BÖLGE PLANI Hazırlayan : Murat DOĞAN
İÇERİK 1. Bölge Planlama Nedir? 2. Neden Bölge Planlama? 3. Nasıl bir planlama yaklaşımı? 4. Bölge Planı Örnekleri
Bölge planlama, BÖLGE PLANLAMA Bölge Planlama Nedir? bölge kaynaklarının kalkınma amaçlarına ulaşmak üzere nasıl harekete geçirileceğini gösteren bölge planını üreten bölgedeki paydaşlarca bölgenin tanınmasını, ortak bilinç ve amaç geliştirilmesini sağlayan, bölge içinde ve dışında işbirliklerini yönlendiren bir süreçtir.
Bölge Planlama Nedir? Bu planlama anlayışı, bölgeleri kalkınma sürecinde kendine has kaynakları ve dinamikleriyle kalkınmada aktif birimler olarak algılamaktadır. Bölgeler, geleceklerini tasavvur edebilmekte ve bu yönde kaynaklarını yönlendirebilmektedir. Bu yaklaşımda planlama, talep ve beklentileri farklı olan paydaşların ortaklaşa sürdürdükleri katılımcı ve sosyal bir süreçtir. Hızla değişen koşullara uyum sağlayabilmek, uzun vadeli hedeflere sınırlı kaynaklarla ulaşabilmek için stratejik planlama yaklaşımı benimsenmektedir.
Bölge Planlama Nedir? Bölge planlarının uzun vadeli bir perspektifle, bölgenin vizyonunu ortaya koyması, bölge kaynaklarının vizyona ulaşmak için gerekli sonuçlara odaklaması beklenmektedir. Bu anlamda bölge planları, hem hedeflerin belirlenmesinde hem alternatif stratejiler arasından uygun stratejilerin benimsenmesinde seçmecidir. Bölge açısından katma değeri en yüksek konulara odaklanır.
Neden Bölge Planlama? PLANLAMANIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Hedef Koyma Politika ve Strateji Geliştirme müdahale araçlarını, uygulama ve işbirliği Mekanizmalarını tanımlama kurumsal stratejik planlar, İmar Kanunu kapsamında hazırlanan fiziki planlar veya bazı illerimizin hazırladığı sosyo-ekonomik kalkınmayı hedefleyen il gelişme planları
Neden Bölge Planlama? Bölge planlarının ürettiği değer, ancak diğer plan türlerinin veya diğer planlama ölçeklerinin sağladığı faydanın üzerine ilave edebildiği değerle anlaşılabilir. Bu ilave değer bölge planlamanın özgün niteliğinden kaynaklanmaktadır.
Neden Bölge Planlama? Bölge planlamanın şu değerleri üretmesi hedeflenmektedir: Bölgenin aktörlerce daha iyi tanınmasına, ortak hedefler ve uygun politikalar belirlenmesine, değişen koşullara daha kolay ve müştereken uyum sağlanmasına katkıda bulunur. Katılımcı demokrasi kültürünün gelişmesine katkı sağlar. Ulusal, bölgesel ve yerel düzeydeki önceliklerin uyumlaştırılmasında etkili bir araçtır. Bu özelliğini aşağıdan yukarı ve yukarıdan aşağı planlama yaklaşımlarının bütünleştirilmesinden alır. Bölge ölçeği, il düzeyinin üzerinde planlama ve koordinasyon zemini sağlar. (Örnek: büyük altyapı yatırımları)
Bölge Algısı Bölgesel Politikaların Belirlenmesi Plan Hazırlanması Uygulama Araçları BÖLGE PLANLAMA FARKLILIKLARI GEÇMİŞ UYGULAMALAR bölgelerin dışarıdan kalkındırılmayı bekleyen, durağan alanlar Merkezde, yerel dinamiklerin etkisi gözetilmeden bölge dışından teknik ekiplerce hazırlan merkezi yönetimin kaynak ve araçlarından ibaret kalmıştır. AMAÇLANAN kendine has kaynakları ve dinamikleriyle kalkınmada aktif sosyal, ekonomik ve mekânsal birimler yerel bilgi ve taleplerden beslenerek oluşturuluyor. Ajansların koordinasyonunda, bölgenin problem ve önceliklerini en iyi bilen paydaşlar tarafından Bölgenin sahip olduğu tüm kaynakların harekete geçirilmesi amaçlanmaktadır.
Nasıl bir planlama yaklaşımı? Daha iyi bir gelecek ancak doğru hedefler koyarak ve kaynakları bu hedeflere yönlendirerek elde edebilmektedir. Bölge planlama, özünde, bölgenin gelecek öngörüsüne ulaşmak amacıyla kaynaklarını yönlendirmesi sürecini ifade etmektedir. Çevresini ve kendi kapasitesini algılayıp geleceğini öngörebilen, geleceğini etkileme iradesi gösterebilen bir bölgenin planı nasıl olmalıdır? sorusu, yeni bölge planlama yaklaşımının temel özelliklerini ortaya koymaktadır.
Bu kapsamda, yeni bölge planlama BÖLGE PLANLAMA Nasıl bir planlama yaklaşımı? katılımcı bir süreçtir. Katılımcı planlama, yerel aktörlerin planlama faaliyetlerine katılmalarını; bilgilerini, taleplerini ve yeni kalkınma fikirlerini ortaya koymalarını; birbirleriyle etkileşim içinde bölgenin gelecek tasavvurunu ortaya koymalarını ve bölge kaynaklarının kullanılması konusunda müşterek karar üretmelerini kolaylaştıracak yöntemleri ortaya koymayı gerektirir.
Nasıl bir planlama yaklaşımı? Hızla değişen koşullarda bölgenin gelecek öngörüsüne ve hedeflerine sınırlı kaynaklarla ulaşma gayreti stratejik yaklaşım gerektirmektedir. Teknolojinin, ekonomik ve sosyal yapının hızla değiştiği bir ortamda, bölgenin fırsat ve riskleri algılaması, kaynaklarını yeniden yorumlayarak değişime hızla cevap verebilmesi ancak esnek bir planlama yaklaşımıyla mümkün olmaktadır. Aynı zamanda, istenen sonuçların sınırlı kaynaklarla elde edilebilmesi için kalkınma çabalarının belirli öncelikler üzerinde odaklanmasını gerekmektedir.
Nasıl bir planlama yaklaşımı? Yenilikçilik bölge planlarının temel bir unsuru haline gelmiştir. Bu çerçevede, yeni fikirler üretilmesini teşvik eden, aktörlerin bilgi ve deneyimini yenilikçi uygulamalara yönlendirebilen bir planlama yaklaşımı etkili olmaktadır. Yeni bölge planlama, aşağıdan yukarı ve yukarıdan aşağı planlama yaklaşımlarını bütünleştirmektedir. Bölge, il, ilçe ve belediyelerle ülke düzeyi arasında bir kalkınma ölçeğidir. Bölge planları, bölge ölçeğinde amaç ve hedefler belirler. Bu anlamda, bölgenin kalkınmasında ulusal düzeyde belirlenen politika ve öncelikler kadar yerel öncelik ve talepler de meşrudur. Katılımcı bölge planlama, yerel, bölgesel ve ulusal düzeydeki önceliklerin uyumlaştırmada önem kazanır.
Nasıl bir planlama yaklaşımı? Stratejik bir bölge planının şu anda bulunduğumuz durumdan (mevcut durum) gelecekte ulaşmak istediğimiz duruma (vizyon) nasıl ulaşabileceğimizi belirtmesi beklenir. Vizyonun Belirlenmesi Durum Analizi Strateji ve Politikaların Belirlenmesi İzleme Değerlendirme Uygulama
Bölge Planı Örnekleri Pueblo Bölgesel Gelişme Planı (2030): 2001 yılında Pueblo Bölgesel Hükümetlerinden oluşan bir komisyon tarafından hazırlatılmıştır. Uygulama aşaması çoğunlukla arazi kullanım planlarına ve arazi kullanımı ile ilgili yasal düzenlemelere dayanmaktadır. Güneydoğu Queensland (Avustralya) Bölge Planı ((2009-2031): Güneydoğu Queensland (Avustralya) Bölge Planı ((2009-2031): Queensland Bölgesel Hükümeti ve yerel belediyelerin ortaklaşa hazırladığı bir stratejik plandır. Uygulama aşaması çevre, arazi kullanımı, ulaştırma ve istihdam için ortak eylemleri içermektedir.
Bölge Planı Örnekleri Doğu Karadeniz Bölgesel Gelişme Planı (2000): DPT tarafından Japonya Uluslar arası İşbirliği Ajansı na hazırlatılan plan gelişme eksenleri, operasyonel programları ve projeleriyle kapsamlı bir bölge planıdır. Finansal olarak da kapsamlı bir plandır. Planla ilgili bir değerlendirme raporu hazırlanmamıştır. Erzurum-Erzincan-Bayburt Bölgesel Gelişme Planı (2005): DPT Erzurum-Erzincan-Bayburt Bölgesel Gelişme Planı (2005): DPT tarafından Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı nın desteğiyle Yıldız Teknik Üniversite sine yaptırılmıştır. Düzey 2 istatistiki bölge birimi baz alınarak yapılmış bir plandır. Odaklanma problemi olduğu söylenebilir.
Bölge Planı Örnekleri Yeşilırmak Havza Gelişim Projesi Ana Planı (2006): DPT tarafından özel bir firmaya yaptırılmış bir plandır. TR83 (Amasya, Çorum, Samsun, Tokat) Düzey 2 Bölgesi baz alınarak yapılmış bir plandır. Halen uygulama aşamasındadır.
TEŞEKKÜR EDERİM..