ENERJİ ÜRETİMİ VE ÇEVRESEL ETKİLERİ

Benzer belgeler
İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1

İÇİNDEKİLER TABLO VE ŞEKİLLER...

Doç. Dr. Mehmet Azmi AKTACİR HARRAN ÜNİVERSİTESİ GAP-YENEV MERKEZİ OSMANBEY KAMPÜSÜ ŞANLIURFA. Yenilenebilir Enerji Kaynakları

Dünyada Enerji Görünümü

ENERJİ. KÜTAHYA

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ. Prof. Dr. Zafer DEMİR --

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Dünya Birincil Enerji Tüketimi Kaynaklar Bazında (%), 2015

ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI

KÖMÜRÜN ENERJİDEKİ YERİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE TASARRUFU KURSU

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Dünyada Enerji Görünümü

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Türkiye Güneş Enerjisi Geleceği Solar TR2016, 06 Aralık

TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI. 31 Ocak 2019

TÜRKİYE 2013 YILLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU

ELEKTRİK ve PLANLAMA 21. YÜZYILDA PLANLAMAYI DÜŞÜNMEK. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Cengiz GÖLTAŞ 14 Mayıs 2011

ENERJ ÜRET M VE ÇEVRESEL ETK LER

BİYOKÜTLE ENERJİ SANTRALİ BİOKAREN ENERJİ

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5

Türkiye nin Elektrik Üretimi ve Tüketimi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-7

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-1

TÜRKIYE NİN MEVCUT ENERJİ DURUMU

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Türkiye nin Elektrik Enerjisi Üretimi Kaynaklı Sera Gazı Emisyonunda Beklenen Değişimler ve Karbon Vergisi Uygulaması. Mustafa ÖZCAN, Semra ÖZTÜRK

ENERJİ ALTYAPISI ve YATIRIMLARI Hüseyin VATANSEVER EBSO Yönetim Kurulu Sayman Üyesi Enerji ve Enerji Verimliliği Çalışma Grubu Başkanı

Türkiye Rüzgar Enerjisi Sektör Toplantısı ( TÜRES 2017/1 )

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

TÜRKİYE NİN HİDROLİK ENERJİ KAYNAKLARI VE EÜAŞ IN BÖLGEMİZE KATKISI

4. Ünite 2. Konu Enerji Kaynakları. A nın Yanıtları

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PAZARLAMA SATIŞ DAİRE BAŞKANLIĞI 2006; EYLÜL ANKARA. Mustafa AKTAŞ

Türkiye nin Enerji Politikalarına ve Planlamasına Genel Bakış

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM)

Enerji Verimliliği : Tanımlar ve Kavramlar

ENERJİ KAYNAKLARI. Yrd.Doç.Dr. Cabbar Veysel BAYSAL Erciyes Üniversitesi Müh. Fak. Elektrik-Elektronik Müh. Böl.

Gordhan Das Valasai. Doç. Dr. Merih Aydınalp Köksal

1.1 BİRLEŞMİŞ MİLLETLER İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ VE KYOTO PROTOKOLÜ

DÜNYA VE ÜLKEMİZ ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR GÖRÜNÜMÜ

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

Nükleer Reaktörler. Özgür AYTAN

TÜRKİYE DE İTHAL KÖMÜRE DAYALI ELEKTRİK ÜRETİMİ

SOLARTR 2014, 19 Kasım 2014

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND

TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI. OLGUN SAKARYA / SBF-ANKARA EMO Enerji Birim Koordinatörü 1

TÜRKİYE İÇİN DEMOKRATİK ENERJİ PROGRAMI: BİZ NE İSTİYORUZ?

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

Yakın n Gelecekte Enerji

Türkiye nin. Enerji Profili 1/70

SANAYİDE ENERJİNİN VERİMLİ KULLANILMASI


ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER

ENERJİ DARBOĞAZINDA ÜLKEMİZİN ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI

SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA- YENİLENEBİLİR ENERJİ ve YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI KANUN TASARISI TASLAĞI

TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ SORUNLAR ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ. 25 Kasım 2015

KÖMÜRÜN GÖRÜNÜMÜ, Mehmet GÜLER Maden Mühendisleri Odas Yönetim Kurulu Üyesi

NÜKLEER ENERJİ. Dr. Abdullah ZARARSIZ TMMOB-Fizik Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Başkanı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-2

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ POLİTİKALARI ve ENERJİ

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz

ENERJİ YÖNETİMİ A.B.D. (İ.Ö.) TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GENEL BİLGİLERİ

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

ÜLKEMİZDE ELEKTRİK ENERJİSİNİN BUGÜNÜ VE YARINI

TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ

Yenilenebilir Enerjiye Dayalı Elektrik Enerjisinin Sertifikasyonu

Enerji ve İklim Haritası

2012 ve Sonrası için Türkiye nin Kömür Performansı. Türkiye Madencilik Zirvesi Alp Gürkan, Yönetim Kurulu Başkanı.

Birincil Enerji Tüketimi

RÜZGAR ENERJİSİ. Cihan DÜNDAR. Tel: Faks :

Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü. Enerjinin Önemi? Enerji Sistemleri Mühendisi Kimdir?

Yenilenebilir Enerji Kaynakları

Türkiye de Elektrik Enerjisi Üretimi ve Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Mevcut Durumu

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ

AR& GE BÜLTEN Yılına Girerken Enerji Sektörü Öngörüleri

Biliyor musunuz? Enerji. İklim Değişikliği İle. Mücadelede. En Kritik Alan

Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi

LİNYİTLERİMİZ ENERJİ İHTİYACIMIZI KARŞILAR MI?

ELEKTRİK ENERJİ PİYASASI 2015 VE ENERJİ ÜRETİM MALİYETLERİ VE SANTRALLAR DUR/KALK MALİYETLERİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MÜCAHİT COŞKUN

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler

TÜRKİYE DE GÜNEŞ ENERJİSİ

2ME ENDÜSTRİYEL TESİSLER MADENCİLİK LTD.ŞTİ EMİN BİLEN (TEMMUZ 2017-İSTANBUL)

Yenilenebilir olmayan enerji kaynakları (Birincil yahut Fosil) :

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri

12. ENERJİ İSTATİSTİKLERİ

DÜNYADA ve TÜRKİYE DE RÜZGAR ENERJİSİ

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER

ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER

BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Çevre, Enerji ve Tabii Kaynaklar Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları Anadolu Üniversitesi

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ TÜRKİYE DE ENERJİ VE GELECEĞE YÖNELİK PLANLAR

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim İstanbul

Dünyada ve Türkiye de Enerji Görünümü Selahattin İncecik. İstanbul Teknik Üniversitesi

TÜRKİYE RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili

Transkript:

ENERJİ ÜRETİMİ VE ÇEVRESEL ETKİLERİ Prof. Dr. Ferruh Ertürk Doç. Dr. Atilla Akkoyunlu Çevre Yük. Müh. Kamil B. Varınca 31 Mart 2006 İstanbul

İçindekiler İÇİNDEKİLER...İ ÇİZELGELER LİSTESİ...İİİ ŞEKİLLER LİSTESİ...İV KISALTMALAR...V ÖZET... 1 1. GİRİŞ... 2 2. TÜRKİYE NİN ENERJİ ALANINDAKİ DURUMU VE GELECEK TAHMİNLERİ... 5 2.1. GEÇMİŞ YILLAR ENERJİ DURUMUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ... 5 2.1.1. Enerji Kaynakları Üretimleri... 5 2.1.2. Enerji Kaynakları Tüketimleri... 5 2.1.3. Nihai Enerji Tüketimi... 6 2.1.4. Sektörel Enerji Tüketimi... 7 2.1.5. Enerji Kaynakları İthalat ve İhracatı... 8 2.1.6. Elektrik Enerjisi... 8 2.2. GELECEK YILLARDAKİ ENERJİ ARZ TALEP DENGELERİ... 11 2.2.1. Üretim Hedefleri...11 2.2.2. Genel Enerji Talebi... 12 2.3. AVRUPA BİRLİĞİ NİN ENERJİ DURUMU... 15 3. ENERİ KAYNAKLARININ MEVCUT DURUM VE POTANSİYELİ... 16 3.1. FOSİL YAKITLAR... 16 3.1.1. Mevcut Durum ve Potansiyel... 16 3.1.1.1. Türkiye de Fosil Yakıt Rezervleri... 19 3.1.2. Fosil Yakıt Türlerinin Elektrik Üretimindeki Payları... 20 3.2. HİDROLİK KAYNAKLAR... 21 3.2.1. Dünyanın Hidrolik Enerji Potansiyeli ve Kullanımı... 21 3.2.2. Türkiye nin Hidrolik Enerji Potansiyeli ve Kullanımı... 22 3.3. YENİ VE YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI... 24 3.3.1. Güneş Enerjisi... 24 3.3.2. Rüzgâr Enerjisi... 26 3.3.3. Jeotermal Enerji...27 3.3.4. Canlı Kütle (Biyokütle) Enerjisi... 28 3.3.5. Deniz Kaynaklı Enerjiler... 29 3.3.6. Hidrojen Enerjisi... 29 3.4. NÜKLEER ENERJİ... 30 3.5. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE NÜKLEER ENERJİ GÜNDEMİ... 32 3.5.1. Türkiye de Nükleer Santral Yapımı... 35 3.5.2. Türkiye nin Komşularındaki Nükleer Santraller... 36 3.5.3. Nükleer Enerjiyi Savunanların Görüşleri... 37 3.5.4. Nükleer Enerji Karşıtlarının Görüşleri... 39 3.5.5. Çernobil Kazası ve Sonuçları... 41 3.5.6. Değerlendirme... 43 4. ENERJİ ÜRETİMİNDE ÇEVRESEL ETKİLER... 45 4.1. FOSİL YAKITLI SANTRALLERİN SEBEP OLDUĞU ÇEVRESEL SORUNLAR... 47 4.1.1. Hava Kirliliği... 47 4.1.2. Su Kirliliği... 48 4.1.3. Katı Atıklar ve Toprak Kirliliği... 49 4.2. NÜKLEER SANTRALLERİN SEBEP OLDUĞU ÇEVRESEL SORUNLAR... 49 4.2.1. Radyoaktif Atıklar ve Bertarafları... 49 4.2.1.1. Katı Atıklar... 51 i

4.2.1.2. Sıvı Atıklar... 51 4.2.1.3. Gaz Atıklar... 54 4.2.2. Radyasyon Problemi... 54 4.2.2.1. Deprem Güvenliği ve Yer Seçimi Çalışmaları... 55 4.2.2.2. Santrallerin Sökümü... 55 4.3. ÇEVRESEL ETKİLERİN DEGERLENDİRİLMESİ AÇISINDAN NÜKLEER VE TERMİK SANTRALLERİN KARŞILAŞTIRILMASI... 56 4.3.1. Kaynak Ekstraksiyonu Açısından Karşılaştırma... 56 4.3.2. Yakıt İşlenmesi Açısından Karşılaştırma... 56 4.3.3. Nakliye Açısından Karşılaştırma... 57 4.3.4. Enerji Dönüşümü Açısından Karşılaştırma... 57 4.3.5. Enerji Nakli Açısından Karşılaştırma... 58 4.3.6. Leopold Matris... 58 4.4. HİDROLİK SANTRALLERİN SEBEP OLDUĞU ÇEVRESEL SORUNLARI... 60 4.5. YENİ VE YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ SEBEP OLDUĞU ÇEVRESEL SORUNLAR... 61 4.5.1. Güneş Enerjisi... 61 4.5.2. Rüzgâr Enerjisi... 62 4.5.3. Jeotermal Enerji...63 4.5.4. Biyokütle Enerjisi... 64 4.5.5. Deniz Kaynaklı Enerjiler... 65 4.6. EMİSYONLAR VE KONTROL TEKNİKLERİ... 65 4.7. HUKUKİ DÜZENLEMELERİN ENERJİ ÜRETİMİ AÇISINDAN ÖNEMİ... 67 5. SONUÇ VE ÖNERİLER...69 5.1. ARZ GÜVENLİĞİ VE KAYNAK ÇEŞİTLİLİĞİ... 69 5.2. ÇEVRESEL ETKİLER VE ULUSLARARASI YÜKÜMLÜLÜKLER... 70 5.3. ENERJİ TASARRUFU VE VERİMLİLİK... 71 6. KAYNAKLAR... 73 ii

Çizelgeler Listesi ÇİZELGE 1.1. KAYNAKLARA GÖRE DÜNYA ENERJİ ARZI TAHMİNLERİ [14]... 1 ÇİZELGE 2.1. BİRİNCİL ENERJİ KAYNAKLARI ÜRETİMİ [26]... 5 ÇİZELGE 2.2. GENEL ENERJİ TÜKETİMİ [26]... 6 ÇİZELGE 2.3. NİHAİ ENERJİ TÜKETİMİNİN KAYNAKLARA GÖRE DAĞILIMI [17]... 6 ÇİZELGE 2.4. GENEL VE NİHAİ ENERJİ TÜKETİMİNİN SEKTÖRLERE GÖRE DAĞILIMI (BİN TEP) [17]... 7 ÇİZELGE 2.5. ENERJİ TALEP, ÜRETİM, İTHALAT VE İHRACATININ GELİŞİMİ (BİN TEP) [17]... 8 ÇİZELGE 2.6. ELEKTRİK ENERJİSİ KURULU GÜÇ, ÜRETİM VE TÜKETİMİNİN GELİŞİMİ [TEİAŞ-TEDAŞ İSTATİSTİKLERİ]... 9 ÇİZELGE 2.7. OECD VE AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE KURULU GÜÇ (GW) [20]... 10 ÇİZELGE 2.8. NİHAİ ENERJİ SEKTÖREL TALEBİ (MTPE) [17]... 10 ÇİZELGE 2.9. ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖREL TALEBİ (GWH) [17]... 11 ÇİZELGE 2.10. BİRİNCİL ENERJİ KAYNAKLARI ÜRETİM HEDEFLERİ [17]... 11 ÇİZELGE 2.11. GENEL ENERJİ TALEP PROJEKSİYONLARI [17]... 12 ÇİZELGE 2.12. NİHAİ ENERJİ TÜKETİMİNİN KAYNAKLARA GÖRE DAĞILIMI [17]... 12 ÇİZELGE 2.13. GENEL VE NİHAİ ENERJİ TÜKETİMİNİN SEKTÖRLERE GÖRE DAĞILIMI (BİN TEP) [17]... 13 ÇİZELGE 2.14. ENERJİ KAYNAKLARI İTHALATI [17]... 13 ÇİZELGE 2.15. ENERJİ TALEP, ÜRETİM VE İTHALATIN GELİŞİMİ (BİN TEP) [17]... 14 ÇİZELGE 2.16. UZUN DÖNEM ELEKTRİK ENERJİSİ DURUMU [17]... 14 ÇİZELGE 3.1. ELEKTRİK ENERJİSİNDE DEĞERLENDİRİLECEK LİNYİT REZERVİ [2]... 19 ÇİZELGE 3.2. ELEKTRİK ENERJİSİNDE DEĞERLENDİRİLECEK TAŞKÖMÜRÜ REZERVİ [2]... 20 ÇİZELGE 3.3. AB ÜLKELERİNİN FOSİL YAKIT TÜRLERİNİN ELEKTRİK ÜRETİMİ İÇİNDEKİ PAYLARININ PROJEKSİYONU [19]... 20 ÇİZELGE 3.4. ABD DE FOSİL YAKIT TÜRLERİNİN ELEKTRİK ÜRETİMİ İÇİNDEKİ PAYLARININ PROJEKSİYONU [19].. 20 ÇİZELGE 3.5. TÜRKİYE DE FOSİL YAKIT TÜRLERİNİN ELEKTRİK ÜRETİMİ İÇİNDEKİ PAYLARININ PROJEKSİYONU [18]... 20 ÇİZELGE 3.6. AB DE TEKNOLOJİ BAZINDA TOPLAM KURULU KAPASİTE [2]... 21 ÇİZELGE 3.7. TÜRKİYE DE HİDROELEKTRİK ENERJİ POTANSİYELİ VE 1999 YILI SONUNDA GELİŞME DURUMU [2].. 22 ÇİZELGE 3.8. AKARSU HAVZALARINDAKİ SU ENERJİ VERİMLİLİKLERİ [6]... 23 ÇİZELGE 3.9. TÜRKİYE NİN AYLIK GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ [6]... 24 ÇİZELGE 3.10. GÜNEŞ ENERJİSİ OLAN BÖLGELERİN DAĞILIMI [6]... 25 ÇİZELGE 3.11. YILLIK ORTALAMA RÜZGÂR HIZLARI [6]... 27 ÇİZELGE 3.12. DEĞİŞİK CANLILARIN BİYOGAZ VERİMLİLİKLERİ [6]... 28 ÇİZELGE 3.13. AB NÜKLEER KURULU GÜCÜNÜN GELİŞİMİ [19]... 30 ÇİZELGE 3.14. NÜKLEER ELEKTRİĞİN DÜNYADAKİ PAYI, 2003 (26)... 31 ÇİZELGE 3.15. KURULU BULUNAN VE İNŞA HALİNDEKİ NÜKLEER ENERJİ SANTRALLERİ, 2004 [23]... 31 ÇİZELGE 4.1. RADYOAKTİF ATIKLARIN AKTİVİTE SEVİYELERİ [11]... 50 ÇİZELGE 4.2. KÖMÜRLE ÇALIŞAN TERMİK SANTRALLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ [8]... 58 ÇİZELGE 4.3. PETROLLE ÇALIŞAN TERMİK SANTRALLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ [8]... 59 ÇİZELGE 4.4. DOĞALGAZLA ÇALIŞAN TERMİK SANTRALLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ [8]... 59 ÇİZELGE 4.5. NÜKLEER SANTRALLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ [8]... 59 iii

Şekiller Listesi ŞEKİL 2.1. 1999 YILI ELEKTRİK ENERJİSİ TÜKETİMİNİN SEKTÖREL DAĞILIMI [2]... 8 ŞEKİL 3.1. DÜNYA FOSİL YAKIT REZERVLERİNİN ÖMRÜ (BP AMOCO, 1999)... 16 ŞEKİL 3.2. FOSİL YAKITLARIN 1998 SONU İTİBARİYLE COĞRAFİ DAĞILIMI (BP AMOCO, 1999)... 17 ŞEKİL 3.3. AB, FRANSA, ABD VE TÜRKİYE DE NÜKLEER, HİDROLİK-RÜZGAR VE TERMİK ÜRETİMİN ELEKTRİK ENERJİSİ İÇİNDEKİ PAYLARI [19]... 18 ŞEKİL 3.4. TÜRKİYE NİN ETRAFINDAKİ NÜKLEER SANTRALLERİN YERLERİ [23]... 37 ŞEKİL 4.1. EVAPORASYON SİSTEMİ [11]... 53 ŞEKİL 4.2. ENERJİ ÜRETİM TÜRLERİNE GÖRE CO 2 EMİSYONU [21]... 66 iv