YÜKSEK İRTİFA VE AKCİĞERLER
Yükseklik Seviyesi (m.) İrtifa Tanımı 8000 + Ölüm Bölgesi (Death Zone) 7500-5500 Ekstrem Yüksek İrtifa (Extreme High Altitude) 5000-3500 Çok Yüksek İrtifa (Very High Altitude) 1500-3000 Yüksek İrtifa (High Altitude) 1000-500 Normal İrtifa (Normal Altitude) 0 Deniz Seviyesi (Sea Level)
Yükseklik (m) Basınç (mmhg) PAO2 (mmhg) Deniz 760 149 98 1000 674 141 81 2000 596 125 75 3000 526 110 60 4000 462 97 47 5000 405 85 45 PaO2(mmHg)
YÜKSEK İRTİFA Kısa Süreli Etkiler Hemoglobin miktarında artış Kan hacminde azalış Kalp atım hacminin azalması Hiperventilasyon İdrar miktarında artış Kilo Kaybı Hipoksi Uzun Süreli Etkiler Hiperventilasyonun süreklilik kazanması Alyuvar sayısında artış Üretilen ilik sayısında artış Kılcal damar sayısının artması Hipoksi
1. Akut Dağ Hastalığı, 2. Yüksek İrtifa Akciğer Ödemi 3. Yüksek İrtifa Beyin Ödemi
AKUT DAĞ HASTALIĞI Uyku sorunu Uyku sırasında düzensiz solunum Kusma El ve yüzde şişme Koyu renkli ve az miktarda idrar Orta veya şiddetli baş ağrısı Yorgunluk İştah kaybı ve baş dönmesi Nefes nefese kalma
Derin ve düzenli nefes alma Belirti ve semptomlar geçene kadar daha fazla yükselmeme Sıvı ve elektrolit alımını arttırma Başağrısı için aspirin alınabilir Hareket etmek güç ise dinlenme Belirti ve semptomlar şiddetli ise ya da 24 saatten uzun süre devam ederse irtifa inme
Yüksek İrtifa Akciğer Ödemi Taşikardi Taşipne Raller Başta kuru sonra balgamlı öksürük Halüsinasyonlar Baş ağrısı Yorgunluk İştah kaybı ve baş dönmesi Nefes nefese kalma
İlk Yardım İrtifa inme irtifa kaybedilmez ise hasta önce komaya girer ve 6 ila 12 saat içinde de ölür. İniş mümkün değilse hastanın solunumunu kontrol altında tutma Oksijen ve hiperbarik torbalar belirti ve semptomları azaltabilir Gerektiğinde solunuma yardım
Yüksek İrtifa Beyin Ödemi Kuvvetli ve kesilmeyen baş ağrısı Baş dönmesi ve zihin bulanıklığı Bilinç kaybı Hafıza kayıpları, anlamsız ve ilişkisiz konuşmalar Halisülasyon Gözde kararma ve körlük Hareketsizlik Lokal veya yaygın felç Koma
Aklimatizasyon Artan yüksekliklere vücudun adaptasyonu işlemine verilen isim Vücudumuzun aklimatize olurken geçirdiği en önemli aşamalar akciğer atardamar basıncının artması, kalp debisinin yükselmesi, alyuvar sayısının artması, alyuvarların oksijen taşıma kapasitelerinin artması ve düşük oksijen basıncında normal fonksiyonlarını idame ettirme adına vücut dokularının değişime uğraması
Yüksek İrtifa Hastalıklarının Önlenmesi Kademe kademe irtifa kazanarak vücudun yüksekliğe uyum göstermesine izin verin. Yavaş tırmanın. 3000 metrenin üzerinde her 300 metre için aklimatizasyon için bir gün ayırın. Yüksek irtifaya çıkıldığında dinlenmek çok önemlidir. İlk 24 saat içinde sadece hafif fiziksel aktivitelerde bulunun. Birden fazla zirveye çıkıyor ya da üst kamplara yük taşıyorsanız uyumak için mümkün olan en alçak yeri seçin. Dehidrasyonu önleyecek kadar sıvı alın. İhtiyacınız olan sıvı miktarı susuzluğunuzun geçmesini sağlayacak miktardan çok daha fazladır. Enerji seviyenizi koruyacak kadar gıda alın. Tüketilen besinlerin büyük çoğunluğunu karbonhidratlar oluşturmalıdır. Dehidrasyona sebep olduğu ve solunum güdüsünü zayıflattığı için alkol, kafein, güçlü ağrı kesiciler ve uyku haplarından uzak durun.
Kronik Dağ Hastalığı (Chronic Mountain Sickness-Monge s Disease) 1925 yılında Carlos Monge tarafından tanımlandığı için, Monge hastalığı (Monge s Disease) olarak da bilinir. Uzun dönemde ortaya çıkan bir hastalıktır ve yüksek irtifada uzun süre yaşayanlarda görülür. Genellikle 3000 m. üzerinde karakterizedir.kalp ve damar hastalıkları yaratabilir. Polisitemiye bağlı rahatsızlıklar gelişebilir. Belirtileri Sürekli baş ağrısı Baş dönmeleri ve zihin bulanıklığı Tinnitus Taşikardi nefes darlığı Damarlarda genleşme Uyku problemleri İştah problemleri ve iştahsızlık Vücudun çeşitli yerlerinde görülen morluklar