TMS 2 STOKLAR 1. AMACI



Benzer belgeler
TMS VE KOBĠ/TFRS STOK ALIM MALĠYETLERĠ VE DÖNÜġTÜRME MALĠYETLERĠ YARD.DOÇ.DR. ALĠ ILDIR ULUDAĞ ÜNĠVERSĠTESĠ

TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARI

STOKLAR TMS-2

TMS 2 STOKLAR. GÜNCELLEMELER ve YÜRÜRLÜK TARİHLERİ

TMS 18 HASILAT 1. KAPSAMI

1. Bir işletme kendi adına inşaat yapması. 7. TMS 16 Maddi duran varlıklar standardına

VARLIK HESAPLARI: DÖNEN VARLIKLAR

Dönem sonu muhasebe uygulamalarının aģamaları: 1. Muhasebe dıģı envanter iģlemleri 2. Muhasebe içi envanter kayıtları (6 no lu gruptaki gelir ve

SMMM FİNANSAL MUHASEBE MADDİ DURAN VARLIKLAR

BENGĠ SERBEST MUHASEBECĠ MALĠ MÜġAVĠRLĠK TĠC.LTD.ġTĠ.31/12/2008 ÖZET BĠLANÇOSU

TÜRK PATENT ENSTĠTÜSÜ YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU

TMS 2 STOKLAR STANDARDINDA, DĐĞER MALĐYETLER BÖLÜMÜNÜN, TEK DÜZEN HESAP PLANI ÇERÇEVERSĐNDE ELE ALINMASI

1 DÖNEN VARLIKLAR 15 STOKLAR Stoklar, işletmenin satmak, üretimde kullanmak ve tüketmek amacıyla edindiği ilk madde ve malzeme, ticari mal, yarı

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... XVII BİRİNCİ BÖLÜM MUHASEBE

TMS 23 BORÇLANMA MALİYETLERİ

Stoklara İlişkin Türkiye Muhasebe Standartlarının Sermaye Piyasası Kuruluna Kayıtlı Halka Açık Anonim Şirketlerde Uygulama Örnekleri

TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARI

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. KISALTMALAR... HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. İÇİNDEKİLER... II

6. GELİR TABLOSU HESAPLARI İşletmenin faaliyet dönemine ilişkin brüt satışları, satış-indirimleri satışların maliyeti, faaliyet giderleri, diğer

2013/2.DÖNEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI İLERİ DÜZEYDE FİNANSAL MUHASEBE 2 Ekim 2013-Çarşamba 18:00 SORULAR

Genel Muhasebe - I. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İşletme Bölümü Muhasebe ve Finansman Anabilim Dalı

Tek Düzen Hesap Planı, Muhasebe Hesap Kodları 1. DÖNEN VARLIKLAR 10. Hazır Değerler 100. Kasa 101. Alınan Çekler 102. Bankalar 103.

KASA SATICILAR ALINAN ÇEKLER ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR BANKALAR DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL

2014/3 DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVI MALİYET MUHASEBESİ SINAV SORULARI 2 Kasım Pazar Gid.Yeri

BİLGİ NOTU / Bu bilgi notumuzda anılan kanunun vergi alacakları ile ilgili düzenlemelerine yer verilecektir.

Finansal Tablo ve Dipnotlarda Stoklarla İlgili Açıklanması Gereken Hususlar

INFO YATIRIM ANONİM ŞİRKETİ BĠLANÇO (Tüm Tutarlar, Türk Lirası olarak gösterilmiģtir.) XI-29-KONSOLİDE OLMAYAN Bağımsız Denetimden Bağımsız Denetimden

1. Envanter işlemlerinden sonra düzenlenen mizana ne ad verilir? 6. TMS 11 İnşaat Sözleşmeleri standardına

A MUHASEBE KPSS-AB-PS/ İşletmede satılan ticari mallar maliyeti tutarı kaç YTL dir? SORULARI AŞAĞIDAKİ BİLGİLERE GÖRE CEVAPLAYINIZ.

2014/2.DÖNEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI İLERİ DÜZEYDE FİNANSAL MUHASEBE 22 Ekim 2014-Çarşamba 18:00

Türkiye Muhasebe Standardı (TMS) 23 - Borçlanma maliyetleri

ĠNTEGRAL MENKUL DEĞERLER A.ġ. - BĠLANÇO (Tüm Tutarlar, Türk Lirası olarak gösterilmiģtir)

İNŞAAT MUHASEBESİ İNEGÖL

ŞÜKRÜ DOKUR

2014/1.DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI FİNANSAL MUHASEBE 16 Mart 2014-Pazar 09:00-12:00

TMS 7 NAKİT AKIŞ TABLOLARI

BÖLÜM 1 TEMEL KAVRAMLAR...III

ESKİŞEHİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ESPARK ESKİŞEHİR PARK BAHÇE PEYZAJ, TEMİZLİK SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

4) Aşağıdakilerden hangisi Muhasebenin Temel Kavramlarından biri değildir?

1. Envanter işlemlerinden önce düzenlenen mizana ne ad verilir?

1) Mülkün yıllık net geliri TL dir. Faaliyet gider oranı % 46 ve boģluk oranı % 4 dür. Bu verilere göre Efektif brüt gelir ne kadardır?

TMS 2- Stoklar Hüküm ve Açıklamaları

DEHA EĞİTİM KURUMLARI

ISL107 GENEL MUHASEBE I

2014/3 DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVI FİNANSAL MUHASEBE SINAVI SORULARI 02 KASIM 2014 PAZAR ( )

İnşaat ve Gayrimenkul Muhasebesi Dönem Deneme Sınavı I A) 500 TL B) TL C) TL D) TL E) TL

İçerik. Giriş Amaç Kapsam Hasılatın Ölçümü İşlemin Ayrıştırılması Mal Satışı Hizmet Sunumu Faiz, İsim Hakkı ve Temettüler Dipnot Açıklamaları Örnek

İŞLETME SERMAYESİ

2011/1.DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI FİNANSAL MUHASEBE. 13 Mart 2011-Pazar 09:00-12:00

1. Asgari işçilik uygulamasında ihale konusu işlerde kurumca araştırma ve resen yapılacak işlemlere ilişkin aşağıdakilerden

Finansal Araçlar. UMS 39 Jale Akkaş. 12 Ekim, Grant Thornton Türkiye

Geçici farklar, muhasebenin ihtiyatlılık ve dönemsellik ilkelerinden ve vergi kanunlarının gelirin elde edilmesi ilkesinden kaynaklanır.

MALİYET MUHASEBESİ SİSTEMLERİ. Normal Maliyet Sistemi: DİMM+DİS+DGÜG+(SGÜG x Kapasite kullanım oranı)

Muhasebe Hesap Kodları, Muhasebe Hesap Kodu. Tek Düzen Hesap Planı 1 DÖNEN VARLIKLAR 10 HAZIR DEĞERLER 100 KASA 101 ALINAN ÇEKLER 102 BANKALAR

Finansal Sistem, Sermaye Piyasaları ve Sermaye Piyasası Mevzuatı

T.C. MALİYE BAKANLIĞI VERGİ MÜFETTİŞ YARDIMCILIĞI GİRİŞ SINAVI MUHASEBE

2014/1.DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI FİNANSAL MUHASEBE 16 Mart 2014-Pazar 09:00-12:00

Maliyet ve Yönetim Muhasebesine Giriş 1

MALATYA SMMMO - TESMER MALĐYET MUHASEBESĐ KURS NOTLARI. M.Bahadır r ALTAŞ

2. KAPSAMI Bu standart, bilanço tarihinden sonra ortaya çıkan olayların muhasebeleştirilmesinde ve dipnotlarda yapılacak açıklamalarda uygulanır.

TMS 16 MADDİ DURAN VARLIKLAR 1. AMACI

A MUHASEBE KPSS-AB-PS / 2008

2018/1. Dönem Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı İleri Düzeyde Finansal Muhasebe 30 Mart 2018 Cuma (Sınav Süresi 2 Saat)

ISL203 ENVANTER VE BİLANÇO

5. Bölüm STOKLAR. Prof.Dr.Ümit GÜCENME GENÇOĞLU

TARĠH VAKFI YÖNETĠM KURULU BAġKANLIĞI NA

2017/1. Dönem Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı İleri Düzeyde Finansal Muhasebe 31 Mart 2017 Cuma (Sınav Süresi 2 Saat)

İşletme Birleşmeleri. Sunum / Açıklama Gereklilikleri. Standarda Referans

B HESAP PLANI 1 DÖNEN VARLIKLAR 10 HAZIR DEĞERLER 100 KASA 101 ALINAN ÇEKLER 102 BANKALAR 103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ (-)

TEK DÜZEN HESAP PLANI

[520000] Nakit Akış Tablosu (Dolaylı Yöntem)

TEKDÜZEN MUHASEBE HESAP PLANI

AVĠVA SĠGORTA A.ġ. Takip eden dipnotlar finansal tabloların tamamlayıcı parçasını oluştururlar.

TUNA FAKTORİNG HİZMETLERİ A.Ş. 31/12/2007 AYRINTILI BİLANÇOSU(YTL)

MALİYET MUHASEBESİ. 1- Maliyet muhasebesi ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?(2004/2)

GAYRİMENKUL DEĞERLEME UZMANLIĞI LİSANSLAMA SINAVI İKİNCİ OTURUM

FİNANSAL TABLO ÖRNEKLERİ

SİRKÜLER. (a) C1 paragrafından sonra gelmek üzere aģağıda yer alan C1A paragrafı eklenmiģtir.

GENTAŞ GENEL METAL SANAYİ VE TİCARET A.Ş. Finansal Rapor Konsolide Aylık Bildirim

TMS 23 BORÇLANMA MALİYETLERİ. GÜNCELLEMELER ve YÜRÜRLÜK TARİHLERİ

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Bahar Yarıyılı

01 OCAK 31 ARALIK 2017 VE 2016 DÖNEMLERİNE AİT AYRINTILI BİLANÇO V.U.K. hükümlerine göre düzenlenmiş (Tutarlar TL olarak ifade edilmiştir) Bağımsız

Muhasebe Standartları Deneme Sınavı 1

ARÇELİK A.Ş. Finansal Rapor Konsolide Aylık Bildirim

TAZE KURU GIDA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. Finansal Rapor Konsolide Olmayan Aylık Bildirim

Deloitte Eğitim Vakfı Faaliyet Raporu 2016

KURUMLAR VERGİSİ BEYANNAMESİ 1010

Yeni Türk Ticaret Kanunu ve LOGO Ürünleri

RÖNESANS HOLDİNG A.Ş. Finansal Rapor Konsolide Aylık Bildirim

HATAY BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ANTAKYA TİC. İMAR A.Ş YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

AKENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş. Finansal Rapor Konsolide Aylık Bildirim

Transkript:

1. AMACI TMS 2 STOKLAR Bu standardın amacı stoklarla ilgili muhasebe iģlemlerini açıklamaktır. Muhasebede stokların muhasebeleģtirilmesi ile ilgili temel konu, stokların bir varlık olarak muhasebeleģtirilmesinde, kullanılmasında ve elden çıkarılmasında gerçekleģen gelirler ile karģılaģtırılacak olan ilgili maliyetin belirlenmesidir. Bu standart, stok maliyetlerinin, net gerçekleģebilir değere indirgemeyi de içererek, nasıl saptanacağını ve gidere dönüģeceğini açıklar. Standart ayrıca stok maliyetlerinin oluģumu, içeriği ile uygulanacak değerleme yöntemleri hakkında da bilgi verir. 2. KAPSAMI AĢağıda sayılanlar dışındaki tüm stoklar için bu standart uygulanır: a) ĠnĢaat sözleģmeleri ve bu sözleģmelerle iliģkili hizmet sözleģmeleri b) Finansal araçlar c) Tarımsal faaliyetler ile ilgili canlı varlıklar d) Hasat zamanındaki tarımsal ürünler 3. TANIMLAR Stoklar standardında sıkça adı geçecek olan bazı tanımlar Ģunlardır. 3.1. Stoklar: ĠĢin normal akıģı içinde ( olağan iģletme faaliyetleri kapsamında ) satılmak için elde tutulan, satılmak üzere üretilmekte olan veya üretim sürecinde kullanılacak ya da hizmet sunumunda kullanılacak ilk madde ve malzemeler Ģeklinde bulunan varlıklardır. 3.2. Net GerçekleĢebilir Değer: ĠĢin normal akıģı içinde, tahmini satıģ fiyatından, tahmini tamamlanma maliyeti ve satıģı gerçekleģtirmek için gerekli tahmini satıģ giderleri toplamının, düģürülmesiyle elde edilen tutarı ifade eder. 3.3. Gerçeğe Uygun Değer: KarĢılıklı pazarlık ortamında, bilgili ve istekli gruplar arasında bir varlığın el değiģtirmesi ya da bir borcun ödenmesi durumunda ortaya çıkması gereken tutardır. 4. STOKLARIN DEĞERLENMESĠ Stoklar, maliyet ve net gerçekleģebilir değerin düģük olanı ile değerlenir. 5. STOKLARIN MALĠYETĠ Maliyet, kısaca bir varlığın elde edilmesi sırasında ilgili varlığa atfedilen veya ilk muhasebeleģtirmede kullanılan bedel olarak tanımlanabilir. Stokların maliyeti ise: a) Tüm satın alma maliyetlerini b) DönüĢtürme maliyetlerini c) Stokların mevcut durumuna ve konumuna getirilmesi için katlanılan diğer maliyetleri içerir. TMS2 Stoklar standardı stokların maliyetinin tespit edilmesinde kural olarak normal maliyet yöntemini benimsemiģtir. 1

Normal maliyet yönteminde direkt ilk madde ve malzeme giderleri ile direkt iģçilik giderlerinin tamamı mamul maliyetine yüklenirken, genel üretim giderlerinin ise kullanılan kapasite ile orantılı olarak, mamul maliyetine yüklendiği bir yöntemdir. Yöntemin temel esası, dönemsel olarak faaliyet hacminde meydana gelen dalgalanmalar nedeniyle sabit giderlerin birim maliyetler üzerinde meydana getirdiği olumsuz etkileri gidermektir. 5.1. Satın Alma Maliyetleri Stokların satın alma maliyeti; satın alma fiyatı, ithalat vergileri ve diğer vergiler (firma tarafından vergi idaresinden iade alınabilecekler hariç) ve nakliye, yükleme boşaltma maliyetleri ile mamul, malzeme ve hizmetlerin elde edilmesiyle doğrudan bağlantısı kurulabilen diğer maliyetleri içerir. Ticari ıskontolar ve benzeri diğer indirimler, satın alma maliyetinin belirlenmesinde indirim konusu yapılır. Örnek: Klas Elektronik A.Ş. satışını yaptığı fotokopi makineleri için 20.000 TL + % 20 KDV ödemiştir. Ayrıca söz konusu makinelerin gümrükten çekilmesi için gümrük vergisi 2.000 TL, makinelerin işletmenin showroomuna getirilmesi ve yerleştirilmesi için 500 TL + % 20 KDV ödenmiştir. Fotokopi makinelerinde oluşabilecek hasarlara karşı bir sigorta şirketine makinelerin sigortalanması için 1.000 TL + % 20 KDV ödenmiştir. Söz konusu ödeme peşin yapıldığı için mal bedelinin % 10 u kadar bir iskonto yapılmıştır. Buna göre söz konusu stoğumuzun satın alma maliyeti Satın alma fiyatı 20.000 Gümrük vergisi 2.000 Nakliye gideri 500 Sigorta gideri 1.000 Top. Satın alma Maliyeti 23.500 KDV % 20 4.300 Yapılacak Muhasebe Kaydı 153 TĠCARĠ MALLAR 23.500 191 ĠND KDV 4.300 100 KASA 27.800 Söz konusu ödeme peģin yapıldığı için mal bedelinin % 10 u kadar bir iskonto yapılmıģ ve fatura edilmiģtir. Ġskonto peģin iģletmemize ödenmiģtir. 100 KASA 2.400 153 TĠCARĠ MALLAR 2.000 391 HES KDV 400 2

5.2. DönüĢtürme Maliyetleri Stokların dönüģtürme maliyetleri; direkt iģçilik giderleri gibi, üretimle doğrudan iliģkili maliyetleri kapsar. Bu maliyetler ayrıca ilk madde ve malzemenin mamule dönüģtürülmesinde katlanılan sabit ve değiģken genel üretim giderlerinden sistematik bir Ģekilde dağıtılan tutarları da içerir. Sabit genel üretim maliyetleri; amortisman, fabrika binası ve teçhizatının bakım onarım giderleri gibi, üretim miktarından bağımsız olarak nispeten sabit kalan dolaylı üretim maliyetleri ile fabrikanın yönetim ve idaresi ile ilgili maliyetlerdir. Sabit genel üretim maliyetlerinin dönüģtürme maliyetlerine dağıtımı, üretim faaliyetlerinin normal kapasitede olacağı varsayımına dayanır. Normal kapasite, planlanan bakım-onarım çalıģmalarından kaynaklanacak kapasite düģüklüğü de dikkate alınarak, normal koģullarda bir veya birkaç dönem veya sezonda elde edilmesi beklenen ortalama üretim miktarıdır. Gerçek üretim düzeyi normal kapasiteye yakınsa, bu kapasite normal kapasite olarak kabul edilebilir. Her bir üretim birimine dağıtılan sabit genel üretim gider tutarı, düģük kapasite ya da atıl kapasite nedeniyle arttırılmaz. DeğiĢken genel üretim giderleri, endirekt (dolaylı) malzeme ve endirekt (dolaylı) iģçilik gibi, üretim miktarı ile birlikte doğru orantılı olarak değiģen dolaylı üretim maliyetleridir. DeğiĢken genel üretim giderleri, üretim tesislerinin gerçek kullanıma bağlı olarak her bir üretim birimine dağıtılır. Dağıtılmayan genel üretim giderleri, gerçekleģtiği dönemde gider olarak kaydedilerek sonuç hesaplarına alınır. Üretim sürecinde aynı anda birden fazla ürün birlikte üretilebilir. Birlikte üretilen ürünler, her ürünün ana ürün olduğu ortak ürünler veya ana ürün ve yan ürün olabilir. Her bir ürünün üretim maliyetlerinin ayrı olarak belirlenemediği durumlarda, bu maliyetler ürünler arasında rasyonel ve tutarlı bir temele göre dağıtılır. Maliyetlerin dağıtımı, örneğin ürünlerin ayrılma noktasındaki veya tamamlandıktan sonraki nispi satıģ değerlerine göre yapılabilir. Yan ürünler, çoğunlukla yapıları gereği önemsizdirler. Eğer durum böyleyse, yan ürünler net gerçekleģebilir değerlerine göre ölçülürler ve bu tutar ana ürünün maliyetinden düģülür. Bunun sonucu olarak, ana ürünün defter değeri maliyetinden önemli ölçüde farklılık göstermez. 5.3. Diğer Maliyetler Diğer maliyetler, ancak stokları mevcut konum ve duruma getirdikleri ölçüde stok maliyetine dahil edilirler. Örneğin, bazı genel üretim giderleri kapsamı dıģındaki giderlerin veya özel bir müģteri sipariģine iliģkin ürün tasarım, geliģtirme maliyetlerinin stok maliyetleri kapsamına alınması uygun olabilir. 3

Örnek: Otomotiv sektöründeki işletmemiz bir tasarım firmasına 12.000 TL tasarım bedeli ödemiştir. Bu bedelin 4.000 TL si ürettiğimiz özel bir araç sipariş için yapılan tasarımla ilgilidir. Buradaki 4.000 TL stok maliyeti kapsamında olmadığı halde sipariģle doğrudan iliģkisi kurulabilen tasarım, fizibilite ve geliģtirme gibi giderler üretim maliyetine eklenebilir. 730 GENEL ÜRETĠM GĠDERLERĠ 4.000 750 ARAġTIRMA GEL GĠD. 8.000 100 KASA 12.000 5.4. Stok Maliyetlerine Dahil Edilmeyen Giderler Stokların maliyetine alınmayan ve oluģtukları dönemin gideri olarak kabul edilen giderlere iliģkin örnekler Ģöyledir: a) Normalin üstünde gerçekleģen, ilk madde ve malzeme (fire ve kayıplar), iģçilik ve diğer üretim maliyetleri b) Bir sonraki üretim aģaması için zorunlu olanlar dıģındaki depolama giderleri c) Stokların bulunduğu konum ve duruma gelmesinde katkısı olmayan genel yönetim giderleri ve d) SatıĢ giderleri. Örnek: İşletmenin 2008 yılı içinde üretimini gerçekleştirdiği makinelerle ilgili olarak 5.000 TL İMM nin 1.500 TL lik kısmı normalin üzerinde bir firedir.. Bu durumda iģletme normalin üzerindeki bu fire ve kayıpları stok maliyeti olarak dikkate alamayacak ve dönem gideri yazılacaktır. 152 MAMULLER 3.500 659 DĠĞER OLAĞAN GĠD VE ZAR. 1.500 151 YARI MAMULLER 5.000 Örnek: İşletmemiz şarap üretimi yapmaktadır ve kullandığı deponun % 20 sini üretimi süren şarapların fıçılanıp depolanması için kalan kısmını ise üretimi tamamlanmış satışa hazır ürünlerin sevkiyatından önce bekletilmesi için kullanmaktadır. Dönem içerisinde depo için ödenen kira bedeli 5.000 TL dir. ĠĢletmenin 1.000 TL tutarındaki depolama gideri bir sonraki aģama için gerekli olduğundan üretimin maliyetine dahil edilecektir. Kalan kısım bir sonraki üretim aģaması için gerekli değildir ve satıģla ilgili bir giderdir. 730 GENEL ÜRETĠM GĠDERLERĠ 1.000 760 PAZ. SAT. DAĞ GĠDERLERĠ 4.000 100 KASA 5.000 Örnek: İşletmemizin katlandığı genel yönetim gideri 15.000 TL ödenmiştir ve söz konusu giderin 5.000 TL lik kısmı üretilen ürünlerin kalite kontrolünü ve üretim sürecini yöneten yönetici personele aittir. 4

Burada stokların bulunduğu duruma getirilmesi için katlanıldığından 5.000 TL lik bedel üretimin maliyetine dahil edilebilirken kalan kısım ise üretimin maliyetine dahil edilemeyecektir. 730 GENEL ÜRETĠM GĠDERLERĠ 5.000 770 GENEL YÖN. GĠDERLERĠ 10.000 100 KASA 5.000 Örnek: İşletmemiz ürettiği ürünlerin satışı için 4.000 TL satış gideri yapmıştır. ĠĢletmenin katlandığı satıģa iliģkin giderler stok maliyetine dahil edilemez. 760 PAZ. SAT. DAĞ GĠDERLERĠ 4.000 100 KASA 4.000 Önemli: TMS 23 Borçlanma Maliyetleri Standardı, borçlanma maliyetlerinin stokların maliyetine dahil edildiği sınırlı koģulları belirlemiģtir. Buna göre özellikli varlık niteliğinde olan ve satılabilir duruma getirilmesi uzun bir süreyi gerektiren stoklar için katlanılan borçlanma maliyetleri istenirse stok maliyetine verilebilir. Özellikli varlık satıģa ve kullanıma hazır duruma getirilmesi zorunlu olarak uzun bir süreyi gerektiren varlıklardır. Örneğin gemiyi biz inģa edersek özellikli varlıktır. Ama gemiyi hazır satın alırsak değildir. Örnek: İşletmemizin üretimine başladığı bir gemi için kullanacağı ilk madde ve malzeme alımı için kullanılan banka kredisiyle ilgili 3.200 TL lik faiz ödenmiştir. Gemi üretimini biz yaptığımızdan özellikli varlıktır. Dolayısıyla oluģan borçlanma maliyetleri stok maliyetine eklenebilir. 730 GENEL ÜRETĠM GĠDERLERĠ 3.200 102 BANKALAR 3.200 Örnek: İşletmemizin satın aldığı bir gemi için kullanılan banka kredisiyle ilgili 3.200 TL lik faiz ödenmiştir. Burada ise gemi özellikli varlık kapsamında olmadığından oluģan borçlanma maliyeti dönem gideri yazılır. 780 FĠNANSMAN GĠDERLERĠ 3.200 102 BANKALAR 3.200 Önemli: Bir iģletme stokları vadeli ödeme koģuluyla almıģsa ve anlaģma, peģin alım fiyatı ile ödenen fiyat arasında bir fark olan finansman unsuru içeriyorsa, bunlar finanse edildiği dönemde faiz gideri olarak muhasebeleştirilir. 5

Örnek: iş makinesi üretiminde kullanılacak olan ilk madde malzeme niteliğindeki peşin fiyatı 5.000 TL lik malzeme 3 ay vadeli olarak 5.450 TL bedelle alınmıştır. Burada stok alımında iki fiyat arasında oluģan fark finansman unsuru içerdiğinden söz konusu stok maliyetine eklenmez. 150 ĠLK MADDE VE MALZ. 5.000 780 FĠNANSMAN GĠDERLERĠ 450 320 SATICILAR 5.450 5.5. Hizmet Sunan ĠĢletmelerde Stokların Maliyeti Verilen hizmetle ilgili hasılatın mali tablolara gelir olarak yansıtılmadığı durumlarda ilgili giderler stok hesabına yansıtılır. Örnek: İşletmenin dönemde katlandığı 9.000 TL lik hizmet üretim maliyetinin 3.000 TL lik kısmına denk gelen gelir henüz gelir tablosuna yasıtılmamıştır. NOT: Buradaki verilen hizmetle ilgili hasılat mali tablolara gelir olarak yansıtılamadığı durumlarda ilgili giderlerin 154 HĠZMET STOKLARI HESABINda izlenmesi bir uygulama önerisidir. 740 HĠZMET ÜR. MALĠYETLERĠ 9.000 ĠLGĠLĠ HESAPLAR 9.000 154 HĠZMET STOKLARI 9.000 741 HĠZ. ÜR. MAL. YANS 9.000 741 HĠZ. ÜR. MAL. YANS 9.000 740 HĠZMET ÜR. MAL. 9.000 622 SAT. HĠZMET MAL. 6.000 154 HĠZMET STOKLARI 6.000 Hizmet sunan iģletmelerde stokların maliyeti, esas olarak, kontrol iģlemlerini yürüten personel dahil olmak üzere, hizmetin sunulmasında doğrudan görev alan personelin iģçilik ücretleri ve diğer maliyetleri ile bunlarla iliģkili olabilecek genel giderleri içerir. SatıĢ ve genel yönetim ile ilgili personelin iģçilik ücretleri ve bunlarla ilgili diğer giderleri, hizmetin maliyetine dahil edilmez ve gerçekleģtiği dönemde gider olarak mali tablolara alınır. 6

Örnek: Eğitim sektöründe faaliyet gösteren işletmenin personel ücretleri toplamı 9.000 TL dir. Bu tutarın 6.000 TL lik kısmı eğitim veren eğitmenlere aittir. Kalan kısmı ise yönetici ve kayıt kabul de görevli personelin ücretleridir. Buradaki personel ücretlerinin 3.000 TL lik kısmı hizmet maliyetine dahil edilemez. 740 HĠZMET ÜR. MALĠYETLERĠ 6.000 770 GENEL YÖN. GĠDERLERĠ 3.000 100 KASA 9.000 Hizmet sunan bir iģletmenin stoklarının maliyeti, kar marjını veya iģletmeler tarafından fiyatlara dahil edilen üretimle ilgili olmayan maliyetleri içermez. 5.6. Canlı Varlıkların Hasatından Elde Edilen Tarımsal Ürünlerin Maliyeti TMS 41 Tarımsal Faaliyetler Standardında belirtildiği üzere, işletmenin canlı varlıklarının hasatıyla elde etmiş olduğu tarımsal ürünler, hasat yerindeki gerçeğe uygun değerinden satıģ yerinde katlanılması beklenilen maliyetler düģüldükten sonra bulunan net gerçeğe uygun değeriyle değerlenir. Bu standardın uygulanması açısından stoğun maliyeti bu değerdir. 6. MALĠYETĠN ÖLÇÜMÜYLE ĠLGĠLĠ TEKNĠKLER Sonuçlar maliyete yakınsa, stok maliyetinin ölçümüyle ilgili standart maliyet yöntemi ve perakende yöntemi gibi teknikler kullanılabilir. Standart maliyet hesabında, ilk madde ve malzemelerin, iģçiliğin, verimliliğin ve kapasite kullanım oranlarının normal düzeyleri dikkate alınır. Perakende yönteminde stokların maliyeti, stokların satıģ değerinden uygun bir brüt kar marjının düģülmesi suretiyle bulunur. Perakende yöntemi, perakende satıģ yapan iģletmeler tarafından, diğer maliyet yöntemlerini uygulamanın pratik olmadığı, benzer kar marjlarına sahip, hızla değiģen çok sayıda kalemden oluģan stokların değerlemesinde kullanılır. 7. STOK MALĠYETLERĠNĠ HESAPLAMA YÖNTEMLERĠ Stoklar standardına göre stok maliyetleri: a) Gerçek parti maliyet yöntemi b) Ġlk giren ilk çıkar (FĠFO) yöntemi c) Ağırlıklı ortalama maliyet yöntemi kullanılarak hesaplanır. Standart da son giren ilk çıkar (LİFO) yönteminden bahsedilmemektedir. Normal Ģartlarda birbirleri ile ikame edilemeyen stok kalemleri ile özel projeler için üretilen veya satın alınan mal veya hizmetlerin maliyeti, gerçek parti maliyet yöntemi kullanılarak belirlenir. Gerçek parti maliyeti yöntemi ile maliyeti belirlenen stokların dıģında kalan stokların maliyeti, ilk giren ilk çıkar (FİFO) yöntemi veya ağırlıklı ortalama maliyet yönteminden biri uygulanarak belirlenir. Benzer türdeki stoklar 7

için aynı maliyet hesaplama yöntemini kullanır. Farklı türdeki stoklar için, farklı maliyet hesaplama yöntemleri kullanılabilir. Örneğin, aynı stoklar iģletmenin farklı bölümlerinde farklı kullanım alanına sahip olabilir. Ancak, stokların coğrafi konumlarındaki bir farklılık (veya buna bağlı olarak vergi kurallarındaki farklılık), tek baģına, aynı stok kalemi için farklı maliyet hesaplama yöntemlerinin kullanımını haklı çıkaracak yeterlilikte değildir. 8. NET GERÇEKLEġEBĠLĠR DEĞER Stokların maliyeti; stokların zarar görmesi, kısmen veya tamamen kullanılmaz hale gelmesi ya da satıģ fiyatlarının düģmesi gibi durumlarda geri kazanılamayabilir ve stok maliyeti geri kazanılabilir tutardan daha yüksek olabilir. Stokların maliyetinin kullanım veya satıģ sonucu elde edilecek tutardan yüksek olması durumunda, stok değer düģüklüğü karģılığı ayrılır. Böylece stok maliyetleri net gerçekleģebilir değere indirgenmiģ olur. Stok maliyetlerinin net gerçekleģebilir değere indirgenmesi, stokların maliyet veya net gerçekleģebilir değerden düģük olanıyla değerleme ilkesiyle uyumludur. Net gerçekleģebilir değerin tahmini, hesaplama anında mevcut güvenilir kanıtlara göre stokların satılması durumunda elde edilmesi beklenen satıģ tutarları esas alınarak yapılır. Net gerçekleģebilir değere iliģkin tahminler yapılırken, ayrıca, stokların elde tutulma amacı da dikkate alınır. Örneğin, taahhüt edilen kesin satıģ veya hizmet sözleģmelerini yerine getirmek için elde tutulan stokların net gerçekleģebilir değerinin belirlenmesinde, sözleģme fiyatı esas alınır. Her finansal tablo dönemi itibariyle, net gerçekleģebilir değer yeniden gözden geçirilir. Daha önce stokların net gerçekleģebilir değere indirgenmesine neden olan koģulların geçerliliğini kaybetmesi veya değiģen ekonomik koģullar nedeniyle net gerçekleģebilir değerde artıģ olduğu kanıtlandığı durumlarda, ayrılan değer düģüklüğü karģılığı iptal edilir (iptal edilen tutar önceden ayrılan değer düģüklüğü tutarı ile sınırlıdır). 9. GĠDER OLARAK KAYDETME Stoklar satıldığında, bu stokların kayıtlı değeri, bu stoklarla ilgili hasılatın finansal tablolara alındığı dönemde gider olarak muhasebeleģtirilir. Stokları net gerçekleģebilir değerine indirgeyen stok değer düģüklüğü karģılık tutarları ve stoklarla ilgili kayıplar, indirgemenin ve kayıpların oluştuğu dönemde gider olarak muhasebeleştirilir. 8

Örnek: Stoklarımızda yer alan 7.000 TL maliyetli bir makine depoyu su basması sonucu satış değeri 5.500 TL ye düşmüştür. Bu durumda yapılması gereken stok maliyetini net gerçekleģebilir değere indirgemektir ve bunun içinde stok değer düģüklüğü karģılığı ayrılmalıdır. 157 DĠĞER STOKLAR 7.000 153 TĠCARĠ MALLAR 7.000 654 KARġILIK GĠDERLERĠ 1.500 158 STOK. DEĞ. DÜġ KRġ 1.500 Net gerçekleģebilir değerin artıģından dolayı iptal edilen stok değer düģüklüğü karģılık tutarı, iptalin gerçekleştiği dönemin tahakkuk eden satış maliyetini azaltacak şekilde muhasebeleştirilir. Örnek: 1.700 TL Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılmış bulunan bir stoğumuzun satış fiyatı yükseldiğinden söz konusu değer düşüklüğü karşılığı iptal edilmiştir. 158 STOK. DEĞ. DÜġ KRġ 1.700 KON. KALM. KARġ. 1.700 veya SATIġLARIN MALĠYETĠ ĠĢletmelerde kullanılmak üzere imal ve inģa edilen varlıklar için kullanılan stoklar, bu varlıkların maliyetine yüklenerek varlıkların hizmet süresi içinde gidere dönüģtürülür. Örnek: İşletmemiz demir ticaretiyle uğraşmaktadır ve demir cevherini işledikten sonra inşaatta kullanılabilir hale getirmektedir. Üretim alanın yeterli olmaması nedeniyle yeni bir üretim tesisi inşaatına başlanmıştır ve inşaatta 7.000 TL değerinde ürettiğimiz demir kullanılmıştır. İnşaat tamamlanmış ve müteahitede 14.000 TL ödenmiştir. 258 YAP. OL. YATIRIMLAR 21.000 152 MAMULLER 7.000 100 KAS A 14.000 Dönem içinde gider kaydedilen stokların tutarı, baģka bir ifadeyle satılan malın maliyeti, satılan stokların ölçümünde stok maliyetine giren unsurlardan ve stok maliyetine dağıtılmayıp doğrudan gider kaydedilen dağıtılmamıģ genel üretim maliyetlerinden ve üretim maliyetleri ile ilgili fire ve kayıplar gibi anormal üretim giderleri tutarlarından oluģur. 9

10. RAPORLANACAK BĠLGĠLER Finansal tablo dipnotlarında stoklara iliģkin olarak aģağıdaki hususlar açıklanır: a) Stokların değerlemesinde benimsenen muhasebe politikaları, kullanılan maliyet hesaplama yöntemleri b) Stokların toplam kayıtlı değerleri ve stokların iģletmeye uygun Ģekilde sınıflandırılmıģ bazda ayrı ayrı tutarları c) Gerçeğe uygun değerlerinden satıģ için katlanılan maliyetler düģüldükten sonraki değerle izlenen stokların finansal tablolardaki tutarı d) Dönem içinde gider kaydedilen stokların tutarı e) Dönem içinde gider kaydedilerek kayıttan düģülen stoklar f) Dönem içinde gider kaydedilerek kayıttan düģülen stokların iptali g) Gider kaydedilerek kayıttan düģülen stokların iptaline neden olan olaylar veya koģullar ve h) Yükümlülükler için teminat olarak gösterilen stokların kayıtlı değeri 10