Doç. Dr. Serdar Öztora Aile Hekimliği Anabilim Dalı
Amaç Sözlü ve sözsüz iletişim teknikleri konusunda bilgi sahibi olmak 2
Hedefler Katılımcılar bu dersin sonunda; Sözlü ve sözsüz iletişim tekniklerinin hasta görüşmesindeki yerini kavrayabilmeli, Sözlü iletişimin önemini ve unsurlarını bilmeli, Sözsüz iletişimin önemini ve unsurlarını bilmeli 3
Hasta- hekim ile2şiminde kullanılabilecek kanallar Sözler Beden dili Dokunma Kıyafet Yazılı materyal Görsel materyal Ortam Dekor Masa- sandalye düzeni Koku Sıcaklık... 4
Sözlü- Sözsüz İle2şim Sözler: %7 Ses tonu: %38 Sözsüz: %55 5
Sözlü ile2şim Söylenenler Söylenmeyenler Dil sürçmeleri, tereddütler
Ses tonu Konuşmanın hızı Sesin tonu ve yüksekliği Ek sesler (iç çekme, homurdanma) Duraklama Sesin yükselip alçalması
Sözlü ile2şimde kurallar Tanımlayıcı, yargılayıcı X Problem merkezli, yönlendirici X Esnek, dogmatik X Alçak gönüllü, kibirli X Karşınızdakinin duygularını paylaşın, donuk X Anladıklarınızı başka sözcüklerle yeniden anlatın Kolaylaştırın zorlaştırmayın Kelime seçimine dikkat edin
Sözsüz ile2şim l Yüz ifadeleri, bakış, el- kol hareketleri, duruş ve ses tonu aracılığıyla sözsüz mesajların gönderilmesi ve alınması işlemidir. 9
Sözsüz ile2şim l Sadece yüz ve kafadan kaynaklanan 80 ifade, l Bedenden kaynaklanan 55 ifade l Sözsüz mesajlar beyinde daha derin merkezlerden (spinal kord, beyin sapı, bazal ganliyonlar, limbik sistem), bilinç altından kaynaklanır ve yine buralardan algılanırlar. l O nedenle sözlerin etkisi geçtikten sonra da hatırlanabilirler. 10
Sözsüz ile2şim Beden dili Fiziksel özellikler Dokunma Artefaktlar (giysi ve aksesuarlar) Çevresel faktörler
Sözsüz ile2şimde kurallar (SOFTEN) S (Smile): Gülümseyiniz
Sözsüz ile2şimde kurallar O (Open Posture): Ulaşılabilir oturunuz. Kol, bacak ve elleri çaprazlamayın
Sözsüz ile2şimde kurallar F (forward lean): Öne eğilin. Size yakın olmaya çalışıyorum, söylemek istediklerinizi duymak istiyorum
Sözsüz ile2şimde kurallar T (Touch): Dokunun, sıcak bir el sıkışın
Sözsüz ile2şimde kurallar E (Eye contact): Göz teması kurun
Sözsüz ile2şimde kurallar N (Nod): Başınızı sallayın, onaylayın. Sadece dinlediğinizi ve onu anladığınızı belirtin, onaylar gibi değil.
Beden Dili Sözlü iletişim Sosyokültürel doku ve Ortama ait bulgular ile birlikte anlamlı
Beden Dili Doğuştan Göz kırpma, yüz kızarması.. Öğrenilmiş Tek göz kırpma, selam durma.. Karışık Gülme, ağlama, omuz silkme.. 19
Vücut dili grafiği Açık Cevap verici Düşünceli İleri Geri Savaşçı Kaçak Kapalı 20
Dokunma Samimiyet, güven ve denge unsuru olabilir. Tokalaşma ayrıntılı bilgi verebilir. Hastanın sosyokültürel yapısına dikkat! Hastalar dokunmayla iyileşebilirler!!... 21
22
23
24
25
Vücut pozisyonu Gerginlik (dimdik, katı oturma) Rahatlık (öne 20, yanlara 10 ) Aşırı rahat (önerilmez) Çene pozisyonu (kalkık = üstünlük) Oturur pozisyon önerilir
28
Baş pozisyonu Öne eğik (sinirlilik) Arkaya (savunma, korku, endişe) Öne aşırı eğik (suçluluk, itaat, bıkkınlık) Yana eğik (ilgi) Dik (özgüven, olgunluk)
İyi bir dinleyici
Yüz Mimikler Göz hareketleri Göz teması
32
33
34
35
36
37
Eller Gevşek (bıkkınlık) Kendini bırakmış (hareketli, bir şeyi kavrar durumda) Yumruk (sinirli) Dışa dönük (açık yüreklilik)
39
40
41
Kollar Çapraz (savunma/ güvensizlik)
43
Hareketlerin yansıplması İyi iletişim göstergesidir. Kesilmesi, iletişimin koptuğunu bildirir.
45
46
47
46 cm 1.2m 1.2-3.6m 3.6m Mahrem b. Kişisel a. Sosyal b. Ortak b. 48
Özet Sözsüz mesajlar bilinçli olarak oluşturulurlar Sözsüz mesajlar beyinde daha derin merkezlerden kaynaklanırlar Zihinsel özürlü olup konuşamayan çocuklar da sözsüz iletişim kurabilirler Kadınlar sözsüz mesajları erkeklerden daha iyi yorumlarlar Hastaya eğitim vermenin en uygun zamanı hastanın açık- geri pozisyonda olduğu durumdur 49