Apollonia 2020 DİŞLİ BİR AKSİYON
Önsöz Dr. Michaela Höbarth-Haydn Bugün bile bir çok insanın diş hekimini düşününce hoş olmayan duyguları vardır. Diş çürümesi önceden olduğu gibi şimdide en yaygın hastalıktır. Fakat uygun tedbirlerle (mesela doğru bakım, beslenme, diş hekimine gitme) neredeyse tamamen engellenebilir. Buna daha erken çocukluk yaşlarında başlanmalıdır. Bundan dolayı tüm Aşağı Avusturya daki tüm kreşlerde ve ilkokul- ve özel eğitim okullarına ücretsiz- diş çürümesini engelleme aksiyonu Apollonia 2020 adı altında yerleşmiştir. Aşağı Avusturya Eyaleti, Aşağı Avusturya Hastalık Sigortası Kurumları, Aşağı Avusturya Eyaleti Diş Hekimleri Odası, Sağlıklı Aşağı Avusturya İnisyatifi ve Diş Sağlığı için Tıbbi Önleme Çalışma Grubu (AKS-ZAVOMED) nun işbirliği ile diş sağlığı eğitimcileri (DSE) ve diş hekimleri kreş pedagogları ve öğretmenlerle beraber çalışarak diş fırçalamanın nasıl eğlenceli olabileceğini gösteriyorlar. Projenin ana hedeflerinden biri Dünya Sağlık Örgütü nün (WHO) 2020 yılı için hedefidir: 6 yaşındaki çocukların %80 inin dişlerinde çürük olmaması. Size ve çocuklarınıza bu hedefe daha da erken ulaşılması ve diş hekimine gitmenin hoş bir olay olmasını dilerim! Dr. Michaela Höbarth-Haydn Diş- Ağız ve Çene Hastalıkları Uzmanı olup Diş Sağlığı için Tıbbi Önleme Çalışma Grubu nun Başkanıdır.
Apollonia 2020 Çocuklar için diş çürümesinin önlenmesi Daha 1989 yılında Dr.Karl Bauer in inisyatifi ile Diş Çürüğü konusunda Aşağı Avusturya nın kreşlerinde bir önleyici proje hayata geçmişti. 2001 yılından beri Aşağı Avusturya daki tüm kreşlere tamamen ve 2003 den bu yana da tüm ilkokul ve özel eğitim ve özel okullarda diş hekimlerinin koruyucusundan adını alan Apollonia 2020 ismiyle hizmet verilmektedir. Diş sağlığı eğitimcileri, kreş pedagogları, öğretmenler, sponsor diş hekimleri ve anne babaların işbirliği ile oyunlarla diş sağlığı ve bakımı konusunda bilgi ve motivasyon verilmektedir. Diş Sağlığı Eğitimcileri DSE Diş Sağlığı Eğitimcileri 2000/2001 eğitim yılından bu yana Aşağı Avusturya da bulunan tüm kreşleri ve 2003/2004 eğitim yılından bu yana da ilkokullar, özel eğitim ve özel okulları her bir eğitim yılında en az iki kez ziyaret etmektedirler. Ağaç yaşken eğilir sloganıyla çocuklara oyun şeklinde diş sağlığı konusu hakkındaki her şeyi öğretiyorlar. Hedef günlük diş fırçalamanın otomatikleşmesi ve olumlu bir diş bilincinin geliştirilmesidir.
Kreş Pedagogları ve Öğretmenler Kreş pedagogları ve öğretmenlerin enerjik destekleriyle Diş Sağlığı konusu günlük kreş ve okul hayatına entegre edilmektedir. Pedagogların proje çerçevesinde hem diş sağlık eğitimcileri hem sponsor diş hekimleri hemde anne babalarla iletişimi vardır. Bu şekilde proje kapsamında önemli bir aracı rolü oynamaktadırlar. Sponsor Diş Hekimleri Çocuklar kreşte her 2 yılda bir, ilkokullarda 1. vede 4.sınıfta bir sponsor diş hekimi tarafından muayene edilir fakat tedavi görmezler. Anne babalar muayene sonucu hakkında yazılı olarak bilgilendirilirler ve gerektiği takdirde kendilerinin belirlediği bölgelerndeki bir diş hekimine gitmeleri istenir. Anneler ve Babalar Anne ve babalarda projeye dahil edilirler. Bir veli toplantısı çerçevesinde öğrenilenlerin çocuklar için tutarlı bir şekilde günlük yaşamlarında uygulamalarını sağlamak için ayrıntılı bir şekilde bilgilendirilirler. Bu aksiyona katılım tüm taraflar için tamamen ücretsizdir!
Başarı açıkça görülüyor! Sponsor hekimler tarafından çocukların dişlerinin durumuna ilişkin alınan veriler her yıl istatistiki olarak değerlendirilmektedir. Karşılaştırma çürüğü olmayan çocuklarının sayısının oldukça yükseldiğini göstermektedir. Başarı gerçekten görülüyor! Fakat WHO nun 2020 yılında kadar olan hedefine (altı yaşındaki çocukların %80 ninde diş çürüğü olmaması) ulaşabilmek için projeye dahil olan tüm katılımcıların daha fazla çabasını gerektirmektedir. 6 YAŞ ÇOCUKLARIN DİŞ DURUMU 2003/2004 Çocuk sayısı: 9.497 Ortalama yaş: 6,81 %37,8 %19,1 %13,7 %29,5 50 40 30 20 10 0 2009/2010 Çocuk sayısı: 7.636 Ortalama yaş: 6,54 %50,7 %18,4 %10,9 n çürüksüz, dolgusuz, çekilmemiş n çürük, dolgulu, iki diş çekilmiş n çürük, dolgulu, dört diş çekilmiş n çürük, dolgulu, dörtten fazla diş çekilmiş %19,9 50 40 30 20 10 0
Altı Ağırlık noktamız 1. Doğru fırçalama tekniği Çocuklar KırmızıBeyazTekniği ni öğreniyorlar. Çocuklar on yaşlarına kadar bir yetişkinin rehberliğinde veya yardımı ile dişlerini fırçalamalıdırlar. 2. Diş çürüğü oluşumu Diş çürüğünün nedeni bakterilerdir. Bakteriler dişe doğrudan saldırmazlar ama besin şekerini asite dönüştürürler ve buda diş minesinin çözelmesini başlatır. 3. Dişlerin yapısı Dişler canlı nesnelerdir ve ağızda görülen küçük bir kısımdan daha fazlasıdır. 4. Diş değişimi 6-azı dişi ilk kalıcı diştir. 6 yaşında süt dişi sırasının en sonundaki dişin arkasından çıkar sıklıkla ilk süt dişleri dökülmeden önce. 5. Diş Hekimi Ziyareti Diş çürüğü tedavisi Çocuklar diş hekimi ordinasyonunu öğreniler hedef diş hekimi ziyaretinin olağan görülmesidir. 6. Beslenme Diş çürüğünün baş nedeni sık şeker tüketimidir. Çocuklarda diş için asıl tehlike şekerli, öğünler arasında yenilen yemekler ve içeceklerden kaynaklanmaktadır.
Kroko nasıl yapıldığını açıklıyor Pelüş hayvan Kroko çocuklar için Apollonia 2020 projesi için tanınma işaretidir. Kroko diş sağlığı eğitimcilerine eşlik ediyor ve karakteristik dişleriyle optimal bir sunum modeli dir. Çocuklar bu pelüş hayvanı daha kreşte öğrendiklerinden okulların 4. Sınıfına kadar bilinen bir dosttur. Krokos un yardımı ile diş fırçalama ve diş sağlığı konuları daha iyi iletilebilir ve çocuklarda olumlu bir yer tutar. Kroko nun açıklamaları çocuklar tarafından çok ciddiye alınır. Dişlerini günde en az 2 x fırçala! Doğru yardımcı malzemelerle özenli ağız temizliğ ve dengeli beslenme başarıya götüren anahtardır. Diş hekimine yılda en az 2 x gitdişlerin sağlıklı olsa bile! Diş sağlığına konusu ile ilgili her şeyi sana diş hekimin açıklayacaktır. Ara sıra tat almaya izin var önemli olan yedikten sonra dişlerini fırçalamandır! Hemen her kes şekerlemeler yemeyi sever gıda ve içeceklerdeki gizli şekere dikkat et! Her gün çokca taze meyve ve sebze ye. Bunlar seni ve dişlerini sağlıklı tutar! Dengeli ve çok yönlü beslenme sadece sana değil dişlerinede iyi gelir.
Dişin Yapısı Diş Kemiği Diş minesi Diş özü Diş kökü Çene kemiği Sinir ve Kan damarları Diş kökü sementi
Anne ve Babalar için Bilgiler Diş minesi, diş kemiği ve diş kökü sementi dişin üç sert maddesidir. Diş özü dişin canlı çekirdeği- sinir ve kan damarlarını içerir. Diş kökü dişin çeneye sıkıca yerleşmesini sağlar. Eksiksiz süt dişi dişleri 20 dişten oluşur. Diş çürüğü daha 1.süt dişinden itibaren oluşabilir ve o zamandan itibaren düzenli diş bakımı önemlidir. 2 yaşından itibaren dişler günde iki kez bir çocuk diş macunu (florlu çocuk diş macunu) ile fırçalanır. Diş hekimine düzenli olarak gidilmesi bu yaştan itibaren önerilir. İlkokul çocukları yetişkin diş macunu kullanabilirler. Anne ve babalar için genel kural çocuk akıcı yazana kadar arkadan yeniden fırçalamalarıdır. Eskimiş ve fırça telleri bozulmuş diş fırçalarını mutlaka değiştiriniz! Uzmanlar diş fırçasınının en az her üç ayda bir değiştirilmesini önermektedirler
Diş çürüğüne şans vermeyelim! Günde üç ana öğün ve iki ara kahvaltı tavsiye edilir önemli olan gıdalarda çeşitliliktir! Sürekli olarak atıştırmak ve içmekte dişlere zarar verebilir! sağlıklı olarak nitelenen çocuk gıdalarında dikkatli olunuz. Bu zengin yağlı ve şekerli şekerlemeler sağlıklı bir kahvaltının yerini tutmaz! Gıdaların (cips, tereyağlı bisküvi, atıştırmalık hamur işleri) yapışkan konsistenslerinden dolayı diş çürümesine yatkınlığı artırmaktadır! yüksek şeker veya asit içerikli içeceklerden sakınınız (Cola, buzlu çay, limonata, şurup,...)! Akşamleyin dişler fırçalandıktan sonra yatakta atıştırmaya izin yok buna içeceklerde dahildir (su hariç)! Daha büyük bir tadımı en iyisi bir ana öğün çerçevesinde yapınız böylece çok sayıda küçük küçük yemekten daha az dişe zarar verir. Diş çürümesi bir enfeksiyon hastalığıdır. Çocuğunuzun ilk yaşlarında emziğini/kaşığını yalamaktan sakınınız! Biberonlarda sürekli emzik kullanmayınız ve şekerli içecekler doldurmayınız!
Kahvaltı ve ara kahvaltılar için çeşitlilik peynir bazında ekmeğe (kepek ekmeği) sürülen peynirler, yağsız sucuk, tereyağ üzerine frenk soğanlı, turp, hıyar, domates,... Hamur işleri: graham ekmeği, ayçiçeği çekirdeği ekmeği, kabak çekirdeği ekmeği,... mevsimine göre taze meyve, meyve salatası, kompostosu, püre Mevsimine göre çiğ sebze (biber, domates, lahane, havuç, hıyar,...), batırarak yemek için baharatlı peynirle birlikte Süt ve süt ürünleri (inek sütünü bir yaşına basmadan önce vermeyiniz): içinde taze meyvelerin (çilek, muz, ahududu,...) bulunduğu sütle karışık içecekler Taze meyveli yoğhurt veya peynir, ayran, tereyağı, kesilmiş süt Müsli, sütle birlikte mısır gevreği, yoğurt,... (şeker içeriğini dikkate alınız!) kurutulmuş meyveler, fıstık, çerez karışımı İçecekler: su, çok sulandırılmış %100 meyve veya sebze suyu, şekersiz meyveler veya bitkisel çaylar
Nereden bilgi alabilirim? İşbirliği yapan ortaklar: Arbeitskreis für zahnärztliche Vorsorgemedizin Kremser Gasse 20, 3100 St. Pölten Tel. 050511-3101, Faks: DW 3109 office@aks-zavomed.at GESUNDES NIEDERÖSTERREICH NÖ Gesundheits- und Sozialfonds Gesundes Niederösterreich Stattersdorfer Hauptstraße 6/C 3100 St. Pölten Tel. 02742 / 90 610-757, Faks: DW 702 office@gesundesnoe.at www.gesundesnoe.at Masrafları Üstlenenler: NÖ Krankenversicherungsträger Künye: Yayıncı, medya sahibi ve içerik için sorumlu olan: AKS-ZAVOMED, NÖ Gesundheits und Sozialfonds Gesundes Niederösterreich Fotoğraflar: NÖ Gesundheits- und Sozialfonds Gesundes Niederösterreich, istock, Roland Voraberger, Franz Weingartner; İllüstrasyon: Christa Dietl Tasarım: Peter Chalupnik; Baskı: Rabl-Druck www.apollonia2020.at