TEKNİK ŞARTNAME HAZIRLAMA PRENSİPLERİ Uzm.Dr. F. Yüce AYHAN
Kamu İhale Kanunu nun 12. maddesi teknik şartnameler konusuna yer vermektedir. Buna göre teknik şartname bir mal veya hizmet alımında esas olan teknik kriterlerin ifade edildiği metin olarak tanımlanabilir. Yasada teknik kriterlerin verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici olmaması ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması hükmü yer almaktadır.
İdarenin tercihi en çok firmanın katıldığı bir rekabet ortamında en ucuz olanın satın alınması yönünde olacağından teknik şartnamenin olası itirazlar öngörülerek özenle hazırlanması önemlidir. Teknik şartname hazırlamakla görevli bir uzmanın öncelikle rekabet kavramını doğru algılaması gerekir. Rekabet, o alanda mal veya hizmet tedariki yapan tüm firmaların satın alma sürecinde eşit biçimde yarışması olmamalı, eşitler arasında bir yarış olmalıdır. Bunu sağlamak için teknik şartnamede asgari standartların açık biçimde ifade edilmesi, üstün özelliklerin belirtilmesiyle bu özellikleri sağlayamayan firmaların dışlanması gerekir.
Bir teknik şartname hazırlarken önce teknik şartnamenin konusu yazılarak alınması öngörülen mal veya hizmet konusunda kısa bir özet ile başlanması uygun olacaktır. ÖRNEK A. KONU 1. Bu teknik şartname. Hastanesi Mikrobiyoloji Laboratuvarı.. ihtiyacı için alınacak... nın teknik özelliklerini kapsar.
Bu giriş bölümünün ardından satın alınacak malzeme ya da malzemelerin teknik özellikleri maddeler halinde sıralanmalıdır. Aynı teknik şartnamede birden fazla ürüne bir arada yer verilebilir. Tüm malzemenin tek bir cihaz ile birlikte kullanılmasını gerektiren durumlarda (serolojik test kitleri, mikrobiyolojik identifikasyon kitleri vb) satın alınacak her bir ürün (her bir satın alma kalemi) için belirtilmesi gereken teknik özellikler ayrı maddeler halinde ifade edilmeli, satın alınacak ürünlerin ortak özellikleri ise bir veya birkaç madde halinde bir arada belirtilmelidir. ÖRNEK A. TAM OTOMATİK İMMÜNOLOJİ ANALİZÖRÜNDE KULLANILACAK KİT VE REAKTİFLERİN ÖZELLİKLERİ 1. Teklif edilecek reaktifler ve kitler ; reaktifler ve kitler ile birlikte teklif edilen cihaz ile tam uyumlu olmalıdır. Tüm reaktifler ve kitler üretici firmaya ait orijinal etiketi taşımalı, etiketin üzerinde son kullanma tarihi, seri numarası ve saklama koşulları belirtilmiş olmalı; ambalaj üzerinde barkod bulunmalıdır. 2. HIV kiti; HIV-1, HIV-2 ve HIV-1 Grup 0 antijenlerine karşı bulunabilecek antikorları ve HIV p24 antijenini aynı anda saptayabilmelidir. 3. Sifilis kiti IgM ve IgG yapısında antikorları saptayabilmelidir. 4.
Satın alınacak ürünlerin miadı, bu ürünler ile verilecek sarf malzemesi (pipet ucu, numune tüpü vb), son kullanım tarihi yaklaşan ürünlerin ne şekilde değiştirileceği gibi tedarikçi firma açısından toplam maliyeti arttırabilecek unsurlar bu bölümde ayrıntılı biçimde tanımlanmalıdır. Kullanılan ürünlerin iç ve dış kalite kontrolü için gereken malzeme ve hizmetlerin de şartnamenin bu bölümünde belirtilmesi gerekir.
Bundan sonra satın alınacak ürünlerin kullanımı için gereken cihaz ve ekipmana ilişkin teknik özellikler yeni bir bölümde ifade edilmelidir. ÖRNEK A. KİT İLE BİRLİKTE VERİLECEK TAM OTOMATİK İMMÜNOLOJİ CİHAZININ TEKNİK ÖZELLİKLERİ 1. Teklif edilecek cihaz ve kitler kemilüminesans veya mikropartikül enzim immunoassay veya floresan polarizasyon immunoassay temelinde bir sistem dahilinde tam uyumlu olarak çalışmalıdır. 2. Cihazın test kapasitesi saatte en az test olmalıdır. 3. Cihaz 220 volt 50 hz şehir şebeke gerilimi ile çalışmalıdır. 4. Reaktif ve kitlerin sözleşme süresi içinde tüketilememesi durumunda tüm reaktif ve kitler bitinceye dek cihazın kan merkezinde kalacağı firma tarafından taahhüt edilmelidir. 5. Teklif edilen cihaz otomasyon sistemine bağlanabilir özellikte olmalı ve kurum tarafından talep edildiği takdirde teknik destek ve programlar firmaca temin edilmek üzere otomasyon sistemine bağlanmalıdır. 6. Cihazda, sistemin çalışmasını durdurmadan acil numune girişi (STAT) ve testleri tek tek çalışabilme özellikleri olmalıdır 7. Cihazı en az 1 saat çalıştırabilecek güçte kesintisiz güç kaynağı bedelsiz olarak verilecektir. 8...
Teknik şartnamenin son bölümünde ise malzeme ve cihazlar için demonstrasyon istenip istenmediği, cihazın garantisi, montajı ve teknik servis ile ilgili konular yer almalıdır. ÖRNEK A.DEMONSTRASYON Kurum gerekli gördüğü hallerde demonstrasyon isteyebilir. Firmalar demonstrasyonu hangi şartlarda sağlayacaklarını teklifleri ile birlikte bildireceklerdir. Demonstrasyon isteği firmaya yazılı olarak bildirildikten sonra en geç 72 saat içinde gerçekleştirilecektir. demonstrasyon sırasındaki tüm masraflar firmaya ait olacaktır. A.EĞİTİM Cihazı kullanacak personelin eğitimi firma tarafından sağlanacaktır. Eleman sayısının belirlenmesi ve verilen eğitimin yeterli olup olmadığına kurum idaresi karar verecektir. Firma ayrıca cihazın kullanım kılavuzu ile dikkat edilmesi gereken hususları içeren bir dokümanı Türkçe olarak kuruma verecektir. A.GARANTİ VE TEKNİK SERVİS Cihaz kullanılacak yedek parça dahil sözleşme süresince ücretsiz olmak kaydıyla garanti kapsamında olacaktır. Arıza durumunda en çok 4 saat içinde müdahale edilecek, 72 saat içinde onarılamayan cihaz firma tarafından yedek bir cihaz ile değiştirilecektir.
Teknik şartname hazırlama sürecinde, ulusal ve uluslar arası standartları esas alarak ve varsa konuya ilişkin mevzuatın destekleyici hükümlerinden yararlanarak, merdiven altı üretim yapan ya da düşük kalite malzeme tedarik eden firmaları ihale dışında bırakacak maddelerin yazılması, eşitler arasında bir yarış olacak şekilde bir rekabet ortamının yaratılması hedeflenmelidir.
Bir ürünün Ulusal Bilgi Bankası (UBB) kodu ile herhangi bir ilin herhangi bir hizmet biriminde satın alma ederi üst makamlar tarafından rahatça izlenebilmekte, aynı UBB kodlu ürünler arasında bariz fiyat farkları olduğunda Bakanlık yetkililileri hastane yöneticilerini, hastane yöneticileri uzmanları sıkıştırmaktadır. Bu değerlendirme yapılırken hizmet biriminin satın aldığı toplam ürün sayısı, teknik şartname içeriğinde yer alan ek cihaz ve ekipmanlar Bakanlık yetkilileri tarafından dikkate alınmadığından teknik şartname hazırlayıcıların gerekçeleri baştan önemsiz hale gelmektedir.
Bu nedenle teknik şartname hazırlama esnasında bir hizmetin yürütülebilmesi için gereken tüm malzeme ve ekipmanın tek bir şartname kapsamında ele alınması bir çözüm olabilir. Örneğin bakteriyoloji laboratuarında transport besiyeri, tek kullanımlık hazır besiyerleri, antibiyogram diskleri ve identifikasyon kitleri tek bir teknik şartnamede farklı kalemler olarak ele alınırsa satın alınacak tüm ürünlerin eşdeğer kalitede olması sağlanabilir. Ancak bu tür kapsamlı bir teknik şartname hazırlanabilmesi için idarenin de onayının olması ya da en azından olumsuz bir yaklaşımı bulunmaması uygun olacaktır.
Teknik şartname hazırlığı bir laboratuvar uzmanının en önemli işlerindendir. Çünkü teknik şartnamede öngörülmeyen unsurlar ileride satın alma ve malzeme temin süreçlerinde olumsuzluk yaratabilmekte, laboratuvarın uygunsuz bir malzeme ile çalışmak zorunda kalmasına ya da laboratuvar uzmanlarının gerek firmaların gerekse idarenin baskısından yıpranmasına yol açabilmektedir. Bu nedenle teknik özellikler yazılırken bilimsel yayınlar ve ilgili mevzuat temelinde güçlü destekler bulmak ve esas uzmanlık alanımız olmasa da teknik ayrıntılar hakkında da bilgi sahibi olmak doğru olacaktır.