VĠRÜSLERĠN GENEL ÖZELLĠKLERĠ
Virüsler organizmada hastalık yapabilen en küçük enfeksiyon etkenidirler. Büyüklükleri 20-400 nm arasında değişmektedir. Bakteri, protozoa ve mantarlarda olduğu gibi tam bir hücre yapısı göstermezler. Yalnız başlarına yaşamak için makromolekülleri sentezleyemezler. gerekli olan enerjiyi ve Bu nedenle virüsler tamamen enfekte metabolik sistemlerinden yararlanırlar. ettikleri hücrelerin Yani zorunlu ettirirler. hücre içi paraziti olarak yaşamlarını devam Canlı hücrelerin değildir. dışında yaşamlarını sürdürmeleri mümkün Canlı hücre dışında metabolik aktivite gösteremezler. Ancak hücre içine girdikten sonra hem kendi, hem de hücrenin metabolik yollarını kullanırlar. Bu nedenle virüsler hücre dışında metabolik olarak inaktif, hücre içinde ise canlı olarak kabul edilirler.
Bakteri Hücresi ve Çeşitli Virüslerin Şematik Görünümleri
VĠRÜSLERĠ BAKTERĠLERDEN VE DĠĞER MĠKROORGANĠZMALARDAN AYIRAN ÖZELLĠKLER Büyüklük Genomik yapı Metabolik aktivite Çoğalma Üreme ortamı Hücre organelleri Antibiyotiklere duyarlılık İnterferona duyarlılık Antijenik özellik Mikroskobik özellik
Büyüklük Virüsler bakterilerden ve diğer mikroorganizmalardan daha küçüktürler. Bakteriler ve diğer mikroorganimalar mikrometre (μm) ile ölçülürken, virüsler nanometre (nm) ile ölçülürler. Virüslerin büyüklüğü yaklaşık 20-400 nm arasında değişirken, bakteriler ortalama 1000 nm, yani 1 mikron büyüklüğündedir. Virüslerin en büyüğü dahi, en küçük bakteriden daha küçük veya aynı boyuttadır. 1 mm=1000 mikron, 1 mikron =1000 nanometredir. Yani 1 nm, 1 mm'nin milyonda biri büyüklüktedir. En küçük bakteri olarak 300 nm büyüklüğündeki klamidya elemanter cisimciği, en büyük virüs olan poksvirus boyutundadır.
Genomik Yapı Virüslerde tek bir nükleik asit bulunmakta olup, ya DNA ya da RNA'dan oluşur. Bakterilerde ve diğer mikroorganizmalarda ise hem DNA, hem de RNA birlikte bulunmaktadır.
Metabolik Aktivite Tek başlarına metabolik enzimleri bulunmamaktadır. aktivitelerini sürdürecek Yaşamlarını sürdürebilmeleri için mutlaka canlı bir hücreye ihtiyaçları bulunur. Hayatlarını devam ettirebilmeleri için canlı hücrelerin metabolik sistemlerinden faydalanırlar. Bakterilerin ve diğer mikroorganizmaların ise metabolik faaliyetlerini sürdürebilecekleri enzimleri bulunur. Bu yüzden bakteriler ve diğer mikroorganizmalar hücre dışında da canlı kalabilmektedirler.
Çoğalma Virüsler yalnızca canlı hücreler içerisinde replikasyon denilen, nükleik asidin kopyasının çıkarılması şeklinde, yani eşleşme yoluyla çoğalırlar. Diğer mikroorganizmalar ise ikiye bölünerek, ya da mitoz ve meyoz yoluyla çoğalırlar.
Üreme Ortamı Virüsler yalnızca canlı hücrelerin bulunduğu hücre kültürlerinde ya da embriyonlu yumurtada üreyebilirler. Buna karşılık bakteri ve diğer mikroorganizmaların büyük çoğunluğu cansız besleyici maddelerden hazırlanan yapay besiyerlerinde kolaylıkla üreyebilirler.
Hücre Organelleri Bakterilerde ve diğer mikroorganizmalarda ribozom, endoplazmik retikulum, mitokondri, golgi aygıtı gibi hücre organelleri bulunmasına karşılık, virüslerde bu organellerden hiçbirisi bulunmaz.
Antibiyotiklere Duyarlılık Antibiyotikler bakteriler üzerine etkili olup, üremelerini durdurmakta ya da ölümüne yolaçmaktadır. Virüsler ise antibiyotiklerin varlığından hiç etkilenmezler.
Ġnterferona Duyarlılık Bakteriler genellikle interferonun olumsuz etkisinden etkilenmemesine rağmen, virüsler interferon varlığında üremelerini sürdüremezler.
Antijenik Özellik Virüsler daha iyi antijenik özellik göstermekte olup, organizmada daha kuvvetli ve daha kalıcı bir antikor yanıtı oluştururlar. Bakteriler ise daha zayıf antijenik özellik göstermekte olup, daha kısa süreli antikor yanıtı meydana getirirler.
Mikroskobik Özellik Virüsler çok küçük olmaları nedeniyle ışık mikroskobunda görülmeleri mümkün değildir. Ancak en büyük virüsler hücreler içerisinde noktacıklar şeklinde farkedilebilirler. Bu yüzden virüslerin incelenmesinde büyütme gücü daha fazla olan elektron mikroskobu kullanılır. Bakteriler ve diğer mikroorganizmalar ise ışık mikroskobu ile görülebilirler.
VĠRÜSLERĠN MORFOLOJĠK YAPILARI Virüsler çok küçük olmalarına, ilk bakışta basit bir yapı içeriyormuş gibi görünmelerine rağmen, ayrıntılı şekilde incelendiklerinde çok iyi bir morfolojik organizasyona sahip oldukları görülmektedir.
Tam bir virüs partikülüşu kısımlardan oluşmaktadır Genomik Yapı Kapsid Zarf
Genomik Yapı Virüsün en iç kısmında yani virüsün özünde bulunan, virüse ait genetik bilgiyi taşıyan nükleik asit kısmıdır. Virüsün yapısal ve yapısal olmayan proteinleri için gerekli genetik şifreyi taşır. Küçük virüslerde viral genom 3-4 gen taşırken, büyük virüslerde bu sayı 200-300'e ulaşır. Nükleik asit virüsün cinsine göre ya DNA, ya da RNA'dan oluşmaktadır. Nükleik asitler ya tek iplikcikli ya da birbiri üzerine katlanmış çift iplikcikli yapıda olabilir. Nükleik asitler tek molekül halinde olabileceği gibi, parçacıklar halinde de bulunabilirler. Görünüm olarak düz ya da çembersel şekilde kıvrılmış olabilirler. Tüm bu özellikler virüsün değişmektedir. cinsine ve türüne göre
Genomik Yapı Viral nükleik asitlerin genom büyüklükeri oldukça farklılık gösterir. Hepatit B virüsünün genomu en küçük DNA genomu olmasına karşılık, herpes ve poks virüslerin genomları en büyük genomlar arasında yer alır. Nükleik asitler tek ya da çift iplikçikli olabilir. Çift iplikçikli nükleik asit yapısı DNA virüslerinde yaygındır. Parvovirus hariç bütün DNA virüsleri çift iplikçiklidir. Tek iplikçikli nükleik asit yapısı ise RNA virüslerinde yaygındır. Reovirus hariç bütün RNA virüsleri tek iplikçiklidir.
Genomik Yapı Bir çok virüs nükleik asidi tek molekül halinde bulunmaktadır. Bazı virüslerde ise genom parçacıklı olarak görülür. DNA virüslerinde parçacıklı genom görülmez. Parçacıklı nükleik asit yalnızca bazı RNA virüslerinde vardır. Parçacıklı genom içeriği bu virüslerde rekombinasyon oluşmasına neden olur. yüksek sıklıkta Buna bağlı olarak da yeni antijenik tipler ortaya çıkmaktadır. Virüslerde nükleik asit çembersel yapıda olabilir. yapıları düzlemsel (linear) ya da Bütün RNA virüslerinin nükleik asitleri linear yapı gösterir. DNA virüslerinde ise hem linear hem de çembersel nükleik asit yapısı görülür. DNA virüslerinden Papovavirus ve Hepadnavirus grubu çembersel DNA yapısı içerir.
Çeşitli tipteki nükleik asitlerin şematik görünümleri
RNA Virüslerinde Polarite Bir çok virüs grubu özellikle nükleik asit sentezinde rol oynayan bazı enzimler içerirler. Bu enzimlerin hepsinin sentezi viral genler tarafından yönetilir. Bu enzimlerin bazıları normal hücrelerde bulunmaz. Bazı RNA virüsleri parental RNA'yı replikasyonları sırasında direkt olarak mrna olarak kullanır. Bu nedenle bu virüsler içerisinde RNA polimeraz enzimi yoktur. Parental RNA'sı mrna ile aynı polaritede olan bu virüsler pozitif polariteli virüsler olarak adlandırılır. Picornaviruslar, Caliciviruslar, Togaviruslar, Retroviruslar pozitif polariteli RNA virüsleridir. Coronaviruslar, Diğer RNA virüsleri ise virion içerisinde RNA polimeraz enzimi içerir. Bu virüsler parental RNA'ya komplamenter bir mrna sentezlemek zorundadırlar. Bunlar parental RNA'yı mrna olarak kullanamazlar. Bu virüslere negatif polariteli virüsler adı verilir. Orthomyxoviruslar, Paramyxoviruslar, Rhabdoviruslar, Arenaviruslar negatif polariteli virüslerdir. Bunyaviruslar,
Kapsid Viral genomu çevreleyen, protein yapısında kılıfa kapsid adı verilir. Kapsidi oluşturan her bir yapısal üniteye, yani yapıtaşlarına kapsomer adı verilir. Bu kapsomerler farklı virüslerde farklı şekilde dizilmiş olup, bu dizilimler virüslerin simetrik yapılarını oluştururlar. Bu simetrik yapı ise virüslere şeklini vermektedir.
Virüsler kapsitlerinin oluşturduğu simetrik yapıya göre 3 önemli gruba ayrılırlar. 1 Ġkozahedral Simetrili Virüsler 2 Helikal Simetrili Virüsler 3 Kompleks Simetrili Virüsler
Ġkozahedral Simetrili Virüsler Kübik simetrili virüsler olarak da adlandırılırlar. Bu tür simetri yapısı 20 eşkenar üçgen şeklinde dizilen kapsomerlerin birleşmesiyle oluşan, 12 köşesi bulunan bir simetri yapısıdır.
İkozahedral Simetri Yapısının Görünümü Şematik Görünüm Mikroskopik Görünüm
Helikal Simetrili Virüsler Helezon yapılı virüsler olarak da adlandırılırlar. Bu tür simetride kapsomerler nukleusun etrafında bir eksen boyunca üst üste kıvrılarak boru şeklinde dizilmişlerdir. Bir nevi yay ya da helezon oluşturmuşlardır. Helikal simetri içeren virüslerin kapsomerleri tek bir polipeptidden oluşmuştur. Helikal simetrili kapsidler yalnızca RNA virüslerinde bulunmaktadır. İnsanda hastalık oluşturan bütün helikal simetrili virüsler zarflıdır. Şematik Görünüm Mikroskopik Görünüm
Kompleks (karmaşık) Yapılı Virüsler Bazı virüsler belirgin bir simetri yapısı göstermezler. Bunların daha karmaşık ve daha farklı bir kapsid yapıları vardır. En büyük virüs olan Poxvirüsler ve Filoviruslar bu gruptadır. Poksvirusların dış kılıfı lipid ve proteinden yapılmış ünitelerden oluşmuştur. Bu yüzden diğer viral zarflardan farklı görülürler. İç kısımlarında ise çok iyi yapılanmış bir genom ile birlikte kompleks proteinler ve enzimler yer alır. Filoviruslar ise helikal yapı benzeri bir nükleokapsid içeren çok uzun, kıvrık ve ipliksi formda, zarflı partiküller şeklinde görülürler. Şematik Görünüm Mikroskopik Görünüm
Çeşitli virüslerin elektron mikroskopundaki görünümleri İkozahedral Simetrili Virüs Helikal Simetrili Virüs Kompleks Simetrili Virüs Helikal Simetrili Virüs
Çeşitli Virüslerin Elektron Mikroskopundaki Görünümleri
VĠRAL KAPSĠDĠN GÖREVLERĠ Virüs partikülüne morfolojik karakterini verir. Viral nükleik asidi çepeçevre sararak dış etkilerden ve nükleazlardan korur. Viral nükleik asidin paketlenmesi için uygun bir kılıf oluşturur. Virüse antijenik özelliğini verir. Virüsün konak hücreye olan özgüllüğünü verir
Nükleokapsid Viral nükleik asit ve kapsidten oluşan viral yapıya nukleokapsid adı verilir. Basit bir virüs yalnızca nukleokapsid şeklindedir. Bu tür virüslere aynı zamanda çıplak virüsler adı da verilmektedir. Çıplak virüslerde zarf bulunmaz. Bu virüsler içinde bulundukları hücrenin parçalanması sonucu hücreden ayrılırlar.
Zarf Bazı virüslerde nukleokapsidin çevresini lipit yapısında bir zarf çevreler. Bu tür virüslere zarflı virüsler adı verilir. Bu virüsler içinde üredikleri hücreden tomurcuklanma ile ayrılırlar. Zarflarını tomurcuklanma sırasında hücre membranından ya da nukleus membranından alırlar. Zarflı virüsler lipit içermeleri nedeniyle eter ve kloroform gibi lipit eriticilere duyarlıdırlar. Viral zarf konak hücre membranından köken aldığı için, viral zarfta da hücre membranında olduğu gibi bir lipit tabaka ve virüse özgül fonksiyonları olan proteinler bulunur.
Viral zarf üzerinde bulunan proteinler başlıca iki grup altında incelenirler. A Glikoproteinler B Matriks proteinleri
Glikoproteinler Zarf üzerinde adlandırılırlar. bulunan dikensi çıkıntılar olup, peplomer olarak da Transmembran proteinleridir. Virüsün konak hücreye adsorbsiyonunu (hücreye penetrasyonunu (hücreyi delerek içeri girmesi) sağlar. tutunması) ve Kuduz virüsü de beyin hücrelerinde bağlanarak nörotoksik etki gösterir. asetil kolin reseptörlerine Bazı virüsler de eritrositlere bağlanarak virüse hemaglutinasyon yapma yeteneğini kazandırır. Bu tür glikoproteinler hemaglutinin olarak adlandırılır. Bazı virüslere füzyon yapma ve hemoliz yapma yeteneği kazandırır. Influenza virüsünde ise nöraminidaz (virüslerin ana hücreden diğer dokulara yayılmasını sağlayan ` antijenik yapı) etkisi gösteren glikoproeinler mevcuttur. Virüs bu sayede üst solunum yolunda bulunan musin tabakasını eriterek hücrelerin yüzeyini açığa çıkarır. Böylece yüzeyi açığa çıkmış hücrelere virüs daha kolay adsorbe olur.
Matriks Proteinleri M proteinleri olarak da adlandırılan matriks proteinleri, glikoprotein çıkıntıların taban kısmında, virüsü çevreleyen proteinlerdir. Bu proteinler bir çok hidrofobik bağlarla zarfın lipit tabakasına bağlanırlar. Matriks proteinleri virüslerin hücre membranından tomurcuklanmasında önemli rol oynarlar.
Virüs Ġçi Enzimler Virüsler viral replikasyonda rol oynayan bazı enzimler içerirler. Bunlar viral genler tarafından kodlanırlar. Bu enzimler şunlardır : RNA polimeraz enzimi DNA polimeraz enzimi Revers transkriptaz enzimi
Virüs Ġçi Enzimler RNA Polimeraz Enzimi : Viral RNA'yı mrna şekline transkribe ederler. Bu enzim yalnızca negatif polariteli virüslerde bulunur. Bu enzim insan ya da hayvan hücresinde bulunmaz. DNA Polimeraz Enzimi : DNA'dan DNA sentez eden bir enzimdir. DNA virüslerinde bulunur. Revers Transkriptaz Enzimi : RNA'dan DNA sentezini yöneten bir enzimdir. Bu enzim sayesinde hücre içerisine giren virüs RNA'dan çift iplikçikli DNA oluşturarak, yeni oluşan bu DNA'nın hücre kromozomu ile entegre hale gelmesini sağlar. Retrovirüslerde bulunan bir enzimdir.
VĠRÜSLERĠN SINIFLANDIRILMALARI
Başlıca Virüs Grupları ve Aileleri Virüsler nukleik asitlerine bakılarak ilk önce iki ana gruba ayrılırlar. Bunlar DNA ve RNA virüsleridir. DNA virüsleri sınıflandırmadaki temel kriterler göz önüne alınarak 6 virüs familyasına ayrılmakta olup, bunlar Parvovirus, Papovavirus, Adenovirus, Herpesvirus, Poxvirus ve Hepadnavirus aileleridir. RNA virüsleri de temel kriterlere bakılarak 13 virüs ailesinde toplanmış olup bunlar Picornavirus, Calicivirus, Reovirus, Togavirus, Orthomyxovirus, Paramyxovirus, Rhabdovirus, Retrovirus, Arenavirus, Bunyavirus, Coronavirus, Flavivirus ve Filovirus aileleridir. Bunun dışında prionlar ve viroidler de küçük bir RNA parçacığı olup, tam virüs özelliği göstermezler. Ayrıca bazı virüs grupları değişik familyalardaki virüsleri bünyelerinde bulundurarak karışık bir virüs grubu oluştururlar. Bu tür virüsler benzer nitelikte taşındıkları için, ya da benzer görünümde hastalık oluşturdukları için bu şekilde gruplandırılırlar. Bu virüs grupları Hepatit Virüsleri, Gastroenterit Yapan Virüsler, Arbovirus'lar, Tümör Virüsleri gibi virüs gruplarıdır.
DNA Virüs Aileleri Herpesviridae Ailesi Bu ailede yer alan virüsler ikozahedral simetrili, 180-250 nm büyüklüğünde, çift iplikçikli DNA içeren, zarflı virüslerdir. Deri, mukoza, salgı bezleri ve lenfoid dokularda enfeksiyon oluştururlar. Primer enfeksiyonu takiben organizmadan atılamayan bu virüsler salgı bezleri, sinir gangliyonları ve lenfoid dokuda latent hale gelerek ömür boyu vücutta kalırlar. Bu ailede 3 alt aile bulunmakta olup, bunlar Alphaherpesvirus, Betaherpesvirus ve Gamaherpesvirus alt aileleridir. Alphaherpesvirus alt ailesinde H.simplex tip 1 ve 2, Betaherpesvirinae alt ailesinde Cytomegalovirus, Gama Herpesvirinae alt ailesinde ise Epstein - Barr virüsü bulunmaktadır.
Poxviridae Ailesi Bu familyada bulunan virüsler oldukça büyük virüsler olup, 230-400 nm büyüklüğündedirler. Kompleks yapıya sahip, tuğla görünümünde, çift iplikçikli DNA taşıyan zarflı virüslerdir. Bu familyada 7 cins bulunmakta olup bunlar Orthopoxvirus, Leporipoxvirus, Avipoxvirus, Capripoxvirus, Suipoxvirus, Parapoxvirus ve Gruplandırılamayan Poxvirus'lardır. İnsanlarda hastalık oluşturan Poxvirus'lar Orthopoxvirus ve gruplandırılamayan virüs cinsleri içinde yer almaktadırlar. İnsan için patojen olan Poxvirus'lar Smallpox, Vaccinia ve Molloscum contagiosum virüsleridir. Bunun yanında inek çiçeği ve maymun çiçeği virüsleri genellikle hayvanların hastalık etkeni olup, hayvanlarla ilişkisi olan kişilerde hafif seyirli enfeksiyonlar yapmaktadır.
Adenoviridae Ailesi Adenoviridae ailesindeki virüsler orta büyüklükte olup, 70-90 nm çapındadırlar. İkozahedral simetrili, çift iplikcikli DNA' ya sahip zarfsız virüslerdir. Özellikle mukoz membranlara tutunarak hastalık yaparlar. İnsanlarda akut solunum yolu hastalıkları, ateşli hastalıklar, farenjit ve konjuktivit oluştururlar. Bu familyada 3 Adenovirus cinsi bulunmakta olup, bunlar Mastadenovirus'lar, Aviadenovirus'lar ve kültürü yapılamayan virüslerdir. Bu cinsler içinde çok sayıda Adenovirus tipi bulunmakta olup, bunların yalnızca 40 tanesi insanı enfekte edebilmektedir.
Parvoviridae Ailesi Bu familyadaki virüsler oldukça küçük olup, ortalama 20 nm çapındadırlar. İkozahedral simetrili, tek iplikçikli DNA' lı, zarfsız virüslerdir. Çeşitli hayvan türlerinde hastalık oluşturmakta olup, bazı durumlarda insanlarda da hastalık yaparlar. Bu familyada 3 cins bulunmakta olup bunlar Parvovirus, Densovirus ve Adenoassociated virüsleridir.
Papovaviridae Ailesi Bu ailedeki virüsler 45-55 nm büyüklüğünde, çift iplikcikli DNA içeren, ikozahedral simetrili, zarfsız virüslerdir. Bu ailedeki virüsler doğal konaklarında latent ve kronik enfeksiyonlar oluştururlar. Bazı hayvan türlerinde ise tümör oluşumuna yol açarlar. İnsanlarda genellikle siğil oluştururlar. Papovaviridae ailesinde iki cins bulunmakta olup, bunlar Papilloma ve Polyomavirus cinsleridir.
Hepadnaviridae Ailesi Hepadnavirus'lar 42 nm büyüklüğünde, çift iplikçikli DNA'ları bulunan, kompleks yapıya sahip virüslerdir. Bu familyada insan için patojen olan hepatit B virüsü yer alır. Hepatit B virüsü insanlarda akut ve kronik hepatit tablolarına yol açarlar. Ayrıca kronikleşerek zaman içinde siroz ve karaciğer kanseri oluşumuna katkıda bulunurlar.
DNA Virüs Ailelerinin Genel Özellikleri Virüs Ailesi Büyüklük Nükleik Asit Tipi Kapsid Simetrisi Zarf Özelliği Herpesviridae 180-250 nm Çift İplikcik İkozahedral Zarflı Poxviridae 230-400 nm Çift İplikcik Kompleks Zarflı Adenoviridae 70-90 nm Çift İplikcikli İkozahedral Zarfsız Parvoviridae 18-26 nm Tek İplikcikli İkozahedral Zarfsız Papovaviridae 45-55 nm Çift İplikcik İkozahedral Zarfsız Hepadnaviridae 42 nm Çift İplikcikli Kompleks Zarflı
RNA Virüs Aileleri Picornaviridae Ailesi En küçük RNA virüsleridir. Tek iplikçikli RNA' ya sahip olup, 20-30 nm büyüklüğünde, ikozahedral simetrili, zarfsız virüslerdir. İnsanlarda ağır paralizi, aseptik menenjit, döküntülü enfeksiyonlar ve soğuk algınlığı tarzında hastalık yaparlar. Bu familyada 4 cins bulunmakta olup, bunlar Enterovirus, Rhinovirus, Cardiovirus ve Aphtovirus'lardır. İnsan için önemli virüsler Enterovirus ve Rhinovirus cinsleri içinde yer alırlar. Enterovirus cinsi içerisinde Poliovirus, Echovirus ve Coxsackievirus'lar bulunur.
Orthomyxoviridae Ailesi Orthomyxovirus'lar 80-120 nm çapında, tek iplikçikli RNA içeren, helikal simetrili, zarflı virüslerdir. Bu familyada tek bir virüs cinsi bulunmakta olup, bu da grip etkeni olan İnfluenza virüsüdür. İnfluenza virüslerinin A, B ve C olmak üzere 3 tipi bulunur.
Paramyxoviridae Ailesi Bu familyadaki virüsler 150-300 nm büyüklüğünde, tek iplikçikli RNA taşıyan, helikal simetrili, zarflı virüslerdir. Bu familyada 3 cins bulunmakta olup bunlar Paramyxovirus, Morbilivirus ve Pneumovirus cinsleridir. İnsan için patojen olan virüsler Kabakulak, Kızamık, Parainfluenza ve Respiratuvar sinsityal virüsleridir.
Rhabdoviridae Ailesi Rhabdovirus'lar 75x180 nm boyutlarında, helikal simetrili, tek iplikçikli RNA taşıyan zarflı virüslerdir. Bir uçları yuvarlak, diğer uçları düz olduğu için görünüm olarak mermiye benzetilirler. Bu familyada iki virüs cinsi bulunmakta olup, bunlar Lyssavirus ve Vesicülovirus cinsleridir. Lyssavirus cinsi içinde insan ve hayvanları enfekte eden kuduz virüsü yer alır.
Togaviridae Ailesi Togavirus'lar 50-70 nm büyüklüğünde, tek iplikçikli, RNA ihtiva eden, ikozahedral simetrili, zarflı virüslerdir. Bu familyada Alfavirus, Rubivirus ve Pestivirus cinsleri bulunur. İnsan için en önemli olan virüs, kızamıkçık etkeni olan Rubella virüsüdür.
Retroviridae Ailesi Retrovirus'lar 90-120 nm çapında, tek iplikçikli RNA' ya sahip, kompleks yapılı, zarflı virüslerdir. Bu ailede Oncovirinae, Lentivirinae ve Spumavirinae alt aileleri bulunur. Bu ailenin insan için en önemli virüsleri Human T Lenfotropik Virüs ( HTLV ) ve AIDS etkeni olan Human Immunodeficiency Virüs ( HIV ) bulunur. Bu virüslerin en önemli özelliği RNA'ya bağımlı DNA polimeraz, yani Revers Transkriptaz enzimlerinin bulunmasıdır.
Flaviviridae Ailesi Flavivirus'lar 45-50 nm çapında, tek iplikçikli RNA' ları bulunan, kompleks yapılı, zarflı virüslerdir. Bu familyanın en önemli virüsü, insanda hepatit oluşturan hepatit C virüsüdür.
Bunyaviridae Ailesi Coronavirüsler 90-100 nm çapında, tek iplikçikli RNA' ları bulunan helikal simetrili, zarflı virüslerdir. Bu familyada Bunyavirus, Phlebovirus ve Nairovirus cinsleri yer alır. Genellikle arthropodlar tarafından vertebralılara taşınırlar. İnsan için önemli virüsler, Kalifornia Encephaliti, Tatarcık Humması ve Rift Vadisi Humması virüsleri olup, genellikle ensefalit ve humma ile karakterize hastalık yaparlar.
Caliciviridae Ailesi Calicivirus'lar 35-40 nm büyüklüğünde, ikozahedral simetrili, tek iplikcikli RNA içeren, zarfsız virüslerdir. Tek bir cinsleri bulunur. İnsanlarda gastro enterit ile karakterize hastalık oluştururlar.
Arenaviridae Ailesi Arenavirus'lar 80-130 nm büyüklüğünde, tek iplikçikli RNA içeren, küresel ya da pleomorfik görünümde, kompleks yapılı virüslerdir. Virüs içerisinde granüller bulunmakta olup, elektron mikroskopisi ile yapılan incelemede kumlu görünüm arzederler. Bu ailedeki virüsler genellikle hayvanları enfekte etmekte olup, hayvanlardan da insanlara bulaşırlar. Bu familyada Lympocytic coriomeningitis ve Lassavirus türleri bulunur.
Coronaviridae Ailesi Coronavirus'lar 80-160 nm büyüklüğünde, tek iplikçikli RNA'ları bulunan, kompleks simetrili, zarflı virüslerdir. İnsanlarda akut üst solunum yolu enfeksiyonlarından izole edilmişlerdir. Bu ailede İnfeksiyoz Bronchiolitis ve Fare Hepatit Virüsleri bulunur.
Reoviridae Ailesi Reovirus'lar 60-80 nm çapında,çift sarmallı RNA içeren, zarfsız virüslerdir. Bu familyada 9 cins bulunmakta olup, bu virüslerden dördü insan için önemlidir. Bu familyada insanlarda gastroenterit etkeni olan Rotavirus'lar yer alır.
Filoviridae Ailesi Filovirus'lar 75-80 nm çapında, 130-4000 nm uzunluğunda olabilen, silindirik görünümlü virüslerdir. Bu ailede iki önemli virüs bulunmakta olup, bunlar Ebola ve Marburg virüsleridir. İnsanlarda akut, hemorajik karakterde öldürücü hastalıklar oluştururlar.
RNA Virüs Ailelerinin Genel Özellikleri. Virüs Ailesi Büyüklük Nükleik Asit Tipi Kapsid Simetrisi Zarf Özelliği Picornaviridae 20-30 nm Tek İplikcik İkozahedral Zarfsız Orthomyxoviridae 80-120 nm Tek İplikcik Helikal Zarflı Paramyxoviridae 150-300 nm Tek İplikcik Helikal Zarflı Togaviridae 50-70 nm Tek İplikcikli İkozahedral Zarflı Rhabdoviridae 75-180 nm Tek İplikcik Helikal Zarflı Retroviridae 90-120 nm Tek İplikcik Kompleks Zarflı Filoviridae 80-4000 nm Tek İplikcik Helikal Zarflı Reoviridae 60-80 nm Çift İplikcik İkozahedral Zarfsız Arenaviridae 80-130 nm Tek İplikcikli Kompleks Zarflı Bunyaviridae 90-100 nm Tek İplikcik Helikal Zarflı Coronaviridae 80-160 nm Tek İplikcik Kompleks Zarflı Flaviviridae 45-50 nm Tek İplikcik Kompleks Zarflı Caliciviridae 35-40 nm Tek İplikcik İkozahedral Zarflı
Karışık Virüs Grupları Hepatit Virüsleri Hepatit oluşturan virüsler olup, farklı familyalardaki çeşitli virüs türlerini içine alırlar. Bu virüsler Hepatit A, B, C, D, E ve G virüsleri olup, bunların hepsinin de hedef organları karaciğerdir.
Gastroenterit Yapan Virüsler İnsanlara genellikle fekal-oral yol ile bulaşan virüsler olup, sindirim sisteminde enfeksiyon oluştururlar. Sindirim sisteminde oluşturduğu enfeksiyon sonucu bulantı, kusma, ishal ile karakterize gastroenterit tablosu oluştururlar. Farklı virüs familyalarındaki virüs türlerini içermekte olup, bu virüsler Reovirus'lar, Rotavirus'lar, Adenovirus'lar, Calicivirus'lar, Astrovirus'lar ve Norwalk virüsleridir.
Arbovirus'lar Arthropodlarla taşınarak çeşitli hayvanlarda ve insanda, değişik klinik tablolarda enfeksiyon oluşturan virüslerdir. Değişik virüs ailelerindeki bazı virüsleri içine almakta olup, Arbovirus taşıyan familyalar şunlardır : Togaviridae, Bunyaviridae, Arenaviridae, Reoviridae, Caliciviridae aileleridir.
Tümör Virüsleri İnsanlarda ve hayvanlarda tümör oluşumuna katkısı olan virüslerdir. Bu virüsler direkt olarak tümör oluşumundan sorumlu olmamasına karşılık, oluşan tümörlerde önemli katkıları bulunmaktadır.