BİTKİ MATERYALİ II: ANGIOSPERMAE Prof.Dr. Yahya AYAŞLIGİL Yrd.Doç.Dr. Doğanay YENER İstanbul Üniversitesi, Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Bitki Materyali ve Yetiştirme Tekniği Anabilim Dalı 11.04.2016
Philadelphus coronarius- Filbahri, Yalancı Yasemin Familyası: Saxifragaceae Yaprak Özellikleri: Yaprakları karşılıklı dizilişli, basit, oval, ovaldikdörtgen, 4-10 cm uzunluğunda, 1-5 cm genişliğinde, sivri uçlu, uzaktan dişli, koyu yeşil, alt yüzündeki damar ekseninde sakallar ve bazen de damarlarda tüyler görülür. Yaprak sapı 0,4-0,8 cm uzunluğunda, tüylü. Tomurcuk Özellikleri: Tomurcuklar yaprak izinin altında gizli, tek tek, sapsız, 2 kapaklı, genellikle tüylü pullar, terminal tomurcuk yok. Sürgün Özellikleri: Genç sürgünler tüysüz veya kısmen tüylü, koyu kırmızımsı kestane kahverengisi, yaşlı dallar pul pul soyulur, bitki özü yuvarlak, soluk veya beyaz, devamlıdır. Çiçek Özellikleri: Çiçekleri 4 taç, 4 çanak yapraklı, taç yaprağın uç kısmı daralmış yumurta biçiminde, çok sayıda stameni var, beyaz renkte, 2,5-3,8 cm büyüklüğünde, çok kokulu, Mayıstan erken Hazirana kadar çiçekli, 5-7 li salkımlar oluşturur. Meyve Özellikleri: Meyvesi 4 valfli açılır kapsül, çok sayıda tohumu vardır. Gövde Özellikleri: Gövde kabuğu pul pul dökülür, turuncumsu, kırmızımsı kahverengi.
Philadelphus coronarius
Philadelphus coronarius
Philadelphus coronarius
Philadelphus coronarius
Philadelphus inodorus- Kokusuz Filbahri Familyası: Saxifragaceae Habitusu: Yukarı doğru büyüyen, kemer yapan, yuvarlak ve yoğun bir çalıdır. Yaprak Özellikleri: Yaprakları Philadelphus türlerinin içerisinde en büyüğüdür. 10 cm uzunluğa kadar görülebilir, parlak koyu yeşil ve dişli (bazen tam kenarlı). Çiçek Özellikleri: Kokusuz, 4-5 cm çapında, vazo şeklinde, beyaz renkli çiçeklere sahiptir. Taç yaprak kare şeklinde.
Philadelphus inodorus
Philadelphus inodorus
Philadelphus inodorus
Berberis thunbergii - Adi Kadıntuzluğu Familyası: Berberidaceae Yaprak Özellikleri: Yapraklar almaçlı dizilişli, basit, yumurta şeklinde, 1-3 cm uzunluğunda, geniş, bazen diken uçlu, taban kısmı daralmış, yaprak sapı 0,2-1,25 cm uzunluğunda, üst yüzü parlak yeşil, alt yüzü mat yeşil, yapraklar dallar boyunca salkımlarda. Sürgün Özellikleri: Sürgünler kırmızımsı kahverengi, çıplak, açılı veya girintili, tek dikenli, genellikle düz durmaz. Çiçek Özellikleri: Çiçekleri güzel, sarı, 0,8-1,25 cm büyüklüğünde, 1,25 cm uzunluğundaki sapçıklarda, Nisan- Mayısta, tek tek veya 2-4 tanesi birarada şemsiye salkımda, yaprakların alt kısmında. Meyve Özellikleri: Meyvesi parlak kırmızı, 0,8 cm uzunluğunda, elips şeklinde, Ekimde belirir ve tüm kış boyunca üzerinde kalır. Meyveleri oldukça gösterişlidir.
Berberis thunbergii
Berberis thunbergii
Berberis thunbergii Atropurpurea
Berberis thunbergii Atropurpurea
Hydrangea macrophylla- Ortanca Familyası: Hydrangeaceae Yaprak Özellikleri: Yapraklar karşılıklı, basit, yumurta-eliptik veya geniş yumurta, 10-20 cm uzunluğunda, kısa uçlu, üçgenimsi kaba dişli. Üst yüzü parlak orta yeşil ve koyu yeşil, dokunulduğunda yapışkanlı gibi. Alt yüzü çıplak ya da çok az kısa tüylü, yaprak sapı dolgun, 1 3 cm uzunluğunda. Sürgün Özellikleri: Sürgünler yeşil veya açık kahverengi, öz geniş ve beyaz. Çiçek Özellikleri: Çiçekleri verimsiz, dış çiçekler pembe, mavimsi, mor, tam veya dişli kenarlı, 5 cm çapında veya daha çok; verimli çiçekler genellikle mavi veya pembe; ikisi de büyük simoz salkımlarda. Çiçeklenme zamanı Temmuzdan Ağustosa kadar. Meyve Özellikleri: Meyve kapsül, 0,6-0,8 cm uzunluğunda, gösterişsiz.
Hydrangea macrophylla
Hydrangea macrophylla
Hydrangea macrophylla
Cotinus coggygria- Peruka Çalısı, Duman Ağacı, Boyacı Sumağı Familyası: Anacardiaceae Habitusu: 3-5 m boylarında ve aynı yayılışta, çok dallı bir çalıdır. Yaprak Özellikleri: Yaprakları almaçlı dizilişli, basit, oval- ters yumurtamsı şekilli, 4-9 cm uzunluğunda, uç kısmı yuvarlak veya kısmen girintili, tam kenarlı, çıplak ve üzerindeki paralel damarlar dikkat çekicidir. Mavimsi yeşil renktedir ve yaprak sapı 1-4 cm uzunluğundadır. Yazın orta mavi yeşil olan yaprak rengi sonbaharda sarı-kırmızı-mor renge döner. Tomurcuk Özellikleri: Tomurcukları küçük ve pulları koyu kırmızıkahverengidir. Sürgün Özellikleri: Sürgünleri sert, kahverengi veya morumsu, buğulu, üzerinde çok sayıda lentisel bulunur, çıplaktır. Çiçek Özellikleri: Çiçekleri 5 taç yapraklı, sarımsı, 0,8 cm çapında ve etkisizdir. Asıl gösterişli hali büyük birleşik salkımların sap ve sapçıklarındaki tüylerle olur. Bu tüyler genellikle çok sayıda renk değiştirir. Meyve Özellikleri: Meyvesi 0,6 cm genişliğinde, böbrek şeklinde, kuru, eriksi meyvedir.
Cotinus coggygria
Cotinus coggygria
Cotinus coggygria Royal Purple
Cotinus coggygria Royal Purple
Lagerstroemia indica- Oya Ağacı, İspanyol Leylağı Familyası: Lythraceae Habitusu: 4,5-7,5 m boylarında orta boylu çalı ya da kısa boylu ağaçtır. Yaprak Özellikleri: Yapraklar karşılıklı veya kısmen almaçlı veya 3 lü sarmal dizilişlidir. Basit yapraklar 2,5-7 cm uzunluğunda, 2-4 cm genişliğinde, tam kenarlı, eliptik, ters yumurtamsı-dikdörtgensi, sivri uçlu değil, taban kısmı geniş kamamsı veya yuvarlak, üst yüzü koyu yeşil ve genellikle parlak, alt yüzü çıplak veya orta damar boyunca tüylü, yaprak kınları oldukça küçük konik şeklinde; yaprak sapı çok kısa. Taze yapraklar sarımsı yeşil, bronz, kırmızımsı mor, olgunlaştığında koyu yeşil; sonbahar renklenmesi sarı, turuncu ve kırmızı renklerdedir. Tomurcuk Özellikleri: Tomurcuklar küçük, soliter, sapsız ve dikdörtgensi. Sürgün Özellikleri: Sürgünler narin, neredeyse karemsi, çıplak, yeşilimsikırmızı, olgunlaştığında kahverengi, zamanla kabuğu pul pul dökülür. Çiçek Özellikleri: Çiçekleri oldukça gösterişli, 6 taç yapraklı, her bir çiçek 2,5-4 cm genişlikte, beyaz, pembe, mor, koyu kırmızı gibi renklere sahiptir. Çiçekler 15-20 cm uzunluk, 8-13 cm genişlikteki birleşik salkımlarda yer alır. (Haziran) Temmuz-Eylül arasında açar. Meyve Özellikleri: Meyvesi 6 valfli açılan kapsüldür. Kahverengi ve yaklaşık 1,25 cm genişlikte olup, kış boyunca bitkinin üzerinde kalır. Tohumları 1,3 cm uzunluğunda ve kanatlıdır.
Lagerstroemia indica
Lagerstroemia indica
Lagerstroemia indica
Lagerstroemia indica
Parrotia persica- İran Demir Ağacı Familyası: Hamamelidaceae Habitusu: 6-12 m boylarında, 4,5-9 m genişlik yapan bir ağaçtır. Yaprak Özellikleri: Yaprakları almaçlı, basit, oval, ters yumurtamsıdikdörtgensi, 6-12,5 cm uzunluğunda 2,5-6 cm genişliğinde, geniş mızrağımsı geçici yaprak kınlarına sahiptir, uç kısmı sivri değil, taban kısmı yuvarlak veya yarı-kamamsı, yaprağın yarısından uç kısmına kadar kabaca oymalı dişli, üst yüzü neredeyse çıplak, alt yüzü seyrek tüylü, parlak orta yeşil ve koyu yeşil renkte, Hamamelis yaprağına benzer, yaprak sapı 0,2-0,6 cm uzunluğundadır. Yaprakları ilk çıkarken kırmızımsı mor renkte, daha sonra yazın orta-koyu yeşil rengine döner ve son olarak sonbaharda parlak sarı rengini alır. Özellikle sonbahar renklenmesi oldukça dikkat çekicidir. Tomurcuk Özellikleri: Vejetatif tomurcuk saplı ve kahverengimsi; çiçek tomurcuğu küremsi, 0,8 cm çapında hafif tüylü, kahverengimsi siyah renkte. Sürgün Özellikleri: Sürgünler narin, kahverengimsi, gençken tüylü, olgunlaştığında grimsi kahverengi ve çıplaktır. Çiçek Özellikleri: Martta açan taç yapraksız çiçekleri, kırmızı renkli etaminlerden oluşur.
Parrotia persica
Parrotia persica
Parrotia persica
Parrotia persica
Corylus avellana- Adi Fındık Familyası: Betulaceae Habitusu: 3,5-6 m boylara ulaşan ağaççık veya çalı formunda, çok gövdeli. Yaprak Özellikleri: Yapraklar almaçlı dizilişli, basit, 5-10 cm uzunluğunda, 3,75-7,5 cm genişliğinde, küremsi-geniş oval, ucu aniden sivrilen, çift dişli ve genellikle çok az loblu, üst yüzü çok az tüylü, koyu yeşil, alt yüzü tüylü, özellikle damarların üzeri tüylü, yaprak sapı 0,6-1,25 cm uzunluğunda, beze gibi tüylü. Tomurcuk Özellikleri: Tomurcuklar kiremitvari, oval- yuvarlak, kirpik gibi pullarla kaplı, 0,4-0,8 cm uzunluğunda, yeşil-kahverengi. Sürgün Özellikleri: Sürgünler beze gibi sert tüylü, kahverengimsi. Çiçek Özellikleri: Baharda büyük erkek çiçekler açar. Meyve Özellikleri: Fındık meyve, kapitulum fındıktan kısa ya da çok az uzun. Fındık 2 cm uzunluğunda, kapitulumun içinde bulunur.
Corylus avellana
Corylus avellana
Corylus avellana
Corylus avellana
Corylus colurna- Türk Fındığı Familyası: Betulaceae Habitusu: 12-15 m boylara ulaşan, ağaç formunda, tek gövdeli. Yaprak Özellikleri: Yapraklar almaçlı dizilişli, basit, genişçe oval-ters yumurta, 6-15 cm uzunluğunda, sivri uçlu, çift dişli veya kenarları dişli, bazen loblu, üst yüzü neredeyse tüysüz, alt yüzünde damarlar tüylü, yaprak sapı 1,25-2,5 cm uzunluğunda, tüylü. Yazın yapraklar koyu yeşil, sonbaharda sarıdan mora doğru renklenme gözlemlenir. Tomurcuk Özellikleri: Tomurcuklar büyük (0,8 cm uzunluğunda), yumuşak tüylü, yeşilimsi kahverengi. Sürgün Özellikleri: Sürgünler beze gibi tüylü, gri-kahverengi, kaba, dallar boyunca yarıklı. Çiçek Özellikleri: Tek evcikli, erkek çiçekler, 5-7,5 cm uzunluğunda, baharda kedicikler güzel görünümlü, dişi çiçekler gösterişsizdir. Meyve Özellikleri: Fındık 1-1,5cm çapında, kapitulum 4-5 cm uzunluğunda, fındıklar 3 veya daha fazlası bir arada bulunur, kapitulum derinden oyuk, saçaklı, fındığın boyunun 2 katı, beze uçlu dikenlerle karışık tüylerle kaplı, kapitulum ve aynı zamanda genç meyveler de morumsu renkte, Eylül-Ekim de olgunlaşır. Gövde Özellikleri: Gövde kabuğu soluk kahverengi-gri-kahverengi, yaşlı kabuk pullu yapı gösterir, pullar düştükçe kahverengi veya turuncu-kahverengi kabuk belirir.
Corylus colurna
Corylus colurna
Corylus colurna
Corylus maxima Purpurea - Kırmızı Yapraklı Lambert Fındığı Familyası: Betulaceae Habitusu: 4,5-6 m boylarında büyük bir çalıdır. Yaprak Özellikleri: Yaprakları Corylus avellana ya benzer ancak bunun yaprakları 5-12,5 cm uzunluğunda, 4-10 cm genişliğinde, yaprak sapı 0,6-1,25 cm uzunluğundadır). Tomurcuk Özellikleri: Tomurcuklar morumsu renkte. Çiçek Özellikleri: Kedicikler baharda koyu mor renkte, yazın yeşile doğru değişir. Corylus avellana dan daha sonra çiçeklenir. Meyve Özellikleri: Corylus avellana dan farklı olarak kapitulum fındığı kuşatır ve fındığın üzerinden çıkıntı yapar.
Corylus maxima Purpurea
Corylus maxima Purpurea
Corylus maxima Purpurea
Punica granatum Nar Familyası: Lythraceae Habitusu: 5-6 m boy yapar, gevşek bir tepe oluşturur. Boylu çalı yada ağaççıklarıdır. Yapraklarını kışın döker. Yaprak Özellikleri: Hafif dikenli yaprakları açık-yeşil ve parlak, oval biçimli, uçları küt, 3 8 cm x 1 1,5 cm büyüktür. Sürgün Özellikleri: Bu türün sürgünleri çıplak, kısa sürgünleri dikene dönüşmüştür. Çiçek Özellikleri: Yazın (Mayıs-Haziran) açan çok dekoratif çiçekleri kırmızı renkli (nar çiçeği), yaklaşık 3 cm büyüklüğünde ve tamdır. Meyve Özellikleri: Sonbaharda olgunlaşan meyveleri küremsi, 6 8 cm büyüklüğünde, soluk-pembe, sarı, kırmızı renkli; kabuğu derimsidir.
Punica granatum
Punica granatum
Punica granatum
Punica granatum
Liquidambar orientalis- Anadolu Sığlası, Günlük Ağacı Familyası: Hamamelidaceae Habitusu: 15-20 m boyunda kalın dallı, geniş tepeli bir ağaçtır. Yaprak Özellikleri: Yaprakları genellikle 5 loblu ve 5-7 cm büyüklüğündedir. Loplar çoğu zaman çok derin oyuntulu ve kenarları kaba dişlidir. Yaprak çevresi ince tüylü, diğer tarafları çıplaktır. Yaprak sapı oldukça uzundur (3-6 cm). Üst yüzü parlak yeşil, alt yüzü açık yeşil ve tüysüz veya seyrek tüylüdür. Sonbahar renklenmesi sarıdır. Sürgün Özellikleri: Kırmızı kahverengi genç sürgünler tüysüzdür. Çiçek Özellikleri: Çiçekleri yeşilimsi renkte ve ilkbaharda yapraklarla beraber belirir. Meyve Özellikleri: Yaprak koltuğundan çıkan ve uzun bir sapın uzunda yer alan küremsi meyve topluluğunun çapı 2-2,5 cm kadardır. Sonbaharda olgunlaştığında açık kahverengidir. Tohumu kanatlı ve küçüktür. Gövde Özellikleri: Yaşlı ağaçların koyu renkli kabuğu derin çatlaklıdır.
Liquidambar orientalis
Liquidambar orientalis
Liquidambar orientalis
Liquidambar styraciflua- Amerikan Sığlası Familyası: Hamamelidaceae Habitusu: 15-20 m boyunda, dolgun ve düzgün gövdeli bir ağaçtır. Yaprak Özellikleri: 10-18 cm uzunluk ve genişlikteki yapraklar, 5-7 lopludur. Loplar sivri uçlu ve kenarları keskin dişlidir. Yaprak sapı oldukça uzundur (6-12 cm). Üst yüzü parlak koyu yeşil, alt yüzü soluk renkte ve tüysüzdür. Yalnızca ana damarların birleşim yerinde tüy demetleri vardır. Sonbahar renklenmesi karmen kırmızısı ve sarıdır. Sürgün Özellikleri: Sürgünler kırmızı kahverengidir. Çiçek Özellikleri: Çiçekler yeşilimsi sarı renkte, Mart-Mayıs aylarında açar. Meyve Özellikleri: Meyve topluluğunun çapı 3 cm kadardır. Gövde kabuğu derin çatlaklıdır.
Liquidambar styraciflua
Liquidambar styraciflua
Liquidambar styraciflua
Liquidambar styraciflua
Liriodendron tulipifera- Amerikan Lale Ağacı Familyası: Magnoliaceae Habitusu: 20-30 m boylarında ve 10-15 m genişliğinde yaprak döken ağaçtır. Yaprak Özellikleri: Yaprakları almaçlı dizilişli, basit, 7,5-20 cm uzunluk ve genişlikte, uç kısmı genişçe düz, her iki tarafında da 3-4 adet kısa aniden sivrilmiş lob bulunur, yaprak üst yüzü parlak yeşil renkli, alt yüzü daha soluk renkte; yaprak sapı 5-10 cm uzunluğunda. Sonbaharda yaprakları altuni sarı rengine dönüşür. Tomurcuk Özellikleri: Tomurcuk kenarları birbirine değer; terminal tomurcuk 1,5 cm uzunluğunda, yeşilimsi-kırmızımsı kahverengi. Sürgün Özellikleri: Sürgünleri sert, parlak yeşilimsi renkten kırmızıkahverengiye doğru, bazen buğulu, kırıldığında aromatiktir. Nodları saran belirgin yaprak kını izleri vardır. Çiçek Özellikleri: Çok gösterişli çiçeklere sahiptir. 2 sıra halinde 6 yeşilimsi sarı taç yaprak ve 3 adet geriye doğru kıvrık çanak yapraklara sahiptir. Taç yaprakların iç tarafı turuncumsu bir renktedir; 5-7,5 cm uzunluğunda, 4-6 cm genişliğindedir; lale çiçeğini hatırlatır. Mayıs aylarında açan çiçekler Haziran ayının başlarına kadar bitkinin üzerinde kalır. Çiçekler tek tek bulunur ve genellikle ağacın üst kısımlarında yer alır. Meyve Özellikleri: Kozalağa benzeyen samara tipi agregat meyvedir. 5-7,5 cm uzunluğunda, 2 cm genişliğindedir. Ekim ayında kahverengiye dönüşür ve kış boyunca üzerinde kalır.
Liriodendron tulipifera
Liriodendron tulipifera
Liriodendron tulipifera
Liriodendron tulipifera