 8 3.2 HESAPLAMA METODOLOJİLERİ VE EMİSYON FAKTÖRLERİNİN SEÇİMİ... 8 3.3 HESAPLAMA METODOLOJİSİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER... 9 3.4 BELİRSİZLİKLER... 10 3.5 DOĞRULAMA... 10 4. KALİTE YÖNETİMİ... 10 5. HESAPLAMALAR... 10 5.1 HESAPLAMAYA DAHİL EDİLEN EMİSYON KAYNAKLARI... 10 5.2 TOPLAM EMİSYONLAR... 11 5.3 DOĞRUDAN EMISYONLAR... 11 5.4 ENERJI DOLAYLI EMISYONLAR... 12 5.5 TEU BAŞINA EMİSYON HESAPLAMALARI... 12 6. DEĞERLENDİRME VE SONUÇ... 13 7. REFERANSLAR... Error! Bookmark not defined. 2/19 KONTROLLÜ KOPYADIR

Tablo Listesi Tablo 1. Marport Ana ve Batı Terminal Kapasite ve Ekipman Bilgi Listesi.....3 Tablo 2: Sorumlular Listesi...4 Tablo 3. Doğrudan Seragazı Emisyonları.... 7 Tablo 4. Enerji Dolaylı Seragazı Emisyonları.......8 Tablo 5. Emisyon Faktörleri ve Kaynakları....9 Tablo 6. Hesaplamaya Dahil Edilen Emisyon Kaynakları..10 Tablo 7. Toplam Emisyonlar...11 Tablo 8. Doğrudan Emisyonlar Emisyonları...11 Tablo 9. Enerji Dolaylı Emisyonlar Emisyonları....12 Tablo 10. TEU Başına Emisyon Miktarı.12 Resim Listesi Resim 1. Marport Ana Terminal 2 Resim 2. Marport Batı Terminal 2 Resim 3. Limak Sahası......3 Resim 4. Marport Organizasyon Sınırları..5 3/19 KONTROLLÜ KOPYADIR

1. GİRİŞ 1.1 AMAÇ VE KAPSAM Marport Liman İşletmeleri, 2013 yılını temel yıl seçerek sera gazı emisyonlarının hesaplanmasına ve bu hesaplamaların doğrulanmasına bütçe ayırarak çevresel kalitenin arttırılmasını sağlamıştır. Sera Gazı Emisyon Envanter Raporu ile Marport Liman İşletmeleri olarak, seragazı emisyonlarının hesaplanması ve paylaşılması yönünde faaliyetine devam ederek, kalite ve sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda ilerlemeyi ortaya koymaktadır. ISO 14064-1: 2006 Sera Gazı Emisyonlarının Kuruluş Seviyesinde Hesaplanması ve Raporlanmasına İlişkin Klavuz çerçevesinde hazırlanan bu rapor, Marport Limanı sınırları içerisindeki seragazı emisyonlarını hesaplama metodolojisi, doğrudan emisyonlar ve enerji dolaylı emisyonlar kapsamında yer alan seragazları ile bu gazların azaltımına yönelik stratejileri kapsar. 1.2 POLİTİKA VE STRATEJİLER Seragazı Yönetim Politikası Seragazı emisyonlarının çevreye olan zararının belirlenmesi, iklim değişikliğinde oynadığı rolü ve sektörde yarattığı etkiye dikkat çekmek, Seragazı emisyon kaynaklarını kontrol ederek, öncelikle lokal bazda, daha sonra global seviyede yarattığı etkiyi azaltmak, Kullanılan araç ve ekipmanlarda çevre dostu, düşük karbon emisyonlu olanların seçilmesine özen göstermek, Enerji verimliliğine yönelik projeler geliştirmek, yenilenebilir enerjinin kullanılmasına öncelik vermek, Seragazı yönetimiyle ilgili ulusal ve uluslararası yasal mevzuata uymak, Seragazı Yönetim Stratejileri Gelecek yıllarda diğer dolaylı seragazı emisyonlarının envantere eklenerek seragazı emisyon envanter raporunda yer alması, Seragazı emisyonlarının azaltımına yönelik güdümlü faaliyetlerin ve/veya projelerin geliştirilmesi, yutak alanlarının oluşturulması, Teknolojinin gelişmesi, maliyetlerin düşmesi ve yasal altyapının uygun olması durumuna göre limana yanaşan gemilere kıyıdan elektrik verilmesi, Alınacak iş makinelerinin sürdürülebilir ve çevre dostu olanlarının tercih edilmesi, Araç, ekipman ve iş planlamalarında yapılacak sistem iyileştirmeleri neticesinde verimin arttırılması, 1/19 KONTROLLÜ KOPYADIR

1.3 HEDEF KİTLE Seragazı emisyon envanter raporu, seragazı emisyonları hakkında farkındalık yaratmak ve sektör içinde referans oluşturmak amacı ile kamuoyuyla paylaşılması hedeflenmektedir. Marport Liman İşletmeleri çalışanları ve Arkas Holding iştiraki olan tüm limanların kullanımına açıktır. Doğrulayıcı kuruluş tarafından verilen verifikasyon raporu, kuruluşumuzun politikaları gereği paydaşlar ve kamunun kullanımına açık değildir. 1.4 ISO 14064-1 STANDARTINA UYGUNLUK Seragazı Emisyon Envanter Raporu, ISO 14064-1:2006 Standartı madde 7.2 ye göre planlanır. Raporun içeriği ISO 14064-1:2006 madde 7.3 e uygun olarak hazırlanmıştır. 2. METODOLOJİ 2.1 MARPORT LİMAN İŞLETMELERİ HAKKINDA 1996 yılında, Limar Kumport Terminali'nde başlayan limancılık tarihimiz, 2001 yılında Marport Ana Terminalde başlatılan ve 2003'de Batı Terminalinde devam eden Marport Konteyner Terminalleri Genişleme ve Modernizasyon Projesi 2006 yılı sonunda tamamlandı. Projenin tamamı liman sahasının 409.000 m2'ye çıkarılması, 10 STS, 35 RTG, 1 RMG, 72 liman taşıma aracı satın alınması ve Navis terminal operasyon sistemine geçişi kapsamaktadır. Resim 1. Marport Ana TerminalMarport, yürütmekte olduğu Konteyner Terminali Tevsi ve Modernizasyon Projesi'nin Ana Terminal Bölümü'nü 2004 yılında tamamlayarak hem saha ve rıhtım kapasitesini artırdı, hem de derin suya ihtiyaç duyan post panamax gemilerinin hizmet alabilecekleri bir terminal haline gelerek, kapasitesini yılda 950.000 TEU'ya çıkardı. Resim 2. Marport Batı Terminal 2003 yılında Marport bünyesine katılan Batı Terminali 2006 yılı sonunda 127.455 TEU'luk bir iş hacmine ulaştı. Marport Batı Terminali, 2006 yılı sonunda tamamlanan proje ile kapasitesini 2010 yılı itibariyle 950.000 TEU ya çıkardı. 2/19 KONTROLLÜ KOPYADIR

Resim 3. Limak Sahası 2014 yılında başlayan büyüme projesi kapsamında ana ve batı terminali birleştiren Limak Çimento ya ait sahanın deniz tarafı tesviyesi tamamlanarak, yılı içerisinde kullanılmak üzere faaliyete başlamıştır. Sahanın kullanıma açılmasıyla birlikte toplam kapasite 2.000.000 TEU ya ulaşmıştır. Coğrafi Konum Elleçlenen Yük cinsi Saha 3/19 KONTROLLÜ KOPYADIR MARPORT LİMAN İŞLETMELERİ 40'57'' Kuzey, 28',40'' Doğu Konteyner Toplam Alan 446,950 m² İstifleme Kapasitesi Elleçleme Kapasitesi Soğutuculu Konteyner Kapasitesi 24,685 TEU 2,000,000 TEU/Yıl 492 (380V) CFS Alanı 17,425 m² Ambar 5,079 m² Ro-Ro Rampası Otomobil Kamyon Park Alanı Rıhtım İskele Uzunluğu Su Altı Derinlik Rıhtım 1 Adet Var 1,560 M 16.5 M yılı performans 1,585,450 TEU 2014 yılı performans 1,757,901 TEU 2013 yılı performans 1,705,962 TEU 2012 yılı performans 1,583,887 TEU 2011 yılı performans 1,548,485 TEU 2010 yılı performans 1,664,030 TEU 2009 Yılı Performans 1,263,628 TEU 2008 Yılı Performans 1,541,217 TEU Kapı Sayısı Giriş 8 Çıkış 10 Rıhtım Vinçleri Raylı Vinç (Gantry Crane SSG) 10

Mobil Vinç (MHC) 5 Saha Ekipmanı Lastik Tekerlekli Vinç (RTG) 41 Konteyner İstif Makinası 10 Boş Konteyner İstif Makinası 8 Spreader 12 Çekici 92 Pilotaj Zamanları 24 Saat Tablo 1. Marport Terminali Kapasite ve Ekipman Bilgi Listesi 2.2 SORUMLULUK Sorumlu Kişi Şenol CAN Çevre Uzmanı 0212 866 53 95 senol.can@marport.com.tr Görevi SGE Yönetim Sisteminin koordinatörlüğünü yapar. Gökhan ÖZALP İş Güvenliği Uzmanı 0212 866 53 94 gokhan.ozalp@marport.com.tr SGE verilerin ve hesaplamaların kontrolünden sorumludur. Burcu Yazıcı Kalite Sistemleri Yöneticisi 0212 866 53 88 burcu.yazici@marport.com.tr SGE Yönetim Sisteminin kalite kontrolünden sorumludur. Mustafa ATAY Muhasebe Şefi 0212 866 52 52 mustafa.atay@marport.com.tr Elektrik tüketimi verilerinin iletiminden sorumludur. Damla YILMAZ Hizmet Alımları Memuru 0212 866 52 83 damla.yilmaz@marport.com.tr LPG tüketimi ve yangın söndürme cihazlarının verilerinin iletiminden sorumludur. Ümit ARSLAN İdari İşler Sorumlusu 0212 866 54 64 umit.arslan@marport.com.tr Binek araçların yakıt tüketimi verilerinin iletiminden sorumludur. Ramazan TUĞCI Tek. Hiz. Raporlama Sorumlusu - 0212 866 55 40 ramazan.tugci@marport.com.tr Operasyonel araçların yakıt tüketimi, yağ tüketimi ve kaynak gazların verilerinin iletiminden sorumludur. Sucattin ÖZCAN İdari İşler Şefi 0212 866 53 69 sucattin.ozcan@marport.com.tr Soğutucu gaz tüketim verilerinin iletiminden sorumludur. 4/19 KONTROLLÜ KOPYADIR

Sözleşmeli Akredite Doğrulayıcı Kuruluş Marport Liman İşletmeleri Seragazı Emisyon Envanter Raporunun doğrulanmasından sorumludur. Tablo 2: Sorumlular Listesi 2.3 PERİYOT İşbu, seragazı emisyon envanter raporu 1 Ocak ile 31 Aralık tarih aralığını kapsayacak şekilde hazırlanmış olup, temel yıldan sonra hazırlanacak raporlar her yıl ocak ayının başından aralık ayının sonunu kapsayacak şekilde yılda bir kez düzenli olarak hazırlanır. 2.4 ORGANİZASYONUN SINIRLARI Marport Limanı sınırları içerisinde gerçekleştirilen tüm faaliyetler Marport Liman İşletmelerinin kontrolündedir. Liman sahası içerisindeki sera gazı emisyonu envanterinin kontrol edilebilir olması sebebiyle organizasyonel sınırlar operasyonel kontrol ilkesine göre belirlenir. Marport Liman İşletmelerinin faaliyet gösterdiği sınırlar ve bu sınırlar dahilinde hesaplanan seragazı emisyonlarının gösterildiği coğrafi sınırlar aşağıdaki fotoğrafta görülmektedir. Ana ve batı terminali birleştiren sahanın alınmasıyla birlikte yılında Resim 4 te görüldüğü üzere organizasyonel sınırlar revize edilmiştir. Resim 4. Marport Organizasyon Sınırları 5/19 KONTROLLÜ KOPYADIR

2.5 BİYOKÜTLENİN YANMASI Biyokütle, bir türe veya çeşitli türlerden oluşan bir topluma ait yaşayan organizmaların belirli bir zamanda sahip olduğu toplam kütle olarak da tanımlanabilir. Biyokütle için mısır, buğday gibi özel olarak yetiştirilen bitkiler, otlar, yosunlar, denizdeki algler, hayvan dışkıları, gübre ve sanayi atıkları, evlerden atılan tüm organik çöpler (meyve ve sebze artıkları) kaynak oluşturmaktadır. ( http://www.eie.gov.tr/yenilenebilir/biyokutle_enerjisi.aspx ) Marport Limanında enerji kaynağı olarak biyokütle kullanılmamaktadır. Biyokütle kaynaklı emisyon oluşmamaktadır. 2.6 SERAGAZI UZAKLAŞTIRMALARI VE YUTAKLARI Marport Limanı sınırları içerisinde seragazı emisyonlarının uzaklaştırılmasıyla ilgili bir çalışma yapılmamaktadır. Marport limanı konteyner terminali olması bakımından saha içerisinde alan kullanımı göz önüne alındığında ağaçlandırma faaliyeti yapılamamaktadır. Dolayısıyla, liman sınırları içerisinde yutak alanı bulunmamaktadır. İleride kuruluş sınırları dışında yapılabilecek yutak alanları hesaplamaya dahil edilebilir. Marport Limanı faaliyet sınırları içerisinde yılında uygulanan seragazı programı yoktur. 2.7 KAPSAM DIŞI EMİSYONLAR Konteyner depolama sahası içerisinde bulunan reefer konteynerlerin üzerinde bulunan iklimlendirme ünitelerinin sebep olduğu kaçak emisyonlar hesaplanamamıştır. Reefer konteynerlerin teknik idaresi Marport un kontrolü dışında yapılmaktadır. Bununla birlikte, reefer konteynerlerde kullanılan gaz türü bilinmemektedir. Kontrol edilebilmesi ve envanterinin hesaplanması teknik olarak mümkün değildir. Kaynak işleminde ve mutfakta kullanılan LPG (Propan) tüplerinin emisyon miktarının toplam emisyon miktarına oranı çok düşük olduğu için hesaplamaya dahil edilmemiştir. (1,48 ton CO2e ) On-Road araçlardan yakıt türü benzin olan motosikletin sebep olduğu emisyon miktarının toplam emisyon miktarına oranı çok düşük olduğu için hesaplamaya dahil edilmemiştir. (0,07 ton CO2e ) Saha içerisinde ihtiyaç halinde kullanılması için belirli lokasyonlarda bulunan CO2 yangın söndürme tüplerinin yıl içerisinde tüketim miktarları hesaplanarak sebep oldukları emisyon miktarı belirlenmiştir. Emisyon miktarının toplam emisyon miktarına oranı çok düşük olduğundan hesaplamaya dahil edilmemiştir. (0,468 ton CO2e ) Kaynak işleminde, CO2 içerikli Corgon (karışım) gazının kullanılması sonucu oluşan emisyonlar, toplam emisyonların miktarına oranı çok düşük olması sebebi ile hesaplamaya dahil edilmemiştir. (0,195 ton CO2e) Diğer dolaylı emisyonlara veri ulaşımının yetersiz ve güvensiz olması sebebiyle hesaplamalarda yer verilmemiştir. 6/19 KONTROLLÜ KOPYADIR

2.8 TEMEL YIL SEÇİMİ Sera gazı emisyonlarının hesaplaması yapılırken, yönetim sisteminin ve hesaplama metodolojilerin gerektirdiği bilgiler göz önüne alınarak temel yıl seçilir. Temel yıl seçilirken, seçilen yıl içerisindeki verilerin tamlığı, doğruluğu, ulaşılabilir olması gibi faktörler göz önüne alınır. Yukarıda bahsedilen bilgiler doğrultusunda kuruluş içerisinde seragazı emisyon envanteri ilk olarak 1 Ocak 2013 ile 31 Aralık 2013 tarih aralığı baz alınarak yapılmıştır. Bu bağlamda hesaplama yapılan ilk yıl temel yıl olarak kabul edilmiştir. 2013-2014- envanterlerinde herhangi bir değişiklik olmaması sebebiyle temel yıl 2013 olarak kalmaya devam etmektedir. 2.9 SERAGAZI ENVANTERİNİN YENİDEN HESAPLANMASI Seragazı emisyon envanteri aşağıdaki maddelerde belirtilen şartlarda yeniden hesaplanır. Organizasyonel sınırlarda yapılacak değişikliklerde, Emisyon kaynaklarında oluşacak değişikliklerde, Hesaplama metodolojilerinde yapılacak değişikliklerde, Emisyon faktörlerinde veya uzaklaştırmalarında yapılan değişikliklerde, Diğer Dolaylı Emisyonlar emisyonları ilave edildiğinde, 3. ENVANTER YÖNETİMİ 3.1 FAALİYET SINIRLARI 3.1.1 DOĞRUDAN SERAGAZI EMİSYONLARI KAYNAK TÜRÜ HAREKETLİ YANMA SABİT YANMA KAÇAK EMİSYONLAR KAYNAK FAALİYET VERİSİ VERİ SORUMLUSU EMİSYONLAR DAHİL ON-ROAD ARAÇLAR Motorin Ümit Arslan CO2, N2O, CH4 Evet ON-ROAD ARAÇLAR Benzin Ümit Arslan CO2, N2O, CH4 Hayır OFF-ROAD ARAÇLAR Motorin Ramazan Tuğci CO2, N2O, CH4 Evet BUHAR KAZANI LPG Damla Yılmaz CO2, N2O, CH4 Evet JENERATÖR Motorin Ramazan Tuğci CO2, N2O, CH4 Evet MUTFAK OCAKLARI LPG (Propan) Damla Yılmaz CO2, N2O, CH4 Hayır KLİMALAR Soğutucu Gazlar Sucattin Özcan HFC Evet ARITMA TESİSLERİ Metan Şenol Can CH4 Evet MAKİNE - EKİPMAN Motor Yağı - Gres Ramazan Tuğci CO2 Evet KAYNAK İŞLEMİ CO2 Ramazan Tuğci CO2 Hayır 7/19 KONTROLLÜ KOPYADIR

YANGIN MÜDAHALE Yangın Söndürme Cihazı Damla Yılmaz CO2 Hayır Tablo 3. Doğrudan Seragazı Emisyonları 3.1.2 ENERJİ DOLAYLI SERAGAZI EMİSYONLARI KAYNAK TÜRÜ KAYNAK FAALİYET VERİSİ VERİ SORUMLUSU EMİSYONLAR DAHİL ELEKTRİK OFF-ROAD ARAÇLAR Elektrik Ramazan Tuğci CO2 Evet LİMAN ELEKTRİK KULLANIMI Elektrik Mustafa Atay CO2 Evet Tablo 4. Enerji Dolaylı Seragazı Emisyonları 3.1.3 DİĞER DOLAYLI SERAGAZI EMİSYONLARI Marport Liman İşletmeleri bünyesinde Diğer Dolaylı Emisyonlar dahilinde hesaplanabilecek emisyonlara kaynak oluşturacak veriler tam güvenilir ve ulaşılabilir olmadığı için, bu raporda Diğer Dolaylı Emisyonlar emisyonları dahil edilmemiştir. 3.2 HESAPLAMA METODOLOJİLERİ VE EMİSYON FAKTÖRLERİNİN SEÇİMİ Kuruluşumuzda seragazı envanterinde açıklanan emisyon kaynaklarını ölçüm metodolojileriyle belirlemek mümkün olmamaktadır. Bunun yerine, International Panel Climate Change (IPCC) ve Greenhouse Gas Protocol (GHG Protocol) gibi uluslararası kuruluşların yayınladığı kaynaklarda belirtilen hesaplama metodolojileri kullanılmaktadır. Hesaplama ve ölçüm metodolojileri yıl içerisinde IPCC üzerinden ve mevzuat üzerinden takip edilir. Yılsonu yapılan değerlendirme toplantısında gündem maddesi olarak ele alınır. Metodolojide yapılan herhangi bir değişiklik varsa, hesaplamalar güncellenir. Tier 1 yöntemiyle yapılan hesaplamalar aşağıdaki formül temel alınarak yapılmıştır. EMİSYONSGE, = YAKIT TÜKETİMİ x EMİSYON FAKTÖRÜSGE Yakıt tüketimleri litre olarak kayıt altına alınmaktadır. Bundan dolayı, yoğunlukla çarpılıp kilograma dönüştürülmektedir. Yakıt yoğunlukları, Enerji Kaynaklarının Ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik (RG Tarihi: 27.10.2011 RG Sayısı: 28097) ten alınmıştır. Yakıt cinsine göre; yakıt karbon içeriği, oksidasyon faktörü ile net kalorifik değerler belirlenir ve tüketim miktarıyla çarpılarak TJ cinsinden faaliyet verisi bulunur. Emisyon faktörü de TJ biriminden seçilerek uygun birim dönüşümleriyle hesaplama yapılır. Emisyonların CO2 eşdeğerini bulmak için CH4, N2O ve HFC emisyonları küresel ısınma potansiyeli ile çarpılır. Küresel ısınma potansiyelleri EK-3 te tablo olarak verilmiştir. Emisyon faktörlerini ve kaynaklarını gösteren Tablo-5 te aşağıda verilmiştir. yılı için elektrik emisyon faktörü değişmiştir. 0,495 olarak güncellenmiştir. 8/19 KONTROLLÜ KOPYADIR

EMİSYON KAYNAĞI EMİSYON FAKTÖRÜ CO2 CH4 N2O HESAPLAMA METODU EMİSYON FAKTÖRÜ RERERANS DOĞRUDAN EMISYONLAR ON-ROAD ARAÇLAR (Motorin) 74100 3,9 3,9 ON-ROAD ARAÇLAR (Benzin) 69300 3,8 5,7 OFF-ROAD ARAÇLAR (Motorin) BUHAR KAZANI (LPG) 63100 5 0,1 JENERATÖR (Motorin) 74100 10 0,6 MUTFAK OCAKLARI (LPG) 63100 5 0,1 KLİMALAR (HFCs) ARITMA TESİSLERİ (CH4) 0,03 NKD x Faaliyet Verisi (lt) x Yoğunluk x Emisyon Faktörü IPCC 2006, Vol 2, Chapter 3, Tablo 3.2.1 IPCC 2006, Vol 2, Chapter 3, Tablo 3.3.2 IPCC 2006, Vol 2, Chapter 3, Tablo 3.2.1 IPCC 2006, Vol 2, Chapter 3, Tablo 3.3.2 74100 4,15 28,6 IPCC 2006, Vol 2, Chapter 3, Tablo 3.3.1 NKD x Faaliyet Verisi (kg) x Emisyon Faktörü NKD x Faaliyet Verisi (lt) x Yoğunluk x Emisyon Faktörü NKD x Faaliyet Verisi (kg) x Emisyon Faktörü Faaliyet Verisi (kg) x KIP Faaliyet Verisi (kg) x Emisyon Faktörü IPCC 2006, Vol 2, Chapter 2, Tablo 2.4 IPCC 2006, Vol 2, Chapter 2, Tablo 2.4 IPCC 2006, Vol 2, Chapter 2, Tablo 2.4 KIP : 2010 Guidelines to DEFRA / DECC s Conversion Factors for Company Reporting Annex 5 IPCC 2006, Vol 5, Chapter 6, Tablo 6.2,Tablo 6.3 YAĞ-GRES (Motor Yağı) 0,2 0 0 NKD x Faaliyet Verisi (kg) x Karbon YAĞ-GRES (Gres) 0,05 0 0 içeriği (Ton/Tj) x Oksidasyon Faktörü IPCC 2006, Vol 3, Chapter 5, Tablo 5.2 ENERJI DOLAYLI EMISYONLAR KAYNAK İŞLEMİ (CO2) 1 0 0 YANGIN MÜDAHALE (CO2) 1 0 0 OFF-ROAD ARAÇLAR (Elektrik) 0,495 0 0 LİMAN ELEKTRİK KULLANIMI 0,495 0 0 Tablo 5. Emisyon Faktörleri ve Kaynakları Faaliyet Verisi (kg) x Emisyon Faktörü Faaliyet Verisi (kg) x Emisyon Faktörü Faaliyet Verisi (kwh) x Emisyon Faktörü http://unfccc.int/national_reports/annex_i_ghg_i nventories/national_inventories_submissions/ite ms/9492.php TUR_2016_2014_26052016_184729_submitted Table 1s1 TEİAŞ Faaliyet Raporu 2014 Bölüm 1.2 3.3 HESAPLAMA METODOLOJİSİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER Seragazı emisyon hesaplamaları temel yılda kullanılan metodolojiye uygun olarak gerçekleşmiştir.. Gelecek yıllarda olabilecek değişiklikler detaylı olarak bu bölümde belirtilecektir. 9/19 KONTROLLÜ KOPYADIR

3.4 BELİRSİZLİKLER Seragazı emisyon envanteri belirsizlikleri hesaplanırken iki temel belirsizlik hesaba katılmıştır. Her emisyon kaynağındaki faaliyet verisinin belirsizliği ile emisyon faktörünün belirsizliğinin birlikte değerlendirilmesi sonucu toplam belirsizlikler hesaplanmıştır. Belirsizlik hesaplamalarında IPCC yayınlarındaki hesaplama yöntemleri ve GHG Protocol tarafından hazırlanan hesaplama tabloları kullanılmıştır. yılı toplam belirsizliği ±% 1,5 olarak hesaplanmıştır. 3.5 DOĞRULAMA İşbu seragazı emisyon envanter raporunun doğrulanması RINA Denizcilik ve Belgelendirme LTD. ŞTİ. tarafından yapılmıştır. yılı Seragazı Emisyon Envanter Raporu ve beyanı Makul Güven Seviyesi nde doğrulanmıştır. 4. KALİTE YÖNETİMİ Seragazı yönetim sistemi kapsamında oluşturulan PR.SEC.16 Seragazı Envanteri Yönetim Prosedürü ve PR.SEC.17 Seragazı Envanterinin Hesaplanması ve Raporlanması Prosedürü çerçevesinde ISO 14064-1 ilkelerine bağlı kalınarak hazırlanan bu rapor, kalite yönetim sistemi gereği QDMS (Quality Data Management System) üzerinden online olarak yürütülür. Bunun yanında, EYEK.EK.15 Entegre Yönetim El Rehberi ve EYEK.01 Entegre Yönetim El Kitabına da entegrasyon sağlanmıştır. Seragazı Emisyon Envanter Raporu QDMS üzerinden yayınlanarak, tüm kullanıcılara ilan edilir. QDMS e kullanıcı adı ve şifreleri ile girebilen tüm kullanıcılar bu raporu görüntüleyebileceklerdir. 5. HESAPLAMALAR 5.1 HESAPLAMAYA DAHİL EDİLEN EMİSYON KAYNAKLARI KAYNAK FAALİYET VERİSİ VERİ SORUMLUSU ON-ROAD ARAÇLAR Motorin Ümit Arslan ÖLÇÜM YERİ Shell Taşıt Tanıma Sistemi ÖLÇÜM EKİPMANI ÖLÇÜM ARALIĞI Yakıt Pompası Her Sefer OFF-ROAD ARAÇLAR Motorin Ramazan Tuğci Yakıt Tankı Yakıt Pompası Her Sefer OFF-ROAD ARAÇLAR Elektrik Ramazan Tuğci İş Makinesi Sayaç 30 Gün BUHAR KAZANI LPG Damla Yılmaz Lpg Tankeri Yakıt Pompası Her Sefer JENERATÖR Motorin Ramazan Tuğci Mobil Yakıt Tankı Yakıt Pompası Her Sefer KLİMALAR Soğutucu Gazlar Sucattin Özcan Klimalar Tüp Sayacı Her Sefer 10/19 KONTROLLÜ KOPYADIR

ARITMA TESİSLERİ* Metan Şenol Can MAKİNE - EKİPMAN Motor Yağı-Gres Ramazan Tuğci Kantar Kantar (100 Ton) Her Sefer LİMAN ELEKTRİK KULLANIMI Elektrik Mustafa Atay Ana Sayaç Ana Sayaç 30 Gün Tablo 6. Hesaplamaya Dahil Edilen Emisyon Kaynakları *: Arıtma tesislerinden kaynaklanan metan emisyonu hesaplamalarında IPCC default verileri kullanılmakta olduğundan ölçüm yapılmamaktadır.. 5.2 TOPLAM EMİSYONLAR TOPLAM EMİSYONLAR KAYNAK TOPLAM (Ton CO2e) % DOĞRUDAN EMISYONLAR 12.207 58,11 ENERJI DOLAYLI EMISYONLAR 8.801 TOPLAM 21.008 Tablo 7. Toplam Emisyonlar 41,89 100,00 42 58 DOĞRUDAN EMİSYONLAR ENERJİ DOLAYLI EMİSYONLAR 5.3 DOĞRUDAN EMISYONLAR DOĞRUDAN EMISYONLAR KAYNAK TÜRÜ HAREKETLİ YANMA KAYNAK TOPLAM (Ton CO2e) On-Road Araçlar (Motorin) 220 1,80 Off-Road Araçlar (Motorin) 9.876 80,90 % % 82,70 11/19 KONTROLLÜ KOPYADIR

SABİT YANMA KAÇAK EMİSYONLAR Buhar Kazanı (LPG) 108 0,89 Jeneratör (Motorin) 563 4,61 KLİMALAR (HFCs) 1.398 11,45 Arıtma Tesisleri (CH4) 7 0,06 Motor Yağı- Gres 35 0,28 5,50 11,80 Tablo 8. Doğrudan Emisyonlar TOPLAM 12.207 100,00 100,00 11,8 11,45 0,06 0,28 1,8 On-Road Araçlar (Motorin) HAREKETLİ YANMALI 5,5 4,61 0,89 Off-Road Araçlar (Motorin) Buhar Kazanı (LPG) SABİT YANMALI Jeneratör (Motorin) KAÇAK EMİSYONLAR 80,9 Klimalar (HFCs) Arıtma Tesisleri (CH4) 80,9 Yağ Tüketimleri(Motor yağı-gres) 5.4 ENERJI DOLAYLI EMISYONLAR ENERJI DOLAYLI EMISYONLAR KAYNAK TOPLAM (Ton CO2e) % ELEKTRİK 8801 100,00 Tablo 9. Enerji Dolaylı Emisyonlar 5.5 TEU BAŞINA EMİSYON HESAPLAMALARI TOPLAM EMİSYON 21.008 TEU 1.585.419 Ton CO2 / TEU 0,01325 Kg CO2 / TEU 13 Tablo 10. TEU Başına Emisyon Miktarı 12/19 KONTROLLÜ KOPYADIR

6. DEĞERLENDİRME VE SONUÇ yılını kapsayan seragazı emisyonlarının hesaplanması sonucu, CO2e miktarı 21.008 ton olarak ortaya çıkmıştır. Bu miktar, limanda elleçlenen konteyner başına hesaplandığında 13 kg olarak görülmektedir. 2014 yılı ile karşılaştırıldığında emisyon miktarında artış görülmektedir. TEU başına 12,35 kg olan emisyon miktarı 13 kg a yükselmiştir. Elleçleme kapasitesinin aynı kalmasına rağmen, emisyon miktarının artmasını, liman içerisindeki farklı operasyonel faaliyetler ve emisyon faktörlerindeki değişimlere bağlı olduğu görülmektedir. Bu artışın en büyük sebebi; emisyon envanterinde büyük rol oynayan iki parametreden biri olan elektrik tüketimi ne ait değerin sadece %2 yükselmesine karşılık, emisyon faktörünün %10 artması sebebi ile emisyon miktarı %12,5 artış göstermesidir. Bununla birlikte, klimalarda kullanılan soğutucu gaz tüketimlerine ait emisyon değeri %66,4 artmıştır. Bunun sebebi, saha içerisinde mevcut olan birçok klimanın R22 gazının, R410 gazı ile değiştirilmesi sonucu ve bazı noktalara ilave klima koyulması sonucu gaz tüketimleri artmıştır. Olumlu olarak, off-road araçlara ait emisyon değerleri %0,3, Jeneratör değerleri %13,2, yağ tüketimine bağlı emisyon değerleri ise %11,4 azalmıştır. Buradan yola çıkarak, yakıt tüketimine ilişkin önlemlerin alındığı ve bakım sürecinin iyileştirildiği ortaya çıkmaktadır. Klimalarda yapılan yenileme çalışmaları sonucu, R410 gazının küresel ısınma potansiyelinin R22 gazına göre daha düşük olması sebebi ile gelecek yıllarda daha düşük emisyon değerleri beklenmektedir. 7. REFERANSLAR http://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/public/2006gl/index.html http://www.ghgprotocol.org/ http://www.wpci.nl/projects/carbon_footprinting.php http://www.climeport.com/ http://www.klimatneutral.se/eng International Energy Agency CO2 Emissions Form Fuel Combustion Highlights Enerji Kaynaklarının Ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik (RG Tarihi: 27.10.2011 RG Sayısı: 28097) ISO 14064-1:2006 Standart TUİK Ulusal Seragazı Envanteri 1990 2010 2010 Guidelines to DEFRA / DECC s Conversion Factors for Company Reporting http://unfccc.int/national_reports/annex_i_ghg_inventories/national_inventories_submissions/items/8812.php http://www.teias.gov.tr/istatistikler.aspx 13/19 KONTROLLÜ KOPYADIR

EK-1 14/19 KONTROLLÜ KOPYADIR

EK-2 15/19 KONTROLLÜ KOPYADIR

EK-3 Factors for Process Emissions - Greenhouse Gases Listed in the Kyoto Protocol Conversion Emission Chemical formula Factor (GWP) Carbon Dioxide CO 2 1 Methane CH 4 21 Nitrous Oxide N 2O 310 HFC-134a CH 2FCF 3 1.300 Blends R407C 23:25:52 blend of HFC-32, -125 and -134a 1.526 R410A 50:50 blend of HFC-32 and -125 1.725 Substances controlled by the Montreal Protocol HCFC-22/R22 = Chlorodifluoromethane CHClF 2 1.810 R290 = Propane C 3H 8 3,3 R600A = Isobutane C 4H 10 0,001 16/19 KONTROLLÜ KOPYADIR