TÜRK KÜTÜPHANECİLER DERNEĞİ - HALKLA İLİŞKİLER SÜREKLİ GRUBU İletişim Adres Necatibey Cad., Elgün Sok., 8/8 06440 Kızılay, Ankara TÜRKİYE Telefon +90(312)2301325 Faks +90(312)2320453 E-posta/ Web TKD.dernek@gmail.com tkd.hig@gmail.com www.kutuphaneci.org.tr Editörler: nermin@mo.org.tr Evrim Metin evrim@bilkent.edu.tr Tasarım: nermin@mo.org.tr Karikatür: Behiye Ermete behiye@mo.org.tr Başlarken, Bültenimizin ilk sayısında sizlerle birlikte olmaktan mutluyuz. Sevgili meslektaşlarım, hepimizin bildiği gibi sivil toplum örgütlerinin temel görevlerinden biri de meslektaşlarıyla sıkı bağlar kurmanın yanında, faaliyet gösterdiği alan ile ilgili olarak topluma mesajlar vermek, toplum bilincini ve duyarlılığını artırmaktır. Bu kapsamda, mesleğimiz ve meslektaşlarımızın sesi olmak, mesleğimiz hakkında toplumu bilgilendirmek ve mesleğimizi tanıtmak TKD nin temel ilkelerinden biridir. Mesleğimizin topluma ve ülkeye kattığı değerlerin toplum tarafından iyi bilinmemesi, ne yaptığımızın tam olarak anlaşılmaması, sıkıcı ve korkutucu kütüphaneci kimliğinin hafızalarda yer etmesi gibi nedenler mesleğimizin imajını zedelemektedir. Biz mesleğimiz hakkındaki bu olumsuz yargıları gidermek, meslektaşlarımızla ve meslek adaylarımızla olan bağlarımızı kuvvetlendirmek için farklı ve yeni bir bakış açısını ortaya koymayı amaçladık ve bu amaçlarımızı gerçekleştirebilmek için 2005 yılında TKD bünyesinde Halkla İlişkiler Sürekli Grubu (HİG) nu kurduk. 2005 yılından bu yan a gösterdiğimiz faaliyetlerimizi sizlerle ve toplumla paylaşmak ve siz değerli meslektaşlarımızın sesi olmak için e-bültenimizi çıkarmaya karar verdik. Bültenimiz 2 aylık dönemler halinde yayınlanacaktır. İlk sayımızda HİG in nasıl kurulduğunu, kimlerin faaliyet gösterdiğini, amaç, vizyon, misyon, hedef, stratejilerimizi ve faaliyetlerimizi sizlerle paylaşmak istedik. Her sayıda bir dosya konusuna değineceğiz. Bu sayımızdaki dosya konumuz Kütüphanelerde Halkla İlişkiler Uygulamaları dır ve değerli meslektaşımız Şenol KARADENİZ konu ile ilgili fikirlerini kaleme almıştır. İlerleyen sayılarımızda sizlerin değerli çalışmalarına da yer vermek istiyoruz. Çalışmalarınız bültenimizin Çalakalem köşesinde değerlendirilecektir. Bu sayımızda Çalakalem köşemize kütüphane ve kütüphaneci dostu halkla ilişkiler alanında uzman, gazeteci Fatih Üniversitesi nin değerli hocalarından Hakan PALA konuk oldu. Sayın Hakan PALA ya HİG e ve mesleğimize yaptığı katkılardan dolayı teşekkür ediyoruz. Bültenimize ilgi ve desteklerinizi esirgemeyeceğinizi umuyor, bültenimizi hep birlikte geliştireceğimize inanıyor ve keyifle okumanızı diliyoruz. TKD-HİG E-Bülten Editörü
2 Halkla İlişkiler Nedir? Bir işletme ile hedef kitle arasında karşılıklı iletişimi, anlayışı oluşturmaya ve sürdürmeye yardımcı olan ayrıcalıklı bir yönetim görevidir. HİG Neden Kuruldu? Kimler Kurdu? Halkla ilişkilerin, kütüphanecilik alanında gerek kuramsal gerekse uygulamalı olarak nadiren bir problem çözücü olarak kullanıldığının fark edilmesi sonucu 10.Ekim.2005 tarihinde Türk Kütüphaneciler Derneği bünyesinde bir sürekli grup olarak kurulmuştur. Çalışmalar halen; Burcu (Bulut) Keten, Dide Karaşahin, Şenol Karadeniz,, Ebru Bezik, Evrim Metin ve Sibel Yılmaz Karagülle tarafından yürütülmektedir. Diğer katkıda bulunanlar; Ali Fuat Kartal, Mehmet Soluk, Dr.Erol Yılmaz, Y.Fatih Büyüksan. Grup Üyelerimize Nasıl Ulaşabilirsiniz? Burcu Bulut Keten A.Ü.Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Tel: +90 (312) 223 57 61 / 3115 E-posta : Burcu.Bulut@ankara.edu.tr Dide Karaşahin Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Tel : +90 (312) 231 78 26 / 242 E-posta : dkarasahin@gmail.com Şenol Karadeniz Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Tel : +90 (312) 231 78 26 / 242 E-posta: senolkdz@gmail.com TMMOB Mimarlar Odası Mimarlık Bilgi ve Belge Merkezi Te l:+90 (312) 417 37 27 / 141 E-posta : nermin@mo.org.tr Ebru Bezik Swets Information Services Tel : +90 (312) 418 63 23 / 12 E-posta : ebrubezik@gmail.com Evrim Metin Özel Bilkent İlköğretim Okulu Kütüphanesi Tel : +90 (312) 266 48 64 /217 E-posta : evrim@bilkent.edu.tr Sibel Yılmaz Karagülle Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Kütüphanesi Tel : +90 (312) 595 52 97 E-posta : Sibel.Yilmaz.79@gmail.com Hedefimiz Nedir? TKD nin, kütüphanecilerin ve kütüphanelerin halkla/toplumla olan bağının kuvvetlendirilmesi, ürünlerimizi sunma konusundaki çalışmalarımızın planlı olarak yürütülmesi, değerlendirilmesi ve devamlılığının sağlanması en temel hedefimizdir. Vizyonumuz Nedir? Türk Kütüphaneciler Derneği (TKD) çatısı altında kütüphanecilik, arşivcilik ve bilgi hizmetleri alanında gerçekleştirilen faaliyet, uygulama ve hizmetleri toplumun her kesimiyle paylaşmak ve toplumun mesleğimize ve kütüphanelere/bilgi merkezlerine ve meslek mensuplarına olan duyarlılığı arttırmak. Misyonumuz Nedir? Mesleğimizin ve meslek mensuplarımızın toplumdaki rolünün ve işlevinin en üst düzeyde anlaşılması ve imajının güçlendirilmesi için uygun araçları kullanmak. TKD ve Halkla İlişkiler çalışmalarının daha geniş hedef kitlelere ulaştırılmasında güçlü, ilkeli, kararlı, istekli, yenilikçi, yaratıcı, kendine güvenen, içten ve sürekli destek verecek bir gönüllü kitlesini oluşturmak.
3 Stratejilerimiz Nelerdir? Yeni üye kazanmak, Diğer kurumlar ve toplum arasındaki itibarımızı artırmak, Tanıtım/Reklam (Medya, logo ve slogan) Üyeler arası iletişimi geliştirmek (proje değerlendirmeleri, anketler, motivasyonlar) Etkinliklerimiz Yaptığımız etkinliklerde faklı grup, dernek ve vakıflarla işbirliği yaparak TKD nin daha çok kişi, kurum ve kuruluş tarafından tanınmasını hedeflemekteyiz. Bu doğrultuda 43. Kütüphane Haftası nda LÖSEV ile birlikte ilk projemizi gerçekleştirmiş bulunmaktayız. TKD Halkla İlişkiler Sürekli Grubu olarak çalışmalarımızı ayda iki kere yaptığımız toplantılarla aralıksız olarak sürdürmekteyiz. Ancak yaz aylarında grup üyelerinin tam katılımını sağlamak üzere toplantılarımızı aylık olarak düzenlemekteyiz.. 43. Kütüphane Haftası nda LÖSEV ile birlikte gerçekleştirilen etkinlikte konuğumuz Gülibik, Mavi Kuşu Gören Var Mı?, Dünyanın Bütün Kedileri kitaplarının yazarı Çetin Öner di. Çetin Öner ve LÖSEV den gelen misafirlerimiz Adnan Ötüken Çocuk Kütüphanesi nde bir araya geldi. Kütüphane Haftası hazırlık çalışmalarını grup üyeleri ve HİG ile birlikte çalışan Bilgi ve Belge Yönetimi öğrencilerinin katkılarıyla eş zamanlı olarak yürütmekteyiz. Halka İlişkiler Sürekli Grubu olarak 43. Kütüphane Haftası nda Ankara Kitap Fuarı nın açılışında da bulunduk. Fuarda Türk Kütüphaneciler Derneği standında HIG tarafından görevlendirilen öğrenciler de görev aldı. Kütüphane Haftası nda organizasyonun yapıldığı mekânlarda katılımcıları ilk karşılayan grup olarak erken saatlerde standımızı hazırlamaktayız. Ayrıntılı bilgi için; http://www.kutuphaneci.org.tr/web/node.php?id=410
4 DOSYA - 1 Türkiye de Halk Kütüphanelerinde Gerçekleştirilen Kültürel Etkinliklere Dair Nicel Bir Değerlendirme Şenol KARADENİZ Kütüphanelerde halkla ilişkiler, hem kütüphanelerin mevcut olumlu durumunun sürdürülmesine, hem de olumsuz ve eksik yanlarının iyileştirilmesine yarayan bir beceri (Yılmaz, 1996) şeklinde yorumlanmaktadır. Fındık (1988), kütüphane halkla ilişkilerinde ilk hedefin okuyucu olan veya olmayan kişi ve gruplarla iyi ilişkiler kurulmasını sağlamak ve bunu devam ettirebilmek olduğunu ifade etmektedir. Halkla ilişkilerin temelini iyi insan ilişkileri oluşturur. O halde halkla ilişkiler kütüphane ile kullanıcıları arasındaki tüm ilişkileri kapsamaktadır. Kütüphane halkla ilişkilerinin en önemli yönü hizmettir. Çünkü kullanıcılarla iletişim kurulduktan sonra sunulacak olan şey hizmettir. Bu yüzden hizmetlerin kullanıcılara duyurulması, mevcut hizmetlerin ve planlanan hizmetlerin neler olduğunun anlatılması gerekmektedir. Kütüphane idarecileri ve diğer çalışanlar halkla ilişkiler kapsamında bulundukları bölgelerdeki sivil toplum kuruluşlarıyla, kamu kuruluşlarıyla, yerel medya ile sürekli iletişim içerisinde olmalı ve onlarla iyi ilişkiler geliştirmelidirler. Yerel dergi, gazete gibi yayın organlarına kütüphaneyi tanıtıcı broşürler ve etkinliklere ilişkin yazılar yazmalıdırlar. Ayrıca idareciler radyo ve televizyonda söyleşiler yapmak için imkanları araştırmalıdır. Maddi destek sağlanabilecek kişilerle görüşmeler yapılmalı, kütüphane hakkında olumlu tutum geliştirmeleri sağlanmalıdır. Yöneticiler düzenledikleri faaliyetlerden kitle iletişim araçlarında kullanılmak üzere malzeme üretmeli, duyurular ve bültenler hazırlanmalıdır. Türkiye de halk kütüphanelerinde, çevre halkının kütüphane ile ilişkilerini artırmak ve bu suretle çocukların ve yetişkinlerin okuma ve araştırma alışkanlığını geliştirmek üzere, kütüphanede eğitici ve kültürel faaliyetler yapılmasını ve kütüphanelerin bu yolla da toplumun kültürel ve sosyal kalkınmasına yardımcı olmalarını sağlamak amacıyla kültürel etkinlikler düzenlenmektedir. Bu etkinlikler, 06.03.1982 tarihli ve 17625 sayılı Kütüphane Haftası Kutlama Yönetmeliği ve 21.09.1981 tarihi ve 17465 sayılı Kütüphanelerde Eğitici ve Kültürel Faaliyetler Yönetmeliği doğrultusunda gerçekleştirilmektedir. Kütüphaneler düzenledikleri faaliyetlere ilişkin verileri ve her türlü görsel materyali Kültürel Etkinlikler Programı na işlemektedirler. Programının amacı, halk kütüphanelerince düzenlenen kültürel faaliyetlerin arşivlenmesi, duyurulması ve raporlanmasıdır. Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, Kültürel Etkinlikler Programı aracılığıyla bu etkinlikleri değerlendirmektedir. 2003 ile 2007 yılları arasında, halk kütüphanelerinde gerçekleştirilen kültürel ve eğitsel etkinliklerin Kültürel Etkinlikler Programı kullanılarak (http://www.earsiv.net/kufa) incelenmesi sonucu şu veriler elde edilmiştir. Etkinlik İzleyici 2003 3.051 812.614 2004 2.588 736.305 2005 2.085 494.320 2006 3.839 870.515 2007* 3.233 815.146 TOPLAM 14.796 3.728.900 Tablo: 2003-2007 yılları arasında halk kütüphanelerinde yapılan kültürel ve eğitsel etkinlik ve izleyici sayıları Kaynak: http://www.earsiv.net/kufa (* 17.10.2007 itibariyle ) 2003 ile 2007 yılları arasında halk kütüphanelerinde 14.796 kültürel etkinlik gerçekleştirilmiş olup, bu etkinlikleri 3.728.900 kişi izlemiştir. Son beş yıl içerisinde halk kütüphanelerinde gerçekleştirilen kültürel etkinliklerde en çok Atatürk konusu işlenmiştir. Özellikle Atatürk ü Anma Haftası na yönelik olarak 2361 etkinlik gerçekleştirilmiştir. Halk kütüphaneleri aynı dönemde en çok Sergi türünü tercih etmişlerdir. Çeşitli konularda toplam 9.148 sergi açılmıştır. Son beş yıl içerisindeki gerçekleştirilen kültürel etkinlikler il bazında incelendiğinde, en çok kültürel etkinliğin Isparta da gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Isparta ilinde bulunan halk
5 kütüphanelerinde 2003 ile 2007 yılları arasında, 1.405 kültürel etkinlik yapılmıştır. Ancak aynı dönemde en çok kültürel etkinlik düzenleyen kütüphanenin ise Antalya Akseki Yeğen Mehmetpaşa İlçe Halk Kütüphanesi olduğu saptanmıştır. Bu kütüphanede 2003 ile 2007 yılları arasında 156 kültürel etkinlik gerçekleştirilmiştir. Hangi toplumda ve hangi tür insan gruplarına hizmet veriyor olursa olsun bir kütüphanenin başarılı olabilmesi için toplumun maddi ve manevi desteğine ihtiyacı vardır. Bu desteği sağlayabilmek için kütüphane, amaç ve hizmetlerini çeşitli mesajlarla ortaya koymalıdır. Kütüphaneler hizmet verdikleri toplumun merkezi ve ayrılmaz bir parçası haline gelmek istiyorlarsa halkla ilişkileri bir zorunluluk olarak kabul etmek ve bu konuda yoğun çaba harcamak zorundadırlar. KAYNAKÇA Fındık, Esra. 1988. Halk Kütüphaneleri ve Halkla İlişkiler, Türk Kütüphaneciliği 2 (3), 99-102. Yılmaz, E. (1996). Kütüphanelerde halkla ilişkiler ve kitle iletişim araçları. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Hacettepe Üniversitesi. ÇALAKALEM Sempatik kalpazanın eğitim gerçeğiyle ilgili çağrıştırdıkları Hakan PALA Cem Yılmaz ın bir reklâm filminde canlandırdığı sempatik kalpazanın alaycı bir ifadeyle döktürdüğü Eğitim şart incisi, sonraları kamuoyunda sloganlaştı; uzun süre de vizyonda kaldı. Şu günlerde popülerliğini yitirse de, Eğitim şart zaman zaman diyaloglarda kullanılmaya, uygun cümlelerin de dolgu malzemesi olmaya devam ediyor. Hoş bir ironiyle içinin boşaltılmasına asla gönlümüzün razı olmadığı Eğitim şart aslında bir devlet politikası, bir yaşam felsefesi olacak kadar derin. Ne var ki okumanın, kitabın, kültürün revaçta olmadığı ortamlarda, öğrenimi tutum ve davranış boyutuyla da kapsayan eğitimin, yaşadığımız hemen her problemin çözümü olabileceği gerçeğini maalesef hamasetten öteye taşıyamıyoruz. Aydın tartışmalarının, entelektüel muhabbetlerinin ve hemen her vasatta ekstra bir gayret göstermeden kendiliğinden gelişen vatan kurtarma sohbetlerinin hangisinde çözüm yolu veya dertlerin şifa reçetesi olarak eğitim şart vurgusu kendini göstermez ki Töre cinayetleri toplumsal/bölgesel bir realite olmaktan nasıl çıkar?.. Eğitimle Trafik, canavarlık görüntüsünden arındırılıp nasıl hep normal kalabilir?.. Eğitimle İdeolojik kamplaşmalar, etnik farklılıklar çatışma aracı değil de, bizleri zenginleştiren fikirsel ve kültürel renkler olarak nasıl olması gereken şekilde değerlendirilebilirler?.. Eğitimle Esnafın, ticaret erbabının işini doğru ve dürüst yapması nasıl sağlanabilir?.. Eğitimle Yarınların teminatı gençlerimizin sağlıklı, aklı hür, vicdanı hür nesil olarak hayattaki yerlerini alabilmeleri hangi araçla sağlanabilir?.. Eğitimle Çocuklarımızın her bakımdan, ideal bağlamda güzel yetişebilmelerinin sırrına nasıl ulaşılabilinir?.. Eğitimle Kuşkusuz bu maddeleri sayfalarca çoğaltabiliriz. Cevabını eğitimle şeklinde verebileceğimiz soruların azlığı ya da çokluğu görecelik arz etse de, değişmeyen ve önemi azalıp-çoğalmayan tek gerçek: Eğitim şart Cem Yılmaz ın canlandırdığı kalpazan tipi, bu gerçeği fark etmekle kendince önemli bir keşifte bulunmuş olabilir. Belki malum reklâm filmini izledikten sonra bizleri tebessüm ettiren, bilinçaltımızda onun bile eğitimle ilgili bu gerçeği keşfetmiş olmasıdır. Sempatik kalpazanın filmini izlerken geçirttiği hoş vaktin dışında topluma ne kazandırdığı mı? Eğitim şart ı hamasetten öteye taşımama samimiyetsizliğini gösterenlerin ellerinden bu joker söylemi almış olması Şimdi çağ, eğitimin önemini kavrayanların değil, bu önemi çoktan kavrayıp uygulamaya geçenlerin çağı