SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİ Sema Umut
SPİROMETR ROMETRİK İNCELEME Solunum fonksiyonlarını değerlendirmede erlendirmede kullanılan lan temel testtir.
Spirometre soluk alıp verme sırasında oluşan akım veya volüm değişikliklerini ikliklerini zamanın türevi olarak ölçer.
Spirometrik Ölçümler Basit spirometre Akım-vol volüm m halkası Maksimal volenter ventilasyon Reversibilite Bronş provokasyon testi
ENDİKASYONLAR Tanı Pulmoner Semptomlar Dispne, wheezing Öksürük, k, balgam Göğüs s ağrısı,ortopnea Fizik Muayene Bulguları Laboratuar Bulguları
Bilinen Bir Hastalığı ığın n Solunum Fonksiyonlarına na Etkisini saptamak Akciğer Hastalıklar kları KOAH Astım İnterstisyel Akciğer Hastalıklar kları Kardiyak Hastalıklar Nöromuskuler Hastalıklar
Çevresel ve Mesleksel Maruziyetin Saptanması Sigara İşyeri kirliliği
Tedavinin Etkinliğinin inin Saptanması Bronkodilatörler rler, steroidler Kardiyak ilaçlar lar Akciğer rezeksiyonu, transplantasyon Pulmoner rehabilitasyon
Preoperatif Değerlendirme erlendirme Akciğer rezeksiyonları Toraks cerrahisi Abdominal cerrahi Maluliyet- Yetersizlik Durumlarının Saptanması
Relatif Kontraendikasyonlar Hemoptizi Pnömotoraks Yeni geçirilmi irilmiş MI veya pulmoner emboli Torasik, abdominal vaya serebral anevrizma Yeni geçirilmi irilmiş göz z operasyonu Ağır r bulantı ve kusma atakları Yeni geçirilmi irilmiş torasik ve abdominal cerrahi Tüberküloz ve bulaşı şıcı akciğer hastalıklar kları
Spirometri Öncesi 24 saat önce sigara içmemelii 4 saat önce alkol almamalı Kısa etkili bronkodilatör ilaçlar ları 2 saat Uzun etkili bronkodilatör ilaçlar ları 12 saat önceden kesmiş olmalı En az 2 saat aça kalmalı Testten önce 30 dakika egzersizden kaçınmal nmalı
Spirometri Öncesi Kilo ve boy mutlaka ölçülmeli Dik durması olanaksız z olan veya kifoskolyozu olan hastalarda kollar açılıp ölçülüp p 1.06 ya bölünerek b boy hesaplanabilir
STANDARDİZASYON Cihazın n uygunluğu Kalibrasyon kontrolü Ölçüm Kabul edilebilirlik Tekrar edilebilirlik Referans değerleri erleri Değerlendirme erlendirme
FVC Manevrası Hastayı bilgilendirme Düzgün postürde oturma Burun klibi takılacak Ağızlık k yerleştirilecek Tam ve hızlh zlı bir inspirasyon TAK de 1 saniye duraklama Maksimal ve tam bir ekspirasyon
ZORLU VİTAL V KAPASİTE Force Vital kapasite (FVC): Maksimal bir inspirasyondan sonra yapılan hızlh zlı ve zorlu maksimal ekspirasyon ile çıkarılan hava hacmi.
ZORLU EKSPİRATUVAR VOLÜM 1.saniye FEV1: Zorlu vital kapasite manevrasında nda ilk bir saniyede çıkarılan hava hacmi.
Spirometri Kabul Edilebilirlik Kriterleri Spirogramda artefakt bulunmamalıdır: Test sırasında öksürmemeli veya glottis kapatılmamalı Test erken bitirilmemeli Efor değişkenlik göstermemeli Ağızlıktan kaçak olmamalı Ağızlık dille veya ısırmak yoluyla kapatılmamalı.
Spirometri Kabul Edilebilirlik Kriterleri Test başlangıcı düzgün olmalıdır: Ekstrapolasyon volümü FVC nin %5 i veya 0.15 L den az olmalıdır. Zirve akıma ulaşma süresi 120 msn den kısa olmalıdır.
Spirometri kabul edilebilirlik kriterleri Yeterli bir ekspirasyon yapılmalıdır: Ekspirasyon süresi altı saniye olmalı ve/veya volüm-zaman eğrisinde bir plato çizdirilmelidir VEYA; Kişi ekspirasyonu bitirdiğinde en az bir saniye süreyle volümde değişme olmamalıdır VEYA; Yaşlı veya obstrüksiyonu olanlarda ekspirasyon 15 saniyeye uzatılır.
STANDARDİZASYON Her hastaya en az 3 test yaptırılmal lmalı Eğer 8 kez tekrarlanmasına na karşı şın kabul edilebilir bir sonuç elde edilemiyorsa test sonlandırılmal lmalı
Spirometri tekrar edilebilirlik kriterleri En yüksek iki FVC arasındaki fark 0.15 L den az olmalı En yüksek iki FEV1 arasındaki fark 0.15 L den az olmalı ATS/ERS 2005
STANDARDİZASYON En iyi FVC ve FEVı arasındaki fark %5 veya 100ml den az olmalı Ekspirasyon 15 s kadar uzayabilir GOLD 2006
SPİROMETR ROMETRİ STANDARDİZASYON Spirometri cihazının n uygunluğu Kalite kontrolu Spirometrik manevra Ölçümler Kabul edilebilirlik Tekrar edilebilirlik Prediksiyon Cetvelleriyle Değerlendirme erlendirme Klinik Değerlendirme erlendirme Kalite Değerlendirmesi erlendirmesi Teknisyenle görüşme
Obstruksiyon Erkek FEV1/FVC < % 88 beklenen Kadın FEV1/FVC <% 89 beklenen ERS,1995
Obstruksiyon FEVı /FVC < %70 GOLD 2006
Obstruksiyon Eriskin FEVı /FVC < % 75-80 Çocuk FEVı /FVC < % 90 GİNA 2006
Obstruksiyon FEVı /VC < Beklenen Değerin erin alt %5 Persantilinin altında olması ATS/ERS 2005
FEV1/FVC Ratio of 70% Misclassifies Patients With Obstruction at the Extremes of Age Scott D. Roberts,, MD; Mark O. Farber,, MD, FCCP; Kenneth S. Knox, MD, FCCP; Gary S. Phillips,, MAS; Nitin Y. Bhatt,, MD; John G. Mastronarde,, MD, FCCP and Karen L. Wood,, MD, FCCP Chest 2006;130:200-206 206
Spirometric Criteria for Airway Obstruction Use Percentage of FEV1/FVC Ratio Below the Fifth Percentile,, Not < 70% James E. Hansen,, MD, FCCP; Xing-Guo Sun, MD and Karlman Wasserman, PhD,, MD, FCCP GOLD Kriterleri yaşlılar ların n yarısında, gençlerin %20 sinde yanılt ltıcı. Chest.. 2007; 131:349-355 355
DERECE FEV 1 beklenen ATS/ERS FEV beklenen 1 Postbronkodilatör GOLD HAFİF %70 %80 ORTA Şiddetli ORTA %60-%69 %69 %50-59 59 %50-80 AĞIR %35-%49 %49 %30-50 ÇOK AĞIRA <35 < %30
FEVı/ / FEV 6 Tekrar edilebilir Hasta için i in manevra kolaylığı Daha çok çalışmaya ihtiyaç var!
Obstruktif Vantilasyon Bozukluğu Astım KOAH Kistik fibrosis Bronşektazi
BRONŞ DUYARLILIK TESTLERİ REVERSİBİLİTE BRONŞ PROVOKASYON TESTLERİ
REVERSİBİLİTE Obstrüksiyonu olan olgularda, farmakolojik bir ajan verilerek obstrüksiyondaki değişimin imin incelenmesi.
KLİNİK K KULLANIM Astım m tanısı Astım-KOAH ayırımı Hastanın n en iyi değerini erini saptamak KOAH ta prognoz tahmini Tedavi etkinliğinin inin belirlenmesi 1.Bronkodilat Bronkodilatör 2.Kortikosteroid Araştırma rma
REVERSİBİLİTE ÖLÇÜM PARAMETRELERİ FEV 1 (En sık s k kullanılan) lan) FVC PEF FEF 25-75 (Δ%20-30) Raw (> Δ%35)
MUTLAK DEĞİŞ ĞİŞKENLİK Bronkodilatör sonrası ve ilk FEV 1 değerleri erleri arasındaki ml cinsinden fark. (post bron FEV 1 ilk FEV 1 )
BAŞLANGI LANGIÇ DEĞER ERİNE GÖRE G DEĞİŞ ĞİŞKENLİK post FEV 1 -ilk FEV 1 ilk FEV 1 x100 Başlang langıç değerinden erinden etkilenir. Predikt değere ere oranla daha kolay reversibilite saptanır.
PREDİKT DEĞERE ERE GÖRE G DEĞİŞ ĞİŞKENLİK post FEV 1 ilk FEV 1 x 100 pred FEV 1 Başlang langıç değerinden erinden etkilenmez. Daha zor reversibilite saptanır.
Beta-2 agonist 400 mcg Antikolinerjik 160 mcg Ya da ikisinin kombinasyonu 30-45 dakika sonra FEV 1 de; Bazal değere göre %12 ve mutlak değer olarak 200mL artış. GOLD-2006,G 2006,GİNA 2006
Beta-2 agonist 400 mcg 15 dakika sonra FEV 1 de; Bazal değere göre %12 ve mutlak değer olarak 200mL artış. Hiperinflasyonda azalma da olabilir. ATS/ERS 2005
REVERSİBİLİTEN TENİN N ANLAMI Bronkodilatör sonrası FEV1 predikt değere dönüyorsa büyük olasılıkla astımdır!
GEÇ REVERSİBİLİTE İnh Steroid 6 hafta-3ay Oral steroid 2 hafta ΔFEV 1 %15, mutlak değer er 200mL 14 gün g Prednizolon 30 mg/gün ΔFEV 1 %15, mutlak değer er 200mL (BTS-2003) (GOLD-2001 2001)
GEÇ REVERSİBİLİTE 1-88 hafta bronkoaktif tedavi sonrası değerlendirilmeli. erlendirilmeli. ATS/ERS 2005
SONUÇ Reversibilite testi yardımc mcı bir testtir. Astım- KOAH ayırımında ya da tedavi etkinliğinin inin önceden belirlenmesinde tek başı şına yeterli olamamaktadır.
Astım - KOAH ayırımında DEĞİŞ ĞİŞKENLİK K (VARIABILITY) Reversibilite kadar önemlidir.
BRONŞ PROVOKASYON TESTLERİ Astım m düşündd ndüren fakat solunum fonksiyon testleri normal olanlarda; Negatif test astımı reddettirir. Pozitif test astımı destekler.
Alerjik rinit Kistik fibroz Bronşektazi KOAH ÜSYİ de Bronş Hiperreaktivitesinin olabileceği i unutulmamalıdır!
AKIM-VOL VOLÜM M HALKASI
Volüm-zaman eğrisi Akım-volüm halkası
AKIM-VOL VOLÜM M HALKASININ ÇİZDİRİLMESİ
Akım-vol volüm m halkasının n kalitesini etkileyen hatalar İnspirasyonun yavaş ve maksimum güçg üçle yapılmam lmamış olması
Akım-volüm m halkasının n kalitesini etkileyen hatalar Yeterli efor uygulanmaması
~ Akım-vol volüm m halkasının n kalitesini etkileyen hatalar Ekspirasyonun RV seviyesine aniden kesilmesi
Zorlu ekspirasyonun istemli azaltılmas lması nasıl önlenir?
OBSTRUKTİF F hastalıklarda akım-vol volüm m halkası
FEVı/PEF 8 FEVı Normal PEF DüşükD BÜYÜK K HAVA YOLU OBSTRUKSİYONU ARAŞTIRILMALI
EKSTRATORASİK K HAVAYOLU DARLIKLARI