50 EETR E EETRO
ODSTÖRER ODE SORU DE SORURI ÇÖZÜER. ε. ba nt - s na göre, ε azal nan konan- satörün s as azal r. I. yarg o ruur. + onansatör üretece ba l iken, levhalar aras naki potansiyel fark e iflmez. II. yarg o ruur.. ba nt s na göre, azal nan konansatörün yükü azal r. III. yarg o ruur. EP E. onansatörün yükü e iflmez. + + ε. ba nt s na göre, + ε azal nan kon- ansatörün s as azal r. I. yarg o ruur. + + + ba nt s na göre, azal nan konansatörün levhalar aras naki potansiyel fark artar. II. yarg o ruur. E ba nt s na göre, azal nan konansatörün enerjisi artar. III. yarg yanl flt r. EP B ESE IRI. a) r yar çapl iletken bir kürenin s as, r k 60. 9 90. F 5 b) µf 0 6 F olu unan, F 5 F 5 06 µ 8 r. ürenin s as, r 90. 0. F pf k 9 90. EP B EETR E EETRO 5
ODE SORU DE SORURI ÇÖZÜER ODE SORU TE SORURI ÇÖZÜER. onansatörlerin yükleri eflit olu una göre,.... κε κ ε κ. ε κε... a) Bir konansatörün yük - gerilim grafi- inin e imi, konansatörün s as n verir. tanθ eğim 0 6 0 6 8 yük() θ 6 gerilim(). a) o εo 00 8,85.0. 5,.0 9 50.0 F 50nF b) o. o 50.0 9..0.0 e yükü,6.0 9 ise.0.,6.0 9.0,5.0 5 tane elektron var r. c) Dielektrik mae konulu una potansiyel % 0 azalaca na göre, 00 0 azal rsa, 000 azal r..00 0.000 800 volt eni uruma gerilim, s 000 800 00 volt ük korunaca nan, ilk son. o o κ.o s 000 κ.00 κ 5,5 ESE IRI b) onansatöre 0 voltluk gerilim uygulan na ( ) levhaa biriken yük miktar ;..0 60 Bir elektronun yükü, e,6.0 9 olu unan ( ) levhaaki fazla elektron say s, e 60 9 60,. 0. taneir. c) onansatörün yük - gerilim grafi inin alt naki alan, konansatörün üzerineki enerjiyi verir. 6. W E J. a) onansatörün yükü 00 µ, gerilimi 5 ise, ilk uruma s as, o. 00 o.5 o µf onansatörün s as,, kat na ç kar l rsa, s a; ε. o. ε. o. µ F 6 8 yük() o lanenerji ε o. ifaesine 6 gerilim() 5 EETR E EETRO
b) lk uruma konansatörün enerjisi, E o 6 ( 00. 0 ) 6 0. Jol 8 0 ur., kat na ç kar l rsa, bu uruma enerji,. a). b) 60 00.0 6..0 5..0 5 volt n 60.0 9 e,6.0 c) E.. 6 5 7.00.0.(.0 ),.0 J E ( 00. 0 ) 6 0. Jolu 0 r. 6 Bir sistem üzerine yap lan ifl, sistemin enerji e iflimine eflittir. Bu uruma, W E E E J 0 8 0 8 0 ifl yap lm fl. onansatörün s as, 00 5 a) ük miktar e ifltirilmeen levhalar aras naki uzakl k kat na ç karsa, ' ε ' F ESE IRI b) lk uruma konansatörün enerjisi, E. ilk..(5) 50J Son uruma konansatörün yükü e iflmei- inen. ifaesine göre ı yani II. yol ört kat azal nan yükün sabit olabilmesi için gerilimin ört kat na ç kmas gerekir..5 00 volt Bu uruma enerji, E '.' son..(00) 5000J ap lan ifl, W E 5000 50 750 J WE E.. ı c.0000.0000 750 J EETR E EETRO 5
ODE SORU TE SORURI ÇÖZÜER ve konansatörleri ba l olu- unan efle er s a, F. a) - noktalar paralel aras na s a bulunurken ak - F paralel m n en girip F en ç kt n F üflünmeliyiz. 5F E er evre çok kar fl k ise noktalama yap larak evre aç lmal r. + + + 5 F + F. + bulunur. b) F paralel k sa evre b) 6 - aras naki efle- er s a, efl ++5+7 5F 6. F + 6 F 5F F 7F 5F 7F F paralel F 5F 7F paralel F paralel F 5F 7F 5F F F - aras naki efle er s a ise, + + + 5 F t r. ESE IRI. 6 ' F + 6 78 9 + 78 5 F 9 9 78 9 F paralel c) - aras naki efl- k sa evre e er s a, F ve lik konansatörler paralel ba l olu unan, + F F 5F paralel F. a) - noktalar aras naki efle er s a, F. a) oktalama yöntemiyle evrenin aç k flekli çizilir ve efle er s a bulunur. paralel F F F F 5F 5F 7F 7F 88. F F 8 8 6 +. ve 6+ F paralel F 5 EETR E EETRO
F 5 8 5 lik konansatörler olu unan, + + 5 8 8 5 F 5 5 ile lik konansatör paralel ba l olu unan, 5 F 8 + 5 8 + 8 8 5 5 F bulunur. 5 olu unan, F lik konansatör k sa evreir. Üzerine yük birikmez. Bu uruma,. 6 F 6 +. F 7 + 7. µf 6µF 6µF µf µf µf 5µF µf µf efl µf 6 + 7 + bulunur. efl µf efl µf b) - noktalar aras naki efle er s a ise, paralel ESE IRI µf 6µF µf µf µf F 5µF fiekile görülü ü gibi tüm konansatörler - aras na ba lanm fl olup, birbirlerine paralelir. Bu uruma, + 6 + 5 + + + 0 µf bulunur. ile l k konansatör paralel ba l olu una, + 6 F + + F 8 8 6. F 6+ ile F l k konansatör paralel ba l olu unan, + t r. 5. a) Devreye bak l - na 5 in ve ya a ve e ne 5 5F ne e paralel olma görülür. P Böyle evrelere iki urum söz konusu olabilir. I. ise -P noktalar aras na potansiyel fark oluflmaz. Bu uruma 5 konansatörü üzerine yük birikmez. 5 konansatörü yok say l r. EETR E EETRO 55
II. ise, -P aras na potansiyel oluflur. ani 5 konansatörü yüklenir. Bu uruma üçgen evreen y l z evreye önüflüm yap larak efle er s a bulunur. olu unan 5 konansatörü ikkate al nmaz. ve ba l olu unan ve ba l olu unan,!, ve 6 paralel olu unan efle er s a, + + 6 + + 7 7 7 6 F. +. + F bulunur. 7. 86. F bulunur. + 8 + 6 7 6 b) Efle er s a üzerineki yük, efl. 6.0 0 6 6 7 7 6 7 F P F F ESE IRI b) + + + + F F efl F F F F F F efl F 8 6 + 6 + F efl 8. 8 + 6. a) F F c) paralel F efl F F efl F efl paralel efl F F F F F + 5 5 efl.8 +8 5 efl F 56 EETR E EETRO
7. k sa evre nf nf nf nf nf nf k sa evre nf 6µF µf µf µf µf efl µf 6nF nf paralel nf nf paralel + + + 8 µf nf nf efl nf. + 8 6 nf nf 6nF efl nf nf 0. paralel paralel efl efl k sa evre 8. efl efl F F F paralel paralel F efl n 6 F ESE IRI + + ( 6) ( ) ( ) 6 + + 6 6 6. F bulunur. 6 + 5 F F paralel. µf 9. 6µF µf µf µf µf µf µf paralel 6µF µf µf efl µf µf 6µF k sa evre 6µF µf µf 6µF µf efl µf µf µf µf µf µf µf µf 6µF 6µF paralel efl 6µF µf + µf efl µf EETR E EETRO 57
. F F. ODE SORU 5 TE SORURI ÇÖZÜER yal tkan F F efl.. 6 F + + 6 bulunur. paralel efl F paralel efl F F fiekil-i fiekil-ii konansatörünün s as artt nan, konansatörlerin efle er s as artar. efl efl. ba nt s na göre, ve konansatörlerinin yükü artar. I. yarg o ruur. konansatörünün uçlar aras naki gerilim azal r, konansatörünün uçlar aras naki gerilim artar. II. yarg o ruur. ET ba nt s na göre, efl artt nan konansatörlerin toplam enerjisi artar. III. yarg o ruur. EP E ESE IRI. S as, gerilimi 60 voltluk gerilimle yükleni ine,.. 60 0 luk yükle yüklenir. a) Üreteç evreen ç kar l - na µf l k konansatör 0 luk yüke sahiptir. F lik konansatör evreye ba lan na, konansatörler paralel ba lanm flt r. Bu uruma evrenin efle er s as, efl + F b) F l k konansatör, iki s an n potansiyeli eflit oluncaya kaar olar. ilk + 0. +. 0 6 0 volt..0 60..0 80 F lik konansatören F l k konansatöre 80 luk yük geçer. 58 EETR E EETRO
ODE SORU 6 D SORURI ÇÖZÜER. a) ük - gerilim grafi inin e imi konansatörünün s as n verir. 0 tanα 0F 0 tanθ 0F 0 tanβ 5F bulunur. Z onansatörler ba lan rsa, + + + + 0 0 5 7 0 0 7F Z b) onansatörler paralel ba lan rsa, efl + + Z 0 + 0 + 5 5 F bulunur. c) Paralel ba l iken 00 voltluk bir gerilim uygulan na efle er s a üzerineki yük, efl. 5.00 500 Z Z Z 00 ESE IRI anahtar aç l na üreteç evreen ç kar ve toplam yük korunur. eni uruma konansatörler üzerineki gerilim ise, T. +. 60 8 +. 0 volt bulunur. b) konansatörünün yeni yükü,. 8.0 0..0 0 c) konansatörünün yüküneki e iflme miktar ; 0 0 0 Bu uruma anahtar aç l p pil evreen ç - kar l p konansatörü içine ielektrik mae konu una konansatörünen konansatörüne 0 yük geçmifltir.. a) Dielektrik mae konmaan önce konansatörün s as µf, yükü ise,..0 0 µ ur. µf 5µF 0olt onansatörün içine ielektrik mae koyu umuz a s as e iflir. eni s a ve yükü, κ.. µf..0 80 µ konansatörü üzerineki yük e iflimi 80 0 0 µ. a) onansatörler tamamen oluklar na yükleri,..60 0 κ..60 0 60 onansatörler üzerineki toplam yük, T + 0 + 0 60 ur. konansatörü içine ielektirik mae konu una s as κ.. b) Üreteç evreen ç kar lma nan konansatörünün yükü e iflmez. Çünkü s as sabit kalm flt r. 0. a) Bafllang çta konansatörler bofl ve anahtar kapal, anahtar aç k olu una, konansatörü olarken, konansatörü bofl kal r. konansatörün yükü,. 6.50 00 µ µf 6µF 50olt EETR E EETRO 59
5. a) anahtar kapat l r µf anahtar aç l rsa, üzerineki yükün bir son k sm paralel ba l oluklar nan gerilimleri 6µF eflitleninceye kaar e geçer. ük korunaca nan, 50olt + 00. son + 6. son 00 0. son son 0 volt bulunur. b) in son yükü,. son.0 0 µ c) nin son yükü,. son 6.0 80 µ 5F b) ün yükü, ün yüküne eflit ( ), ile ün ba l olu u kol nin ba l olu u kola paralelir. Dolay s ile gerilimleri eflittir.. P 60. P P 0 volt. P 5.0 00 bulunur. c) konansatörü ile ün efle erine ir. Dolas yla evrenin yükü in yüküne, bu yükte ile ün toplam na eflittir. Bu uruma; T + 00 + 60 60 ur. - noktalar aras naki potansiyel fark ise,. 60. 0 volt ve konansatörleri ba l olu unan efle er s a, ile konansatörleri paralel ba l olu- unan efle er s a, + 5 + 8 F t r. tane özefl konansatör ba l ise efle- er s a k saca, e ş ifaesiyle bulunur., e olu unan sistemin efle er s as, P P 8 F. F olur +. 5F ESE IRI 6. µf µf 6µF 6 a) µf ve 6µF l k konansatörler birbirine ba l olu unan üzerineki yükler eflittir. 6 b),6 c),6 ve nin toplam yükü konansatörü bu konansatöre ba l olu unan yükler eflit olmal r. 7. a) konansatörünün yükü, E µf E.. 00. 8 80 µf 6 µf ve olu unan yükleri eflittir. 80 ur. 60 EETR E EETRO
b) ve paralel ba l oluklar nan potansiyelleri ayn r. ükleri toplam, konansatörün yükü,. 0F 5F + 80. +. 80 0+ 5 6 80 5 volt 5 ile ba l olu unan, yükleri ayn r.. 0.0 F konansatörü ve ye paralel ba l olu unan gerilimi, + 0 + 0 0 bulunur. Enerjisi ise, E. 900.( 0) F bulunur. 5. 6 5 6 c) ve paralel olu unan efle er s a, + 0 + 5 5 F bulunur., ve ba l olu unan evrenin efle er s as, + + + + 8 5 8 9 00 F ir. 00 9 Efle er s a üzerineki toplam yük 80 ur. top efl. 00 6 80. volt 9 5 ESE IRI..0 60 Devrenin efle er s as ; ile paralel ba l olu unan,. 8 F + 6 F + F 0 tır. 0 F F F F 8. a) 0 0 F 0. 5 F bulunur. 0 + Bir konansatör üzerineki enerjinin gerilime ba l ifaesi, E ile bulunur. için, E. 00.( 0) F. 0. 0 ur. b) konansatörü ve ile ye ba l olu unan, + + 0 + 60 00 c) - aras naki potansiyel,. 00 5 80 bulunur. EETR E EETRO 6
9. fiekile görülü ü gibi ve konansatörlerinin üzerineki gerilimler a). 6. 8 b) konansatörünün üzerineki yük,. 5.6 0 ve konansatörleri üzerineki yükler eflit, buraaki yük herhangi birinin yüküne eflittir. Bu uruma, konansatörünün yükü, 6 5F 5 F. b) fiekile gösterili i gibi F lik konansatör ile lik konansatör birbirine paralel olup üzerineki gerilimler eflit ve 0 volttur. c). 6.0 60 F + 0 + 8 0 olt 0 olt 0. c). 8 8. 6 volt 5 6 + 6 + 6 volt bulunur. 8 6 5 5 F efl F ESE IRI a) b). +.6 +6 F Devrenin toplam yükü, toplam efl..0 0 konansatörünün yükü toplam yüke eflit olu unan, top 0 ur. k sa evre F F Z 0volt 0olt 0olt 0volt 0volt 0 olt konansatörünün ilk urumaki yükü,..0 80 0 olt konansatörünün ikinci uruma üzerineki gerilim 0 volt olu unan yükü,..0 0 üküneki e iflme miktar, 0 80 60 fiekileki konansatörler ba lan nan, e ş bulunur. fiekileki konansatörlerin üzerineki gerilimler eflit olup herbirine ü- n F flen gerilim 0 volt c) konansatörün ilk urumaki enerjisi, E..'..(0),.0 J konansatörünün son urumaki enerjisi, a) Bu uruma ve lik konansatörlerin efle eri üzerineki gerilim 0 volt Bu iki konansatör birbirine ba lan nan üzerineki toplam yük, her birinin yüküne eflit.0 0 E'....(0) 8,8.0 J Enerjieki e iflme, E E E 8,8.0,.0,56.0 joule 6 EETR E EETRO
. a) anahtar noktas na okunurulu una üreteç konansatörünü olurur. Bu uruma ün üzerine epolanan yük,..00 600 anahtar ye okunurulu una üreteç evreen ç kar. konansatörü olu, ve bofl olu unan yükünün bir k sm n ve konansatörlerine aktar r. Bu aktarma ifli, konansatörünün gerilimi ve nin geriliminin toplam na eflit olana kaar evam eer. ve olu unan,.... +. + 600 5. 600 0 volt..0 60 b) konansatörünün üzerineki gerilim. 60. 90 volttur. c) lk uruma konansatörün gerilimi, 00 volt enerjisi ise, E... 00 9 0 anahtar ye okunurulu una 0 volt olu unan, E' '... J ( 0),. 0 konasötürünün enerjisineki e iflme, E E E,.0 9.0 7,56.0 joule Buraaki ( ) konansatörünün enerji kaybetti i anlam na r. F 00 volt F F 00 volt F 00 volt ( ). J ESE IRI. I. anahtar aç kken a). 6 F + 6 F n + + 6 F b) Toplam yük, T efl. 6.0 0 c) ile oluklar na yükleri eflittir. Efle- er s alar F olu unan;..0 0 II. anahtar kapat l rsa a) anahtar kapat l - na konansatörü k sa evre Bu uruma evrenin efle er s as,. +. 6 + 6 F efl + + 8 F b) Efle er s a üzerineki yük, efl. 8.0 60 c) konansatörü k sa evre olu unan konansatörü üzerineki gerilim 0 volttur...0 80 F F 0olt k sa evre 0olt EETR E EETRO 6
. anahtar konumuna iken: Z Z.. 00 800 µ anahtar konumuna iken: µf 800 ort + 00 ı.. 00 00 E ( ) ( 0. ). 6. 0 8 6. 0 6. 0.0 J 6µF µf µf ort µ ı Z + 00 ESE IRI 6. 5volt 5 fiekil Ι I. anahtar aç kken, a) fiekiller inceleni ine, 5volt fiekil ΙΙ 6. F 6+ b) fiekil-ii e ve birbirine olu unan yükleri eflittir.. ifaesine göre. nin eflit olabilmesi için s as l k konansatörün gerilimi ise lik konansatörün gerilimi Bu uruma, + 5 5 F 6. 6 +.6 +6 F 5 volt 5volt F 5.. ort 60. ort ort 0 µf ve konansatörlerinin üzerineki gerilim 5 volt + 5 5 5 volt konansatörünün gerilimi.5 0 volt + ort + 0+. 0 0 + 6+ 6 F µ + 0 c) Devrenin toplam yükü, top efl. top.5 90 Toplam yük, top 5 90 6 EETR E EETRO
II. anahtar kapat l rsa, a) nahtar kapat l - na, 9 + 8 + () (6) ++6 8 F F 5volt fiekil-ιιι 9F 5 ODE SORU 7 DE SORURI ÇÖZÜER. fiekil - I eki evree:. + 0. 0 0 + 0 600 50 µ F 0µF 50 0µF b) fiekil-i e konansatörler olu unan konansatörlerin üzerlerineki gerilimler flekile gösterilmifltir. Bu uruma, + + 6 5 9 5 5volt fiekil-i 6 5 5 volt konansatörünün üzerineki gerilim, olu unan,..5 0 volt c) Toplam yük, top efl..5 90 Toplam yük 5 konansatörünün yüküne eflit olu unan, top 5 90 ESE IRI top efl.. 50 600 µ fiekil - II eki evree: + ort + 600 + 600 0 + 0 00 50. fiekil - I eki evree:. +. 8 + 8 6 µ F 0 top efl. 6 0 0µF 0µF 50 EP D 8µF. 50 80 µf fiekil - II eki evree: + ort + 80 + 80 + 8 60 0 6 µf 8µF EP B. 6 fiekil-i fiekil - I eki evree:. 6 e ş + 6 6 fiekil-ii top efl. EETR E EETRO 65
E.. fiekil - II eki evree: + ort + + + 6 9 in uçlar aras naki potansiyel fark azal r. I. yarg o ruur. ı. 9 ı 8 6. 9 nin yükü artar. II. yarg o ruur. 5. µf 6µF 50 fiekil-i fiekil - I eki evree:.. 50 00 µ. 6. 50 00 µ fiekil - II eki evree: ort + 00 00 + 6 00 0 0 µf 6µF + + fiekil-ii EP E.9. c m 9 8 9 onansatörlerin toplam enerjisi azal r. III. yarg yanl flt r. EP ESE IRI 6. fiekil-i e ve konansatörleri birbirlerine ba l olup yükleri eflittir.. 6 F ve konansatörlerinin + 6 yükleri,. 0µF 0µF 50 fiekil-i fiekil - I eki evree:. 0. 50 000 µ. 0. 50 500 µ fiekil - II eki evree: ort + 500 000 0 + 0 500 50 0 0µF 0µF + + fiekil-ii EP..00 00, 00 fiekil-ii e konansatörler birbirine paralel ba lan nan toplam yükü s alar yla o ru orant l olarak paylafl rlar. ve bofl olan konansatöre flekileki gibi ba lan na, 00 ve 00 olu unan fiekil-ii eki toplam yük 00 + + 00. +. +. 00. + 6. +. 00 0 konansatörünün yükü, 0 volt..0 0 F 00 0 80 EP B 66 EETR E EETRO
ODE SORU 8 DE SORURI ÇÖZÜER. / / bofl Κ Κ fiekil-ι fiekil-ιι fiekil-i eki konansatörün s as, / / εo Κ Κ fiekil-ii eki konansatör birbirine paralel iki konansatörün birleflmesiyle oluflmufltur.. κεo κ... κεo κ.. onansatörler birbirine paralel olu unan, + + 5 EP D ESE IRI. + 0 κ κ fiekileki konansatörlerin birer ucu (+) i er ucu ( ) kutba ba lan nan birbirlerine paralel iki konansatör oluflur. onansatörler özefl oluklar nan, m m m. κεo o F ε ε o ve paralel olu unan, efl + + Toplam yük, top efl..0 80 EP D 0 + ++ + + EETR E EETRO 67
DO RU I E ODSTÖRER. ve ba l r. +, ve birbirine paralel ba l - r. + + + + 6 ile ba l r. + EP B. ile nin yükleri toplam nin yüküne eflittir. Buna göre, Ι ve ΙΙΙ ün bilinmesi yeterliir. EP B. olu una göre, + ile aras naki iliflkiyi bilmeliyiz. > > olabilir.. ve s al konansatörler k sa evre ile 6 birbirine paralel ba l r. + 6 8 + 6 6 EP 6 EP E ESE IRI 5. Seri ba l konansatörlerin yükleri eflittir. olur. olur. 6., ve grup içineki konansatörler birbirine paralelir. + + + +, ve birbirine ba l r. + + + + 8 6 7. ve e erleri biliniyor. TEST - ÇÖZÜÜ EP Z T EP B formülünen hesaplan r. Ι. nicelik o ruur. E. formülünen E hesaplan r. ΙΙ. nicelik o ruur. ε o formülüne saece bilineni ile ε o hesaplanamaz. ΙΙΙ. nicelik yanl flt r. EP T 68 EETR E EETRO
8. Özefl ve birbirine paralel konansatörlerin yükleri bir- birine eflittir. olsun. Paralel ba l konansatörlerin toplam yükü konansatörü bunlara olu u için nin yükü e. Bir üretecin s as : ε o e erlerine ba l r. Üreticin potansiyeline ba l e ilir. Ι. nicelik yanl flt r. onansatörün levhalar aras mesafeye () ba l r. ΙΙ. nicelik o ruur. onansatörün yüküne ba l e ilir. ΙΙΙ. nicelik yanl flt r. EP B EP D. / 9., ile ba lan nca; + 6 ile paralel ba lan nca; Buna gö re; + yük miktar 0 6/ / potansiyel fark 8 EP ESE IRI konansatörünün potansiyeli konansatörünün potansiyeli olu una göre; / / EP 0. ε o ε o ε o Buna göre; ε o εo EP EETR E EETRO 69
DO RU I E ODSTÖRER. ile nin yükleri eflittir. Ι. yarg o ruur. konansatörünün potansiyeli üretecin potansiyeline eflittir. ile nin toplam potansiyeli e üretecin po- tansiyeline eflittir. Buna göre nin potansiyeli ninkinen küçük ΙΙ. yarg o ruur. ile nin s alar bilinmei ine için potansiyel farklar kesinlikle eflit iyemeyiz. ΙΙΙ. yarg yanl flt r. EP. nin yükü olursa, nin yükü nin yükü ise + 5 Buna göre > > Ι. yarg o ruur. onansatörlerin potansiyelleri ise; > ir. ΙΙ. ve ΙΙΙ. yarg lar yanl flt r.. olu una göre;, olsun. 6 ile birbirine ba l r. Efle er s as olsun. + 6 + 6 Paralel ba l konansatörlerin s as ile yükü o ru orant l r. Buna göre 6 6 6 EP EP B ESE IRI. Enerji: E ki evrenin toplam enerjileri eflittir. E E. 5. ile birbirine paralel ba l r. + 8 ile birbirine ba l r. Efle er s as olsun. + + 8 6 efl / ( ) E E, ve birbirine paralel ba l r. efl + + TEST - ÇÖZÜÜ 6 + + 9 efl EP EP D 70 EETR E EETRO
6. µf ile µf s al konansatörler paralel ba l r. + 6µF µf µf ile birbirine ba l r. Bu ikisinin efle- er s as olsun. + ile 8µF lik konansatörler ise birbirine paralel ba l r. + 8 + 8 µf 7., ve s al konansatörler birbirine paralelir. EP D + + 6, ve birbirine paralel ba l r. + + ile birbirine ba l r. + + 6 + µ F 6 EP B 8. Paralel ba l konansatörlerin potansiyelleri ayn - r. S alar ile yükleri o ru orant l r. nin yükü ise, nin yükü nin yükü EP B µf µf 8µF ESE IRI 9. Seri ba l konansatörlerin yükleri birbirine eflit ir. EP B 0. ile 6 birbirine ba l r.. + 6 ile birbirine paralel ba l r ve efle er s a ; volt + + ve nin yükleri eflit ise volt + 5 volt onansatörlerin s as olsun. ise + volt + EP EP D. - aras efle er s a 6, - aras efle er s a 6 + 6 ile birbirine ba l r. ükleri eflit Bu uruma s a ile potansiyel ters orant l Böylece, > Buna göre; > > ir. EP efl 6 EETR E EETRO 7
DO RU I E ODSTÖRER. Özefl konansatörlerin s alar, konansatörünün potansiyeli ir. konansatörünün potansiyeli Buna göre; EP D. ile s al konansatörler birbirine paralel olu u için s alar ile yükleri o ru orant l r. ise + + Buna göre; > > EP B. konansatörünün potansiyeli ise, T nin potansiyeli e s al konansatörlerin efle er s as ile s al konansatörlerin yükleri eflittir. _ b b ` b b a efl / T / EP ESE IRI. nahtar aç kken efle er s a; + + + nahtar kapat - l nca, evrenin efle er s as ile birbirine Efle er s as olsun. + Devrenin efle- er s as ise; Devrenin efle er s as artar, potansiyeli sabit olu una göre, evrenin yükü e artar. EP 5. nakol üzerineki konansatörünün yükü i erlerinen büyük EP 6. nin yükü ise 6 nin yükü e Devrenin efle er yükü ise konansatörünün yükü ile in potansiyeli eflittir. _ b b ` b a 6 olur. 5 5 e ş + TEST - Ü ÇÖZÜÜ O O O / efl 6 EP E 7 EETR E EETRO
7. olu una göre art nca e artar. E en art nca E e artar. 8. nin potansiyeli, nin potansiyeli ir. E E E olu una göre, 9. onansatörlerin kutuplar flekileki gibi birbirine ba lan yor. Bu iki konansatörün s alar farkl r. Potansiyelleri ayn ükleri e farkl Ι ve ΙΙ yanl fl, ΙΙΙ o ru 0. lk uruma, nahtar kapat l nca evrenin efle er s as ; + olur. Devrenin toplam yükü ise; top top.. c m olur. / EP EP EP efl / EP D ESE IRI. ve Z konansatörleri birbirine ba l ve yükleri eflittir. Potansiyelleri ise s alar ile ters orant l r. µf Z + Z 50 volt olu una göre; Z 0 volt 0.. Üretecin gerilimini 6 olarak alal m. Z 6 Z 0 60. coulombur. Z Z Z 6 ilk urum 5 6 son urum EP D anahtar kapat l nca nin potansiyeli artar, yükü e artar. EP µf 50 volt Z Z µf Z EETR E EETRO 7
DO RU I E ODSTÖRER. Her bir konansatörün s as olsun. Üretecin gerilimi ise olsun. ile nin efle- er s as : efl + in s as yar ya inirilince; efle er s a efl + ı olur. E.... 5 ve en; E ı E 5 E 5 ı E olur. ı ı Enerji ise: E ı E E 5... 5 + EP B ESE IRI Toplam enerji: E ı E. ı E..( ) ı E. Buna göre, E E EP B. mesafesi art r l yor. ε o formülüne göre azal r. sabit kal r. azal nca a azal r.. 6 ile s al konansatörlerin efle er s as Potansiyeli 0 volttur, yükü e olsun. kapat l nca; ile birbirine paralel olur ve yükleri paylafl rlar. Bu uruma ortak 0 potansiyel 5 volt TEST - Ü ÇÖZÜÜ formülünen, sabit, 0volt EP EP B. nin potansiyeli olsun. E Devrenin efle er enejisi; efl + + 5. Seri ba l konansatörlerin yükleri eflittir. Q Q.. Z + + Z 7 EETR E EETRO
E ( ) E E ( ) E EZ ZZ ( ) 8 E Buna göre; E Z > E > E EP E 6. onansatörün yükü sabittir. ε o ; azal nca artar. en; sabit, artarsa azal r. εo E εo. εo Buna göre; E e eri e iflmez. EP E 7. ve bilini ine göre; e hesaplanabilir. + ir. Ι. nicelik o ruur., olu una göre s alar a hesaplanabilir. ΙΙ. nicelik o ruur. ε o hesaplanamaz. ε o, ε o nin hesaplanabilmesi için ve e erlerinin e bilinmesi gerekir. ΙΙΙ. nicelik yanl flt r. EP D 8. + r. sabit, azalt l nca efl azal r. top en; top azal r. ve azal r. ; sabit, azal nca, e azal r. + ; sabit, azal nca, artar. EP ESE IRI 9. onansatörün potansiyeli saece üretecin potansiyeline ba l r. nin ve nun e iflmesi yi etkilemez. Ι ve ΙΙ ye ba l e ilir. EP 0. onansatörün yükü sabittir, e iflmez. Ι. nicelik yanl flt r. ε o, azalt l nca artar. ΙΙ. nicelik o ruur., sabit ve art yor. Buna göre azal r. ΙΙΙ. nicelik yanl flt r. EP B., nin e erlerini hesaplayal m. + + olur. nin enerjisi; 9 E c m 8 EP. fiekil-ι eki iki konansatörün yükü µf 6µ eflit olur ve 6µ ur. fiekil-ιι e ise 6µ iki konansatörün µf ayn kutuplar birbirine ba lan için yük kayb olmaz. Bu iki konansatörün potansiyeli eflit Toplam yükü, 6µF + 6µF µf s alar ile o ru orant l paylafl rlar. µf lik konansatörün yükü 8µ EP D + EETR E EETRO 75
. F 0 80 + 8 + 8 () () () 8 F 0 olt fiekil - Ι fiekil - ΙΙ a) fiekil-i e ve konansatörlerinin yükleri,..0 0..0 80 konansatörünün içine ielektrik sabit olan mae konulu una s a kat na ç kar. fiekil-ii e anahtar aç l na ve yükleri konansatörlerin gerilimleri eflitleninceye kaar yükler paylafl rlar. + + 0 + 80 6. + 0 0 volt. 6. 7 b) konansatörünün yükü,.. 8 ESE IRI. fiekil-i e ve konansatörleri olu unan ve nin üzerineki yükler birbirlerine eflittir.. +..00 00 Bu uruma, 00 konansatörün yükü,. 6.00 600 ve ters ba lan nan toplam yük potansiyel eflitleninceye kaar evam eer. 5F. k sa evre F F F F 5F F 5F P P P + +. + 6. + 5. 600 00 5 00 0 volt konansatörünün yeni yükü,..0 80 üküneki e iflme, 00 80 5F efl F 5F F P efl 0 F 5F 76 EETR E EETRO
. µf µf 6µF µf µf fiekil-ι µf 8 6µF µf µf fiekil-ιι a) fiekil-ii e µf ile µf lik konansatörler birbirine paralel ba l olu unan gerilimleri eflittir.. ifaesine göre yük ile s a o ru orant - l olu unan µf l k konansatörün yükü 8 µf l k konansatör fiekil-i eki µf l k konansatörlerin efle eri ve ba lamaa yükler eflit olu unan 8 b) 6µF µf µf 7. - grafi ine o runun e imi s ay verir. 60 0 0 0 F 0 F 0 F F ve birbirlerine ba l oluklar nan, 6. F 6+ fiekile konansatörler ba lan nan 6µF l k konansatörün yüküe c) Seri ba lamaa toplam yük herhangi bir konansatörün yüküne eflit olu unan, toplam 5. a) κ.. µf b)..00 600µ 600.0 6,6.0 c) E '. 6..0.(00) ESE IRI 8. 7F efl 7F 0,J 6. a) Κ. o.5 0 F b). 0.00 000 c) 00 tur. Sabitir. ( 000) ) E 50. J. 0 fiekileki evree karfl l kl konansatörlerin çarp - m 6. 8. eflit olu unan 7F lik konansatör Wheatstone öprüsü kural na göre iptal eilir. + 8 efl F efl 8. 8 + EETR E EETRO 77
Bu uruma evre, F efl F 0. F F F F F F F F 6. F 6+ efl efl F F 9. a) 6 6 60volt 0 ESE IRI + 5F efl F fiekileki konansatörler olu unan yükleri eflittir.. ifaesine göre 6 nin üzerineki gerilim ise, nin üzerineki gerilim, nin üzerineki gerilim 60 volt, 0 olu unan, + + 60 0 6 60 0 volt noktas naki potansiyel, 0 0 60 0 50 volt, b) noktas naki potansiyel,.0 50 0 0 volt 78 EETR E EETRO