SSK ĐSTATĐSTĐKLERĐ Hızlı teknolojik gelişmeler bir yandan insanın refahına hizmet ederken, öte yandan insan hayatı ve çevre için tehlikeleri de beraberinde getirmiştir. Özellikle sanayileşmenin ve kütle üretimin süreçlerinin ön plana çıktığı geride bıraktığımız 2 yüzyıl; yoğun makineleşme ve üretim sürecine giren yüzlerce kimyasal maddenin yol açtığı meslek hastalıkları ve iş kazalarının yoğunlaştığı bir yüzyıl olarak hatırlanacaktır. Üretim sürecine giren her yeni madde, her yeni makine, araç ve gereç insan sağlığı, işyeri güvenliği çevre sağlığı ve çevre güvenliği için tehdit oluşturmaktadır. Bir bakıma yükselen refahın faturası, insanlığa iş kazaları, meslek hastalıkları ve çevre kirlenmesi olarak kesilmektedir. Sağlıklı çalışma ortamı ve çevresi iş barışının, hızlı ve sağlıklı kalkınmanın da ön şartıdır. Çünkü iş kazaları ve meslek hastalıkları sonuçları itibariyle insan hayatını ve sağlığını tehdit etmesinin yanı sıra işletmeleri de ağır faturalara mahkum etmektedir. Yaşama hakkı en temel insan hakkıdır. ILO kaynaklarına göre her yıl 1.2 milyon kadın ve erkek iş kazaları ve meslek hastalıkları dolayısıyla hayatını kaybetmektedir. Yine aynı kaynaklara göre; her yıl 25 milyon insan iş kazaları 16 milyon insan ise meslek hastalıkları sonucu ortaya çıkan zararlara maruz kalmaktadır. Đş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu gerek maddi ve gerekse manevi kayıplar gelişmekte olan ülkelerin kalkınma çabaları önünde önemli bir engel teşkil etmektedir. Ödenmesi gereken fatura ise bu ülkelerin GSMH nın önemli bir bölümünü teşkil etmektedir. Daha sağlıklı ve daha güvenli işyeri ortamı, daha verimli bir çalışmanın da ön koşuludur. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde iş sağlığı ve güvenliği, toplumsal kalkınmanın belirleyici unsurları arasında yer almaktadır. Sosyal Sigortalar Kurumu istatistiklerine göre 26 yılında 79.27 iş kazası, 574 meslek hastalığı vakası meydana gelmiş, bunların 1.61 i ölümle sonuçlanmıştır. 26 yılında iş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu kaybedilen iş günü sayısı ise, 1.895.235 dir. Bu rakamların yanı sıra SSK istatistiklerine yansımayan iş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu kayıplar da ayrıca dikkate alınmalıdır. Bazı kaynaklarca, endüstrileşmiş ülkelerde iş kazaları ve meslek hastalıklarının toplam maliyetinin, bu ülkelerin Gayrı Safi Milli Hasılalarının % 1 i ila %3 ü oranında değiştiği belirtilmektedir. Ülkemizde ise en iyimser yaklaşımla, iş kazaları ve meslek hastalıklarının toplam maliyetinin yılda 4 katrilyon TL olacağı tahmin edilebilir. Bu rakamlardan da anlaşılacağı üzere, iş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu maddi ve manevi kayıplar, ülke ekonomisi açısından fevkalade önemli boyutlara ulaşmaktadır. Bu nedenle ülkemizde de iş sağlığı ve güvenliği alanında çok ciddi tedbirlerin alınması mecburiyeti vardır.
26 Yılı SSK Đstatistikleri 1 8 781911 8131 836447 753275 72353 72749 777177 85.928 944984 1.36.328 6 4 2 Đşyeri Sayıları 7 6.191.39 6 5 4 4567456 51516 52632 4226793 3914137 4176551 4448499 492785 5486494 3 2 1 499289 543476 571913 127332 972744 146732 1166739 1254166 1432111 1.627.333 Kadın Erkek Đşçi Sayıları
12 1 8 98318 91895 77955 74847 72367 72344 76668 8383 73923 79.27 6 4 2 Đş Kazası Sayıları 16 14 14 12 1 8 6 4 155 125 83 883 Đş Kazası Sayıları 61 44 384 519 574 2 Meslek Hastalıkları Sayıları 16 1473 161 14 12 1252 1333 1173 18 196 1 878 811 843 8 6 4 2 Đş Kazası ve Meslek Hastalıkları Sonucu Ölüm Sayıları 16 14 12 1 8 6 4 2 1592 1282 1165 194 172 12 872 81 841 731 191 158 168 6 6 6 1 2 24 9 Đş Kazası Sonucu Mesl. Hast. Sonucu Ölümlerin Ölüm Sebebine Göre Dağılımı
24 22 2 18 16 14 12 1 8 6 4 2 2111432 1992476 23186 198341 1893436 185252 1831252 1797917 1.895.235 1697695 Đş Kazası ve Meslek Hastalıkları Sonucu Kaybedilen Đş Günü Sayıları 3 25 2 25 19 2 21 17 16 2 15 14 14 14 1 5 Đş Kazası Sonucu Ölüm Hızları (1. işçide) 2 18 16 14 12 1 8 6 4 2 194 1653 148 1336 1424 1385 1365 1356 168 111 Đş Kazası Sıklık Hızları (1. işçide)
26 Yılı SSK Đstatistiklerine Göre Đş Kazalarının Kaza Tiplerine Göre Dağılımı * Taşıt kazaları % 3.9 Vücudun doğal boşluklarına yabancı bir cisim kaçması %1.5 Diğer nedenler %5.6 Vücudun zorlanmasından ileri gelen incinmeler %3.2 Normal sınırlar dışındaki ısılara maruz kalmak veya temas etmek %2.3 Bir veya birden fazla cismin sıkıştırması, ezmesi, batması, kesmesi % 36 Düşmeler %11.3 Makinelerin sebep ol. Kaza %12.1 Düşen cisimlerin çarpıp devirmesi %21.1 * Sayısı 1 in altında olan kaza tipleri dahil edilmemiştir. 26 Yılı SSK Đstatistiklerine Göre Đş Kazalarının Sektörlere Göre Dağılımı Nakliyat 5.6% Toptan ve Par. Tic. 3.3% Gıda Maddeleri 3% Şahsi Hizmetler 2.8% Metalden Eşya Đmali 14% Makine Đm. Ve Tamiratı 6.7% Taş, Toprak, Kil Kum vs. Đmali 6.7% Đnşaat 9% Metal Mütea.Esas.End. 7% Nakil Araçları Đmali 7% Dokuma Sanayii 6.5% Kömür Madenciliği 8.5%
26 SSK istatistiklerine göre iş kazası sonucu ölümlerin sektörlere göre dağılımı 1% 1% 25% Đnşaat 4% 1% Nakliyat 3 Bilinmeyen Kömür Madenciliği Đnşaat Kömür madenciliği Toptan ve Parakende Tic. Gıda Maddeleri San. Dokuma San. Makine Đm. Ve Tam. Nakil Araçları Đm. 2 den az ölümlü iş kazası olan sektörler Nakliyat Bilinmeyen Taş, Toprak, Kil Kum vs. Đmali Şahsi Hizmetler Metalden Eşya Đm. Hukuk, Tic. Ve Teknik Taş, Kil ve Kum Ocakları 26 SSK istatistiklerine göre iş kazası sonucu sürekli iş göremezliklerin sektörlere göre dağılımı 2 5% 1% 7% 5% 6% Đnşaat Metalden Eşya Đm.(Mak. Hariç) Nakliyat Dokuma San. Kömür Madenciliği 1 den az iş göremezlik olan sektörler