İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 6
KURUMDA EĞİTİM VE GELİŞTİRME Eğitim, bireyin kendisine, yakın çevresine ve topluma uyum sağlaması için gereken bilgi, beceri ve alışkanlıkların kazandırılması sürecidir. Günümüz bilgi toplumunda kişilerin ve kurumların eğitim ve gelişme ihtiyaçları giderek artmaktadır. Ancak eğitim özellikle kamu kurumlarında halen gereksiz bir yatırım olarak görülebilmektedir. Günümüz kurumları çok hızlı bir dönüşüm yaşamaktadır. Bu dönüşüm süreci ile başa çıkmanın en önemli yolu sürekli eğitimlerdir. 2
Eğitim denilince... -Eğer bir yıl ötesi için planlıyorsanız hububat ekin, -Eğer on yıl ötesi için planlıyorsanız, ağaç dikin, -Eğer yüz yıl ötesi için planlıyorsanız, insanları eğitin. 3
Öğretme anlayışı hep birlikte öğrenmeye, Öğretici merkezli eğitim ilkesi, öğrenen merkezli eğitim ilkesi ile yer değiştirmektedir. Eğitimin temel amacı öğrenmeyi öğrenmektir. Uyum eğitimleri ile başlayan eğitim süreci, hizmet içi eğitimler ve hayat boyu eğitim etkinlikleri ile devam etmektedir. 4
Demiryollarının %5 i demirse %95 i insandır Adam Smith. 5
Bilgi toplumunda eğitim, öğrenme ve gelişme Tarım ==> Sanayi ==> Bilgi toplumu - Genler yoluyla gelen bilgiler. - Çevremizden öğrendiklerimiz - Rastgele öğrendiklerimiz - Süreli ve düzenli eğitim 6
7
Bilgi Toplumunun Gerektirdiği İnsan Modeli Kendini Geliştiren Birey Sürekli gelişme kaygısını hisseden kişi eskimiş ve geçerliliğini yitirmiş bilgi ve becerilerin bekçiliğini yapmaz. İKM kendini geliştirme alışkanlığına (hayat boyu öğrenme) sahip çalışanların işe alınmasını sağlayan veya mevcut çalışanların kendilerini geliştirmelerine imkan sağlayan ortamları oluşturmalıdır. Sektör, pozisyon ve iş tanımı ne olursa olsun kendini geliştirme kişinin önde olmasını sağlayacaktır. 8
Bilgi insanı- Bilgi Organizasyonu- Bilgi Toplumu, Öğrenen İnsan- Öğrenen Organizasyon- Öğrenen Toplum Bilgi organizasyonu ile kararlarında bilginin belirleyici rol oynadığı, bilgi edinmeye ve eğitime yatırımın gündemde olduğu, hızlı bilgi iletişimi ve işin gerektirdiği teknolojinin kullanıldığı, kişilerin kendilerini aşma eğiliminde olduğu, modern yönetim yaklaşımlarının benimsendiği, kurumsal kimliği ve değerlerini yeni gelişmeler ışığında yeniden gözden geçiren kurum anlaşılmaktadır. 9
İnsan Kaynakları Yönetiminde Eğitim ve Geliştirme Çalışmaları 1- İnsan Kaynakları Yönetiminde Eğitimin Önemi Günümüz işletmeleri eğitimi eskiden olduğu gibi gereksiz bir kalem olarak görmemekte, tam tersi eğitime ciddi bütçeler ayırmaktadırlar. 10
2) İşe başlatma ve uyum eğitimi a) Hizmet Öncesi Eğitim: Staj ve benzeri uygulamalar ( Kurum içinde yada kurum dışında) b) İşe Başlatma Eğitimi: Çoğunlukla özel sektörde bazen bir gün bazen de bir aya kadar sürebilen eğitimlerdir. Amaç kişinin kuruma, iş arkadaşlarına, iş çevresine, genel olarak işletmenin diğer birimlerine, yöneticilerine, kurum içindeki yazılı ve yazılı olmayan kuralları tanımasını, kendisine dönük beklentilerin net olarak edinilmesini sağlamaktır. 11
c) Uyum (Oryantasyon) Eğitimi Uyum eğitimlerinde amaç kişinin iş yerine, işyeri kurallarına, idari düzenlemelere, kurumun değerlerine, kısaca tüm kurum kültürüne ilişkin eğitim etkinlikleridir. 12
d) Hizmet içi Eğitim: İşe başlayan bireyin zamanla ortaya çıkacak eğitim ve geliştirilme ihtiyaçlarının giderilmesine dönük eğitimlerdir. Bu eğitimlerin önemli bir kısmı iş eğitimleridir. Bu eğitimlerde kalite standartları, işin diğer kurumlardakinden farkları, kuruma özgü iş uygulamaları, iş akışı, görev tanımı ve özellikle çalışana dönük beklentileri içerir. 13
3- İşe Başlatma ve Uyum Eğitiminin Amacı, İçeriği ve Programın hazırlanmasında dikkat edilecek Hususlar Bireyin başarılı olmasında ilk izlenimler çok önemlidir Temel ihtiyaçlarını karşılayamayan, çayı nasıl alacağını bilmeyen, yemekhanenin yolunu şaşıran, hatta kurum içinde kaybolan kişiler.. İşe başlatma eğitiminin standartları (yönetmeliği) önceden belirlenmeli ve bunun için bütçe ayırılmalıdır. Eğitimin başında kişilerin sahip oldukları bilgi düzeyi ön test ve son test mantığı ile 14
Eğitim sürecinde yaparak ve yaşayarak öğrenme ilkelerine uyulmalıdır. Standart eğitim programları katılımcılara göre revize edilmelidir. İşe başlayacak personelin olası eksikliklerinin belirlenmesi ve giderilmesi önemlidir. Personel idari işler konusunda bilgilendirilmelidir (sağlık sigortası, yemek saatleri, iş saatleri, tatiller, ücretlerin ödenmesi vs. ) İşe başlayacak yöneticiler için kurumsal değerler ve kurum kültürü konusundaki eğitimler.. 15
4-İş Sırasında Eğitim İhtiyacının Belirlenmesi ve Dikkat Edilecek Hususlar Eğitim ihtiyacı eğitim alacak kişiler tarafından belirlenmelidir. Hangi noktada ihtiyaç olduğunu en iyi ihtiyaç sahipleri bilebilir. Doğal olarak kurumunda vermeyi planladığı eğitimler vardır. 16
Eğitim İhtiyacının belirlenmesi için yapılması gerekenler - Her çalışanın dosyasında bir eğitim izleme formu bulunmalıdır. - En az yılda bir kez eğitim ihtiyacını belirlemeye dönük anket.. - Katılımcıların bireysel farklılıkları. - Yıllık tarama dışında yeni birimlerin kurulması, teknolojik bir yenilik - Performans değerleme sonuçları.. - Katılımcıların en fazla yoğunlaştıkları konulara göre - Eğitim ihtiyacı gereksiz rutin uygulamaları 17 gidermeye dönük olmalıdır.
a. İşçi Eğitimleri b. Memur eğitimleri c. Yönetici eğitimleri 18
Küreselleşme ile birlikte rekabet yerel olmaktan çıkıp uluslarararası bir nitelik kazanmıştır. Tüm işletmeler coğrafi konumları ve faaliyet alanları ne olursa olsun, doğrudan veya dolaylı olarak bu rekabetten etkilenmektedirler. Katma değeri en yüksek yatırım insan kaynaklarıdır. Başarı için insan kaynakları yönetiminde sürekli eğitim vazgeçilemez hale gelmiştir. 19
5-Eğitimcilerin Belirlenmesi ve Eğitimcinin Özellikleri Eğitimin anlaşılır, net ve düzeye uygun olması şarttır. Eğitimci; 1- Aktif öğrenme metodunu çok iyi bilmesi gerekir. Eğitim sırasında yaparak yaşayarak öğrenme imkanları oluşturabilmeli, oyunlar oynatabilmeli, canlandırmalara yer verebilmelidir 2- Konusuna hakim olmalıdır. 3- Gereken ön hazırlığı yapmalıdır. 4- Eğitim araçlarını kullanabilmelidir. 5- Eğitimci katılımcıların bireysel farklılıklarına göre örnekler vermelidir 20
Eğitim etkinliği, kişilerin sorgulama güçlerini, meraklarını, inceleme ve analiz etme yeteneklerini harekete geçirmeli, onları kalıpçılıktan uzaklaştırmalı ve üretkenliklerini körüklemelidir. 21
Eğitim Programlarının Sonuçlarının Değerlendirilmesi Seviyeleri ne olursa olsun, öğrenenlerin görüşleri eğitici için yol gösterici olacaktır. Bunu belirlemek için hazırlanan bir ankette; 1- Eğitim uygulamasının genel olarak nasıl bulunduğu 2- Memnuniyet düzeyi 3- İçeriğin anlaşılma düzeyi 4- İçeriğin uygulanabilirliği 5- İçeriğin bireysel ihtiyaçları karşılama düzeyi 22
6- İçeriğin güncellik düzeyi 7- İçerikte örnek olaylara, oyunlara ve benzeri uygulamalara yer verilme. 8- Konuşmacının sunuşu, 9- Konuşmacının yeterlilik düzeyi 10- Araç ve gereçlerin yeterlilik düzeyi 11- Katılımcıların uygulamaya katılma düzeyi 12- Ortamın özelliklerinin yeterliliği 13- Ders uygulama notlarının yeterliliği 14- İkramların yeterliliği 15- Neler öğrenildiğinin test edilmesi 23
Bilgi değeri yok olmayan servettir Yusuf Has Hacip 24
Kaynaklar: IKY Dr. İlhami Fındıkçı 25