1. BİLİŞİM 1. Bilişim teknolojilerinin ülke kalkınmasında hızlandırıcı rolünden daha çok yararlanılması, bilgiye dayalı ekonomiye dönüşümler rekabet gücünün kazanılması, eğitim yoluyla insan gücü yaratılması ve sanayi ötesi toplum olmaya yönelen ileri ülkeler düzeyine çıkılması için her konuda bilişim sektörünün tüm kesimlerinin destek ve katkısını arttırıcı işbirliğini geliştirmek ve desteklemek gerekmektedir. 1.1. Dünya da Bilişim Altyapısı 2. Gelişmekte olan ülkelerin küresel ortamda rekabetçi konumlarını sürdürebilmeleri ve güçlendirebilmeleri, büyümelerini verimlilik artışlarına dayandırmalarına ve yeni mukayeseli üstünlük alanları yaratabilmelerine bağlıdır. Bu doğrultuda, yenilikçiliğe önem verilmesi, bilim ve teknoloji kapasitesinin artırılması, beşeri sermayenin geliştirilmesi, bilgi ve iletişim teknolojilerinin etkin biçimde kullanabilmesi büyük önem taşımaktadır. Önümüzdeki dönemde; biyoteknoloji ve nanoteknoloji gibi alanlar öne çıkmaktadır. 3. Ar-Ge harcamalarının GSYİH içindeki payı 2002 yılı itibarıyla yüzde 0,67 olup, bilim ve teknoloji alanında gelişmiş ülkelerle karşılaştırıldığında oldukça düşük olduğu görülmektedir. 2005 yılından itibaren bilim ve teknolojiye ayrılan kamu kaynakları önemli ölçüde artırılmış olmakla birlikte, Ar- Ge harcamalarının GSYİH içindeki payı halen yüzde 1 in altındadır. 4. Ekonominin yüksek teknolojik kabiliyete ve nitelikli işgücüne sahip, değişen şartlara hızla uyum sağlayan, ulusal ve uluslararası pazarlarda rekabet gücü olan, istikrarlı ve verimlilik düzeyi yüksek bir yapıya kavuşturulması temel amaçtır. Başta AB ülkeleri olmak üzere bilim ve teknoloji alanında yetkin olan ülkeler ile bilgi ve teknoloji transferi amaçlı işbirliği faaliyetleri yürütülecektir. 1
5. OECD ülkeleri ve Türkiye deki nüfusa göre sabit ve mobil genişbant penetrasyon oranları incelendiğinde Türkiye de nüfusa göre sabit genişbant penetrasyon oranı %10,3 iken, OECD ülkeleri penetrasyon ortalaması %25,6 dır. Mobil genişbant penetrasyon oranı Türkiye de %14,3 iken OECD ortalaması %54,3 tür. Şekil-1: OECD Ülkelerinde Sabit-Mobil Genişbant İnternet Penetrasyon Oronları, % Kaynak: OECD Genişbant Portali 1.2. Türkiye de ve TR72 Bölgesinde Bilişim Alt Yapısı 6. 9. Kalkınma Planında değinildiği gibi e-dönüşüm Türkiye Projesinin başlatılması ile birlikte kamu hizmetleri sunumunda bilgi ve iletişim teknolojileri kullanımı giderek yaygınlaşmış, vatandaş ve işletmelerin bu teknolojiler konusunda farkındalığı ve hizmet taleplerinde önemli gelişmeler yaşanmıştır. Bu gelişmeler, İnternete erişim talebini ve bunun sonucunda geniş bant altyapısı yatırımlarını önemli ölçüde artırmış, geniş bant abone sayısı BTK raporuna göre 2012 yılı sonu itibariyle 18,30 milyonu geçmiştir. 2
Şekil-2: Türkiye de Yıllara Göre Genişbant İnternet Abone Sayısı Değişimi Kaynak: BTK 7. 2012 yılının ikinci çeyreğinde toplam internet aboneliğinde, bir önceki üç aylık döneme göre %10,2 artış gerçekleşmiş olup; fiber, kablo ve özellikle mobil internet abonelerinin artmasıyla birlikte internet abone sayılarındaki genel artış eğilimi de devam etmiştir. Toplam internet abone sayısının yıllık büyüme oranı ise %65,9 olarak gerçekleşmiştir. 8. BTİK verilerine göre Haziran 2012 itibarıyla Türkiye de toplam 66,14 milyon mobil abone bulunmaktadır ve bu rakam yaklaşık %88,5 penetrasyon oranına karşılık gelmektedir. Haziran 2012 itibarıyla 3G abone sayısı 37,7 milyona ulaşmıştır. Harita-x1 ve x2 e göre Geniş Bant İnternet Abone Sayısı, GSM baz istasyonu sayısı ve GSM aboneliği açısından ülke genelinde önemli farklar görülmektedir. TR72 Bölgesi (Kayseri, Sivas ve Yozgat) Geniş Bant İnternet Abone Sayısı, Baz İstasyonu Sayısı ve GSM Abone Sayısı konusunda Türkiye ortalamasının altında olduğu söylenebilir. 3
Şekil-3: Geniş Bant İnternet Abone Sayısı (1000 kişi) 2011 Kaynak: BTİK verilerinden üretilmiştir. 4
1.3. Mevcut Fiber Altyapısı Şekil-4: Baz İstasyonu Sayısı ve GSM Abone Sayısı (1000 kişi) 2011 Kaynak: BTİK verilerinden üretilmiştir. 9. Türk Telekom un 2013 yılı Mart ayı itibariyle 168.000 km fiber optik altyapısı bulunmakta olup bunun 17.890 km si erişim amaçlı kullanılmaktadır. Türk Telekom un fiber altyapısının ülkemiz genelindeki görünümü Şekil x da verilmektedir. Şekilden de görüleceği üzere fiberin en fazla yoğunlaştığı iller Ankara ve İstanbul olup, diğer şehirlerdeki fiber altyapısı göreceli olarak daha azdır. 5
Şekil-5: İl Bazında Türk Telekom Fiber Altyapısı Kaynak: BTK 10. TR72 Bölgesi (Kayseri-Sivas-Yozgat) nin fiber altyapısı incelendiğinde Kayseri ve Sivas illerinin İstanbul, Ankara, Konya, Adana, Mersin, Antalya, Denizli, İzmir ve Bursa illerine göre kötü bir konumda, diğer illere göre ise iyi bir konumda olduğu söylenebilir. 1.4. Hanehalklarında Bilişim Teknolojileri Kullanımı 11. TÜİK tarafından 16.08.2012 tarihinde açıklanan, 2012 yılının ilk üç ayının referans dönemi olarak alındığı Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması haber bültenine göre; 6
İnternete erişim imkânı olan hanehalkı oranı 2011 yılına göre 4,3 puan artışla %47,2 ye yükselmiştir. İnternet erişim imkânı olan hanehalkı oranı kentsel yerlerde kırsal yerlerdeki hanehalkı oranının 2 katından fazla olmak üzere %55,5 iken, bu oran kırsal yerlerdeki hanehalklarında %27,3 olmuştur. Bilgisayar ve İnternet kullanım oranları 16-74 yaş grubundaki erkeklerde sırasıyla %59,0 ve %58,1 iken, kadınlarda bu oranlar sırasıyla %38,5 ve %37,0 dır. Hanehalklarının Türkiye genelinde genişbant bağlantı ile internete erişim oranı %43,2 iken, bu oran kentsel yerlerde %52,1, kırsal yerlerde ise %21,6 dır. İnternet kullanan bireylerin %88,5 i interneti düzenli olarak kullanırken, bu oran erkeklerde %89,9, kadınlarda ise %86,3 tür. Türkiye genelinde internet en çok çevrimiçi haber, gazete ya da dergi okumak, haber indirmek için kullanılmakta ve oran olarak da %72,5 olarak gözlenmektedir. İnternet üzerinden kişisel kullanım amacıyla mal veya hizmet siparişi verme ya da satın alma oranı Türkiye genelinde %21,8, kentsel kesimde %23,2 ve kırsal kesimde de %15,1 dir. İnternete erişim oranı Türkiye ortalamasının üzerinde olan istatistiki bölgeler (Düzey-1 e göre); İstanbul, Doğu Marmara, Batı Anadolu, Batı Marmara bölgeleri olmak üzere 4 olup, geriye kalan 8 bölgede internete erişim oranı Türkiye ortalamasının altındadır. Türkiye genelinde, son üç ayda internet kullanım oranı en yüksek olan; yaş grubu %67,7 oranı ile 16-24, %93,0 oranı ile en yüksek eğitim durumu yüksekokul, fakülte ve üstü, en yüksek işgücü durumu da %76,6 oranı ile işverenlerdedir. Bu profil bilgileri 2011 yılı ile aynı olup, özellikle işverenlerin 2011 ve 2012 yıllarında aynı oranda internet kullanımına sahip olması dikkati çekmektedir. 7