İÇİNDEKİLER 1. Bölüm: SEYAHAT İŞLETMECİLİĞİNİN GELİŞİMİ... 1 I. TARİHSEL GELİŞİM... 1 II. SEYAHAT ACENTALARININ GELİŞMESİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER... 10 A. DENİZYOLU ULAŞTIRMASI... 10 B. DEMİRYOLU ULAŞTIRMASI... 11 C. KARAYOLU ULAŞTIRMASI... 14 D. HAVAYOLU ULAŞTIRMASI... 16 1. Charter Taşımacılığı... 18 2. Türkiye'de Sivil Havacılık... 24 3. Sivil Havacılık Sektörünün Genel Durumu... 30 4. Türk Havayollarının Durumu... 40 III. SEYAHATLERİN ORGANİZASYONU... 43 IV. SEYAHAT ORGANİZASYONUNUN HUKUKİ DÜZENLEMESİ... 45 A. SEYAHAT KONTRATI... 46 B. ULUSLARARASI SEYAHAT SÖZLEŞMESİ... 47 2. Bölüm: SEYAHAT ACENTACILIĞI... 49 I. SEYAHAT ACENTASININ TANIMI... 49 II. SEYAHAT ACENTASI ÇEŞİTLERİ... 50 A. YAPISAL BAKIMINDAN SEYAHAT ACENTALARININ ÇEŞİTLERİ... 50 B. TUR OPERATÖRLERİNE GÖRE SEYAHAT ACENTALARININ İŞLEVSEL SINIFLANDIRILMASI... 51 1. Incoming Acentalar... 51 2. Outgoing Acentalar... 51 III. SEYAHAT ACENTASININ GÖREVLERİ... 52 IV. SEYAHAT ACENTASININ TÜKETİCİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ... 54 A. ENFORMASYON KAYNAĞI... 54 v
B. TAVSİYE EDİCİLİK... 55 V. TÜRKİYE'DEKİ SEYAHAT ACENTACILIĞI... 55 A. SEYAHAT ACENTASI KULLANIMI... 58 B. SEYAHAT ACENTALARININ BÖLGESEL YOĞUNLAŞMA NEDENLERİ... 60 C. SEYAHAT ACENTALARINDA HUKUKİ DÜZENLEMELER... 61 1. Türkiye'deki Uygulama... 62 2. 1618 Sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu... 64 3. TÜRSAB (Türkiye Seyahat Acentaları Birliği)... 69 4. Seyahat Acentaları İle Konaklama İşletmeleri İlişkileri... 70 3. Bölüm: SEYAHAT ACENTALARININ FAALİYETLERİ... 73 I. BİLET İŞLEMLERİ... 73 A. HAVAYOLU BİLETÇİLİĞİ... 77 1. Genel Özellikler... 77 2.Havayolu Biletçiliğinde BSP Sistemi... 79 3. Bilet Hazırlama Rezervasyon İşlemleri... 82 4.Tarifeler... 83 B. DENİZYOLU BİLETÇİLİĞİ... 86 C. DEMİRYOLU BİLETÇİLİĞİ... 87 1. Demiryolu Rehberi ve Rezervasyonlar... 88 2. Tarifelendirme... 88 D. KARAYOLU (OTOBÜS) BİLETÇİLİĞİ... 89 E. ULUSLARARASI YOLCU BİLETLERİNİN ÖZELLİKLERİ... 89 II. ŞOFÖRSÜZ ARABA KİRALAMA (RENT-A-CAR)... 90 III. HOTEL REZERVASYONU... 90 IV. TATİL APARTMANLARI KİRALAMA... 91 V. SİGORTA HİZMETLERİ... 92 VI. HAZIR SEYAHAT - PAKET TUR SATIŞ... 92 4. Bölüm: TUR OPERATÖRLÜĞÜ... 95 I. TUR OPERATÖRLÜĞÜ NEDİR?... 95 A. TANIM... 95 B. TUR OPERATÖRÜ İLE SEYAHAT ACENTASI ARASINDAKİ FARKLAR... 97 C. TUR OPERATÖRLERİNİN FONKSİYONLARI... 98 D. TUR OPERATÖRLERİ SINIFLANDIRILMASI... 98 E. ULUSLARARASI TUR OPERATÖRLERİ... 99 F. TUR OPERATÖRLÜĞÜNDEKİ GELİŞMELER... 101 G. TUR OPERATÖRLÜĞÜ İLE İLGİLİ TANIMLAR... 103 II. PAKET TUR... 104 vi
A.TANIM... 104 B. PAKET TURLARIN TARİHÇESİ... 105 C. PAKET TUR ÖZELLİKLERİ... 106 D. PAKET TURLARIN TERCİH NEDENLERİ... 107 E. PAKET TUR SINIFLANDIRMASI... 109 F) Özel Amaçlı (İsteğe Bağlı) Turlar... 110 F. HAVAYOLLARI VE PAKET TURLAR... 111 G. PAKET TUR-TÜKETİCİ SORUNLARI... 113 H. AVRUPA'DA PAKET TUR PİYASASI... 115 1-Almanya... 116 2. Fransa... 117 İ. AVRUPA ÜLKELERİNDEN TÜRKİYE YE TUR DÜZENLEYEN TUR OPERATÖRLERİ... 118 III. PAKET TUR ÜRETİMİ... 121 A. ÜRETİM AŞAMASI (Hazırlama)... 123 B. PAZARLAMA AŞAMASI... 127 1.Paket Turun ve Broşürün Ortaya Çıkışı... 128 2. Paket Turun Bir Turistik Ürün Olarak Piyasaya Sürülmesİ... 131 C. SATIŞ AŞAMASI... 132 D. SEYAHATİN YÖNETİMİ AŞAMASI... 135 E. TÜKETİM AŞAMASI... 135 1.Kalite Kontrolü... 136 2.Seyahat Finansmanı ve Rantabilitesi... 137 F. PAKET TUR MALİYET HESAPLAMASI... 138 1. Maliyet Oluşturulması... 138 2. Maliyet Hesaplama Şekilleri... 140 3. Tur Maliyetinin Muhasebeleştirilmesi... 141 IV. TUR OPERATÖRLERİ-OTELLER ARASINDAKİ İLİŞKİLER... 142 A. OTELLERİN TUR OPERATÖRLERİ İLE İLİŞKİ KURMALARI... 142 B. KARŞILIKLI GÖRÜŞMELER... 143 C. ANLAŞMALAR, SÖZLEŞMELER... 144 D. ANLAŞMA GEÇERLİLİK SÜRELERİ... 147 E. FİYATLAR VE SUNULAN HİZMET ÇEŞİTLERİ... 147 F. İŞLETMENİN KAZANÇ - KAR ŞEKLİ... 148 G. ÖDEME KOŞULLARI (GARANTİLER, ÖDEME SÜRELERİ, ÖDEME ŞEKİLLERİ)... 149 H. İPTAL KOŞULLARI... 149 İ. MÜŞTERİ LİSTESİ GÖNDERME SÜRESİ... 150 J. HUKUKİ SORUNLAR... 150 1. No-Show... 151 2. Overbookıng... 152 K. TUR OPERATÖRÜ-OTEL İŞBİRLİĞİNİN YARARLARI... 154 vii
5. Bölüm: SEYAHAT İŞLETMELERİNDE YÖNETİM... 157 I. SEYAHAT İŞLETMELERİNDE YÖNETİM ÖZELLİKLERİ... 157 A. VERİMLİLİK VE YÖNETİM... 159 1. Seyahat Acentalarının Yaşam Süreleri... 159 2. Bilgisayarlar ve Seyahat İşletmeleri Yönetiminin... 160 Geleceği... 160 II. SEYAHAT İŞLETMELERİNDE YÖNETİM FONKSİYONLARI... 163 A. PLANLAMA FONKSİYONU... 164 B. ÖRGÜTLEME FONKSİYONU... 164 1. Küçük Seyahat Acentaları Organizasyon Yapısı... 166 2. Orta Büyüklükteki S.A. da Organizasyon Yapısı... 166 3. Büyük S.A. Organizasyon Yapısı... 168 4. Tur Operatörü Organizasyon Yapısı... 168 C. EMİR - KOMUTA FONKSİYONU... 172 D. KOORDİNASYON FONKSİYONU... 172 E. KONTROL FONKSİYONU... 172 III. PERSONEL YÖNETİMİ... 173 A. PERSONEL PLANLAMASI... 173 B. İŞE ALMA YÖNTEMİ SAPTAMA... 174 C. İŞE ALIŞTIRMA PROGRAMI... 174 D. PERSONEL YETİŞTİRME... 174 E. YETERLİ ÜCRET BELİRLEME... 175 IV. SEYAHAT İŞLETMELERİNDE PERSONEL VE NİTELİKLERİ... 175 A. SEYAHAT ACENTASI SAHİBİNİN NİTELİKLERİ... 176 B. SEYAHAT ACENTASI PERSONELİNİN NİTELİKLERİ... 176 C. ÜRETİCİ - TOPTANCI SEYAHAT İŞLETMELERİNDEKİ PERSONEL VE NİTELİKLERİ... 177 1- Yönetici (Müdür)... 177 2. Kontuar (Banko) Şefi... 178 3. Dış Satış Elemanı... 178 4. Paket Tur Üretim Sorumlusu... 178 5. Tercüman-Rehber... 179 6. Animatör... 180 7. Diğer Personel... 180 V. SEYAHAT İŞLETMELERİNDEKİ PERSONEL SORUNLARI... 181 A. İSTİHDAM SORUNU... 181 B. EĞİTİM SORUNU... 182 C. ÜCRET SORUNU... 182 D. SOSYAL SORUNLAR... 182 E. MESLEK AHLAKI İLE İLGİLİ SORUNLAR... 183 viii
6. Bölüm: SEYAHAT İŞLETMELERİNDE PAZARLAMA... 185 I. SEYAHAT PAZARLAMASI İŞLEMLERİ... 185 A. TURİSTİK ÜRÜN VEYA HİZMET... 186 B. DAĞITIM... 187 C. FİYATLANDIRMA... 187 D. TANITMA - SATIŞ GELİŞTİRME (PROMOSYON)... 187 E. BİREYSEL SATIŞ... 188 F. REKLAMCILIK... 188 G. SEYAHAT ACENTALARI PAZARLAMASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR... 189 II. SEYAHAT İŞLETMELERİNDE DAĞITIM POLİTİKASI... 189 A. TUR OPERATÖRLERİNDE DAĞITIM... 191 B. PAKET TUR DAĞITIMI... 193 IV. SEYAHAT İŞLETMELERİNDE SATIŞLAR... 194 A. SATIŞ YÖNTEMLERİ... 196 1. Süper Komisyonlu Satış... 197 2. Anlaşmalı Genel Satış... 197 3. İmtiyazlı -Ayrıcalıklı Satış... 197 B. SATIŞ TEKNİKLERİ... 198 1. Direkt (Kontuar) Satış... 198 2. Posta İle Satış... 199 3. Telefonla Satış... 200 4. Süpermarket Merkezlerinde Satış... 200 5. Bankalarda Satış... 200 6. Sendikalar (Kulüp, Dernekler)... 200 7. Ulaştırma İşletmelerinin Satış Ağları... 201 8. Seyahat Süpermarketleri... 201 9. İnternet İle Satış... 201 C. SATIŞ DESTEKLERİ (ARAÇLARI)... 201 1. Vitrinler... 202 2. Basılı Araçlar... 202 3. Gör - İşit Teknikleri... 203 4. Turizm Dergi ve Gazeteleri İle İlişkiler... 204 5. Turizm Fuar ve Sergileri... 204 6. Uluslararası Turizm Fuarları... 204 KAYNAKLAR... 211 EKLER... 215 EK-1: Avrupa Birliği (Ab)'Nin Paket Seyahat, Paket Tatil ve Paket Tur Yönetmeliği... 215 EK-2:Havayolları/Aırlınes Kodları-Sembolleri... 223 EK-3: Otel - Acenta Sözleşme Örneği... 224 ix
EK-4: Tur Örnekleri, Yurtiçi Tur Programları... 230 EK-5: Seyahate Çıkmadan Önce Bilinmesi Gerekenler... 240 EK-6: Seyahat Acentaları Yönetmeliği... 246 EK-7: Yurtdışı Turizm Tanıtma Ofislerimiz, 2013... 269 x