SİSTEM MÜHENDİSLİĞİ TASARIMIN SENTEZLENMESİ II ÖMER ERTEKİN, PSCONSULTECH 1
TASARIM NEDİR? Tasarım, bir ürüne ait gereksinimlerin, o ürünün tarifine dönüştürülmesi sırasında ortaya çıkan teknik bilgilerin tamamıdır.* İki ana kategoriden söz edilebilir: Üst seviye Detaylı * EIA 649 National Consensus Standard for Configuration Management 2
ÜST SEVİYE TASARIM Gereksinimler ile detaylı tasarım arasındaki aşama. Ne den Nasıl a Mimari Alt Sistem Tanımları Alt Sistem Doğrulama Planları Arayüz Tanımları 3
DETAYLI TASARIM Ürünün bileşen seviyesinde tam tarifi Konfigürasyon Birimi Tanımları Bileşen Özellikleri Yazılım Özellikleri Donanım Özellikleri Doğrulama Prosedürleri 4
TASARIMI KİM YAPAR? Üst seviye tasarım bir sistem mühendisliği aktivitesidir Geliştirme ekiplerinin katılımı sağlanmalıdır. Detaylı tasarım geliştirme ekipleri tarafından gerçekleştirilir Sistem Mühendisliği katılımı önemlidir. 5
SİSTEM TASARIMI NEDİR? Sistem bileşenlerinin ve etkileşimlerinin, sistem gereksinimlerini karşılayacak şekilde seçilmesi ve bir araya getirilmesi ve Tasarımı anlatan spesifikasyon dokümanlarının hazırlanması 6
SİSTEM TASARIM SÜRECİ Gereksinimlerin Alt Sistemlere Atanması Hayır Tasarım Özelliklerini Yaz Tasarım Alternatiflerinin Analizi Alternatif Gerçekleştirmeleri Değerlendir Hazır çözümler ile Devam edilebilir mi Merkezi krş. Dağıtık gibi İşaretler Algılayıcılar Haberleşme vb. Evet Sistem Seçim Kriterlerini Hazırla 7
BUNLARA DİKKAT Tasarım, gereksinimlere dayanmalı Alternatifler analiz edilmeli Mümkünse hazır/standart çözümler kullanılmalı Basit çözümler bulunmalı Entegrasyon konularına özel önem verilmeli 8
ALTERNATİFLERE NEDEN BAKILMAZ Alışılmış ile devam etme eğilimi Çözümler konusunda bilgi eksikliği Alt yüklenici etkisi Çözüm konusunda ön yargılı olmak 9
ALTERNATİFLERİN ÜRETİLMESİ Teknoloji araştırmaları Profesyonel yardım Benzer sistemlerin incelenmesi Beyin fırtınası Sistem sağlayıcılardan bilgi istemek 10
ÖRNEK-ÇEVREYOLU TRAFİK SİSTEMİ ALTERNATİFLERİ Gereksinimlerin Özeti: Temel İşlevler; Trafik İzleme, Dinamik Trafik İşaretleri (DMS), Otoyol Radyosu (HAR), Araç Yoğunluk Ölçümü (ramp metering) Vilayet Çapında İlçeler arası koordinasyon Mevcut Sistemler ile bağlantı 11
ÖRNEK-ÇEVREYOLU TRAFİK SİSTEMİ ALTERNATİFLERİ Alternatifler: Olduğu gibi kalsın Hazır sistem Yeni geliştirme Merkezi Dağıtık 12
MERKEZİ krş. DAĞITIK Sistem tasarımlarının temel problemlerinden biri Merkezi Tüm sistem tek bir noktadan kontrol edilir. Dağıtık Sistem, birden çok noktadan kontrol edilebilir. 13
ANKARA ÇEVRE YOLU MERKEZİ SİSTEM Ankara O-20 Çankırı Kontrol Merkezi Haberleşme Saha Ekipmanları Konya 14
ANKARA ÇEVREYOLU DAĞITIK SİSTEM Ankara O-20 O-20 Çankırı Sincan Elmadağ Haberleşme Saha Ekipmanları Kontrol Ümitköy Konya Merkezleri 15
ALTERNATİFLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Kuvvetli ve zayıf yönleri belirle Teknik ve operasyonel yapılabilirlikleri analiz et Kurumsal yapıya uygunluğuna bak Ömür devri maliyetlerini hesapla Kısıtlara uygunluğuna bak 16
ÇEVREYOLU TRAFİK SİSTEMİ - ALTERNATİFLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Alternatif Risk Yorumlar Olduğu gibi kalsın Risk yok Trafik sıkışıklığına çözüm yok Hazır Ürün Orta seviye İşlevler önceden tanımlı Merkezi Yüksek Basit tasarım Dağıtık Çok yüksek Vilayet bazında uygulanabilir 17
ÇEVREYOLU TRAFİK SİSTEMİ - MALİYET DEĞERLENDİRMESİ Maliyet Alternatifler Olduğu gibi Hazır Yeni Yeni kalsın Ürün Geliştirme Geliştirme (Merkezi) (Dağıtık) 18
bilirlik LERİ DİKKATE AL GÜVENİLEbilirlik Ne kadar sık arıza yapar, bizi yarı yolda bırakır mı? SÜRDÜRÜLEbilirlik - Arızaları gidermek ne kadar sürer, arızalar kolayca giderilebilir mi? BULUNAbilirlik Sistemin kullanıma elverişli olduğu süre (%) nedir? KARŞILANAbilirlik Sistemin işletim ve bakımı, kurumun kaynakları ile yapılabilir mi (personel, bütçe, vb.)? 19
HAZIR ÜRÜN KULLANMAK RAHAT (Rafta Hazır Ticari Ürün) Denenmiş ve olgunlaşmış ürün/çözüm İşletme ve bakım aşamaları daha önce geçilmiştir, sürpriz/risk yoktur Ömür devri maliyetleri düşebilir Üretici desteği Düzenli ürün güncellemeleri ve hata düzeltmeleri 20
HAZIR ÜRÜNLER-DİKKAT! LAHAT (Lafta Hazır Ticari Ürün) Eski yazılım/donanımlar kullanılmıştır Mutlaka modifikasyon ihtiyacı duyarsınız: Sürücüler (Drivers) Kullanıcı Arayüzler Eski Sistemlerle Arayüzler Hazır ürünler hatalardan arınmış değildir! 21
BASİT OLSUN Hazır ürünler kullan Standart olmayan özellik ve arayüzlerden kaçın (mecbur kalmadıkça) bilirlik leri dikkate al Güvenilebilirlik Sürdürülebilirlik Bulunabilirlik (Elverişlilik) 22
ÇALIŞMA ŞARTLARI İşletim Modları (Normal, Acil, Bakım vb.) Uygun Tesisler(yerleşim alanı, havalandırma, vb.) Personel yetenekleri ve bulunabilirlik Çevre (iklim koşulları, nem, toz vb.) İşletim Konseptleri Eğitim ve dokümantasyon ihtiyaçları 23
STANDARTLARI DİKKATE AL Genel ya da kurumsal standartlar ile Ekipman arayüzleri Bilgi işlem sistemleri arayüzleri Veritabanı içerikleri Özgün arayüzler en aza indirilebilir Diğer sistemler ile birlikte çalışmada kolaylık sağlar 24
Ne Nasıl (Gereksinimler) (Spesifikasyonlar) (Şartnameler) TASARIM Alternatiflerin Analizi GEREKSİNİMLER VE SPEKLER ARASINDAKİ KÖPRÜ 25
ŞARTNAMELER Gereksinim başına en az bir (daha çok da olabilir) spesifikasyon (Şartname maddesi) Sistem ve altsistemler için ayrı ayrı organize edilmiş Doğru yapıda 26
ÖRNEK Üst seviye gereksinim Sistem her şerit için ayrı ayrı trafik miktarını ölçebilmelidir.. Spesifikasyon Yukarıdaki gereksinim ile aşağıdaki spekler ilişkilendirilebilir. Algılayıcı tipi Saha ekipmanlarının yazılımları Merkezi yazılım Grafik arayüzler Raporlar Veritabanları 27
ÜST SEVİYE SPEKLER Sistem Microsoft NT işletim sistemi ile yönetilmelidir. Veritabanı yönetim sistemi olarak mysql kullanılmalıdır. Trafik takibi için radar algılayıcılar kullanılmalıdır. 28
TASARIM SPEK (ÖZELLİK)LERİ Tasarım özellikleri, sistem tasarımı ve gereksinimlerine dayanılarak geliştirilir Spesifikasyonlar Nasıl ı tanımlar Spesifikasyonlar da gereksinimler ile aynı yapıda yazılmalıdırlar. 29
GEREKSİNİM ile SPEK ARASINDAKİ FARKLAR Sistem, çevreyollarındaki ortalama hızları takip edebilmelidir. Sistem, sahada bulunan tüm ekipmanların durumlarını gösterebilmelidir. Tüm bilgisayarlar tek bir yerel ağa bağlanmalıdırlar. Kullanıcı arayüzü fare ve tuş takımı ile zoom yapmaya uygun olmalıdır. 30
ZAMAN AKIŞINDA SİSTEM TASARIMI Alternatif Mimarileri Analiz Et Alternatif Geliştirmeleri Değerlendir Geliştir ya da Satın al Kararı Sistem Tasarım (Özellikleri) Dokümanını Yaz İşletim Konsepti Gereksinimler Üst Seviye Tasarım Detaylı Tasarım Geliştirme& Kurulum Kabul Test Zaman 31