EMİSYON ENVANTERİ NASIL HAZIRLANIR

Transkript

1 EMİSYON ENVANTERİ NASIL HAZIRLANIR Dr. Ali CAN

2 EMISYON ENVANTERI Bir ülkenin emisyon envanteri 2 bileşenden oluşmaktadır

3 EMISYON ENVANTERI Ulusal Emisyon Envanter Raporu Metodolojiler Veriler (tahminler ve derlenenler) Emisyon Faktörleri ve seçilme rasyonelleri Belirsizlikler QA/QC (kalite uygunluk ve kontrol) Yeniden Hesaplamalar

4 EMISYON ENVANTERI CRF Tabloları IPCC kategorilerine göre emisyonlar Özet tablolar ve sektörel toplamlar Referans yaklaşımlar Anahtar Kaynaklar Yeniden Hesaplamalar Tamlılık ve uyumluluk Eğilimler (zaman serisi)

5 EMISYON ENVANTERI Hazırlanan tüm dosyalar (CRF+NIR) Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Sekreteryasına sunulur

6 EMISYON ENVANTERI Çalışmalarda; Şeffalık (transparency) Uygunluluk (Consistency) Doğruluk (Accuracy) Tamlılık (Completeness) Kıyaslanabilirlik

7 EMISYON ENVANTERI Rehber Dökümanlar IPCC Dökümanları (V1, V2, V3) İyi Uygulama Rehberi (GPG, 2000)

8 EMISYON ENVANTERI Emisyon envanteri hazırlarken, Kimyasal ve Fiziksel olarak hangi kirleticilerin olduğuna Hangi coğrafi bölgenin kapsanacağı (ülke sınırları içerisinde kalan tüm bölgeler dahildir). Kurumsal sorumluluklar Zaman (kirleticilerin serileri ve plan) Ülke sınırları içerisinde emisyona sebebiyet veren faaliyetler belirlenmelidir

9 IPCC YAKLAŞIMI (VERİ) Faaliyetlerin belirlenmesinden sonra bu konudaki üretim ve tüketim bilgileri ilgili verileri derleyen kurumlardan, coğrafi kapsam sınırları içerisinde derlenmelidir. Verilerin birbirini çek etmesi önemlidir. Doğruluğu arttırmak için resmiyetin olması zorunludur. Veri derlerken öncelikler ve referanslar dikkate alınmalıdır. Uzman tahminleri ve sektörel uzmanların çalışmaları yapması gereklidir. İyi bilgisayar kullanılmalıdır, (özellikle EXCEL iyi bilinmelidir.) Daha iyi verileri, zaman serisi olarak elde etmek için çalışılmalıdır

10 IPCC YAKLAŞIMI (METODOLOJİ) Özellikle elde edilebilecek verilere göre secilebilecek metodolojiler Tier 1 (T1): en basit yöntem, direk olarak üretim ya da tüketim verilerinin EF ile çarpılması anlamına gelir Tier 2 (T2) ve Tier 3 (T3): farklı kaynaklar için değişkenlik göstermesine rağmen, daha ülkeye özel ve nokta bazlı detay emisyon hesaplarıdır. Teknoloji tipleri, ürün ve tüketim detayları, ölçüm sonuçları ile desteklenen detay bir hesaptır

11 IPCC YAKLAŞIMI - (METODOLOJİ-EF) Veriler derlenip, değerlendirildikten ve öncelikler belirlendikten sonra, uygun Emisyon Faktörleri (EF) seçilmelidir. Eğer gerekiyorsa, bu konuda Ülkeye Özel EF oluşturmak için ölçümler ve çalışmalar yapılmalıdır. (Tier 2 / Tier 3 yaklaşımları) Eldeki veriler ve emisyon faktörleri çarpılarak ve uygun çevrimler yapılarak en basit kategorideki emisyonlar hesaplanmalıdır

12 IPCC YAKLAŞIMI (SYSTEM) Emisyon Envanterleri bir sistem bütünü içerisinde üretilmelidir. Yapıcı bir yaklaşımla, eksikliklerin görüldüğü ve tamamlamak için çalışıldığı, Her türlü dokumantasyon ve hesaplama detaylarına sahip ve yeniden hesaplanmasına imkan sağlanan bir yapıda olan, Plan dahilinde, zamanlı ve denetlenmeye açık (sorumlu kuruluşlar tarafından) Baz yıl ve en son yıl (bulunulan yıl 2) emisyonlarının bulunduğu, TACCC kuralının uygulandığı bir sistem olmalıdır

13 IPCC YAKLAŞIMI (DOKÜMANASYON) Yapilan her çalışma, veriler, emisyon faktörleri, analizler ve Tüm sonuçlar Şeffaflığa uygun şekilde dökümante edilerek ilgili kurumlar tarafından saklanmalıdır

14 IPCC KATEGORILERI Altı başlık altında direk (CO 2, CH 4, N 2 0, F gazları) ve indirek (NO X, CO, NMVOC, SO 2 ) seragazı emisyonlarını hesaplanmasını kapsamaktadır. Enerji Endüstriyel Prosesler Çözücü ve diğer ürün kullanımı Tarımcılık Arazi Kullanımı ve Arazi Kullanım Değişikliği Katı Atık

15 EMISYON HESAPLAMALARI ENERJİ CO 2 Yanma kaynaklı emisyonlar, yakıt içeriğinin açığa çıkmasıyla meydana gelir. Bu nedenle ulusal emisyon tahminleri yakıt miktarına ve yakıtın karbon içerik yüzdesine dayandırılır. CO 2 emisyonu, tüketilen yakıt miktarı IPCC nin önerdiği emisyon faktörü ve çevrim faktörü kullanılarak hesaplanmaktadır

16 EMISYON HESAPLAMALARI Örnek 1: ENERJİ CO2 Tüketilen yakıt miktarı, Denge tablolarındaki Birincil yakıtların üretim miktarları, İthal edilen birincil ve ikincil yakıt miktarları, İhraç edilen birincil ve ikincil yakıt miktarları, Yakıt stoklarındaki net artış ve azalışlar kullanılarak hesaplanmaktadır. CO 2 emisyonu= Tüketilen Yakıt Miktarı (birim) * Çevrim Katsayıları (TJ/birim) * Emisyon Faktörleri (yakıt tipine göre değişir) * Verimlilik Katsayısı (0,95-0,99) * CO 2 Çevrim Katsayısı (44/12)

17 EMISYON HESAPLAMALARI Tarımsal atıkların %40 ı gelişmekte olan, ülkelerde açıkta yakılmaktadır. Hesaplama Yöntemi; Yakılan ekin artıklarının en önemli olanları belirlenir, Yıllık ekin üretimi, Artık / Ekin miktarı oranı, Kuru madde oranı, Alanda yakılan miktarın oranı, Oksidasyona uğrayan miktar, Her atığın karbon oranı, Azot/Karbon oranı, Karbondan, karbondioksit ve karbon monoksit ve azotdan azotoksitler ve N2O ya geçmek için çevrim faktörleridir. Örnek 2: Anız Yakma