ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ Ece SARAOĞLU Çevre ve Şehircilik Uzmanı 4. Türk-Alman Su İşbirliği Günleri 24.09.2014
Sunum İçeriği Atıksu Politikamız Atıksu Mevzuatı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Kentsel Atıksu Kirliliği Atıksu Yönetiminde Yenilikçi Yaklaşımlar Sonuç ve Değerlendirme
Atıksu Politikamız Deşarj Yeniden Kullanım Arıtma Minimizasyon Önleme Üretici sorumluluğu
Atıksu: Evsel, endüstriyel, tarımsal ve diğer kullanımlar sonucunda kirlenmiş sular Deşarj: Arıtılmış olsun olmasın, atıksuların doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortama veya sistemli bir şekilde yeraltına boşaltılması
Atıksu Toplama ve Uzaklaştırma Atık Su Toplama Alanı Kanalizasyon Sistemi Kentsel Atıksu Arıtma Tesisi Deşarj Noktası / Alıcı Ortam
Atıksu Mevzuatı Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği (2004) ÇEVRE KANUNU (2872-1983) (5491-2006) Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği (2006) Tebliğler ve Genelgeler Numune Alma ve Analiz Metotları Atıksu Arıtma Tesisleri Teknik Usuller Tebliği İdari Usuller Tebliği İş Termin Planı Genelgesi Proje Onay Genelgesi Tekstil Sektöründe Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Tebliği Ergene Havzasındaki KOİ Deşarjı Standartlarının Kısıtlanması Genelgesi Tebliğ Hassas ve Az Hassas Su Alanları Tebliği Tehlikeli Maddelerin Su ve Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü Yönetmeliği (2005) Atıksu Tarifelerinin Belirlenmesi Yönetmeliği(2010) Teşvik Yönetmeliği (2010)
ÇEVRE KANUNU 2872 Sayılı Çevre Kanunu nun 11.Maddesi; Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler.
2872 sayılı Çevre Kanunu nda atıksu arıtma tesisini kurmamış belediyelere bu tesislerini kurmaları ve işletmeye almaları için süreler verilmiştir. Nüfusu 100.000 in üzerinde olan belediyeler Mayıs 2010, Nüfusu 50.000-100.000 arasında olan belediyeler Mayıs 2012, Nüfusu 10.000-50.000 arasında olan belediyeler Mayıs 2014 Nüfusu 2.000-10.000 arasında olan belediyeler Mayıs 2017 dir.
700 600 500 400 300 200 100 71 75 82 97 115 238 248 278 319 362 442 438 536 636 0
600 500 460 534 400 300 200 100 41 46 55 68 80 126 145 156 172 184 236 326 0 Faaliyetteki atıksu arıtma tesislerinin sayısı 2014 yılının ilk yarısında 551 e ulaşmıştır.
Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği İlk yayımı 1988 Son hali 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı R.G.
Endüstriyel Atıksu Deşarj Standartları Endüstriler üretim tiplerine göre gruplandırılmış ve on altı tane sektör oluşturulmuştur. Gıda sanayi İçki sanayi Maden sanayi Cam sanayi Kömür hazırlama işleme ve enerji üretimi Tekstil sanayi Petrol sanayi.
Endüstriyel Atıksu Deşarj Standartları Endüstriyel atıksu kaynakları için belirlenen atıksu deşarj standartları Tablo 5 ten Tablo 20 ye kadar Tablosu bulunmayan sektörler için; İşletmenin proses türü Kullanılan hammaddeler Kimyasallar ve benzeri hususlar Benzer sektörler Tablo 19 esas alınarak deşarj standartları ilgili idarece belirlendikten sonra Bakanlığın uygun görüşü alınarak uygulanır.
Evsel Nitelikli Atıksular İçin Deşarj Standartları Evsel nitelikli atıksu deşarj standartları Tablo 21 de verilmiştir. Nüfusu 84 kişinin altında olan atık suları fosseptikte toplanır ve vidanjör vasıtası ile AAT ye verilir. Atık sularını vidanjör vasıtası ile taşıyan atıksu kaynakları, aldıkları belgeleri beş yıl süreyle saklamak zorundadırlar.
Atıksu Altyapı Tesislerindeki Uygulamalar Atıksu altyapı yönetimleri, sorumluluk bölgelerinde oluşan atıksuların toplanması, iletilmesi ve bertaraf edilmesi işlemlerini yerine getirirler. Atıksu altyapı yönetimleri, atıksu arıtma tesislerini Çevre Kanununda öngörülen sürelerde, kurmak zorundadırlar. Nüfusu 50.000 ve üstü Nüfusu 50.000-10.000 Nüfusu 10.000-2000 2012 yılı 2014 yılı 2017 yılı
Atıksu Altyapı Tesislerindeki Uygulamalar İşletmelerin atıksularını atıksu altyapı tesislerine bağlayabilmeleri, atıksu altyapı yönetiminin iznine tabidir. Kanalizasyonun ayrık sistemde olması halinde, yağmur suları ve kirli olmayan diğer drenaj suları, kanalizasyona bağlanamaz. Kesikli çalışan işletmeler, kanalizasyon sistemine bağlantı yapmadan önce dengeleme havuzu inşa etmek mecburiyetindedirler.
Atıksu Altyapı Tesislerindeki Uygulamalar Atık su debisi; -500 m3/gün üzerinde olan işletmelerin numune alma bacası, otomatik numune alma ve debi ölçme cihazı bulundurması -200-500 m3/gün arasında olan işletmelerin numune alma bacası ve otomatik numune alma cihazı bulundurması zorunludur. Atıksu debisi veya kirlenme yükü, o kanalizasyon sisteminin taşıdığı toplam debi ve kirletici yükünün %10 undan fazla olan endüstriyel atıksu kaynakları özel arıtma tesisini kurmak ve işletmekle yükümlü tutulurlar.
Atıksu Altyapı Tesislerindeki Uygulamalar Tehlikeli madde içermeyen, ancak kanalizasyon sisteminin taşıdığı toplam debi ve kirletici yükünün %1 inden fazla olan endüstriyel atıksu kaynaklarının, sonu arıtma tesisi ile sonuçlanmayan kanalizasyon sistemine Tablo 25 te verilen standart değerleri veya kısıtlama yaparak alıcı ortam deşarj standartlarını sağlayarak bağlanıp bağlanamayacağına Mahalli Çevre Kurulu tarafından karar verilir.
Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği HASSAS SU ALANI ÖTROFİK ÖTROFİK OLABİLECEK Hassas su alanlarında ileri arıtma, Normal alanlarda ise ikincil arıtma yönteminin kullanılması esastır.
Atıksu Yönetiminde Yenilikçi Yaklaşımlar Tekstil Sektöründe Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Tebliği Tekstil sektörünün faaliyetlerinin; Çevreye olabilecek olumsuz etkilerini azaltmak, Üretim sırasında havaya, suya, toprağa verilecek her türlü emisyon, deşarj ve atıkların kontrolü Hammadde ve enerjinin etkin kullanımı Temiz üretim teknolojilerinin yaygınlaşmasını sağlayabilmek
Çevre Kanunu nun 29. Maddesi Uyarınca 01.10.2010 tarih ve 27716 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atıksu Arıtma Tesislerinin Teşvik Tedbirlerinden Faydalanmasında Uyulacak Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik Atıksu arıtma tesislerinde kullanılan elektrik enerjisinin vergiler ve kesintiler hariç tüketim bedeli üzerinden %50 sine kadar Bakanlığımızca geri ödenebilmektedir.
2015 yılında yapılacak geri ödeme başvurularında sorun yaşanmaması amacıyla 2014 yılı içerisinde söz konusu yönetmelikte istenilen evraklarda İl Müdürlüğümüz aracılığıyla Bakanlığımıza gönderilmesi gerekmektedir. Atıksu arıtma tesisi enerji teşvikinden faydalanamayan tesisler için ise söz konusu yönetmelikte istenilen şartların sağlanarak Atıksu Arıtma Tesisi Geri Ödeme Belgesi alınması ve enerji teşvikinden faydalanılması önem arz etmektedir. 25
HEDEF 2017 yılı Atıksu Arıtma Hizmeti Veren Belediye Nüfus Oranı (%) 85 Enerji Teşvikinden Yararlanan Tesis Sayısı 500 Yılsonu İtibarıyla Onaylanan Toplam AAT Projesi Sayısı 2350 26
Gri Su Arıtımı ve Yaygınlaştırılması Türkiye Kıyılarında Yüzme Suyu Profillerinin Belirlenmesi Projesi 2. bileşen olarak Atıksuların geri kazanımı ve yeniden kullanımı uygulamalarının kullanılarak turizm potansiyelinin artırılması, ekonomiye katkı hedeflenmektedir. Proje Kapsamı: Seçilen bir turizm tesisinden oluşan atıksuyun (gri, kahverengi ve sarı su) ve yağmursuyunun geri kazanılması ve yeniden kullanılmasına yönelik araştırma yapılması ve atıksuyun kaynağında giderilmesi ile ilgili en iyi yönetim modelinin ve uygulama projesinin hazırlanmasını kapsamaktadır.
Su tüketiminin azaltılması, Arıtma tesislerinin ve septik tankların yükünün azaltılması, Enerji ve kimyasal kullanımının azaltılması, Sulama yapıldığında nütrientlerin tekrar kullanımı ve bitki gelişiminin
Sonuç ve Değerlendirme Ülkemizin su kaynakları yaygın kanaatin aksine bol değildir. Gelecekte suyun miktarı kadar kalitesi de önemli olacaktır. Bu sebeple; Su kalitesi yönetiminde planlama yapılması, Kirliliğin kaynağında azaltılması, Altyapı yatırımlarının en kısa sürede tamamlanması, Ekonomik kaynakların doğru yönetilmesi önem arz etmektedir. Atıksuların geri kazanılması ve tekrar kullanımı potansiyeli giderek artmaktadır. Atıksu planlaması yapılırken geri kazanım öncelikli olarak ele alınmalıdır.
TEŞEKKÜRLER ece.saraoglu@csb.gov.tr 0312 586 32 07