ÇALIŞMA DÜŞÜNCESİ. John W. Budd (2016), Ayrıntı Yayınları, Çev. Fuat Man 384 sayfa, ISBN:

Benzer belgeler
Kadir CANATAN, Beden Sosyolojisi, Açılım Yayınları, 2011, 720 s. İstanbul.

DAVRANIŞ BİLİMLERİ ÜZERİNE YRD.DOÇ.DR. ÖZGÜR GÜLDÜ

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi

SİYASAL İDEOLOJİLER (SBK457)

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ... iii GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM SOSYOLOJİYE GİRİŞ

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri

İÇİNDEKİLER. Gelişim Kuramları 22 Eylem Kuramı ve Toplumsal Yapılandırmacılık 28

DAVRANIŞ BİLİMLERİNE GİRİŞ

Uygarlık Tarihi (HIST 201) Ders Detayları

1: İNSAN VE TOPLUM...

Dr. Serdar GÜLENER TÜRKİYE DE ANAYASA YARGISININ DEMOKRATİK MEŞRULUĞU

bilgilerle feminizm hakkında kesin yargılara varıp, yanlış fikirler üretmişlerdir. Feminizm ya da

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Çin Halk Cumhuriyeti nde Toplum ve Siyaset PSIR Ön Koşul Dersleri -

Maliyet Muhasebesi I (147) A11-A Pazartesi İşletme İktisat Uluslararası İlişkiler

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Toplumsal Sorumluluk ve Etik PSIR

Editörler Prof.Dr.Mustafa Talas & Doç.Dr. Bülent Şen EKONOMİ SOSYOLOJİSİ

ENGELLİLERE YÖNELİK SOSYAL POLİTİKALAR

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ MEDYA ÇALIŞMALARI DOKTORA PROGRAMI

İktisadi Düşünceler Tarihi (ECON 316) Ders Detayları

Doç. Dr. SERDAR GÜLENER TÜRKİYE DE ANAYASA YARGISININ DEMOKRATİK MEŞRULUĞU

İşsizlik ve İstihdam Raporu-Ağustos 2016

İKTİSADÎ DÜŞÜNCENİN EVRİMİ (Başlangıcından Neoklasiklere) (İktisada Giriş I dersi için yardımcı kısa notlar)

Sosyoloji. Konular ve Sorunlar

ULUSLARARASI SOSYAL POLİTİKA (ÇEK306U)

İnsanların kurduğu bireysel ve toplumsal ilişkilerin temelini oluşturan değerleri, normları, kuralları, doğru-yanlış ya da iyi-kötü gibi ahlaksal

TARİHİ REKOR İŞSİZ SAYISI 7 MİLYONU AŞTI! HALKIN DERDİ BAŞKANLIK DEĞİL İŞSİZLİK!

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

Yard. Doç. Dr. Sezgin Seymen ÇEBİ. Uluslararası Antalya Üniversitesi Hukuk Fakültesi. SOSYAL ADALET Tarihsel ve Kuramsal Bir Bakış

Uygarlık Tarihi (HIST 201) Ders Detayları

ÜNİTE:1. Sanayi Sonrası Toplum: Daniel Bell ÜNİTE:2. Alain Touraine: Modernlik ve Demokrasi ÜNİTE:3. Postmodern Sosyal Teori ÜNİTE:4

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...7

SOSYAL TABAKALAŞMA SOSYAL TABAKALAŞMA Taylan DÖRTYOL Akdeniz Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Pazarlama Bölümü

Uygarlık Tarihi (HIST 201) Ders Detayları

Editörler Prof. Dr. Zahir Kızmaz / Prof. Dr. Hayati Beşirli DEĞİŞİM SOSYOLOJİSİ

İKİNCİ BÖLÜM ENDÜSTRİ DEVRİMİ, SOSYAL SORUN VE SOSYAL POLİTİKA İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM SOSYAL POLİTİKA BİLİMİNİN KONUSU, KAPSAMI VE TEMEL YAKLAŞIMI

SİYASİ DÜŞÜNCELER TARİHİ

Toplumsal Hareketler (KAM 418) Ders Detayları

ÜNİTE:1. Sosyolojiye Giriş ve Yöntemi ÜNİTE:2. Sosyolojinin Tarihsel Gelişimi ve Kuramsal Yaklaşımlar ÜNİTE:3. Kültür ve Kültürel Değişme ÜNİTE:4

1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ

Editörler Prof.Dr. Mimar Türkkahraman & Yrd.Doç.Dr.Esra Köten SİYASET SOSYOLOJİSİ

Modern Edebi Teori ve Eleştiri (ELIT 404) Ders Detayları

KADIN ÇALIŞMALARI ANA BİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

Yaşamdan Çekilme/Kopma Kuramı Yaşamdan kopma/çekilme kuramına göre; yaşlılık bireyin fiziksel, psikolojik ve toplumsal açıdan dünyadan adım adım

TÜRKİYE'NİN TOPLUMSAL YAPISI

Cilt / Volume: 5 Sayı / No: 2 Kasım/November 2015 ISSN

İktisat Tarihi I. 27 Ekim 2017

Çalışma Hayatında Psikolojik Sorunlar. Doç. Dr. Ersin KAVİ

Proje Adı: Türkiye Akademisinde Toplumsal Cinsiyet Algısı ve Yansımaları. Araştırma Şirketi Araştırma Veren Veri Toplama Firması

FELSEFE BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ I.YARIYIL DERSLERİ

DERS PROFİLİ. İktisadi Düşünce Tarihi ECO419 Güz Yrd. Doç. Dr. Serhat Koloğlugil

11/26/2010 BİLİM TARİHİ. Giriş. Giriş. Giriş. Giriş. Bilim Tarihi Dersinin Bileşenleri. Bilim nedir? Ve Bilim tarihini öğrenmek neden önemlidir?

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Siyasal Düşünceler Tarihi PSIR

MEDYA EKONOMİSİ VE İŞLETMECİLİĞİ

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii. KİTABIN KULLANIMINA İLİŞKİN BAZI NOTLAR ve KURUM SINAVLARINA İLİŞKİN UYARILAR... 1 BİRİNCİ BÖLÜM İKTİSATIN TEMELLERİ

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu

İÇİNDEKİLER BÖLÜM - I

Kurumlarda Toplumsal Cinsiyet Etkileri (PSY 326) Ders Detayları

KAMU YÖNETİMİ Kamu Yönetimi Disiplininin Gelişmesinde Rol Oynayan Kuramsal Yönler Üzerine Bir Giriş. Beta. Prof. Dr. Bekir PARLAK

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ

Öğretim Yılı, Güz Dönemi İktisat Bölümü - (NÖ)

1. Sosyolojiye Giriş, Gelişim Süreci ve Kuramsal Yaklaşımlar. 2. Kültür, Toplumsal Değişme ve Tabakalaşma. 3. Aile. 4. Ekonomi, Teknoloji ve Çevre

İŞSİZLİK HIZLA ARTARKEN İSTİHDAM ARTIŞI YETERSİZ KALDI

4 -Ortak normlar paylasan ve ortak amaçlar doğrultusunda birbirleriyle iletişim içinde büyüyen bireyler topluluğu? Cevap: Grup

BÖLÜM 1 Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme: Türkiye de Bütçeleme Süreci

İş yerinde anne ve babalık: Dünya da hukuk ve uygulamadaki yansımaları 1

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi

ÇOCUK HAKLARI HAFTA 2

İŞLETME N.Ö. Ders Adı

Türk Yönetim Tarihi (KAM 315) Ders Detayları

SOSYAL BİLGİLER VE ÖĞRETİM PROGRAMI. Adnan ALTUN

Kentsel Siyaset (KAM 404) Ders Detayları

Savaş ve Barış Okumaları PSIR Uluslararası savaş ve barış hallerini tahlil eden yazının kullandığı

FAKÜLTE İNSAN KAYNAKLARI KOMİSYONU

TÜRKİYE NİN TOPLUMSAL YAPISI

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi Madde 23: Çalışma Hakkı

EĞİTİM ÖĞRETİM YILI SORGULAMA PROGRAMI

Y Ö N E T İ M B İ L İ M İ. Dr. Mustafa Aydın BAŞAR

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON

Türkiye nin Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Karnesi

Uluslararası Siyasi İktisat (IR211) Ders Detayları

MEHMET AKİF ETGÜ Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi KAMU HUKUKUNDA MÜLKİYET HAKKI VE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ NİN MÜLKİYET HAKKINA BAKIŞI

Mimarlık Tarihi ve Kuramı I (MMR 517) Ders Detayları

DERS PROFİLİ. Devlet Kuramı POLS 440 Bahar

2. Hafta: Klasik Sosyolojide Endüstri Toplumu Düşüncesi

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ SOSYAL BİLİMLER VE TÜRKÇE EĞİTİMİ BÖLÜMÜ TÜRKÇE ÖĞRETMENLİĞİ LİSANS PROGRAMI (I. ÖĞRETİM)

2. ISRAIL VE YAHUDILIK KONFERANSI BANDIRMA DA GERÇEKLESTI

Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü

Bourdieu den Sonra Ekonomik Sosyoloji

Uluslararası Ekonomi Politik (IR502) Ders Detayları

LİSANS PROGRAMI İŞLETME

İŞSİZLİK VE İSTİHDAM RAPORU- EYLÜL 2018 İŞSİZLİK TIRMANIYOR. Gerçek İşsiz Sayısı 6 Milyon. İşsiz Sayısı Bir Yılda 192 Bin Arttı

Öğretmenlik Meslek Etiği. Sunu-2

EĞİTİMİN SOSYAL TEMELLERİ TEMEL KAVRAMLAR. Doç. Dr. Adnan BOYACI

SAAT KONULAR KAZANIM BECERİLER AÇIKLAMA DEĞERLENDİRME

DERS ÖĞRETİM PLANI. İktisat Tarihi. Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü. Seçmeli Doktora

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNE GİRİŞ. Yrd. Doç. Dr. Hakan ATAY

İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ FELSEFE BÖLÜMÜ 8 YARIYILLIK (DÖRT YIL) DERS PROGRAMI (YENİ DÜZENLEME)

Transkript:

ÇALIŞMA DÜŞÜNCESİ John W. Budd (2016), Ayrıntı Yayınları, Çev. Fuat Man 384 sayfa, ISBN: 9786053141198 Çalışma, geçmişten bugüne bireysel ve toplumsal yaşam içinde merkezi bir konuma sahip olmuştur. Başlangıçta -ve uzun süre- doğadaki diğer canlıların hayatta kalmak için sürdürdüğü eylemlerden farksız olan toplayıcılık ve avcılık gibi insan eylemleri bir süre sonra farklılaşmış, doğa ile kurduğu ilişki değişmiş ve çalışma tarihimiz bambaşka bir yöne evrilmiştir. Neden çalışırız? Yaşamlarımızda çalışma gerçekten merkezi bir konumda mıdır? İnsan eylemleri içinde neleri çalışma olarak değerlendiririz? Pek çok çalışma sıralıyorsak neyi değerli neyi değersiz olarak niteleriz? Çalışmaya ilişkin burada sıralanan ve daha da arttırılabilecek soruları nasıl yanıtlayabiliriz? Bu soruları yanıtlamak için çalışmaya dair bir düşünme biçiminin geliştirilmesine ihtiyaç vardır. Özgün adıyla The Thought of Work, çalışmaya dair bütünlüklü bir bakış sunma amacıyla John W. Budd tarafından kaleme alınmıştır. Minnesota Üniversitesi İnsan Kaynakları ve Emek Çalışmaları Merkezi öğretim üyesi olan yazar, kitabın önsözünde kamusal alanda çalışmaya gereken önemin verilmemesinden ve akademide disiplinlerin kendi bakış açılarının ötesini görmezden gelen tutumlarından duyduğu hayal kırıklıkları ile bu araştırmaya başladığından söz etmektedir. Gündelik hayat içinde derinlemesine düşünmeye gerek duyulmaksızın doğal kabul edilen çalışmanın, gelir getirici bir işe sahip olma bağlamında dar anlamı içinde değerlendirildiğinde, geçmişten günümüze içeriği itibarıyla sahip olduğu anlam zenginliğinin gözden kaçırılma ihtimali söz konusudur. Kitapta çalışma toplumun tarihinden, kültüründen, üretim ve yönetim biçiminden bağımsız değil, onlarla birlikte değerlendirilmiş ve farklı disiplinlerin perspektifleri, onlara getirilen eleştirilerle bir düşünme biçimi oluşturulmaya çalışılmıştır. Budd, basite indirgenemeyecek kadar önemli bir insan eylemi olduğunu vurguladığı çalışmanın zengin içeriğini ortaya koyarak çalışmayı yeniden düşünmek gerektiğini ifade etmektedir. Çalışmayı düşünmek için yazar, farklı disiplinlerin bakış açılarını bir araya getirmek ve çalışmayı nasıl kavramlaştırdıklarını sınıflandırmak suretiyle çok disiplinli geniş bir perspektiften konuyu tartışmaya açmaktadır. Bu amaçla kitabı oluşturan on

1300 Ankara Üniversitesi SBF Dergisi 71 (4) bölümde iktisat, davranış bilimleri, hukuk, ekonomi politik, insan kaynakları, tarih, antropoloji, sosyoloji alanından akademik çalışmalar ile edebi, felsefi ve dini metinleri içeren yaklaşık sekiz yüz farklı kaynaktan yararlanılmıştır. Kullanılan kaynakların çeşitliliği çalışmanın ne olduğuna dair sorunun ne denli çok yanıtının olduğunu da okuyucuya işaret etmektedir. Günümüz endüstri toplumlarında aşina olunan ücretli istihdam anlamındaki dar tanım ile tüm insan eylemlerini içeren geniş tanım arasında çalışma, yazarca ekonomik ve sembolik değeri olan ve sadece zevk için üstlenilmeyen fiziksel ve zihinsel çaba içeren amaçlı insan aktivitesi olarak tanımlanmıştır (Budd, 2016: 15-16). Yazar açısından çalışmanın ne olduğunu tanımlama çabası, çalışmanın sınırlarını çizmekten ziyade, önemini düşünmeye teşvik etmek açısından gerekli görünmektedir. Bu bağlamda yazar neyin çalışma olduğuna ilişkin tartışmalarda sınırların net olarak çizilemediğini belirterek, muğlaklığı kabul etmekte ancak yine de bir çerçeve içinde kalmaya çalışmaktadır. Çerçevenin içindeki on kavramlaştırmanın ilki, birinci bölümü de oluşturan, bir lanet olarak çalışmadır. Temelini Yunan ve Roma uygarlıklarından, Hıristiyanlıktan alan bu görüşe göre çalışma, insanların yeryüzünde yaşamlarını sürdürmeleri için gerekli zahmeti, yükü ifade eder. Yazar bu bölümde Sisifos a verilen kayayı dik tepeye çıkarma cezasından başlayarak bir ceza uygulaması olarak zorunlu çalışmanın günümüze gelene kadar farklı toplumlardan örneklerini aktarıyor. 1 Başkalarının ihtiyaçları için çalışanların, özgür insan olamayacaklarına dair Antik Yunan a ait yargı, çalışmayı esaretle de özdeşleştiren bir kavrayışı sunmaktadır. Devam eden bölüm özgürlük bağlamında tartışmayı başka bir boyuta taşıyacaktır ancak burada günümüz Batı düşüncesinin temellerini de yansıtan biçimiyle, çalışma daha çok teolojik göndermelerle, tanrısal yönüyle işlenmiştir. Özgürlük Olarak Çalışma başlıklı ikinci bölümde yazar çalışmayı doğadan özgürleşmek ve diğer insanların baskısından özgürleşmek bağlamında açıklamaktadır. Doğa koşullarına karşı ürettikleri ile doğanın zorluklarından kurtulabilen insan için çalışma, doğadan özgürleşmeyi, yaratıcılığı ifade etmektedir. Bu perspektif insanın doğa ile kurduğu sömürücü ilişki açısından 1 Tanrısal bir lanet, ceza anlamıyla uzun bir geçmişe sahip çalışma, özellikle Protestan ahlakında kendini gösteren Tanrıya hizmet olarak çalışma biçiminde ikinci bir anlama daha sahiptir. Kitabın onuncu bölümünde hizmet olarak çalışma ayrıntılı biçimde tartışılmaktadır ancak özellikle birinci bölümde yazar, bu ikinci anlama rağmen ilk anlamın daha güçlü olduğunu vurgulamaktadır.

Kitap İncelemesi Elif Tuğba Doğan 1301 çevreci ve feminist yaklaşımca eleştirilmektedir. 2 Öte yandan ikinci özgürleşme alanı insanlar arasındadır: John Locke a atıfla, mülkiyetin kaynağı olarak emek/çalışma, insanı toplumsal yaşamda diğerlerine bağımlılıktan kurtaran, özgürleştiren bir eylemdir. Bölüm, liberal doktrinin çalışmayı piyasada eşit taraflar arasındaki sözleşmeyle gerçekleşen özgür bir eylem olarak değerlendirmesine, taraflar arasındaki güç eşitsizliği ve işi yürütenlerce işin denetiminin yitirilmesi açısından getirilen itirazlarla devam etmekte ve özgürlük olarak çalışmaya eleştirel bir perspektif sunmaktadır. 3 Marx ın işçinin hayatta kalmak için kapitaliste sattığı meta olarak emek gücünü tanımlaması ile başlayan üçüncü bölüm, Marksist perspektifin klasik öğretinin çalışmayı/emeği meta olarak gören bakış açısına yönelik eleştirileri üzerinden oluşturulmuştur. Geçmişi dört bin yıllık antik uygarlıklara dayanan ücretli istihdamın ilk kez kapitalizm ile başat ekonomik eylem biçimine dönüştüğünü belirten yazar, metalaşmış emeği düşünmenin iki farklı biçimini Richard Biernacki nin araştırmasındaki Britanya ve Almanya örnekleri üzerinden sunmaktadır. Buna göre, 19. yüzyılda Almanya da çalışma emeğin çabası olarak, İngiltere de ise cisimleştirilmiş emek olarak değerlendirilmekteydi. Dokumacılık sektöründe Almanya da parça başına ücret, işçinin bir hareketi kaç kez tekrarlandığına göre hesaplanırken, İngiltere de üretilen kumaşın uzunluğu hesaplamada temel alınıyordu (Budd, 2016: 108-109). Bu örnekten de görüleceği üzere, çalışma bir meta olarak değerlendirildiğinde de tek bir kavrayış söz konusu değildir. Bir meta olarak görülmeyen çalışma ise hane içinde çoğunlukla kadınlarca yürütülen çalışmadır ve klasik iktisada feminist perspektiften hane içi emeğin değersizleştirilmesi sebebiyle eleştiri gelmektedir. Dördüncü bölüm, bireyin metalaşmış emeği olarak çalışmaya karşı, çalışmayı bireylerin bir toplumun üyesi olmakla edindiği haklar çerçevesinde değerlendirmektedir. Mesleki vatandaşlık olarak çalışma, insan hakları çerçevesinde çalışmanın standartlarının yükseltilmesi, iyileştirilmesi 2 Çalışmanın ne olduğuna ilişkin tüm tartışmalar içinde feminist yaklaşım, çalışmanın cinsiyetsiz değil, kadın ve erkek için farklı biçimlerde kavramlaştırıldığını iddia etmektedir. Özellikle insanın doğa ile kurduğu ilişkide ataerkinin doğayı, kadını, yerli halkları sömürmesinde kendine meşru zeminler bulma çabası üzerine tartışmalar dikkat çekicidir. 3 Bağımsızlık, Çalışma ve Vatantaşlık başlıklı alt bölümde, ABDli işverenlerce işçinin özgürlüğünü sınırlandırmak, siyasi davranışlarını denetlemek maksadıyla bir ceza olarak işten çıkarmaya değinilmektedir (Budd, 2016: 86-91). Çalışma bireysel ve toplumsal yaşamda öyle merkezi bir konuma sahiptir ki, zorla çalıştırma gibi günümüzde çalıştırmama da bir denetleme, cezalandırma aracı olarak karşımıza çıkmaktadır.

1302 Ankara Üniversitesi SBF Dergisi 71 (4) bağlamında bir anlam taşımaktadır ve bu kavramlaştırmanın temelinde işçiyi piyasada bir üretim aracı, çalışmayı bir meta olarak görmeye karşı çıkış yer alır. ILO nun kuruluş sürecinde de çalışmaya dair benzer bir kavrayıştan söz edilebilir. Yazar bu bölümde endüstri devrimi ardından vahşi çalışma koşullarına 19. yüzyıldan itibaren verilen tepkileri, meta olarak çalışmayı kapitalizm içinden eleştiren görüşleri ve sorunun çözümü açısından endüstriyel demokrasi, çalışan katılımı gibi kavramlarla endüstri ilişkileri disiplinini merkeze alarak kavramlaştırmayı sürdürmüştür. Çalışma bir ıstırap olarak görülüyorsa, neden bu sancılı eyleme devam ediliyor? Beşinci bölüm, anaakım iktisadın bakış açısıyla hayatın idame ettirilebilmesi için katlanılması gereken bir faaliyet olarak çalışmayı ele alıyor. Anaakım iktisadın emek arzını, fayda maksimizasyonu çerçevesinde değerlendirmesi ile başlayan tartışma, ıstırap olarak çalışmanın temellerinde yine lanetli çalışmanın (Bölüm 1) varlığını işaret ederek sürdürülüyor yazarca. 4 Bölümde ayrıca Marsksist, feminist, davranışçı ve kurumsal iktisat, sosyoloji, psikoloji, endüstri ilişkileri gibi perspektiflerin farklı veçheleri ile anaakım iktisadın çalışmayı analiz etme biçimine getirdiği eleştirilere yer verilmiştir. Takip eden bölümde yazar çalışmanın kişisel tatmin boyutunun önemini analiz ederken psikoloji ve insan kaynakları yönetimi disiplini literatüründen yararlanarak tartışmayı açmaktadır. Kişisel tatmin olarak çalışmanın analizi için bölümde örgüt içinde çalışanların motivasyonu, teşvik sistemleri, işveren ile işçinin çıkarlarının birleştirilmesi gibi konular alanın temel kuramları ve yine farklı görüşlerin eleştirileri metin içinde yer bulmuştur. Yedinci bölümde sosyal bir ilişki olarak çalışma kavramlaştırılmış, bir önceki bölümde vurgulanan kişisel boyutun yerini sosyal boyut almıştır. Aylaklığa ya da tembelliğe değil de çalışmaya övgü yapılan günümüz toplumlarında insanlar işe yaramaz görünmemek için kendilerini çalışmak zorunda hissedebilmektedirler. Bu da çalışmanın sosyal yapıca şekillenen boyutunu sergilemektedir. Kitabın sekizinci kavramlaştırması olan başkalarına bakım olarak çalışma daha çok kadınlarca yürütülen ve değeri hak ettiği ölçüde verilmeyen faaliyetlere odaklanmaktadır. Budd, bundan önceki bölümlerde sıralanan çalışmaya dair kavramların ataerkil düşünce ile temellenmiş olabileceklerini de hatırlatarak, çoğunlukla kadın işi olarak nitelenen bakım işlerine verilen ve/veya verilmeyen değeri incelemektedir. Toplumsal cinsiyet bağlamında çalışmanın değerinin değişmesi, işgücü piyasasında ayrımcılığı işaret etmektedir. Yazar, ırk ve etnisite temelli ayrımcılığı da dahil ederek işgücü 4 İngilizcesi Work as Disutility olan bölümde disutility sözcüğünün hem faydasız hem de ıstırap anlamı birlikte yer almıştır.

Kitap İncelemesi Elif Tuğba Doğan 1303 piyasasında çalışmanın karşılığında verilen ücretin kadın, Çinli ya da Afrika kökenli olmakla değişmesini biyolojik değil yedinci bölümde de tartışılan sosyal normların sonuçları biçiminde değerlendirmektedir. Dokuzuncu kavramlaştırma, kimlik olarak çalışma, çalışmanın toplum içinde bireyleri konumlandıran niteliğine ilişkindir. Ağırlıklı olarak psikoloji ve sosyoloji literatüründen yararlanılan ilk alt bölümlerde, kültürden kültüre farklı derecelerde gözlense de endüstri toplumları için evrensel bir nitelik taşıyan iş odaklı sosyal yaşamda, çalışma-kimlik ilişkisi analiz edilmektedir. Ardından kimlik tartışmalarına Marx ve Weber in sınıf analizleri, Hegel in çalışmayı insan olma durumu üzerinden değerlendirmesi, postmodern düşünce içinde çalışma ile bunun Foucaultcu yorumları ve daha fazlası dahil edilerek devam edilmektedir. Budd, hizmet olarak çalışmanın kavramlaştırılmasında pek çok çeşitten söz etmektedir: vatana hizmet, dünya refahına hizmet, insanlığa hizmet, tanrıya hizmet, topluma hizmet, aileye hizmet... Gönüllülük ya da zorunluluk esasıyla yürütülebilen hizmet olarak çalışma, Batı bireyciliğinin yükselişi öncesi daha yaygınken günümüzde birey merkezli çalışma anlayışının sorgulanmasına zemin sunmaktadır. Bu son bölümle birlikte on farklı kavramlaştırmanın çalışmanın ne anlama geldiğinin cevabını vermek yerine tarihsel ve disiplinler arası farklılıkları içeren pek çok anlama gelebildiğini okuyucuya gösteriyor yazar. Akademide çalışma ile ilgili araştırmaların azalmaması, çalışmanın görünmez olmaması gerektiğini belirterek sonuç bölümünde Thomas Carlyle dan alıntı ile emek, hayattır diyor Budd (2016: 356). Çalışmayı düşünmeye, önemini vurgulamaya yönelik bir çabanın sonucunda ortaya çıkan kitap, yalnızca araştırmalarının merkezinde çalışma olan akademisyenlere değil konuya ilgi duyan, merak eden yeni okuyucuya çalışmaya dair yanıtları arayacağı yerleri işaret etmesi bakımından- hitap edebilecek niteliktedir. Konuya ilişkin kavramlaştırmaların sınıflandırılma biçimi ve metinde yer alan referanslar düşünüldüğünde çalışmanın hangi boyutuna, hangi tartışmalar ve perspektiflerden bakılabileceğine ilişkin de kitap okuyucuya rehberlik edecektir. Yrd. Doç. Dr. Elif Tuğba Doğan Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi